장음표시 사용
271쪽
tana erraticaque laborasset, emaciatus plane, squalidus, coepit tantisper desipere, delirare , crebro resurgere , de inde cataphora seu catalepsit prehensus , qua interiit. An credibile , ista omnia symptomata a repletione esse, quum ita corpus totum contabuisset & emacruisset ρ Hoc Rondet,lius diligens rerum observator annotavit , scribens Caron, cataphoran
t) in febres tertianas longas, in quartanas incidere. Item in suburbio Sancti Victorii juvenis febre maligna satis decubuit: sexto die sanguis coepit astatim fluere , vix ac ne vix stat potuit: ab eo singultus successit, dubitabant an ab inanitione, an a grumo sanguinis in ventriculum delapsil coepit tremere , delirare, desipere. Num & tremor , α desipientia ab exhausto contigit λ Immo quod ab instituto non alienum,& Hippocrates ipse non veritus sepe Io,endi vulgares formulas prose re , ut id quod dicitur sensus nossros feriret magis ) vulgo jampridem persuasum est, deliria ab inanito fieri posse. Quum enim in inedia quemdam mente iserrare vident, dicunt propterea delirare quod hinc cerebrum vacuum sit; ita enim vocant: & id verisimile est admodum : propterea allucinantur , caeloque toto errant, qui in talibus deliriis ad hieram di colocyntidos , ad consectum de dactylis , & alia id genus valida medica. menta concurrunt: ergo singultus ab inanitione est: Nec falli oportet in febribus longis in quibus oboritur quum hepar praecalidum est &siccatur: quod dum fit, tenue serum resudat ab hepate, seritque ventriculum, hinc singultus nata occasio. Ob hepatis autem inflammationem patientis viciniam sngultum oriri, eumque ad repletionem referri posse, ex Hippocrate potest colligi. Hujus verba sunt: In hepatis in lammatum simγι rus , maeum Et alio loco : Iecoris inclammationem patienti fingultus stipe venitia Galenus singultum esse scribit, id est, auetioris mali
occasione fit. Hujus rationem reddit, quia propter ne rvorum communica 'hὴ οῦ. tronem ventriculus patitur, non semper quidem , sed quum jecur ad maxi--am attollitur inclammationem ; iisdem paene Verbis alio in commentario m. in Aph. utitur: Singultus fit non quomodocumque assecto hepate, nec semper , sed s8. lib. s. quum fervente infammatione ad magnitudinem cistollitur. Sic oportet m Com, i h. ximam ct pesimam esse infammationem, ait Galenus. Sed hic magna diffi-37- βρ 7' cultas oboritur , & non negligenda ; An laesio ventriculi ex qua singulutus oritur, sequatur ob tumorem, & ratione tumoris ob pressum ventriticuli ab hepate elato crassesectoque & intumescente; quod Galenus paululo ante dicebat, quum ad elationem in magnitudinem recurrebat: An vero fiat non ratione pressus & tumoris, sed quia acer ichor & serum biliosum a parte inflammata resudet , feriatque os superius ventriculi Quid hic dicam nescio , nam paullo ante hujus rei causam assignat inflationem tumoremque jecinoris , idque eX sua sententia : paullo post tamen ideX Veterum tantum opiniqne constituit. Verba sunt : Nonnulli putans magnitudinem inflammationis ventriculum premere , ac sugustum facere , n Peunte spirita exire. Hanc sententiam non valde Videtur probare et nec
verisimili, G Et catalepta. u Superveniens,
272쪽
verisimile est ob spiritus interclusionem hoc symptoma advenire. Sic eam quidem sententiam probare quidem potest, quatenus dicit prae tumoris magnitudine ventriculum offendi, & inde ad singultiendum impelli, non
autem quod spiritus via intercipiatur. Posteriorem autem rationem qua nitebamur docere ab humore tenui & hilioso resudante ab hepate inflammato singultum eκcitari, ipsemet Galenus adstruit commentario praedicto.
