Io. Lami De eruditione apostolorum liber singularis in quo multa, quae primitivorum christianorum litteras, doctrinas, scripta, ... pluria proferuntur inedita apteque dissertationes duae interseruntur ..

131쪽

manis traditionibus & documentis seducantur. I-mo primos Christianos a profanis disciplinis abhorruisse luculenter indicare videtur, quod Luear in eap. XIX. narrat, Ephesi scilicet eos, qui fuerant curiosa sectati, contulisse libros, & coram omnibus concremasse. Ηinc quum Caecilius apud Minutium Felieem rudes , imperitosque homines, Christianos fuisse obiecisset; id non inficiatur Octavius, sed ita Caecilio respondet: Et quoniam meus frater erupit aegre se ferre, somachari , indignari , dolere , in

litterator , pauperes, imperitos, de rebur eaelestibur disputare et fetat omnet homines sine delectu aetatis , sexur, dignitatit, rationis, se sensur evaeet , O habiter procreator: nee fortuna nactor , sed natura , in eos esse sapientiam si quin ipsor etiam philosophor, veIs qui alii artium repertorer in memoriar exierunt , priusquam solertia mentiae parerent nominit eIaritatem , habitos esse plebeios, indoctor , feminudor. Propterea etiam Tertullian ut , quum artes quasdam,

, disciplinas Libro Do Idololatria , ut iuperius vidimus , damnet , Libro etiam De Praescriptionibus , philosophiam, & Graecanicas doctrinas , elevare videtur , & minus Christiano homini congruentes adserere. Quid ergo Athenis , inquit, Ierosobmii FΩuid Academiae-Eeelesiae F id haeret iris-Chrisianiae I Nostra institutio de portuis Salomonia es s qui se ipse tradiderat Dominum in simplieitate eordia esse quaerendum . Uiderint qui Stoicum , , Platonicum,ela Dialecticum, Christianis praetulerunt. Nobir curiositate opus non est post Christum Iesum , nec inquia Dione post Evangelium. Atque haec quidem ille. Quae, ut videtur, respiciens Hierondimur Epistola ad Oceanum, Christianos omnes RUSTICORUM nomine denotat. Ignorat, inquit, momentaneui fam

132쪽

APos TOLO R. v M. . III eerdos humiIitatem se mansuetudinem RUSTICORUM ignorat blanditiar Christianas , nescit se ipsum eontemnere . Immo Arnobiux Iib. II. Adversur Gentes censere videtur profanae eruditionis ignorationem , prope a Christo Iesu, ut inutilem & supervacaneam , proscriptam fuisse .,Et ideo , inquit, Chria fius licet vobis invitis Deur , Deus inquam Chrisur , hoe enim faepe dieendum est , ut in elium dissiliat, se dirumpatur auditus, Dei prineipis. iussione loquena sub hominit forma , quum mortalium sciret caecam

esse naturam, neque ullam posse eomprehendere veritatem positarum nec ante oculos rerum, pro comperto

habere de eognito quidquid sibi esse suasisset, se prorsus Dbspieionibur haesitare, litigiosas ferere atque in istendere quaestionet omnia isa nor linquere posthabere praecepit neque in rer eas , quae sint a nostra procul eognitione dimotae, infructuosas immittere eo-gitationes : sed quantum fieri potes, ad Dominum rerum tota mente atque animo profisci, subvolli ab hir Ioeis , atque in eum tradueere suspensas pectoris conversiones, memoriam eiur habere perpetuam s O Iieet nulla possit imaginatione formari , alas tamen nescioquar eius sibi eontemplationis adfingere. At horum omnium argumentum indubitatum, Mevidens demonstratio est, indoles & eruditio & sti- Ius primitivorum Christianorum, qui aliquid post

Apostolos & Evangelistas commentati litterarum monumentis consignaverunt. Etenim praeterquam quod haud multi sunt, eorum stilus simplex admodum, est , & i hcomtus, quique exiguum, aut nullum profanae eruditionis adparatum praeseseri,& ab divinorum novi foederis Scriptorum genio minime recedit . Horum primus memoriae occurrit Clemens

