Io. Lami De eruditione apostolorum liber singularis in quo multa, quae primitivorum christianorum litteras, doctrinas, scripta, ... pluria proferuntur inedita apteque dissertationes duae interseruntur ..

121쪽

Mec de Iudaeis nobilioribus ac potentioribus , qui Chiislianos ritus suscepere , dicta sunto; quibus meis rito Aethiopem Eunuchum, & CorneIium Centurionem, utpote proselytos, adcensuimus, quod quidern apud Tillemontium & Calmetium videre est. Sed & inter illos, qui ex Gentibus ad Christi ritus convertebantur , paucos quosdam nobiles ac potentes prima illa aetate fuisse, satis constat; &Iuae Apostolus Epistol. ad Philippenses cap. IV. d. xx. nonnullos, qui de familia Caesaris erant, Romae Evangelio credidisse , luculenter indicat illis verbis:

autem qui de Caesaris domo sunt. At incertum est an hi inter primores essent, & muneris dignitate conspicui quod forte non videatur, quum exemis pia exoleti, & concubinae Neronis, quae ex Chrysostomo superius attulimus, aliud persuadeant. Nisi forte verum est, quod Car. Daubuno in erudita Dij fer ratione De te Amonio Iosephi de Christo, opinatur,

Epaphroditum videlicet, libertum Neroni carissimum, & qui adeo sub Nerone & Domitiano principibus potentia & auctoritate valuit, esse Epaphram

illum, cuius Paulus D p. ad Colo senses eap. IV. vers. 11. O Dis. ad Philemonem vers. 23. mentionem

facit; quod etiam Abr. Berbolius sibi persuaserat Sed nec Senecam, virum doctum , & illustrem, &ditissimum , praeceptoremque Neronis, Christianae sapientiae mysteriis initiatum suisse crediderim is, quamquam inter Ecclesiasticos scriptores locum ei tribuit Hierondimur , de eo temeritatis devenerunt , ut LXX. Christi discipulis accensuerint. Nec refert, quod eius Epistolae ad Paulum, Paulique ad Senecam, olim circumferrentur , quum supposita

122쪽

Apos TOLOR v M. I Og positillae probabiliter fuerint, aeque ac adulterinae . c. sunt , quae sub iis nominibus, in omnium, & imperitorum praecipue, manibus hodie versantur ;quibus consulendus D. Alber. Fabrietur in Apoeraphis N. T. C. Earonius ad annum XLIV. Pudentem quem-lidam Senatorem Romanum a Petro Apostolo Chri- P in stianis dogmatis instructum fuisse censet; sed licet per ea tempora Pudens quidem Christianus Roma C.

esset, ut ex Epistola II. ad Timoth. eap. IV. elucet eum tamen senatoria dignitate fulsisse, nulla certacia Isunt monumenta quae doceant . ut T lemonitur ine

sunt monumenta quae uoce aut Ira te mora Iur - -

Petro Art. XXIX. animadvertit m licet haec ita , . se habeant, tamen exploratae n dei est, Sergium Paulum Cypri Proconsulem , a Paulo Apostolo suasum , Ch ristianam sapientiam esse professum , Ta Actor. cap. XIII. narrante. Dionysius quoque Areopagites, quin nobilis & eximius fuerit, non est dubitandum, quum nonnisi huiusmodi in sena- -- tum illum adlegerentur , quod Io. Meu ui praecipue in suo Areopago demonstrat, & observat in Dionisio Tillemontiuae. Quod si veteribus quibusdam . ut Chra' omo & Aperio , fides habenda est, D amaris

eius uxor erat, & ea quoque eamdem religionem , m S amplexa est , ut Actor. eap. eitato traditur . Siquid. -

vero de Thecla virgine credendum est, ut quidem videtur, nobili orta est prosapia , atque domo lustri ac locuplete fuit, ut scriptor Methodius moriae tradidit; & Christianos ritus a Paulo Apostolo edocta est , quod Chrasottomus , aliique , lititeris mandaverunt. Fortassis autem & Pomponia Graecina Auli Plautii, qui ovans se de Britanni is

re tulerat, uxor, quum a Taeito Iib. XIII. Annalium superstitionis externae rea dicatur, Christiana cenet