Et quidem Hle ait Galenus) Jatis calida multa in hepatis infammmtione
genita, coni uentoque ad intesinorum principium: ct superfluente , necnon adventriculum re meme os ipsius morderi contingit O ita singultum nasci. Quod probabilius multo videtur. Atque ita in inflammatione hepatis tribus de causis potest singultus oboriri, ob pressum ventriculi a tumore ob inflammationem eXcitato : at sine tumore in iis quibus servet hepar nasci potest: nec in inflammatione credibile est ita in magnitudinem hepar a tolli, ut pressiim commemorabilem asserat. Secunda ratione ob ichorem qui ab omni parte inflammata transsumitur: ut in inflammatione membranae costis obtentae tussicula oboritur, transsumto ichore a parte deflagrante. Tertia ratione ob generationem bilis, quae quum redundet, reflvit ad ventriculum , ibique id symptomatis solet promovere. Quartam Philo-uaeus rationem addit minus reliquis probabilem : ideo enim ait singultum inflammationis hepaticae sobolem esse, praesertim si concavas occupet, Mingens fuerit, quod ea magna inflammatio humores a ventriculo vicino
trahat, & sic eXhauriat illum , quo exhausto singultus ab inanitione ins quitur. Progressu quidem temporis hoc fieri potest : sed respondeat Philotheus qui fiat ut tam brevi singultus ab inanitione ob viciniam inflamma ti hepatis sequatur. Hepatitis enim morbus acutus est , & intra paucos dies necat : immo initio etiam απατίδος potest nasci singullius, quum non sit probabile ab exhausto tam brevi ventriculum laborare: quae duae rationes a nobis productae , confictaeque , tolerabiliter videntur infringere ac labefactare opinionem Philothei. Addi es potest haec, cur in summa fame in qua suetionis sensus est , non adest singultus λ Est enim probabile si hepar deflagrans eXhauriat, & cito singultum afferat, ut in eXaeta inedia idem contingat. Nam potest respondere Ρhilotheus id quod scriptum est apud Galenum cap. 3. lib. 6. de locis male a sectis , quum distinguit diabeten a canina appetentia. In canina appetentia vitium statim deprehenditur, & vis , quia in animali parte id fit : in diabete autem monitem, quia fit in parte naturali quae sui mali sensum non habet ut de Ventriculus : potest, inquam , respondere illam exquisiti sensus facultatem
qua donatus est ventriculus ob nervorum propagines multiPlices , an camsa esse cur penuuam , suctum , emunistionemque , Ut ita loquar , & minimam statim percipiat : Unde fit ut in sinis exsistente inflammatione , eaque magna & commemorabiti, derepente pars calida trahat, calefaciat , exsorbeat: eaque subita mutatio , & Neluti αθροως x facta ,singultui occasionem dat. At vero fames, quia non subitam affert mu- Ballonii Oper. Tom. II. L l . tatio- x Cuimulatim,
273쪽
lationem , non ita singultum affert: suctionis quidem sensum inducit, sed non aliud symptoma nisi quod quidam conviilsi sint aliquando , sed id reserunt ad bilem quae serit in jejunitate & inedia superius orificium vem
Porro si inanitio singultum efficit, cur qui tabidi, aut hectici moriuntur singultiendi finem non faciunt quum ab exhausto laborent λ Et qui bus alvus immodice fluit, aut iunguis flaXit immodicus, contingit singultus convulsio proprie dicta : Sed qui siepe tabuerunt, non prius sit gultiunt quam dum jam jam sunt animam acturi; unde vulgus eXtremum singultu in apte fatis appellat, quasi natura non persentiente inanitionem praecedentem ut quae sensim fieret, sed jam jam pereunte facultate natu rati singultus eYcitatur λ Quaestio haec difficillima es, & commentatione dignissima, ut quae intellecta perspectaque non minus Puctoritatis pondere quam utilitatis ubertate, jactationem in populo sit habitura. Quum repletio est aliqua, aut venenata aura, aut acre quippiam in ore ventricu li, aut inhaerens tunicis ventriculi, non dubium quin legitima ratione ventriculus ipse molinias depesiere annitens in se ipse convellatur , singultumque efficiat convulsionis proprie. dictae aemulum. Sed quo modo praeeunte insigni aliqua evacuatione singultus ab inanitione fiat, iajore quaessione dignum est: nam, ut ante commentabamur , si inanitio convulsionem
