장음표시 사용
161쪽
atque obscura, nec intelligi potest : nam propositio illa , Ab , in textu
Graeco non reperitur , & interpres male convertit genitivum Graecorum absolutum. Ita enim legitur in Graeco , Πλη πα-ν της καρ
λε Neπ-m νου. Ita interpretor : Tertium autem, idque maximum supplead assiuentiam alimenti ad pulmonem pertinens) est quod sanguis a corde mittatur at solum pulmonem exquisite in illo prius elaboratus ac attenuatus. Et quum dicit tria esse praesidia ad Muentiam alimenti ad pubmonem, hoc .bifariam potest intelligi, vel quod tres illae causae recensitae hoc essiciant ut multum alimentum assiuat: vel potius cum praecedenti bus haec connectantur, hoc essiciunt, ut multum affuere debeat. In utroque sensu periodus haec intelligi potest. Redeamus ad rem. In pulmone ait) spiritus tenuis es, sanguis crassus O gravis, quem ad omnes pulmonis partes ferri oportet; siquidem pulmo ob causas tres multo alimento prae cet ris partibus indiget. Quorsum hoc scribit Ut occurrat objeetioni eorum
qui tueri, velint frustra a natura constitutam esse venam arteriosam , dc arteriam. venosam. Nam si1 spirituosus halituosusque sanguis in pulmone contineatur, necesse est eum: arteria dura robustaque contineri, alioquiessiuet ut in aliis partibus contineatur. Item si erassius sit sanguis, & gr Vis, Utpote nondum elaboratus , quid attinet Venam arteriosam architect 'in fuisse, quum simplex tunica , ut in partibus aliis, fuisset fatis λ T cite autem fatetur Galenus eas rationes probabiles esse , ut convincatur frustra mkachinatam fuisse naturam ista vasa. ab aliis ejusdem generis dive L. Nam in partibus aliis arteria dura est, ne cito essiuant spiritus per corpus arteriae : mollis vena, ne diutius insistat sanguis siquidem per timnicam venae. nutritio fit, ex sententia Galeni) & ita nutritio retardetur
tamen natura necessitate adduecta arteriam Venosam , ω venam arteriosam.
est machinata. At ampliorem disputationem de vena arteriosa in locum alium non longe rejiciemus, eXplicantes an legitime, optimaque ratione Vena arteriosa a natura sit iustituta. Nunc autem quon instituti nostri est. eXplicemus , nimirum copiosiore alimento uti debere pulmonem. quam partes ceteiras, ratione caloris tum sui natiVi, tum alieni ab corpore cordis mendicati ,. tum constantis perpetuaeque agitationis. Si enim hoc. Verum est, . exquisita diaeta in pulmonis a inflammatione non est tuta, licet morbus sit acutus , quod & ratione alienum noti videtur. At dicat aliquis : Quid tum vero pulmo copiosiore alimento egeati quam Ceterae partes , an propterea tamen exquisitae diaetae locus non est in pulmonis in flammatione , ut M in pleuritide ab Hippocrate sancitum est Θ Nam quum Galenus ulum venae arteriota docet , necessariamque pulmoni alimenti copiam, non ut affectus est pulmo , sed ut sanus, sermo habetur. Nos a tem non negamus quidem injici mentionem de sano pulmone: sed tamen eae ea sententia desumimus postulatum ac hypothesin ad id quod instituimus misime pertinentem. Etenim diaetae instituendae ratio revocari. quoque debet ad naturalem symmetriam partium: nam si in usurpandis me dicamentis dum pars laborat, diligenter fanae partis naturam ac s*m me' triam anquirimus , ut quoad fieri potest i maxime parti consulatur : idem
162쪽
in diaeta factitari debet. Illud enim est quod Hippocrates monebat, damdum consuetudini, quod non solum de consuetudine intelligitur, sed de pristina natura partis. Ut si cerebrum laboret intemperie humida, & si cam victus rationem instituimus , quae a. nobis siccandi vi praedita diaeta praescribitur, non talis est, qualis in aliis partibus servaretur, quae minus humidae forent. Nam etsi intemperiem humidam in parte humidissima corrigere consilium est , tamen intra limites consistimus : sic in calida in temperie partium calidarum natura , impense restigerare non debemus: idem quoque in diaeta instituenda observari des et. Nam positis in hypothesin duabus partibus, quarum una copiosiore alimento eget , altera non item, in paribus essectibus non par diaeta praescribi debet: nam in assedi,