senda videatur, primariae nobilitatis femina, de

123쪽

consulendus Tulimontius in Persequutione NeronD ,& in Nerone Art. Q. Flavius vero Clemens Domitiae. ni Imperatoris patruelis, ut Suetoniux auetor est, cuius filii duo, quos et Flavia Domitilla ex Domitiani sorore orta pepererat , Imperii laccessioni a Domitiano destinati fuerant, & Christianus erat, &hac de causa martyr occubuit, statim post consulatum, anno XCV. Cuius rei memoria non tantum. apud Dionem Cinum lib. LXVII exstat, verum etiam certum & indubitatum monumentum Romae nostra

aetate repertum est; sepulcrum videlicet & epitaphium, in quo Martyr diserte declaratur. Uxor quoque eius Flavia Domitilla in insulam Pandatariam in sinu Puteolano, eadem de causa relegata, s longum ibidem martyrium fecit, auctore inter cetea Eusebio meronbmo Epist. XXVII. Sed & sororis .iscae a Clementis filia, alia Domitilla virgo memoratur, Pontiam insulam, ob Christi fidem depor- 1 ta lata fuit , ut Eusebius testatus est, & antiqua mar-rologia confirmant. Nagarius quoque, qui in Ne.

mnis persequutione pso Christo passus est, illustri et ... Dc divite progenie ortus fuerat, ut Mediolanensis

Ambrosius auctor est. In dignitate etiam nonnulla Gordianus Martyr constitutus erat, cuius Epitaphium Mabillonium Itinere Italico ita habet:

TEMPORE ADRIANI IMPERATORIS MARIUS ADOLESCENS DvX MILITUM QvI SATIS UIXIT DUM UITAM PRO CHRISTOL SANGvINE CONSUMSIT IN PACE TANDEM MO QFIEVIT BENE ERENTES CUM LACRYMIS ET METu POSUERUNT ID. VI. Et in Hadriano quidem gradum sistam, quum ab . eius aetat' viri dignitate & ortu clari Christi

124쪽

nos ritus amplexi crebrius inveniantur, ut ex Libri, T rtulliani Ad Sevulam , & De cultu emina-- Frum Lib. III. Origenis eontra Cessum Tali

antiquis monumentis, intelligimus. Quoi idem . si non mirum, quum ipse Hadrianus aliquando erga Christianos aequior fuerit, & Christo ipsi templa

passim excitare meditaretur. Audiamus Lampridium, quum de Alexandro Severo agat, ita loquentem: Christo templum Deere voluit, eumque inter Deor reis ejere , quod se Hadrianui cogitasse fertur, qui templa in omnibus rivitatibur sine simulacrii iusserat serie quae hodie ideireo, quia non habent numina, dia euntur Hadriani, quae ille ad hae parasse dicebatur e csed prohibitus es ab iis, qui consulenteI sacra , r pererant omner raristianos futuror, si id optato even -- set, O templa reliqua deserenda . At perinsigne exisuis femplum a me omissum in hoc capite nonnullis vi.

deatur, Abgari scilicet Edessae regis ad Christum Thadaeo exhortante conversio; quod quidem in primis, fateor, adserendum fuisset, si minus hanc historiam vehementer a Criticis agitatam & controversam vidissem. Quare in tanta opinionum discordia, ἐ-ixis, cum dubitantibus malui, & lectores oamandare ad eos, qui rem tractant & examinant,

ut Caveum, Serrium , Tillimontium , Baronium, Du--pinium, Nat. AIexandrum, Fabrietum, aliosque do-

ctissimos & eruditissimos viros .di

125쪽

vc tristianos primo saeculo humiles ac paupe

res despectosque ut plurimum sitisse iam vi- dimus; ex quo veluti sponte conse litur , eos etiam litterarum rudes, & imperitos , liberaliumque artium & disciplinarum expertes, fui se . Iure igitur Paulus Corinthiis scribens , d ce

bili, et sed in AE STULT A sunt mundi Megit Deus , ut eonfundat SAPIENTES. Et si vero id minus testatum & perspicuum foret his verbis, tamen tacile persuadere esset, & ex ignavia Christianis licet per summam calumniam ab Ethnicis obiecta; & ex ignorantia eisdem exprobrata; & ex passiva doctrinae eorum contemtione; & ex ingenua ac simplici ipsorum Christianorum confessione; & tandem ex numero, indole, & stilo, eorum Scriptorum, qui post Apostolos, & Evangelistas, aliquid elucubrantes commentati sunt. Et quidem, quum Ethnici passim Christianos inertiae , & uitae inutilis, insimularent, id contigisse quoque videtur ex eo, quod non solum remp. none apesserent, & honoribus abstinerent, & communibus negotiis minime implicarentur; sed etiam quod