afferat in corpore universo , & singultum in Ventriculo , cur in hecticis in quibus extenuationis summa lant omnia, & summa inanitio propalam expilicatur frequentes singultus non adsunt λ Primum de convulsione & singultu disputatio latius potest eXplicari : deinde in angustius cogi ac redigi: Nam ω contra Galenum olim a subtilissimis rerum indagatoribus
disputatum est, ut conficeretur inanitionem ipsius convulsionis. causam non esse. Ratio autem potior illorum erat, illa quam eXposuimus , nimirum quod emaciatos & a morbo tabefactos ac colliquefactos convulsionibus eXerceri oporteret: quod non usu venit, nisi quod complicatum sit conjumetumque cum ipso marcore quod partibus convulsionem afferat. Atque huic objectioni ita solutionem opponunt: Ut morbus fiat, oportet mutationem fieri subitam φ αΘρο- i: quae enim lente- et fiunt,
id est paullatim, pigroque gressia , ea non imprimunt quid corpori , nec
mutationem alterationemve effatu dignam af unt': ut propterea convel lendis occasio non adsit, tametsi ea emaciatio tabesque reciproce cum inanitione coeat, id est, tabes & carnium collapsus de marcor ad inanitionem referatur. Sed quum forte fortuna, aut critice , aut alia ulla ratione profunditur aruus , aut sanguis, aut evacuatio aliqua ι,ερκαθαρτι- a) contingit, e regione adest singultus, aut convulsio aliqua , quae hominem sic re pente di affatim evacuatum adoritur : α hac maxime ratisne singultus si quitur ob inanitionem. Quamquam duorum alterum esse, aut utrumque necesse est, vel uti ventriculus: minimam inanitionem: sui . sentiens tamquam
quod Cumulatam: SuperPurganta.
274쪽
quod sibi molestum singultiat , vel quod tametsi inanitio ventriculum
ipsum non attingat , tamen eX eVentu senium habet inanitionis aliarum partium. Quod ad prius attinet, fieri potest ut quia animalis sensus est in ventriculo , minimam laesionem sentiat ventriculus, ita ceteris partibus idem non contingit, quod is sensus animalis non ita insit. Quod fuit argumentum Galeni in libris de locis assectis, dum probaret cur caninae appetentiae singula momenta, vires , es tempora perciperentur : ipsius autem diabetae non item. Nam quum animale munus obitur e die in parte aliqua, minima oblata occasione rei tristis sensio percipitur. Sed hic quaerat cur in inedia non convellatur Ventriculus ratione e mausti, ii minimae rei tristissensio insit ventriculo λ De posteriore ita nos statuemus. Ex eventu in nitionem aliarum partium ventriculus praesentit, subodoraturque, quod tamquam in chorea fiat partium harum & illarum attriatio, deinde attractio sudium inducit, & suetus suctionis sensum : cujus quum tota ratio inventriculo ipso vertatur, non est dubium si potest aliarum partium penuriam sentire. Accedit quod inanitio ipsa attingat quoque Ventriculum ipsum, sed non ita ut & ceteras partes : nam si marcor, macies, & e. haustum eodem modo & gradu ventriculum ipsum attingeret quo & partes ceteras, fieri non posset ut animans sabsisteret. Propterea in corde natura aquosum quid in pericardio constituit, ut etsi totum corpus deflagraret, haberet tamen. cor tamquam ultimo moriens quo sese sustentiset, es a tam subita deflagratione vindicaret. Ita & in ventriculo semper est aliquid pingue, mucosum , offarciens rugaS & parietes ventriculi, ut minime sentiat: damnum : accedit quod si qua alia pars ingestorum gratiam
recipit, ventriculus est mmirme. Sed haec tam accurata eXactaque vix conserunt ad curandum : tamen
magni interest scire in singultu quid agat, quid patiatur , quae causa, ne
temere singultum ab inanitione, pro singultu a repletione accipiamus. R. rimum autem refert ad therapiam an hic aut ille sit singultus.
