장음표시 사용
171쪽
non ita dissicilem ut est in partibus ceteris. Itaque crassis venae consommandae &. arteriae rarae ac simplicis consilium. hoc fuit. . Unumquodque simili nutritur apposito cibo : pulmonis autem carnem raram , mollem, sprituosamque esse nemo nescit: eoque factum consilio, ut vena crassior esset, ut diutius sanguis restitaret in ea, sic elaboraretur. Si enim. mollis fuisset tunica qualis a corde manaret sanguis, . talis perspisatione & transsumtione celerrima in nutritionem pulmonis concederet. Accedit quod in aliis partibus non est ea motionis agitationisque per petuitas, & continuatio quae efficit ut calefactus impense pulmo vi quadam vel ex densissimis vatis sanguinem arripiat. Tamen ea crassities validam pulmonis attractionem quodammodo retardat atque eludit, ut nihil nisi quod tenuissimum est , e vena arteriosa elabatur. Arteria autem rara emista est duabus maXime de causic: tertiam ac quartam ini orationis tractu explicabimus ; ut nimirum suppetias venae arteriota ferat; nam quoniam non ita multum promtumque alimentum v na arteriosa prae sua crassitie & opacitate tribuit, id arteriae tenues, rarae sarciunt ac 'compensant. Secunda ratio , quoniam celetis partibus non ita confertiles affatimque concaedi sanguinem arteriosum convenit, ideo cras sis eminae sunt arteriae; pulmo quum ex superioribus rarus ac spirituosus esse dicatur , oportuit arterias non. ita crassas, ut quae perpetuo sinere de beant effluere sanguinem eum adi pulmonem reficiendum , qui multum consumit. Tertio ob motum perpetuum , & attractionem aeris externi, eiusdemque eXclusionem obedientes esse arterias fuit necesse : praecipuum autem hoc munus in pulmonum arteriis spectatur; nam nobis inspirantibus exspirantibusve continenter ac facile vehi , rei inique sputum oportuit: quo maxime contulisse videtur vasorum arteriosorum mollities &Qbsequium : uenas autem non necesse fuit contrahi & dilatari ut & alte rias, quod notandum.
Praeserea crassities venae hoc assert ad jumenti , quod non ita secile essuit sanguis, e vena arteriosa prae crassitie, ω quia diutius remanet, duo asseri commoda; unum ante dictum est,. quod nihil nisi elaboratum sinit elabi : alterum quod dum diutius manet, diutius fruitur pulmo , minus quidem habet aliment, ea ratione, sed habet diuturnius : si enim: rara esset tunica , absumaeret statim ac exsorberet: plurimo enim egere alimemto dein onstratum ante est.
Sed dicet aliquis : Ergo commode non, est eflicta ista crassities ouo. niam minus Muat alimentit, proptexeaque suo: defraudatur pulmo genio. Huic inopiae id. in quod non multum alimentum simul, sed paucum paullatim, 1ensim , & quod Graecii di cunt Me -) duabus rationibus occursum esset una. quidem , quoniam arteriae iupplent id in quo deficit vena arteriosa propter suam cratiitiem, haec enim impedit quo minus
transportet alimenti. a Vena . arteriosa, ad . pulmoneS nutriendos.; arteria autem venosa raritatis suae ratione redimit hoc, resarcitque tenuem Vaporosumque spuitum btribuendo. Altera ratione natura oecurrit dum construXat venas in pulmone maximas : ita enim- effectum est, Ut quantum
justae nutritioni Propter tunicarum cxassitudinem stetrahitur, id venarum:
172쪽
magnitudine expleatur. Ostensum enim est crassitiem venarum , quatenus talis consideratur, efficere ut minus quidem alimenti simul & semel affluat, sed diuturnius est & elaboratius. Dico aliquis: Si arteria venosa supplet id in quo ob suam crassiti deficit vena arteriosa, satius fuisset venas naturales esse, ut quae luculentum dedissent alimentum ratione tenuitatis, de arterias quoque crassas de compactas ut in aliis partibus, ut quae tenuem & vaporosum alimentum dedissent, non ita affatim ut viciunt quum tenues sunt & venota; siquidem vente ipsae Gupplevissent : nam de pulmo calidissimus & mobilis fac, te ex arteriis crassis attraxisset etiam sequacem sanguinem spirituosum, quod eκ rationibus Galeni patet, qui dilatationem pulmonis sufficiententi causam esse ait ad attractionem, etiam ex densissimis venis. quidem rationes satis per se virium de ponderis habere videntur ad efficiem