Romanus Episcopus, qui utilem ad Corinthios no-Η mine

133쪽

mine Romanae Ecclesiae scripsit Epistolam, & in qua Graecanicae doctrinae non omnino ineruditum se prodit ; de cuius dictione audiamus Photiaena Cod.

cedens. Sed & Hermas quidam Librum Pastorii subprimi saeculi exitum scripsit, in quo simpliciter revelationes quaedam reseruntur. Ignatius quoque Antiochenus Episcopus sub secundi saeculi initium Epistolas septem conscripsit , de quibus Pobcarpur Smyrnensis Episcopus , eius ita tu sua Epi

cipere utilitatem Iieebit s continent enim fidem , patientiam , cetera , quae ad augendum Domini nostri eutatum pertinent. Et eodem tempore Epistolae Poly- carpi meminimus , quae tamen controversa est , &an genuina sit dubitatur; & quam Photius Cod. CXXVI.

multis admonitionibus , cum perspicuitate se simplicitate . Papias quo ue , Ilierapolitanus Episcopus, cum Apostolorum discipulis consuetudinem habuerat , &Polycarpi erodiae eoireas erat, & quinque De explanatione oraculorum Dominicorum libros rei quit. Eusebiur

fuisse mediocri a modum ingenio ait ; ia H. Valesius eruditissimus iudicium illud Eusebii de eodem Papia

vαToc ,-ethc Uir in primis Asertus , eruitur , O scripturarum peritus , ab imperito quodam Scholiaste adiectum esse suboicatur, non

134쪽

APos TOLORVM. IIS tantum quod alii Eusebii iudicio adversetur, sed etiam quod in quibusdam MSS. Codicibus desit. Barnabae etiam Apostoli mentio facienda, & quidem . ante . alios, fuisset, nisi & Epistola, quae . sub eius

nomine circumfertur, νοθ. oec argueretur,& antiquitus etiam , teste ineron mo, reiiceretur inter ἀνόxeυφα.

Epistori quoque secunda Clementis Romani supposititia videtur, adeoque eius superius nullam mentionem fecimus. quamquam, H. Grotio auctore , ante excidium eterosolymitanum scripta suerit. Eviden et tissima autem est bostiati & salsitas operum Dionysio Areopagitae paulo serius tributorum, quare immerito illius, tamquam primi saeculi Scriptoris, meminissem. Idem de Evodii, Mareetii, Achivorum Presbaerorum , ab ae, Martialit, Prochori , & id genus aliorum, supposititiis voluminibus & epistolis, iudicium esto . . Sed quoniam de apocryphis ferino , est , heic Iubenter addiderim Pseudstinatium in Epim stola ad Hieronem Diaconum Antiochenum, Mariam quamdam venerabilem & eruditissimam semiis

, maxime venerandam Mariam siliam meam ,

eruditissimam . Cuius rei penes falsarium Scriptorem fides esto. Si quis autem Nicodemum, & Gamalielem, & Apollon, & Zenam, Iurisperitos mihi obiecerit; eos nihil litteris mandavisse exploratae fide Pest,& eorum scientiam atque doctrinam ultra Ebra L cae legis, & litteraturae fines, progressam non. fui sese, probabile omnino ac verisimile videatur; id quod amplius constabit , ubi de cuiusque divini Scriptoris eruditione, & doctrina, peculiariter disseremus. Haereticos etiam primi saeculi Scriptores contemno , ut Simonem, Cleobium , Cerinthum, aliasque