et Idem forte dici potes de Orasitv ct convulsion , quod S de dolore capitis. Nam dolor capitis aliquando per θmpathiam iaUtauam , ut quum nemo lase fatim cerebrum compatitur sympathia abfilata: nec enim vapor ,
nec materia ulla intercedis ad talem asseruom committendum. Ita quoque es quaedam confusio fingultus , qui 'nec repletionem , nec inanitionem , quae
sunt perspicuae causae, agnoscit , sed absolute β , per modum quemdam vix
exprimibilem , ut sc loquar. a suum θ' desipientia, O sngustus , convulpo ab inanitione mi , m
se , quum aliquis talis asseclas contingit , satim recurrunt Merici ad at tenuantia θ calefacientia : is quo aberratur et O talem errorem convincit Galenus lib. II. Simplic. cap. desciuoreo.
3 Lib. I. Epidemior. meorum observavi ex sententia Hippocratis , med eamentum irritam ct inutile posse hujusmodi θ tomata excitare , quod no--dum es. Item filius ri ni rivara Regii in Camera computorem AudLL l a toris ,
275쪽
toris, quum bimestri tertiana laborasset, nee ad medicamentum adduci potuisset, quum caelum incanduisset. paullum, datur medicamentum , cui indormiem: dum imprudens. Pharmacopaeus censuit. Medicam tum inaue fuit : movit nil exclusiit, Ab eo tempore vix febris expers: de dolore capitis, de quo prius non conquerebatur, queritur. Dum paroxi mus repetit , repente
νος b) - , elatis in cerebrum vaporibus , immo,'febre ipsa jam cerebrum occupante cunde cadoris acerrimi sensui apparebat) ae s febris set capitalis , ut sic loquar: per viginti quatuor horas αφωνος fere fuit, O ino ,
eum prehenderat. Virtus eras debilis r nil natura moesilit , quamvis irritata diconsulsus interiit. In cerebro nil deprehensum : venae intumuerant pamum :vi febris interiit, obsiesso' cerebro quoque , ut interea non esset fabellatio eordis ob respirationem non liberam . Si enim sanis quum dolores capitis derepent orirantur , ii muti seu , ct apoplectici moriuntur , pwid mu eveniet fimile aegris Aphorism. lib. 62 Ad illum locu Ronisistit adlegatum addi potes quod scribit Hppocrates lib. q. Epidemiorum ubi notat quartanam febrem tum res osse quum homo facibus esset τυφώδεες , aut id ). Immo morabilis es locus Comment. in historiam de Pythione iussor. I. lib. 3. Epid. ubi dicebant interpretΘs Hippocratis Pythionem Mirasse quod a ventre a lin et multo genito, ac congelo semine , quod obruendo cerebrimm delirii Oausa f et
lenus . refutat hario opinionem , putatque oppressionem cerebri, sive sit cum Em more , flve a manu, sis a Crebra, aut alio modo , non causam esse delirii , sed potiti si assectionis cujusdam apoplecticae ac comatose. sui locus pnaeclarus es , ut solus destrium O .daspientiam auρ ab exhauso se potius , .aut ab .humore nomiam quantitate quam qualitate peccante.