hus ejus partis cui copiosius alimentum natura concessim est, liberaliores paullo nos esse oportet: in affectibus autem ejus partis cui minus alime ii suppetit, pauco nos contentos esse oportet: nam ut multum alimentum in aliis requiritur , ita paucum abunde est. Quod & in universi corporis nostri nutritione , dum morbo detinemur , observari debet. Nam qui pauco contenti cibo, dum integra fruuntur valetudine , Vivunt, in iis nos accuratiores , parciores, restrictioresque esse oportet: sin minus multo copiosoque cibo vitam propagarent, in iis dum infirmi jacent , liberalioressimus, ratio postulat. Immo Hippocrates iis congruentibus dum de qualitate cibi scribebat, monuit in diaetae praescriptione deteriorem paullo cibum consuetum , sumiorem esse aegris magis bono non consueto : adeo
nos sollicitos esse opoItet, ut es consuetudini, & temperamento, de Vitae instituto aliquid tribuatur. Itaque si sanus pulmo copiosiore cibo, dum sanus est, eget, quam pamtes ceterae, ut hepar, & Ventriculus, dum inflammatione tentatus est; minus exquisita diaeta definiri , describique debet inflammato pulmoni , quam aut hepati, aut ventriculo. Cujus rei confirmatio & fides desiimi potest ex Galeni auctoritate, si huic ea in parte fides abroganda non est : Non cut in jecinore ct ventriculo , ita in pulmonibus tenistissimo victu utendum s. In ventriculo enim ct jecore alimentum coquitur, metusque es ne ipsis phlera
mone laborant tis nutrimentum rite nou concoquatur, Θ phlegmone augeatur:
in pectus vero tan tum alimritti jam conti pervenit, quantum uni ipsi partica Iae nutriendae conveniat. Hic locus admirationi esse possit: etenim Hippocraticae disciplinae e directo contradicere videtur. enim ideo exquisitissimo victu utendum non est in pulmonis inflammatione, qui locus morbum acutum producit, quod tantum alimenti ad pulmonem intuit, quantum ipsi convenit tantum , cur non idem continget in tunicae costas su cingentis inflammatione λ At in pleuritide accuratam multum victus rationem praescribit, es dolore praesente, & dum siccus manet morbus, non multum dare ptisanae jubet, ne natura a coctione avocetur , ne dolores augeantur , ne anhelosus aeger reddatur. Ita emm scribit: Quibus cibus,
id est stercus 3 satim inc in , si quis non vacuato eo sorbitionem dederit,
dolorem , s adtes, augebit; s non ades, protinus inducet, seriuratiorque reldetur spiritus ; quod malum es: nempe pulmonem exsiccat quia augetur resipi- .ratio si usu cibi) O fatigat hi octonisium , tum ventrem imum, tum si tum
163쪽
iue 6 CONSILIORUΜ MEDICINALIUM,
transiuersum. Et ob similes causus qui tota utuntur ptisana septimo die, vel co terius moriuntur : alii mente laesi, alii ob di ultatem spirandi sertoremque praefocati. Sed hic locus an alteri superiori contradicit, quo negat Galenus locum. esse tenuissimo victui in pulmonis inflammatione quod idem de pleuritide intelligi debet, quum Galenus & in peripneumonia in pleuritide siccitatem en eo judicet , quod sputum humidum non procedat)quum hoc loco ne ptisanae quidem locum esse neget y Nequaquam haee
pugnant. Sed G collatione locorum, intellecta conceptaque esse oporten Utrumque conciliabimus, si prius unum explicuerimus. Causa haec est cur pulmo inflammatus respuat exquisitum victum , non autem jecur & ventriculus , quod in ventriculo & jecore cibus coquatur :si plenius nutrimentum ingeritur, nec bene coquetur ratione morbi, & augebitur inflammatio. Haec ratio Galeni estia Altera ratio petita ex eodem Galeno, ut antea abunde monuimus, pulmo ob motUm perennem, calorem . copiosiore eget alimento quam partes ceterae: si dum sanus est copiosus. cibandus pulmo est quam paxtes reliquae, ob eas causas, dum i borabit , ea consuetudo , temperies pulmonis erit inspicienda. Nam Galenus consilio nisus Hippocratis, non vult quidquam peccari nec in commoda universatis nec particularis naturae : & quae ratio unius partis, eadem