135쪽

O . quum eorum scripta non sapientia, & eruditione, sed stultitia & deliramentisi referta ad imiraculum

fuerint nec eos veros Christianos adgnoscam .e postolos , litterarum rudes , ct imperitos ,

vae tot obliquis disputationum anfractibus, longisque vagantis orationis L ambagibus . hactenus disseruimus, illo tendebant omnia. ac collimabant , ut latum veluti limitem, & planam viam regiamque mihi' sterne- mem, qua recta & facile ad evidentem meae verae indubitabilis adsertionis demonstrationem progrederer . . Illa Apostolorum humilitas ignobilitans et coquet in t antecessum & tempestiue in propatulo co I. localai; Illa non absimilis primitivorum Cliristiano- corrum conditio, quae eos. praeceptoribus & instituto- ,ribus suis convenienter aequabat, & thesin propositam confirmabat ; Illa eorumdem primigeniorumianorum simplicitas & imperitia, tamquam in meridiana omnium oculis exposta & explica--, similes & in hoc eis Apostolos arguit ; quum imis. Passim Discipuli expressae sint Magistrorum imagines,& ab eorum moribus, exemplis, atque indole, j. . O minime ut plurimum recedere consueverint et Itaque, quomodo in obscuris, despectis, piscatoribus, opificibus, publicanis, pauperrimis hominibus; in genuam liberalemque institutionem, litteras, elo

136쪽

qtientiam , scientiam, bonas artes, disciplinasque , requiremus Nonne iam de illis omnibus intelligendum, quod congruenter & ad posite Ioannes Chet' omur de Evangelista Ioanne HomiI. I. in Ioann. pronunciath

pauperius , nil abiectivae , addo etiam indoctius: in eorum autem numero alii aliis praestant; hune autem

Apostolum ex vilioribus fuisse, id argumentum es quod non in mari , sed parvo quodam in sagno, cum patre O Deobo fratre pistabatur , scissaque resarmbat retia: quod non modicae erat paupertatis indietum Sie enim voeavit Chrisiur. EX RIS SANE INTELLIGI POTEST QUAM EXPERS FUERIT EXTERNAE DOCTRINAE , ET OMNIUM PENITUS STUDIORUM. Lueas etiam non solum indoctum, - - Η 3 sed

137쪽

Ad ignarum omnino litterarum , fuisse tesatur, , --cte quidem . NAM Qv I QvvM ADEO INOPIA LABORARET , UT NEC IN FORO UERSARE- TvR , NEQUE VIRORUM PRAESTANTIUM ULLAM HABERET CONSUETUDINEM , SED PISCATIONI TOTO ANIMO INTENDERET:vEL SI CUI ALIQvANDO CONGREDERETUR, CvM PISCIUM CAUPONIBUS ET COQUIS VERSANS, Qv IDNAM FERIS ET BRUTIS PRAESTARE DEBUISSET QvID NON PISCIvMPOTIvs MORE OBMUTUISSET me tamen pia

pator circum stagna , retia, piscet , semper versatur , a Bethsaida Galilaeae , patre piscatore paupere ,mextremma quidem paupertate paupere , imperitua , hac quoque extrema imperitia, qui litterar neque ante,

neque postquam Chrisur sequutut est , cquam didieit, videamur quid loquitur , quam adgreditur disputationem. Res igitur iam confecta esset, nec aliud quidquam addere oporteret; sed ut obtrectatorum meorum ignorantiam & hebetudinem amplius revincam , ulterius procedendum est, & aperte certis argumentis, & rationibus, & testimoniis, comprobandum &ostendendum, Apostolos, quos Iesus Christus elegit, rusticanos homines, imperitos, indoctosque fuisse; quod primum satis indicant illa toties repetita Pauli

Corinthiis .ivet morumvoc verba: Videte enim vocati nem vestram, Fratrei, quia NON MULTI SAPIENTES Peundum carnem, non muIti potenter, non muIlInobiles et sed quae STULTA sunt mundi elegit Deus, ut eonfundat sapienter ;-infirma mundi Megit Deur , ut eonfundat fortia, esee. Et ApostoIos quidem , aliosque divinos Novi Testamenti Spiptores, humanarum litterarum, & mundanae hientiae prorsus ignaros fuisse, tria sunt quae evidentissime ostendant