Joannes Dodevars in regiis negotiis quae ad rem bellicam pertinerennoccupari- solitus , dum circa mensem Oetobrem infinitum prope iteUvelocissimosum equorum cursu demetitur , . ac conficit, Lutetiae in morbum gravem incidit. Et ut homo erat acutus , agilis, eXpeditus , multa mimo: ac cogitatione Versans , biliosus , irasci facilis fi ita suae naturae con- generem in. morbum praeceps rUh. In hoc aegro forte nos longius provehi oporteret, quam ratio proposita postularet: nam adimirabilis rerum trahere nos potest ordo si singulorum vim explicare institutum esset quae in morbo contigerunt. I Quum itaque diu & noctu laboribus paene consectus Sisset, quum quiescere coepit, eum cum levi horrore febris pretae dit, noctem insemnem durit: deinde magna liquidorum excrementorum
276쪽
pia, nil autem crassum eXcretum est : nauseae frequentes : paullum quievit nonnullis supra infrave ocretis : febris coepit increscere , jactationes& vacuitas somni, dolores ad regionem ventriculi & lienis, urinae ardentes quodammodo vineae , aut Vino gilvo dilutae , aliquando mali amrei colorem non ita saturum referebant : crudae : sitis ineXhausta ; etsi cyathos duos aut tres aquae hausisset, siccavissetque, ne minimum tamen refrigerii hoc afferre videbatur, ac sii in ardentem fornacem injectum id esset: anmii desectiones, praesei tim quum resurgere vellet , omnium artuum
confractio & lassitudo mixta . ex phlegmonosa & tensiva: & quod mirum fuit, intercalaris pulsus erat, intermissio , inaequalitas, & ea intermissio in multis pulsationibus apparebat. Tertio die sinistrum crus pussulis r beis humilibus maculatum erat, quod nobis terrori suit sed hoc sibi. miliare esse nuntiavit: febris eumdem typum non servabat: noctes aliae aliis erant molestiores. Μodicamenta quae initio exhibita sani , educebant aliquid subrubeum , subflavum, sed paucum , & non nisi: magna vi. Omnia cruda erant, & nisi morae impatiens fuisset, Medicisque vim quodammodo afferret, ut morbum primo quoque tempore oppugnarent, iiscumbendum tantum fuisset coctioni, negotiumque naturae totum commititi credique debuisset: sed &'venam secare , & purgaret cpacti fuimus
idque frustra, quum nos videremus nihilo magis e re aegri esse ci sed si iis aegri tauit faciundum importunitati. Morbus longus fuit admodum, nec ante tres menses sibi restitui visus est. Notandum interea rigentem hiemem , quae tunc si alias umquam iisset, ad morbum producendum attulisse plurimum , quon & meatus Occluderentur, & materia contum cior redderetur accedit quod nisu ita initio materia cruda iactata fuisset, melius acturii fuisset cum aegro. Eum in quartanam calarum sperab inus, & quod illo tempore magna quartanarum febrium copia in popu- Io jactabat sese , tum quod de liene quereretur: tertio, quod eXpulsis sympt6matice iis quae liquidiora forent, remaneret materia incinerata, ut
vocant Practic1, adustaque , quae cunctando putredinem accerseret , de aegrum nostrum febre quartana Camularet : nec longe a Vero aberravimus ;nam tres aut quatuor paroxysmi quartani illum oppresserunt. Hic multa considerari possunt, quorum explicatio utilitatis ubertate sinos delectatura. Primum ex historia morbi, & eXcretis innotescere potuit id quod principio erat plicitum ac involutum, nimirum quae morbi species, α ae qua causa. Secundo unde ista extimarum perfiigeratio fugax aliquando , lei thymiae, aestus ingens & nuli a ratione exstinguendus, pulsus in homine juvene inaequalitas , & intercalaris quaedam intermissio , quae periculo non carebat, lassitudo ista, jactationes , dolor ad lienem, urinaequales descripsimus : quae omnia sigillatim e licabuntur. Id quod maXime nobis terrori suit, pulsus inaequalitas , de intercalaris intermissio in una pulsatione erat, initio quidem. ordinata quodammCdo erat, retaeatis Vero viribus inordinata exstitit : at satius est multo in rhythmo isto vitiosam imaequalitatem ordinatam non esse. Ut enim in re S e natura ordo quippiam habet laudis de praestantiae: ita in rebus Contra naturam , non potest non in malum. apparere. Causa autem quae nos hic commoVerit a