totius Corporis ;& quae totius corporis, eadem & unius partis. Ita enim Pari. 1 o. scribebat Hippocrates cui bis die cibari consueverant, bis plifanam dare αComm. I. id Confert statum aegrum, cum statu sano. ut ita loquar) Et paullo post: si dς ος tii. initia neque multami , neque crassam ptisanam daxe oportet, sed qitantum ob consuetudinem , ne multa sat vasorum inanitio , ingerere conoenis Ac si dicat Hippocrates: Etsi principium morbi, aut adjectionem magnam suadeat, nimirum si vigor longe abesse videatur , ut aeger in vigore morbi sufficiat, ne. in illo cogamur praeter rationem accedere ad nutritionem , aut detractionem aliment, , si vigor nempe in procinctu sit, non est in tus laenonis magnae iurium : tamen ita se gerere oportet vel in substrahenda ptisana, vel in eadem aut simpliciter danda , aut augenda, ut consuetudinis ratio, habeatur: hujus enim magna Vis est , ne aut temere inaniamus, aut replean s. Ita eUim Veteres quidam magnis mutationibus magnas opponere Volentes , aliquando perfectam inediam praescribebant, aliquanfido tantillum dabant alimenti , ut cogerentur tandem, cibum in medio vi gore morbi adjicere non citra damnum ingens. iErgo palmo sanus multo eget alimento : quum itaque erit inflammatus habita ratione consuetudinis, non ita eκquisita diaeta erit praescribenda. Scutum enim illud. Hippocratis 6. Epid. Attractio pulmo incendium , evaeu tum siccat Lmnus multus. In ejus iratus enarratione caecutire mihi. videt ud Galenus ; vult enim conjungi eas duas Voces, pulmo incendium, quasi
dicat Hippocrates : Attractio sit quum in pulmone est incendium. Hostquidem verum , sed non est sensus Hippocratis : Itaque sic legendum, Attractio, pulmo , incendium z id est , incendium per se attractionis causa in : pulmo autem una est' eX partibus quae attrahit maXime undelibet, a Capite, a partibus inferioribUs, ob calorem, & motus perpetuitatem; quin duo pulmonem reddunt attractionis capacissimum. Pulmo itaque infla --
164쪽
matus seipso propter phlogosita calidior effectus expetet copiosus alime tum, alioqui arescet motus perpetuitate, & majori celeritate propter idem vicendium ictores attrahet a partibus inseris. Quo pacto libris de sa=m ture menda scribit in hominibus biliosis ob inediam capitis dolores oborbri, attractis sursum missisque vicissim vaporibus. Praeterea facile colligi licet vim potentiamque pulmonis excalefacti ex eo loco Hippocratis in libris de Heterentiis morborum, aut potius de morbis, praesertim quum agit de erysipelate & inflammatione pulmonis. Docet enim tenuissimum sanguinem a magna vena attrahi quum ardet pulmo , unde inflammatio fovetur : at blanda anatlaymiasi, id est halitu , vaporeque succulento cibi humeetatur paustum pulmo , ac proinde refigeratur. Atque huc secit maxime quod dictum a Galeno, tantum attrahi alimenti ad pulmonem quantum uni parti sussicit: ut propterea ei non sit metuendum a paullo pleniore dista. Num autem locus postulat ut locorum Galeni & Hippocratis sensum
Venemur ac colligamus , ne temere aut adjiciamus, haut detrahamus : quod
utrumque caViti Hippocrates, ut mirum non sit modo adjectioni, modo detractioni attendendum esse censeat. Locus Galeni est, In inflanmetationubus pulmonis tenuisimo victui locus non es, φιod in pectus tantum attrahi tur adimenti cocti, quantum uni parti lautum, satis es. Alter praeterea locus. dum de usu venae arterio , disputat, quo scribit prae partibus ceterii corporis pulmonem largiore alimento stui debere : Hippocrates autem in pleu-xitide A inflammationibus thoracis, id est, & membranarum & pulmonum actam admodum ac statam distam imperat. Si, i ait, lateris ritor asiduus es, calidis fomentis non remittitur , sputum non procedit, sied citra coctionem glutinosum es, nisi dolorem vel esui subductione, ves secta vena fiseris si hic pisanam das, aegrum jugulas z Immo si tota utuntur ptisana, vel septimo , vel citius intereunt. Et paullo ante di erat: Si quis sombisionem dederit non vacuata alvo, dolorem, si non ades, inferres aris, augebit: major disseidtra spirandi orietur, O pulmonem exsccat, sec. Ubi videre licet accuratum admodum esse Hippocratem in praescribenda diaeta. pleuritide laborantium , immo ne cremorem quidem pilianae concedit: Mut a praescribenda ptisana aVertat, proponit terrifica symptomata quae talis phalante usu est statim allaturus. Si per Galenum tantum affuit ad pedias alimenti quantum uni parti sitis esse potest, quorsum & in perip-neumonia de pleuriti de plenior cremoris hordei usus pertimescitur λ Quor