dum naturam frustra archite natam esse aliam conformationem venarum& arteriarum in pulmonibus , aliam in aliis partibus. At illa feXilitas & obedientia quae desiderabatur in arteriis ob continuam inspirationem & exspirationem, unde deduinio spiritus & exhalationis foris intro, intusque foras impedit fortasse quominus idem artificium in vasis Sulmonis appareret, ac aliarum partium quod paullo post Elenius d
Quicquid sit: Natura consormando & arteriam. Venosam , dc Venam a teriosam, id semper pensi propositique habuit ut pulmo & ubere ali mento abundaret, convenienti: conveniens appello spirituosum , vapo-xosumque. Diu enim sanguis in vena arteriosa tesistit ut attenuetur , ita familiare reddatur alimentum: arteria autem venosa fit ut luculem te & ini promtu pulmo fruatur spiritu de vapore: quod noni ita liberum fuisset, si arteria seκtuplo major, id est crassi1or fuisset. Atque quoniam huc disputatio nostra adducta est, ut de qualitate samguinis qui continetur in vena arteriosa diceretur , quaerendum nunC antalis sit ut sit subtilis, vaporosus , tenuis.; an Vero crassus, in crassis co pore contentus, & minime alendo, reficiendoque pulmoni idoneus, qui subtili attenuato sanguine refocillatur & delectatur. Quaestionis hujus p rbma disputatio tamquam leviorix armaturae eXcursio facta est3, i nunc 'eam. plenius eXcutere ac elimare lubet. . Pulmo nutritur sanguine: halituoso tamquam familiari proprioque ais mento. Omne autem alimentum quum tribus quatuorve modis ab Hippocrate dicatur , illud demum alimentum dicitur quod nutrit prolii e , quodque jam nutriendae parti assimilatur. Ita nimirum id quod ingeritur nunc potulentum ac esculentum reapse simile non est rei nutriendae, sed quum initio absimile sit , multiplici alteratione tandem assimilatur , idemque fit. Eadem ratione qui in vena arteriosa sanguis continetur affueras adeXtro Cordis ventriculo non necessario est spirituosus initio, sed quum crassus sit, de in crata opacoque vasei contentus , nempe in Vena arteriosa , . quia non cito emuit & transbibitur ob vasis crassitiem, datur spatium attu
Muandi, comminuendique in partes minimas. . Dubitatur autem an quum a inarde rapitur sangula, non attenuatus. sit A crassus. Occurrunt enim loci
173쪽
p. Io. s. de contrarii apud Galenum in lib. 6. de Hu pari. Prior locus est: omnino , 'Fμ ' opinor , in pulmone spiritus tenuis es ct linis , ct F em cooreri oportebat, sanguis crastus o gravis, ct quem in omnes pulmonis partes ferri oportet ,
ut qui copiosiore utitur Aimento quam partes ceteroe. Hic abunde . patet Galenum docere velle sanguinem rudem ac crassum esse, dum probat verisimile esse venam debuisse esse simplicem in pulmone , ut in partibus
ceteris. Atque ut vere dicam, vas crassum redditum est non ratione sanguinis tenuis ne foras egsiliat , sed ut diutius retineatur in vase, nec effluat quin elaboratus sit: eo accedit quod pulmo ratione & motus docaloris attraheret sanguinem incoctum , nisi vasis crassities impediret. Locus alter est plane contrarius eodem capite et nam dum reddit rationem Galenus cur pulmoni copiosum ac uberrimum alimentum conveniat, tria affert locupletissima argumenta. Primum copiam caliditatis vernaculae , unde alimentum facile comminuitur , ac diffunditur alterum , pulmonis dilatationem in aspirando , unde attractio fit alimenti etiam ex densissimis corporibus: tertium ac omnium maXimum , quod mittatur sanguis a corde ipso prius attenuatus ac elaboratus. Itaque priore loco vult sanguinem rudem ac crassum, & indigentem crasso vase ut attenuetur : posteriore hoc vult a corde attenuatum ac elaboratum mitti. Ergo inutilis constructio venae arterios, in eum praesertim finem ut nihil ab ea essiuat& resiliat quod non ad unguem extenuatum sit. Ita conciliare oportet eos locos. Quum dicit indigere multo alimento , quoniam a corde mittitur elaboratus & attenuatus, unde facilis ejus fit & alteratio, & dissipatio a parte praesertim calida, illud per comparationem debet intelligi cum sanguine aliarum partium : nam si ab hepate immediate mitteretur sam guis , non in dubium quin diutius nutriret : minus alimenti daret ob crassitiem ut abunde docuimus ante) sed diuturnius : oportet autem diviturnius alimentum esse, alioqui pulmo contabesteret. Nunc autem quo magis sanguis procedit, eo magis elaboratur, praesertim si non attingat ad venas ut de lacte constat ) ; qui in dextro sinu continetur, elabor tus est comparatione cum seipsis dum ab hepate fluit; nondum est elabo
ratus, si comparetur secum postquam moram traXit in vena arteriosa:& si clibere dicam quod sentio , ego existimo venam arteriosam ita crassisam effetam esse, non tam ut subtilior accuratiorque reddatur sanguis ad nutritionem pulmonis, quam ut non ita repente a pulmone arente, calente , 8c dilatante se rapiatur, atque consumatur : quod mihi videtur probabilius. Ita enim vena arteriosa non sinens ob conformationem cito
eκsuo abripique sanguinem , est veluti penu & promtuarium sanguinis
ad nutritionem pulmonum. Quamquam & ad hanc rem magnitudinem dc copiam vasorum ei tam esse vult Galenus, ut quod justae nutritioni ob tunicarum crassitudinem detrahitur , ipsarum venarum magnitudine compensetur.
Quod autem sanguinem qui continetur in vena arteriosa sit necesse paullo crassioroen esse , & paullo crassiore vase coerceri, satis abunde apparet ex his incommodis quae consequi selent, quaeque apparent in iis qui sanguinolentum sputum e pectore QKtundunt. Omitto casus , ulcuscula, dia roseis ,
174쪽
roseis, quae sepe αιματος πτυρον ) promovent, persequor tantum commentationis Ergo eos quibus aut arteriosa vena tenuior, delicatiorque est, aut fanguis qui e corde ad Venam arteriosam confluit spiritu us halitu sesque magis. Ρositum enim ante in , quod diligenter debet annotari, nutritionem per tunicas Vasorum fieri; si per tunicas fit, si vas rarius , pulmo continenter attrahens potest facillimo negotio id educere quod tingat sputum : praesertim quum aut exercitatio violenta praecesserit, si generosioti vino indultum fuerit. An ejusmodi cruenta eXcretio formidam da 8 Non hercle; siquidem tenuitas sanguinis, & vasis raritas facile hoc inducunt:: unde frustra fatigantur venae sectionibus, s ustra incutitur metus tabis. ab ulcere , quod cruentam expectorationem sequatur necessario ulcus ut quum mejitur cruentam , falso comminiscuntur ulcerationem secuturam. Tantum enim abest ut illi juventur sectione venae, ut contra
illis eo pulmones debiliores reddantur , & sanguine tamquam fieno in ejus generis hominibus detracto bilis protervit, ferocitque magis , ut placuit Arabibus , quicquid contra dicant Veteres aliquot , & recentiorum nonnulli. Tametsi enim ob)iciant in ardentissimis febribus Galenum misisse sanguinem , quum in illis uberrimae bilis impetus atque impressio appareat. Respondemus in illis febribus ardentissimum sanguinem detraxisse Galenum non simpliciter , id est , non parca manu , ad evacuationem tam tum nonnullae materis, ει refrigerationem nonnullam , sed ad animi uLque deliquium, ut refrigerationis ratio omnino habeatur : quod diligenter notandum. Nam qui in biliosa febre parce detrahit sanguinem , is furemtem magis bilem reddit: at si liberaliter, non est dubium, quin sequatur magna refrigeratio, & bilis temperatio. Atque quum in bilissis hominibus cruentum expectorantibus ob sanguinis tenuitatem sanguis mitibtur , parca manu mittitur ; unde ex superioribus patet eos ostendi non