126쪽

. Apos TOLOR v M. IOIlitteras, & bonas artes, Graecanicasque , ut ita dicam , doctrinas , aut negligerent, aut aversarentur. Hinc Suetonius in Domitiano Flavium Clementem Consulem , chominem adpellare non dubitat Et Tertullianus Apologetiei eap. XLII. hanc Christianis impactam calumniam memorat: alio quoque iniuriarum titulo posulamur, infru-eIuos in negotiis dieimur. Quam quidem calumniam diluens ita Libro De Pallio infit: Ego nihil foro , nihil eampo , nihil euriae debeo: nihil et elo advigilo ,

nulla rostra praeoee o, nulla praetoria observo. Caneel ut non adoro, subsellia non eontundo , iura non conis turbo , causat non elatro , non iudico, non milito , non regno , secessi de populo: imo unieum negoeium mihi est, se aliud non euro , quam ne evrem . Uita meliore maingit in secessu fruare, quam in promtu . Sed ignaues infamique . Scilieet patriae, O imperio, reique publicae , vivendum est. Erat olim ista sententia. Nemo alii nascitur, moriturus sibi . Certe quum ad Epicuros O Zenonas ventum est, sapientes vocar , totum quietis magisterium, qui eam summae atque linteae voluptati; nomine eonservavere . Tamen propemodum mihi quoque Ioebit in publieum prodesse. Soleo de qualibet margine vel ara medisinas moribus dicere, quae felicius publietae rebur Um eivitatibus se imperiit bo- - nas valetudiner eonferent , quam tuae operae. Et

quidem Ethnici etiam inertiae Christianis vertere poterant quod a docendis litteris abstinerent . . a

Laudatus Tertullianus De Idololatria : Quaerendum alim iem en etiam de ludimagineis, sed M ceteris pr*σ- 3 foribus litterarum . Immo non dubitandum ad fines il-Ioae esse multimodae Idololatriae. Primum quibus ne ineesse est Deoi nationum praedicare , nomina, geneulo- .giat , fabulat , sec. . . . . . . . QuiI haec ccmpetere Chri-

127쪽

Christiano existimabit, nis qui putabit conueensre etiam non magistro I Seimur diei posse, si doeere litteras Dei servis non lirat, etiam nee distere Iieebit Fideias magiae diseere quam doeere litteras evit. Diaversa es enim ratio discendi doeendi. Sed & alias liberales artes, ut picturam, & sculpturam; & mathematica quaedam, ut Astrologiam, mirifice negligebant, immo exhorrescebant, utpote quae magnam cum superstitione & Idololatria adfinitatem habere exuli marent, quod late docet eodem libro Tertulis Iianus s & quod in caussa est, cur antiquas Christianorum picturas & sculpturas, adeo rudes, & informes , videamus, quod recte vir eruditissimus Ph. Bonarotius in suis ad Vitra antiqua Commentariis observabat.

Hinc Christiani passim indoeli, & imperiti , M

itterarum rudes, habebantur ab Ethnicis, & dicebantur. Caeeilius quidem apud Minutium Felieem eos, de ultima Deee eollectis IMPERITIORIBUS , O mulieribus eredulis sexus sui Deilitate labentibus, plebem profanae eoniurationia inclituere calumniatur. Et antea eosdem respiciens dixerat et Itaque indignandum omnibur , ingemiscendumque es, audere quosdam, se hor STUDIORUM RUDES, LITTER RUM PROFANOS , EXPERTES, artium etiam foris

- ditarum, certum alinid de summa rerum, ae maie-- state decernere, Oe. ILMeianuI. De morte Peregrini

christianos R. mac ci PE ut, rustieor indoctosque hominea, adpellat, & quorum quis simplicitate saei leabuti posset. Praesidi in Agone Romani apud Pruis desitum Christiani imperita turba dicuntur et

Tu ventilator Mrbis, vulgi Ievir-- Protella, mentes inquietas mobiles,

-- Ne s. IMPERI TA TURBA dedat legibus.