sum resormidatur vaporum, flatuosique spiritus - sursum reciprocatio , α prava ad partes thoracicas distributio, quod annotavit Galenus in quo dam commentario λ Immo si pleniorem victum in acutis morbis tenuiori , exquisitoque anteponit Hippocrates, curiose illa sellicitaque plianae praeseriptio locum in medendo est habitura. Ut res tota decidatur, ac lis controversaque dirimatur, dicimus non abs re eκquisithsimam diaetam in inflammationibus thoracicis ab Hippocra te praescriptam ac lancitam , & non abs re a Galeno in inflammationibus ictis pleniorem cibum requiri. Sed, quo neXu haec inter se cohaerere copinlatique possint, paucis eXPlicamuSM
165쪽
1ue 8 CONSILIORUΜ MEDICINALIUM,
Hippocrates alias pleniorem diaetam praescribit, alias tenuiorem , pro robore , natura, temperamento, morbi temporibus, in eodem morbo circumstantiis & occasionibus, morbi natura, consuetudine aegrotantium :etiam eodem tempore morbi aliquando accuratus victus consulitur , aliquando paullo plenior : immo in uno loco adjectionem in morbis commendat, in alio eamdem rejicit, habetque rationem universalis & particularis
naturae : quae omnia si minus attente audiuntur, avidaque aure non minus
accipiuntur , quam prudenti sagacique mente exiguntur , in infinitorum errorum scyllam non praecipites delabemur. Atque id tantae difficultatis in unius diaetae praescriptione oboriri mihi videtur duabus de causis: Una est, quod dissicilis admodum conjectura quam quisque prudens Medicus habere debet de morbi ingenio , vigore vel, statim futuro , vel longe post, item dissicilis cognitio naturae uniVersalis de particularis cujusque , consuetudinis, anteactaeque vitae, ne temere ab otio ad negotium, aut contra,
conversio fiat: quae in primis omnia magnum injiciunt scrupulum prudenti Μedico omnia ex arte facturo. Ut exempli gratia, si intra triduum futurus vigor sit morbi, non est dubium quin tridui, aut bidui inediam ferre possit, & ita in exquisitissima diaeta perseverandum: sin longius absit, quis dubitat meunte morbo plenius alendum esse aegrum , ut morbum ferendo esse fatis possit, ne quod cavet Hippocrates sub vigoris tempus pleniorem cibum offerre magno incommodo cogamur. Item , si quis ter cibum capere cohsueverit, quum morbo praedituS fuerit, eodem jure velit agere ac cum eo qui semel aut bis ceperit λ Ille quum aegrius alimenti subductionem ferat, hic ejusdem adjectionem non bene fert. Altera ratio tantae dissicultatis est, propter Veterum in ea re ancipites, ambiguasque controversias : nam nullo fere adhibito judicio , nulloquediorismo , modo absolutam tridui quatriduive inediam praescribebant, &sic fame aegros misere necabant: & sub Vigoris tempus cibum offerre cogebantur ; aut quum 'intelligerent ineuntibus morbis adjectioni potius attendi debere aegros saturabant, pleniusque cibabant; unde incommoda si querentur, quae nulla fere ar3 corrigeret ac emendaret. At Hippocrates singulari judicio praeditus es neutris calculum additurus , exquirit dilige
tissime de maxime artificiose diaetam in acutis eX ratione temporum morbi, consuetudine aegri, morbi indole, privata, uni.ersaque cujusque natura , cujus maZimum est in medendo momentum et itaque sententiam suam ita protulit: Non intempestSe oportet fortes vasorum inanitiones moliri, nec guum morbi urgetat ferventque cibum o ferre , nec repente in hanc illamve partem mutare licet. Quae ratio primum convellit ac labefactat Veterum ea de re latas sententias.