leviter. At dices , juvantur tamen. Quid tum si id temporis juventur pSaepe enim se nio venae , & calefactio, & dolorum per narcotica sedatio uno tempore tentatur , & fit quum clam , occulte & surtim laedatur plurimum aeger: M laesionis argumenta nonnisi longo tempore apparent. Unde videmus eos quibus pro aliqua re nata sanguis mittitur ad obeum da munia ineptos, pulmones habere imbecillos: juvabantur quidem olini his remediis , sed pleniorem fidem faciunt quae sequuntur. Praeterea in pravam consuetudinem corpus adducitur , ut Galenus lib. de consuetuae doctissime annotavit. Itaque quibus ea haemoptysis contingit, consuli de beret humorum potius temperatio, quum eis potius sit metuendum ab ariditate pulmonum quam ab ulcere, ut selse plerique comministuntur ex rejectione sangui is , quam ut antevertant , statim sangumem mittunt. q. Ariditas autem sequetur , & far guinis tenuitate, & vasorum non legitima consormatione, ut si vena arteriosa sit rarior : praeterea ex se quenti sectione venae quae celebratur Lub & erronee. Illud enim confirmari potest egperientia , omnem venae sectionem partium propinquissim sum parti a qua detrahitur sanguis, imbecillitatem asser . Ita enim quum
175쪽
168 CONSILIORUΜ Μ EDICINALI UΜ,
Vena puppis aut temporum aperitur , multorum judicio & imminutio memoriae , & imbecillitas partis aliqua consequi solet: & quibus in malleolo mittitur sanguis, non ita liberi gressus sunt potentes ut antea. Quare λ quoniam detractio sanguinis imbecillam reddit partem in qua seritur vena, & eas quae sunt propinquissimae. At quum hepar remotum it avena gibberi, non ita infirmatur. Pulmo autem quoniam proximus est venae mediae & basilicae, siquidem immediate fere mittitur sanguis ut testatur subita sedatio , quiesque doloris secta in pleuritide vena nemo inficias eat crebra frequentique detractione sanguinis de spirituum , & laterum robur , de nervos, & pulmonum vim relaxari ac debilitari. Unde quibus in pleuritide liberalius detractus sanguis, ii siepe dolores lateris
experiuntur, & illis paullum saevientibus e vita abripiuntur. Itaque ut redeat nostra oratio , de his melius natura meruit quibus sanguis paullo crassior est, quam quibus ita tenuis. Quum enim tenuis est, promtius sufficitur in locum deperditi, & alimentum ad manum dat, sed brevius nutrit : quum crassior, diuturnius, sed minus; hoc autem optabilius est. Et ut de vase arterioso dicatur adhuc aliquid , dicimus venam arteriosam non affatim quidem praebere alimentum , sed continenter : & crassities venae facit ut tenuissimus detur sanguis: raritas arteriae venosae ut
Dpiosus spiritus , & affatim: quod huic parti necessarium in primis
Est de aliud notandum, nimirum quod subjungit Galenus , commodum