128쪽

silianus Augustus apud Gregorium Nattannenum

O Graece scine, quorum etiam Deogvero infantia, se rustietiar, se nihildo, vestrae sapientiae est. At criminator origonem Lib. III. ulterius progreditur , rem nos non rudes tantum , stolidos, & indoctos eue-, verum doeios etiam sapientesque homines aversu ,& a se longe repellere. E θ---c o T

b, rac, δηλοι - et ei ovi 'purum hispes Iesu doctrina dieuntur a paveis e Ch is numero non prudentioribur, ut ipse putat, se rribus . ait praecepta esse nostrorum hominum: nemo ac-T T reuditus, emo sapient , prudens: arcemur enim tales , sed se quis est indoctus , insipient, fidenter veniat, me pacto, inquit, satis adparet , quo 'Ios fatuor, ignavor, so/idpi , ma' σφ', II iIas pueros , captent se pellieiant. Immo Christiani. Barbari passim audiebant, dum ludibrio ut apud Iustinum Martyrem, Tatianum Assyriurum,& Clementem Alexandrinum, videre est, . Quare iam non mirum si Christianorum doctrina,& placita, & instituta, nugae & gerrae merae , Ru -

129쪽

titia . amentia, ab Ethnicis solas disciplinas. & lito eras subfpicientibus passim haberentur, ut vulpo apud Origenem contra Celsum scribentem videre est . Perantiquus autem ille Atiaetor Dialogi, qui Phil a- . tris Inscribitur, & cum Luciani operibus cireumfertur, de Christianorum opinionibus loquens ait:

tur, fatis luculentit demonstrationibat tueri possimus. At haec nu Iram doctrinam nihil aliud quam stulti. Dam e , merat nugas, eaDIIIantur . Ethnicis inis super infanta fides rem,st dicitur apud Cyprianum Iut, nnem Le ad Demetrianum i amentia apud PIinium Iuniorem Lib-X. D Z. XCVII amentia apud Tertullianum Apolog. eap. I. XXm. & iri suetum Fe-Imm m Octaueto, ubi insuper furios adpellatur otinio I quemadmodum Q iis Maromvs Seumanorum apud Aaronium ad annum CCII. furo A stultitia eadem audit Idololatri' apussi laudatum uiuuetum , Lassantium lib. UIL Iap. XXVII. & Rutilium lib. I. Itinerarii 'd querens dolensque

Tertullianus in Apologetito Cap. ult o. meci sunt, inquet, quae in nybiae solis praesumtioAUA vocantur,ru .poit optas O poetis summae scientiao , insignia ingenia. Illi pruienter, nos inepti s illi honoran ,

130쪽

III, Apos TOLORUM. nos irridend3 ; imo vero amplius puniendi. Et me rito quidem: nam eo processit Ethnicorum malignitas; & iniquitas, ut quod virtutis opus, & magnuanimi, indicium in suis admirarentur & praedic rent , in Christianis pervicaciam, desperationem,

perditionemque nuneuparent atque contemnerent . Terrullianur loco laudato et Lieet nunc farmen Deiot se semissios adpelletis , quia. ad pipitem dimidii a revincti sarmentoriam ambitu exurrmur . me est habitatus victoriae nostrae. Haee palmata vestis: tali curris triumphamus et merito itaque victis non placemias. Propterea enim desperati perditi existimamur . Sed haredesperatio O perditio , penes vos in caussa gloriae se famae, vexillum virtusis extollunt. . Mutius dextram; suam libens in ama reliquit. O sublimitas animi. Em. pedoeles totum sese Catinensium Aetneis ineendiis do. navit. o vigor mentis i see. Sed & testis omni exceptione maior ipse M. Aureliui Augustus, qui &Christianos persequutus est & Lib. XI. sec adiovo ita scribit, ut sit, Christianae virtutis aestim tor iniquissimus. Quum enim docuisset animam mori paratam, ita paratam esse debere , ut id di Rus .e caeris , a pertiliari iudicio veniat ., subdit et e

Non ut simplieiter mortem aIiquit sumbeat, id quia Chrisiani fatiunt, sed bene subducibrationibuX, eum gravitate.

Christiani tamen divina sapientia , & coelestibus doctrinis, instruisti, se profanae eruditionis exsortes,,& litteraturae imperitos, ac simplices , in genu profiteri non verebantur. Iam superius mature Pauli Corinthiis scribentis verba protulimus, quibus id pronunciatur; qui etiam Colossenses monet. ut cara . veant ab inanis philosophiae fallaciis, & ne ab humanis