His itaque postis, an sine distinctione & temere Hippocrates in inflammationibus thoracicis, ut ex illius Verbis constat, exquisitissima diaeta re tinenda λ Nequaquam. Sed primum hoc censeri debet, ineunte morbo, aut in prinespiis morborum nomen autem principii late funditur dum sicci manent, potius in curam eorum incumbere debemus, quam paullo Pleniore victu naturae consulere. An propterea inedia praescribenda , ut quidam Diunt λ Nequaquam .: nam quum dicimus , potius, aut magis,
166쪽
non excluditur omnis cibi adjectio. Primum enim in Aphorismo Intenisi viciu aegri delinquunt, est, ct error qui committitur magnus, major fit in imui victu , quam in pleniore duabus de causis , ait Galenus; quia natura a tali viciu debilitatur plurimum , & quia ad insuetam diatam tenuem conversio fit. Nam quum ita tenuis ditata non praescribitur perspecta morbi natura, & Viribus aegri, contingit nos vires eas tridui inedia frangere , & cibi accessionem adjungere affecto jam morbo, quum mi nime sit opus ac deceat. Quum enim graviores sint mutationes quae fiunt ab otio ad negotium, quam contrariae, sic gravius in se peccat qui des audato genio repente ciborum pleniore manu indulget, quam qui a si turitate ad cibi abstinentiani sese convertit. Praeterea idem Hippocrates I. de Dima acutor. satis aperte docet non ita amplecti se ineuntibus morbis eκquisitam diaetam; sui in morbis pri sana utetur, ne uno de vasa inaniri permittast, nec af usu demias , nisi propter medicamentum aut chlerem, aut sectam urnam. Tunc loquitur de morbis nondum validis. Nam si dolor urget, Ut locus sit medicamemto , aut stetioni venae, non ita plena manu cibandus aeger : sed dandum vult consuetudini; ut si bis cibum capere consueverit, bis detur piliana, ut duabus vicibus, propter consuetiadinem tantum eXpleatur, quod semel
si morbus non adesset, expleri deberet. Paullo post subjicit, initio non multam & crassam ptisanam dari oportere ; sed videndum qualis consuetudo, tum ne magna vaserum inanitio fiat. An illud est tam accuratum esse in diaeta praescribenda 8 Nam dum de morbi siccitate paullo post loquitur , quae videatur alioqui abstinentiam suadere, quoniam cruditatem ' significat, scribit, si morbus siccior sit, non multum dare oportet. Aliud est dicere, in morborum cruditate , de qua hoc loco mentio injicitur, non multum dari alimenti oportere , aliud est dicere omnimodam absit nentiam a cibo praescribi, ut Prodicus & Diatritarii Μedici factitabant. Hippocrates enim illa superiore ratione, & quia utitur in hoc morbo de
ceteris idem judicetur ) alimento medicamentoso nec tenuius nec plenius, alit: sed mediam quamdam formam , aequabilem retinet, tametsi Thessalus eum hoc loco aegros implere asseveret, & Erasistratus eodem fame de inedia necae e. Est enim in morbis thoracicis cibo consulendum, vir, bus M ad eductionem , & ad actionem : est & naturae consulendum , sub ducta alimenti portione ad mitificationem, materiaeque praeparationem. Cautiones autem istae cibare oportet in morbis, nδ1 vel clysteri, vel me dicamento , vel venae sectioni locus sit, indicant aperte detrahendum qui piam de cibo, si dolor adsit, ut ejus occasione aliquod illorum praesidiorum usurpandum sit. Nam ita occurrimus objectionibus quas prius movimus, quasque educat quis ex duobus illista Hippocratis locis quos paullo ante enarravimus : si incluso cibo, . id est , stercore diu retento, ut ait Galenus, sorbitionem quis det, statim stolorem augebit, si adest; si non. adsit, inferet: Nec enim hoc impedit quominus .adjiciamus aliquid alimenti, sed quum alvus adstricta est, quoniam assumtae ptisanae.exhibit- distributio prohiberetur, vult praemitti clysterem, aut secari Venam, prium quam de nutritione cogitet L. M. enim in seritS alvo. minimae libera ing
167쪽
iso CONSILIORUΜ Μ EDICINALIUM,
stio esculentorum tape tormina ac contorsiones afferat, multo magis dum aut morbus adest , aut imminet. Alter autem locus videtur urgere paullo
amplius : Si lateris dolor assiduus est , calidis fomentis non cedens, si sputum non procedit, nisi quis vel subductione alvi , vel medicamento dolorem laxaverit SV ptisanam autem dederit, in perniciem praecipitat aegrum. . Itaque, dicet aliquis , in peripneumonia , in pleuritide quum dolores adsunt, cibum dare nocentissimum ; sed omnino inedia praescribenda est. Non hic est animus Hippocratis. Atque eum locum bifariam intelligimus, objectionemque diluimus: prior quidem ratio , illic de vigore morbi agit Hippocrates: in superioribus teXtibus , ut demonstratum est, plus minusve ptisanae exhibuit ineunte morbo , docens non multum dari oportere si siccus manet morbus ; nunc autem omnium dolorum &symptomatum vehementiam proponit , & Vigorem morbi designat, quis adeo hebes sit, qui quum dolores urgeant ad nutriendum se convertat,
quum praemonuerit alendum aegrum plus minus Ue pro re nata.