277쪽
que perturbarit , est quod nos legissemus aliquando apud Galenum & in qualitatem in pulsibus malam esse , & hac deteriorem intermisitionem : Feranelius scribit periculosissimam esse pulsus intermissionem in juvenibus , mi
nus in pueris , minime in senibus: tamen ait aut ex arteriarum. Obstructio ne briam , aut asthmate , aut diuturno assectu , non lita, itialem esse ju. venibus : Ex unius pulsus intermissione multi senes ac pueri evaserunt'; juvenum nullus , ait : quae pugnantia videntur. Nam aut eX assi matessaut arteriarum obstructione 3 aut affectu aliquo longo praesertim minime adversa valetudine) dixit intermissionem non esse letalem. Sed quum to quitur de bona valetudine praesente, quaestionem videtur dirimere. Si enim in ceteris satis robustus & magnus sit pulsus, non dubium quin in termisso aliqua non ita periculum creet : sed si pulsus parvus , languidus , inaequalis , & auctario accedat intermissio , quae spes esse possit λ Galenus cap. q. lib. a. de praesag. ex pui us , de pulsuum inaequalitate multa , eaque praeclara: primumque statuit aut in una pulsatione observandam esse ina,
qualitatem , aut in multis quod e) vocatur ι ως 1ματικον f
aitque in uno pulsu inaequalitatem deteriorem esse ea quae in acervo accumulo fit. Differunt autem inaequalitas de intermissio quum haec ad illam referatur : quod Galenus docet quum scribit: Pericu um est omnino vin moveri inferiam, quod δολει ειν dicitur : quod A qua alia species inaequalita- Lib. 1 Aeratis ris ades, pericu um esse dicitur. Interpres grammatice tantum & obsic pulf re locum illum vertit: ac primum ex alio loco inaequalitatis pulsus causas repetit oppilationem , compressionem instrumenti, humorum copiam collatione facta cum facultate, cordis intemperiem inaequalem et in genere igitur hae inaequalitatis cauta statuuntur. 6 Intermissio autem pulsus agnoscit causam suae facultatis a copia humorum oppressionern , ejusdem impedimentum quominus motum tempore suo auspicetur , idque aut ob crassitudinem , aut copiam humorum, unde oscillorum cordi vicinarum arte riarum sequitur obstrudito : Item saepe oscillis illis offunditur materia quae vinculi modo intercipit motum : interdum inflammationes, scirrhi, tumo resque partium quibus arteriae infiZae sunt, impediunt ne libere dilatentur, unde motus intermissio nonnulla: unde in syncopis & palpitationibus cordis hae intermissiones parent: si quid enim tunicis arteriarum , aut cor dis ipsius corpori alte defixum fuerit, in propinquo mors ; intemperies inaequalis cordis intermissionis causa una non ita perniciosa est : haec enim inaequalitatem potius parere nata est , quae ineuntibus febribus putridisCv.f. lib. I. maxime conspicua est. Galenus lib. de febribus quod ad hunc locum m xime pertinet in febribus putridis agnoscit duo quae propria sunt, non tammen inseparabilia, θλιψιν , coarctationem pulsus appellio, de αν-
μαλυαν , inaequalitatem; accedit tertium , id est , repetere, gem1nare, annotationem novam habere febrem, quum videlicet accessione jam vigorem aut suum crementum affecuta, frigoris sensus quidam excoxatur ac si postliminio nova accessio laccederet: quod in febribus putridis multis
278쪽
multis conspicitur 2 & nos anno 1sTa. tota lueme , & I s73. toto tempore Uerno de aestate quae . naturam indolemque hiemis , aut potius autumni resertet , id in innumeris , praesertimque in mulieribus , observavimus : quod non aliunde contigisse suspicio fuit, quam ob materiae inaequalitatem quae difficultatem pepasmi afferre solet: Graecis illud εοτια οξ 'ε es dicitur a commodato satis vocabulo. At- g fit ob copiam materiae quae lacultatem in aliquas angustias cogens pulsus coarctationem angustiamque facit. Ανωμαλία. h) proprium quidem est febrium putridarum , sive illa in calore, sive in pulsu spectetur. In pulsu quidem ob fuliginosorum p. triumque vaporum cor petentium copiam. Galenus autem illo loco est , iape in ipso ore ventriculi colle Elo quodam pra Vo humore mordaci aut frigido parvitatem 1 inaequalitatemque pulsus invehit: & quum in principiis