non visum fuisse naturae ut a vena cava statim & immediate sanguis ad pulmones ferretur: vel quia in cava vena crassior sanguis est quam qui alendo pulmoni sit idoneus. At in cordis dextro sinu elaboratur aliquantum : aut quia necesse aliquandiu retineri antequam ad pulmonem assiuat, ne statim absorbeatur , de propterea a sicco pulmo laboret. Item si ita immediate ad cor ferretur per continuationem quamdam vasorum, nulla vena arteriosa fuisset , & nullae epiphyses membranarum, sed vena quae vulgo arteriosa dicitur, verarum venarum naturam expressisset. Ρosset quis objicere, frustra naturam machinatam fuisse venam arteriosam. Prima ratio Sanguis qui a corde ad pulmonem affuit, tenuis de elaboratus es ; non necesse itaque fuit ' crassam suisse venam, & arteriae similem, ne inelaboratus sanguis ad pulmonem allabatur. Sed huic rationi validissimae ante responsum est. Altera ratio : Sit ita sane, sanguis qui in venis continetur pulmonis, esto crassus, & graVis , non propterea tamen necessaria fuit vasorum densitas ad elaborationem et pulmo enim quia calidissimus est & per se , & ratione viciniae cordis, & quia movetur pedipetuo , comminuit facile sanguinem quantumlibet crassum & gravem: quin si crassius, transsumatur ante tempus, quia diutius in partibus haerebit, minus siccabitur pulmo, sed praesens habebit alimentum circa quod sese exerceat. Huic rationi ita respondebitur : Non fuisset necesse pulmonem in eo occupari ut crassium illum sanguinem in vena simplici contem tum , M ab ea assumtum comminueret 3 gravior enim ea ratione suisset, suoque
176쪽
suoque muneri defuisset, quod in eo versatur ut restigerium cordi afferat , M in1pirationi, exspirationique inserviat.
Ad duas rationes accedit haec de evertenda arteria venosa. Si arteria
talis fuisset qualis naturaliter in aliis partibus evsistit, id est crass , melius pulmoni consultum seisset; nam & non ita spiritus eκinaniti fuissent,6c satis abunde suppetiisset spiritus, quia pulmo calidus ex denso corpore arteriae attraxisset, & per se spiritus satis sequax est. Perperam enim id sit quod scribit Galenus, arteriam venosiam sua tenuitate supplere id in quo arreriosa vena propter suam densitatem deficit: nam si vena naturalis fuisset, supplevisset id in quo arteria propter suam crassitiem desecisset. V ra quidem haec sunt, & quae pro evertendo naturae instituto sussiciant: sed aliud est praeterea considerandum. Nam quod arteriam venosam instituit natura, non eo consilio id fecit, ut suppleat aliquid pro vena arteriosa ;id enim tantum ex eventu fit. Sed quum pulmo sit pars spirituosa, Mquae spirituosi instrumenti rationem habeat, oportet illam abunde spiritum suppeditare : non potest autem commodius id fieri, quam si receptaculum
spiritus rarum fecisset. Altera ratio potior est, quae eo naturam indugit , nimirum quod necessarium fuerit arteribsum vas obsequens & flexibile es se ob inspirationes de eXspirationes. Nec enim dubium est quin nisi ea ratio impediret, arteriam venosam optimum fuisset crassam esse ut diuta nius esset alimentum, & diutius spiritus suppeteret. Quae omnia a nobis exagitata pertractataque sunt ut in veterum libris, si quid sit scrupulosum, eruatur, ac innotescat. Abunde autem id fit eXpansis orationis velis.
I. Ergo perperam faciunt qui in morbis thoracicis multum sanguinis δε-- trahunt, quia fraudant alimento. a. Nam quemadmodum in generassi diaetae praescriptione non ad unguem observatur dictum Hippocratis , ut quum extremi labores fuerint, extremetenui diaeta utamur; sed sepe , ct temporis, Us ideae morbi, immo ct peculiaris natiarae aegri ratio habetur : ita in speciali diaetae praescripto peculiaris r
tio hartim aut illarum partium initur. 3. Venae arteriosae, ait Femelius, nil intercedit cum vena cava: quoniam duplex simplici non continuatur, nec cohaerescit. Sic totam hanc venam amreriosam ex corde nasci oportebas. Arteria venosa sc condita, quoniam qui ater attractus in cor irrepit, nomdum spiritus modo attenuarin es
q. Item in iis quibus spirituosus sanguis , fatiscit pulmo , arescit, O adhinret cosis , ut experientia docet. An quia aliquando cruentum 1pumit, sanguis mittendus λ ereor es Ddisimus. Ballonii Oper. Tom. IL
177쪽
CONSILIORUM MEDICINALIUM CONSILIUM XLIII.