Altera ratio , scribit, Nisi quis dolorem vel medicamento, vel phlebotomia solverit, hoc satis indicat urgentibus doloribus vigentibusque succumrendum esse praesidiis artis quum illis symptomatis vires deterantur, priusque pii sanam exhibeamus, praesertim julepum, id est , priusquam plenius cibemus Praemisso autem clystere , & secta vena , tum de cibando consuletur. Ex quibus manifesto patet eam numquam fuisse Hippocratis mentem, ut velit etiam in pleuriticis exactam admodum diaetam observari, praesertim initio morbi: quum dubium esse non debeat, in omnium morborum vigore ac statu , quum dolorum summa sunt omnia , tutius esse morbi depellendi provinciam naturae committere , quam adjectis
cibis eamdem ab instituto avocare.
Haec fatis sunto; ac priusquam disputationis finis fiat , conciliare locos duos Hippocratis in antino est, qui plane dissentire videntur. Prior est
Aphori Aphorismori Isb. I. ubi in morbis adjectioni ciborum attendendum esse Iib. I. vult, ac in tenui victu delinquere aegros potius scribit suaM in paullo pleniore: Alter ei plane contrarius est : in libris acutorum ciborum adjectioni inten-α. in lib. d. deridum multo minus. Nam Oftrahere omnino saepe expedit , quum aeger Diata 'aσω. sufficere potistit , donec morbi vigor malitrescat. Huic & similis est apud Galenum : In quibus morbis vigor prisno quaterna io Mese debet, modo natura fortior st, integram inediam fervare: lebemus : in quibus non ultra primam septimanam forti natura ex flente solo utendum meliorato. Si natura robori non fissimus , ptisanae utemur succo. Quasi vero succus piisanae multum ad robur naturae addendum sit collaturus. Ex adverso pugnant duo illi loci. Sed si mens, Hippocratis intelligatur , satis abunde omnibus factum putabimus. Docuimus ante non abs re Hippocratem alias paullo pleniorem ciborum adjectionem concedere is alias eamdem plane dissilade re, ob gravia quae inde sequerentur incommoda. Atque id duabus de causis et priore quidem, quod ex Vetexibus medendi magistris quidam absolute plenam diaetam instituerent, alii vero omnino cibum substraherent: quos utrosque ut errare ostenderet, est ubi paullo plenius in morbis ci-bet, est ubi tenuissime. Sic modo unum consulit, modo alterum, non
168쪽
memor, ac dissimilis sui; sed ut ostendat quam erroneum sit aliquid
ea in re statum ratumque statuere. Posteriore autem , quod quum cingnosceret praesidiorum tagulorum quantitatem artificiosa egere conjectura hisis i hane autem assequi conjiciendi Vim dissicillimum esse, M ad eum pert, buum . nere , qui omnium quae in arte sunt Vires norit, maluit iri ea re ancipitem, dubiamque sententiam istam proponere , quam aut hoc, aut illud certo definiendo, multis errandi occasionem porrexisse. Ita ue dum primo Aphori orum paullo pleniorem victum laudat , uni, versalem plane non proponit regulam, ut haec est quam in libro Acutorum scripsit, quum ciborum adjectioni in morbis multo minus attendi oportere dixit. Nemo enim dubitat corpus aegrum non tam indicare rese monem siti, quam ablationem morbi quo occupatur. Ut enim cibus fano corpori praesidio est Se robori, ita aegrum morbosumque corpus offendit , ac laedit: sed ostensio est major minorve, prout plus minusve cibi offertur. Jt que X. Aphorismorum vult evertere dogma eorum qui magnis mutationibus magnas mutationes opponere in animo habentes , initiis morborum sine ullo delectu inediam absolutam praescribebant, de quod citra damnum fieri non poterat, tempore vigoris cibum adjicere cogebantur. Satius autem esse vult Hippocrates, initio morborum alimento Vires recreare , ut quum ad vigorem ventum sit, absoluta inedia minus aeger offendatur rita tamen ut si brevi vigor futurus sit, tantum demamus de cibi adjectione quanto propinquior is Videatur. At libro acutorum praeceptum gener, te ponit in morbis dum multo minus adjectioni attendi debere opinatur , quod adhuc per comparationem dicitur , ut nil temere & absque ratione dicere consuevit. Quoniam , ut dictum est ante ex comm. Galeri se hane particulam, artificiosa conjectura, quam consequi debet quisquis quantit te remediorum rationem ad unguem tenere velit , dissicillime omnium at