parogysmorum viridium humorum eructatio ita os ventriculi contingat, unde nauseae & vomitiones mirum non est si affecto ore ventriculi pulsus sit άμμα Γλοο i Parvitatem quidem cum quadam inaequalitate, quum fibgidus est humor: sin acer & mordax humor est, inaequalitas parvitatem pulsus eκsuperabit. Quod notandum est , ne temere initio morborum sive adsit febris , sive non adsit, observata aut inaequalitate, aut intermissione quadam ad venenum aut θειον τι h) recurramus , magnum aliquid nos dicturo rati , si divinitatem quamdam in morbo hoc aut illo diXerimus esse. At sepe una ventriculi oris iuperioris obsidio Gropter contumaciter adhaerens aliquid pituitosum illi parti, hoc symptomaton genus juniores Minexpertos Medicos perterrefaciens invehit: maxime vero si pituitosa ma
teria circum partes has accendatur , contumaci manente materia : nam squamdam τανυ l) speciana inducit. Nunc ad intermissionem revertamur. Aliquando intermittit pulsus tanῆ vim quantum temporis esse possit in alia promovenda pulsatione, aliquando intermittit diutius, di per duorum pulsuum tempus. Hoc posteriusti funestum est , nec ab eo quisquam convaluit. Per tempus Vero totum unius pulsus, aut paullo diutius intermissionem factam saepe in plerisque qui convaluerint observavla Galenus, praesertim si jam affecta aetate , aut pra cipitati 1enes essent quod minus mirum in senibus, tametsi periculosium esse videatur jam ipsem ob aetatem ad Vietam facultatem accedere istam in. termissionem a morbo. Sed , quod notandum , adductis senibus, & iis quos valetudinarios vocamus, docet a magnis causis valentes de sanitatis gradu dejici , quod quum contigerit, periculosius aegrotant. Ac imbecili,
senes minima etiam occasione aut morbo occupantur, aut intermissio
pulsus eis accidit, quod minus in his mirum videri debet. Itaque ab iis termissione pulsus pueri & senes non intereunt, juvenes intereunt: nisi serie juvenes illi imbecilli natura sint, & senes validi ; nam tunc facile de cipi possumus. 1llust enim notum ex Hippocrate , cui laboribus assuefacti Compresso. ἡ Quidpiam divinum. .
279쪽
fuerint , licet aut senes aut imbecilli mi , non consuetis licet validis ac , inseribus , alacrius ferunt. Itaque est ubi in juvene imbecillo minus sit fortamidabilis pulsus intermissio, quam in sene robustiore. De pueris ac senibus quod ipse observavi, dicam. Carpentarius quidam nomine Gilet antanos paene 78. natus , imbecillis pulmonibus ac purulentis, ut fidem eveniatus fecit, crudeli satis pleuritide detentus jacebat. In*qualis pulsus & intermittens quod nobis non mediocrem metum incussit. Ista anomalia per severabat: tape medendi fiduciam quam habebamus per sectionem venae . repetitam, ut fere sit, minuit ista intermissio. Tamen ista quam adduximus opinione audacior erectiorque factus, Venam ter quatenque secui, convaluit. 6 Intermissio haec ab aetate erat, juvante quoque duritie pul- sus, tum ratione inflammationis, tum duritiei vasorum : quod animum addidit ut etiamtium in ista anomalia securiores essemus, erat pulsus: in gnitudo : si enim ad intermissionem pulsus crebritas cum parvitate accedati, angustior longe spes est. In pictore: Petro Dangera observavimus
perspicuam pulsus intermissionem in magna astatimque facta destillatione :hoc illi familiare est ; & tandem deprehendimus duabus de causis hoc illi
usuvenire etiam quum primum incipit aegrotare. 7 Prior est illi connata superioris orificii ventriculi infirmitas, ut minima etiam occasione in teipo- thymiam deliquiumque animi praeceps ruat: sed pane in vino infriato in os injecto statim recreatur. Posterior est ingens copia materiae pituitone &frigidae a cerebro imbecillo facto ob usum modioli continenter illabente :rejecta enim vomitione materia multa statim priores vires recuperat. Et nos illum novimus a gravibus funestisque morbis quibus tape subjacet, i defunctum superstitemque evasisse. In D. Barthelemy jam grandi aetate ea dem a nobis pulsus inaequalitas & intermissio, cum magnitudine tamen observata est Lepe, integris satis viribus, ci corpus alacre