De ventriculi gangraena ct sideratione.
AB unde alio loco docuimus verum esse quod scribit Hippocrates , similitudines bonis & eruditis Medicis fraudem facere : quod artem Medicam conjecturalem admodum facit. Etsi enim in plerisque ratiocinationi locus est , demonstrationisque leges sunt certissimae: in aliis multis ita ambigit ac fluctuat ratio ipsa ob signorum complicationem & veris,
militudinem, ut quod tenendum vix explicatum eXploratumque sit. Id quum alias a nobis eXpositum est in variis morbis , tum in hoc uno quem explicandum suscipimus a nobis praestandum est. Jacobus Gallus annos so. natus , melancholico temperamento praeditUS , quum olim biliosus fuisset, conqueritur de dolore ad umbilicum. Solemnis illi erat moretio cujusdam materiae purulentae per anum, quod in recti. intestini extremo pene ulcusculum ibi conceptum putaretur. Duodecim: paene annos post vim recto intestino illatam eo fluore recreatus est ali quantum : restitit ille, aut non eodem modo. perseverabat. Doloris illius ad umbilicum desidentis causam referre poteramus ad illam suppressionem. i Clysteribus, medicamentisque est allevatus. Non ita paullo post dejecta appetentia, vomitiones , languor , partium eXtimarum quaedam te' vis perfrigeratio , tamen incedebat. Et liquida & esculenta vomitu rejicio bat. Veneno infectum Diabant. Ac revera praeterquam quod manifestaleipothymia non prehensias est, assumti veneni argumenta aderant pleraque : tamen eum ea suspicione liberavimus , quod nullam de foris occassionem praecessisse videremus. Per dies quadraginta paene perseveravit Vomitio illa : quod mirum fuit, nec ulla ratione allevari potuit. Digito indicabat sedem anetam,. nempe superius orificium ventriculi & p3dori r gionem : sensum quemdam ponderis habebat, In horas marcescebat, facies concidebat, o totus Venter Collapsus est, praesertim qua parte subjacet ventriculus. Quidam, ut aliquid afferre viderentur, jecur lienem putruisse dicebant: alii ad mesenterium obstruetionibus plenum confugi bant: & illud commune Μedicorum asylum est, sine quo via rem, lucrum vei facere possint : sed id non sine magna aegrotantium clade , Medicorum opprobrio : quasi vero in illis duabus partibus solum omnium morborum sedes sistat. Ad sympum de cichorio solemnem confugitum est: sed omnia frustra Tamen . qui paullo accuratius rem inspicerent quum viderent tamdiu perseverare Vomitionem, i dolorem ad ventriculum non admodum urgentem, nil profici fotu , litu delectu ciborum, balneo, quoque ipso, necessario pylori Vias obstructas collegere. . Satis apte quidem. Sed unde obstructio λ an a scirrho, an ab inflammatione λ Et si
ab inflammatione, cur febris non erat acuta , dc cur. non perimebat intra paucos dimi L. Interiit;
178쪽
1. Interiit tandem plane emaciatus ac si sphacelatum corpus esset. Aperto cadavere, illud utrumque viscus, lien & hepar, quod fomitem malorum falso judicabant, satis erat integrum ; quamquam sorte intemperie quadam, malaque diathesi utrumque affectum erat, non ita tamen
ut mortis inde occasio nasceret . Ventriculi facies extima erat vermicul,
ta , pylorus talis & paene restrictus, facies interna corrupta & putris, de statim laceratus est ventriculus , adeo quod mirum fuit) in tota sua n