tingitur. Accedit quod scribit Galenus ibidem : suod plus es ait)exsuperat, noxas inemendabit; facit, φιod vero mi s es, facile emendiatur: nempe Ii virtus Iabin re videatur , cibi exiguum minifrare debemus. suod in sevirem injecitum es tollere es di illimum. In illis locis conciliandis M ad legitimam medendi formam revocandis diligenter laboravit Manamdus epis. a. lib. Id quod in quaestione erat positum nunc absolvamus; nimirum an in i flammationibus pulmonis, quod vult Galenus, tenuissimo victu utendum non sit. Jam docuimus in pleuritide, quam pro exemplari & mo mor'
horum acutorum proponit Hippocrates , quatenus adjemoni, si ut detractioni ciborum studere oporteati Quum Galenus non vult tenuissimo victu utendum in pulmonis inflammatione , notari primum debet quod tantum per Comparationem loquatur. Ait enim, non est tenuissimo victu utendum in pulmonis inflammatione, ut & in jecoris & ventriculi phleg-
mone. Nemo enim negaverit duos hos morbos baccuratissimum victum exigere, quod ratione inflammationis injectum alimentum corrumperetur
ει quia ossiciales sunt partes, & in quas alimentum integris viribus injicitur , magis ostenderentur. Pulmo autem pars naturalis non est ossicia
sis saltem , & ad eum , auctore Galeno, tantum alimentum advehitur
Ballonii Oper. Tom. II. X quam
169쪽
quantum uni parti alendae sussicis: quocirca non ita incommodum sequeretur ex pleniore cibo. Dicemus, autem ad hanc controversiam cirimen
dam, aliud esse considerare pulmonem inflammatione laborantem tanquam morbo acuto , aliud esse eumdem laborantem conferre eum ventriculo Mjecinore. Priore enim modo quum acuto morbo affigatur , non est dubium quin quamdiu morbus siccus erit , diaeta revocari debeat ad eam quam de pleuriti de Hippocrates explicavit : posteriore autem, reverae a curatior victus esse debet in ventriculo inflammato ac jecore, quam in pulmonis inflammatione.
Duplex tamen dubium hoc loco esse possit: prius , an hoc verum sit in ventriculi & jecoris inflammatione tenuissimo victu uti nos debere, quod pars ossicialis & naturalis. Immo, dicet aliquis, quia penu est de pro
tuarium omnis alimenti, dc quo nisi agente, de alimentum partibus ceteris ministrante , animal brevi concidat, plenius ea ratione alendum est alioqui aliae partes quae mutuas ad opus curationis tradunt operas, Sti rent, ac laberentur. Pulmo autem de cerebrum, de partes aliae, quia naturales non sunt, nec ciborum promtuaria , parcius: cibandum, quoa
ventriculus integer sit, & alimoniam ad tempus sustinere possit. Aut si
ita, sane alatur plenius corpus , aut tenuius, quid intererit λ Dicimus ideo tenuiss1me hic alendum in inflammatione hepatis ventriculi, quod mo bi omnium sint acutissimi, proptereaque extremos habent labores ; vigor enim in propinquo est. Et hic plus occupatos nos esse oportet in oppugnatiqne morbi qui plurimi est momenti, quam naturae corroboratione , t laetsi magna virium jactura sequatur. Praeterea ex eventu tenuissimae diae tae occasio sese proferti Quum enita partes illae extreme laborent, dubium non est quin in eis alimentum corrumpatur: corruptio autem illa aegris damnum est magis auctura , quam si in totum alimento insaneatur. Posterius dubium , an. omnino verum hoc sit, nulla saeta comparatio ne cum inflammato ventriculo, in pulmonis inflammatione morbo alio
qui acutissimo , de sciam historiam satim labsolvente Iocus sit tenuissimo victui λ Videtur ita; quia in iis motbis qui miremos statim labores h
bent, eXtreme tenuis diaeta conferat: item quia exhibita etiam pliana limmines πνευμ ατιαρ fiant anhelos. Praeterea quum a corde nutriatur pulmo,
si inpitum ingeritur cibi , plurimum ad cor sanguis deseretur : ita ad pulmones attrahentes ad invicem , sic insammatio augebitur : in omni autem inflammatione iis abstinendum quae multum sanguinis generant. detur quqd non , dum sanus pulmo multo copiosoque alimento eget com-
Paratione cum partibus f aliis, ex imente Galent. Ergo , ut ante docuimus, consentaneum erit ut non ita parce ag duriter peripneumonicos nutriamus Praeterea ca factus pulmo multum constitat, multum attrahit
etiam ratione caloris & motus aucti, si desit ob inediam alimentum pul- moni, undelibet rapiat, immo potius ichorosos humorra ex quavis parte sic augebitur peripneumoniae, praesertim biliose :i Venae enim arefactae bilio- sos: de ichqrqsos humores ad se in aliis partibus attrahunt, sic & pulmo: Praeterea arefiet cor raptis & sanguine, & spiritu ob incendium pulmonis, unde Peripneumonicos animo deficere videmus. Et si .auctore Mesuaeo.