adsurgendum. , Et quod mirum est, tape de industria in molliusculis pueris istam inaequalitatem conspicuam vidimus, praesertim quum dormirent. palis Ac de inaequalitate pulsus non modo in multis pulsationibus , sed in V - - pulsatione, quod longe deterius esse paullo ante dictum est , exstat historia apud Galenum de Antipatro, cui inaequalis pulsus erat ad moduna, quum tamen anhelosus non esset: & tandem argumentis conjecturisque est assecutus Galenus leves pulmonum arterias inrarctas obstructasque esse. Quae quum plerique Μedici agnoverint invento quodam de pulsus inc qualitate conquerenti , non temere de morte repentina pronuntiabunt , sed diligenter causis rei ejus indagatis, aliis securitatem praedicent , perniciem aliis minabuntur. Et quoniam locus postulat ut mentione de pulsit facta, cujus cognitionem soli Deo & Galeno Gordonius ille vir bonus & candidus tribuit ) de speciebus quippiam dicatur, non erit alienum ab instituto paullo apertius de re disputare. Quinque ἰn In pulsibus quinque obsietvari volunt, motum , quietem, dilatationem
obsese arteriae, ictum, corpus. Ac ratione motus differentiae hae observantur ; ce-Π-0-- leritas , tarditas. Ratione quietis, frequens, rarus r natura non potest duos
motus contrarios moliri quin sit interjecta quies aliqua et Galenus autem quietem distinguit in internam & externam : Ratione dilatationis , parvitas
280쪽
& magnitudo in pulsibus observatur: Ratione ictus, qui & a nonnullis obhursus dicitur , imbecillitas seu remisJo, & fortitudo sive. vehementia speetatur: Ratione corporis ipsius arteriae, plenitudo de durities quamquam durities sine plenitudine esse possit, ut in hecticis annotavit Galenus list 1. δε HF. febrium o vacuitas & mollities. Hinc constitutae sunt diise
Ratione di- Γ magnus , latationis, L parvus. latationis D . . . . C frequens, i Ratione s imbecillus, seu remissus.
Ratione quietii ν , t ictus, 1 fortis, vehemen
Ratione cor- π plenus, durus. Poris, vacuus, mollis. Porro in corpore arteriae Vel consideramus trinam dimens nem, vel co pus ipsum pen se. Si priore modo , pulsum latum angustum statuemu' profundum humilem, longum brevem. Si autem posteriore modo duristiem seu plenitudinem spectamus, unde pulsus plenus & durus , dc vacuitatem seu mollitiem , unde pulsus vacuus & mollis. In dilatatione autem magnitudinem & parvitatem considerandam diximus, quo pertinet obse vatio trium dimensionum v nam magnus dicitur pulsus qui dongus, latus, profundus simul est. sed hoc ad corpus arteriae reserti potest, quatenus in hoc trinam dimenisonem spectari diximus. Α rhythmo differentix duci possunt, ut quum pul sus non est secundum aetatem, sexum laborantis, . tempus. Innumera alia hoc loco conssiderari possunt, quae quoniam a Galeno pertractata iuunt abunde, horum diffusio explicatione supersedem
fortis, vehemens. 9 Secundum vero quod a nobis in hoc aegro in observatum, suit partium eXtimarum perfrigeratio fugax : quae revera in morbiS diligenter observanda est; nam partium eκtimarum frigus quoddam est yositivum, sed periodicum, ut irsitio parogysmorum , & tale stigus minime est pertimescendum : contra vero timendum est in inflammationibus partium internarum quum calor intro revocatur, ut in Aphorism. eX kat Galen. IO. Aliud stigias est veluti privativum per quamdam exstinctionem caloris naturalis & bifariam apparet; priore modo in morituris, quum partes livent jam per necrosin partium frigus quoddam est privativum : aliud autem frigus, non quin partes
non calefiant quod Hippocrates- m) vocat sed calefactio
ista a calore febrili est. Victo autem naturali temperatoque calore partes refrigerantur , & tamen caloris febrilis favorem nonnullum percipiunt. De quo stigore juria ac calore reciproco dictum est ab Hippocrate : Summae comporis panes si celeriter in utrumque mutentur, malum. Nec abs re addit celeritem; ut vitetur objectio de hieme , & calore aestivo ; nam in illa extimae partes refrigerantur, sed non cito calefiunto Sed in morbis malignis, ait Galenus in comment. una etiam hora mulatio ad contraria percipitur a Contim