tura erat putris & cada rosus : humor qui in eo erat, nigricabat : Gamgraena de sideratio erat Ventriculi, quod numquam fere contigit. Et mirum , quum tam male affecta esset illa pars, ct ejus vis deperdita, quomodo tamen facultas ejus expultrix in citando vomitu vigeret. Vomitio illa plane erat contra naturam , non a facultate excretrice vegeta, sed a retentrice deperdita, agente superiore orificio ventriculi , obturata pylori via , hinc residua vi quantulacumque in ea parte , statim remeabat id quod in ventriculum injectum erat. Quaestio esse potest, unde illa sideratio ventriculi , an ab inflammatione, an a Veneno , an ab alia qualitate; si ab inflammatione , febrem adesse oportuit, quod praesertim ea pars inflammaretur, quae locum marimum in corpore obtineret. Ille quum genio indulsisset, & generosissimis vinis usus esset, credibile ventriculum tandem vitium aliquod concepisse, sive per se, sive per refluxum materiae ab hepate , aut occasione suppressis illius mat riae , quae solemni eVacuatione excernebatur. Ita enim ventriculus ut Malia pars potest in tota sua substantia affici & corrumpi, ut & partes aliae. Accedit quod phlogosis quaedam potuit oriri in pyl oro, & ejus contagione affici ventriculus , citra tamen febrem continuam ardentem Docuimus
enim ante id contingere in melancholia hypochondriaca laborantibus , in quibus pylorus phlogosi detinetur citra manifestam febrem : quod est notandum. Quod autem verisimile sit cin ventriculo & partibus ei vicinis illam phlogosin conceptam fuisse, satis indicavit refrigeratio partium exibmarum quae viginti quinque dies perseveravit, & quinque diebus antequam e vivis excederet febris apparuit in omnibus partibus.
1. Eodem pam modo interiit Dominus moeron , in vico Templi, psi Per sex hebdomans laboravit, O de somacho lanuum pserebatur : sentiebat pondus quoddam, nec in latus alterutrum decumbere poterat: vomebat sepe. Aperto cadavere hepar siuperiore petrae adhaerebat diaphragmati, idipsum hepar Putre erat, pulmon; fera.
179쪽
CONSILIORUΜ MEDICINALIUM CONSILIUΜ XLIV.
De venis sectione in febribus tertianis.
Rabum hoc fuit decretum : In tertianis febribus non mitti debereianguinem nisi exacto jam tertio paroxysmo , & postquam sanguis
putruerit. Quod forte non abs re dictum est : nec credibile ita veteres Arabes, aut alios aliquid sine ratione , aut eXperientia pronuntiavisse. Εjusmodi autem decretorum limanda eruendaque ratio , ut ea boni aequi que consulantur. Videmus plerisque ante tertium, paro Xysmum mistam knguinem magno quodam profectui: aliis non item. Sed cur eXspectandum donec putruerit sanguis λ Numquid satius est statim demere sanguinem, Ut natura recreetur , Sc non exspectare quoad sanguis contaminatus fuerit λ Si plethora est, eaque naturae molesta , solvatur is habitus , dc pertundatur vena : si cacochymia , relicto alio solamni remedio , de purgando consore cogitetur. Quamquam non desunt ex recentioribus qui nitantur & auctoritate Veterum, & ratione docere , non posse cacochymiam adesse , quin adiit simul & pleoneXia, si non ad vasa, ad vires sal tem, quod ii pravi humores non solum sua qualitate infesti sint a qua ca- cochymiae nomen desumitur ' sen etiam sua quantitate. Sed iis salebris relidiis, quaeramus num in febribus tertianis quod M ad alias a putri humore natas sebres extendi potest ), tuto Vena secetur ante tertium paroXyΩmum y Materia quae. committit tertianas, extra vasa est: humor est primum laudabilis sua natura, sed qui per putredinem quae tempore aggreditur , & per gradus quosdam naturae infestus sit: febris essentia & ὐπαρ- t): in ignea natura consistit unde absoluto nomine et υρ a ) vocatur) 2 materia quae accensa calorem illum fovet, conscripta conclusaque loco est , an ea educitur sectione venae λ Hic multa occurrunt quae limatius eXcuti possent, & longiore tempore, sed non est hujus loci atque instituti. Pr,mum , an quia in majoribus Venis materia non continetur , quae intermissionis participes febres committit, ideo locus sit sectioni venae Quod quoniam a Neotericis disputatur, & contra a majore eorum qui cum nominis celebritate , & aegrotantium auXilio Medicinam factitant, agi solet, hac disputatione sumus. supersessuri. Constituatur enim tamquam postulatum in intermittentibus febribus, Venam tuto ac ex arte secari. Quaestio tantum est de tempore, & an exspectanda sit humorum putredo, antequam aperiatur vena, ut Arabum familiae placuit. Quod diligenter intelligendum est , ne quid hic temere fiat de peccetur. Humor qui hodie paroXysmum committit, an putris , an imputris λ si putris erat, quare superioribus diebus non committebat febrem λ si putris, & intra naturae limites conte I
180쪽
tus, quomodo febrem putrem committit λ Quia putrescit induies;) ergo quam diu aderit putris humor , tamdiu perseverabit accessio λ Verum illud
est; nam diffatur humor qui in hac accessione putruerat , unde perfecta απυρεξ ια b)r quae non contingeret nisii discuteretur humor putris; hinc confusis urinae, hinc sudores. Ergo reliqui ii mores imputres sunt. Quo sum itaque exspectandum donec putruerint humores λ Nam tantum humoris putris, quantum Uni accessioni fatis est. Et sic humores non educentur
venae sectione nisi laudabiles in causa antecedente ut ajunt & illaud, biles in causa conjuncta. Sic multa parvo quasi suscitabulo quaestionis genera eYcitantur, quae non erit facile delere nisi major occasio de otium nobis suppetat, quum eorum alioqui evolutio & explicatio magnum sit alblatura commodum juxta ac voluptatem : sed non possunt omnia uno lo-CO. Ut autem. paucis terminetur quaestio , quae paucis fomitibus excitata in immensium excrescere possit, id quod ratione & experientia percepimus , aperte declarabimus. Non est in eo diutius haerendum, in quo dubitatur , si in unaquaque accessione discutitur totum quod putret, unde in quartanis & tertianis persectam esse apyrexian, Galenus ostendit nisi quod in quartanis die intermissionis raritas de tarditas in pulsu manet. ) Si totum quod putret discutitur , quid est quod e pectemus hunc aut illum diem, hunc aut illum paroκysmum, donec sanguis putreat λ Nam finita accessione humores reliqui eXpertes putredinis manent, ut videtur, contra tamen
fit. Aliud enim est humorem parogysmi auctorem putrere , aliud est massam sanguinis vitium concipere. Etsi enim humor qui accessionem committit nondum putruerat, & post paroXysimum totus discutitur, tamen aliud in vitium in sanguinis massa tamquam causa antecedente morbum diutius alitura , soturaque , cujus occasione nemendi sanguinis captatur occasio. Quotie cumque enim in corpore febris concepta est, febrilis caloris vi, humorum moles facile corrumpitur. Unde stepe secundo aut tertio morbi die missumi sanguinem laudabilem deprehendimus, progressis tantisper morbo aperta Vena putrem ac virentem fluxisse: quod argumento esse debet minimis momentis magnas in corpore oriri mutationes in hanc aut illam partem. Sic ratione illius putrentis sanguinis celebratur venae sectio. Quorsum itaque ante putredinem in massa conceptam celebratur λ ratione pleihorae. Sed juvatne mspectare quousque vitium in massa conceptum
fuerit λ illa quaestio est de qua disputatur Id duabus rationibus aut tribus fieri debet. Prima est, si incendii concepti in humoribus major habetur ratio, quam copiae humoris morbifici in praecordiis: nam quum in pa-rOXysimis urget aestus, aperta vena ille praecipitatur , praevertiturque; unde minus empyreuma , minus postea incendium & febris . sed si major occasio materita in praecordiis, ad purgationem veniundum. Secunda , quoniam quum vitium mata sanguinis communicatum aut ratione caloris febrilis , aut ratione Vaporis, paullo tum morbus dicitur maturior, & natura irxi
tatur magis: atque ita irritata natura per missionem sanguinis illius putris