170쪽
per nemoria fit aut a pituitoso , aut a biliose humore : si a pituitose
tamquam ab eXcremento; si a bilioso, tamquam a nutrimento: in biliosa peripneumonia plenius cibare oportebit, & quod nutrimentum adesse parti oporteat, non tantum quantum quidem si sana esset, sed ut in sanis rotabur alimento augeamus, saltem in aegris servare quoad possumus , debeamus. Item quod biliosi ichores ferociant talagis, proterviuntque detra,cto alimento : nutrimentum enim temperat eos , humefacit, & eXpectorationem promovet humectando. Sed horum omnium explicationem venari possiso ea longa oratione quam nos M. industria habuimus. Quod paullo ante sumus polliciti nos praestaturos, illud nunc eaolvemdum. Quum enim de usu venae arteri is, ac arteriae naturam Sc conformationem venae referentis, mentio injiceretur', ne disputationis ordo everteretur , pleniorem ea de re disputationem in tempus ac locum aliquanto Commodiorem rejecimus: ad quam nos accingemus , quoniam plurimum
habet utilitatis de voluptatis : utilitatis quidem ad c itionem eorum quae dicta sunt de observatione diaetae in inflammationibus pulmonum, quod pulmones multo ubereque alimento ad recreationem fili indigerent: vo Iuptatis autem in inquirendis contemplandisque naturae speribus . quae quum caeca, bruta ac temeraria videatur, tamquam mirus & ingeniosius artifex in iis condendis apparet: sive quod ei mentem tribuere nos cogat divina operum praefantia, quae citra rationem, intelligentiam , ac consilium temerario fortuitoque nisu talia evadere nequiverunt, seu potius quod Deum numen in iis suam vim ac potentiam explicuisse necessario fateri cog mur. Quod si renuerimus , id nobis invitis extorquebit admirabilis naturam stiperans essedi io, quae quotidie in oculos nostros incurrit. Res autem quae proponitur ejusinodi est, cur non ut in partibus reliquis eam Venam, quae a dextro cordis ventriculo derivatur, non autem oritur , non ut ceteras effinxerit, sed arteriae conformationem, ob tunicae
crassitiem, quae quintuplo aut seStuplo crassior est, sortita fuerit: contra vero arteriam, quae sinistro cordis sinui implantatur, raram, sabtilemque,& proXime venam reserentem esse voluerit. Si rationem conformationis Venarum & arteriarum perstrinxerimus, earum quae partibus ceteris inserviunt, facile causam sumus reddituri , cur in pulmonibus utrumque vas contrariam suae naturae consermationem nanciscatur. In partibus quidem ceteris venae simplex est tunica, arteriae vero major crassior quam quae v narum est. Hujus ratio haec est, quoniam si qui in arteriis continetur spiritus tenuis, calidissimus, ac incitatus maxime, crassis, compactisque vasis non coerceretur, evaporaret statim, ac evolaret. SanguiS autem quoniam piger, crassus, da gravis est, nisi vase maxime perspirabili contineretur, non bene nutritio fieret. Nutritio porro fit non modo per Venarum Oscilla , sed per tunicas , transsumta scilicet materia quae parteS irroret, ad- illis, de propter adhaesum tandem in earum naturam Cedat atque lacessat: Ac contrariam multum in emngendis pulinonum vasis rationem
b/buit.' nam & aliam nutriendi rationem notam perspectamque habuit, de Rumenti mpiam superesse pulmoni oportuit, & spiritus communicationem X a non