138쪽

Apos TOLOR v M. II sdant & comprobent; eorum natales, conditio, &professio; eorum scripta ipsa, ac stilus , dicendique forma; veterum Scriptorum ,& Sanctorum Patrum, testimonia luculentissima; denique ipsa divinae providentiae ratio mirabilis , & Christi incarnationis oeconomia. Sed priusquam ad haec singula disc tienda progrediamur, animadvertendum est, non producta tantum Pauli verba ignorantiam & ruditatem in profanis Apostolorum disciplinis diserte ac perspicue indicare ; verum etiam aliis caelestium litterarum locis insignibus id manifeste demonstrari. Quid enim aliud fignificant illa Apostoli pariter verba ad eosdem Corinthios primum scribentis:

MUNDI ACCEPIMUS , sed spiricum , qui ex Deo ess ,

ut sciamur ea , quae a Deo domata sunt nobis , quae loquimur, non in verbis , quae humana fampientia docet , sed in iis , quae docet Spiritus Sanctus, spiritalibus spiritalia eo arantes. Petrus vero Apostolorum Princeps Epist. II. eap. I. ita diserte infit et

Non enim DOCTAS FABULAs sequuti notam fecimus v bit Domini nostri Iesu Christi virtutem ,epraesentiam , p. speculatore, facti malosatis ultat. Hoc enim est quod Christus ipse declarauit Matthaei eap. XI. di

139쪽

Domine eoeli O terrae, quia abscondisti haee ac SAPIENTIBUS O PRUDENTIBUS , se revelasi ea PARUULIS. hoc est , indoctia & insipientibus , quod. vox ν, νι oic designat hoc loci, quo de Apostolis agitur, ut observat ad eumdem locum Hieronymus. Alia divinorum eloquiorum loca proferre possem quae id ipsum perspicue comprobarent confirmarentque , sed quoniam vel alibi adducenda opportunius sunt, vel a Patribus: modo advocandis adlegantur, ea in praesens omitto, ut . quid super hoc illi scriptum reliquerint, inspiciamus; contentus interim adducere verba origenis Tom. IV. in Ioannem, qui, quum de soloecismo, & tenui sacrae Scripturaedictione loqueretur, animadvertebat, id mirum

Maxime vero quum prositeantur viri sancti sermonem suum praeeonium non in persuasione sapientiae verborum , sed in demonstratione spiritus se potestatis esse. Parrum, ct Scriptorum Ecclesiasticorum , de Apostolorum imperitia , O rusticitate, testimonia,

IPri quidem Apostolorum conditio, professio

que , & genus ipsum , luculenter demonstrare possunt, eos litterarum rudes, & imperitos suisse . & nullo fere animi cultu, & ingenii exercitatione, claruisse; ars enim piscatoria,& pau-. per-

140쪽

Apos TOLOR v M. I 2Ipertas, & vectigalium exaelio, & vilia huiusmodi, & abi inita, negotia, nequaquam permittunt, ut emergant homines, & liberalibus disciplinis, bonisque artibus , vacent. Sed quum illud iam tempestive a nobis luculentissime demonstratum fuerit, capite, singulari super hoc ipsum in antecessum praemisso, ad istud Lectorem amandamus, ne actum agere videamur. Itaque ad aliud modo gradum faciemus, &testimoniis Virorum doctissimorum , qui Christianam antiquitatem veluti stellae fulgentissimae illustraverunt, & suis scriptis ac laboriosis doctisque

voluminibus eum adgressorum omnium impetus reis tuderunt, tum rem Christianam magnis tumultibus turbantibus stiterunt, & coeleste mi Christi doctrianam docte ac perspicue exposuerunt, unde merito Ecclesiae Patres adpellantur , atque subjiciuntur: horum, inquam , testimoniis in medium adductis ,& auctoritate venerabili , nostram adsertionem conis firmabimus , & verissimam esse evincemus. Primus autem omnium in medium prodeat Iustinui tyr, qui Apologia secunda, quae tamen prima dicenda esset, ita scriptum reliquit: sior dii

cim viri profocti sunt in mundum, atque ii quiadem indocti, O minime eloquentes. Iustinum autem consequatur Adamantius Origener, Pater omnium Graecorum longe doctissimus, cuius rerum Christianarum peritiam proclivius est admirari , quam imitari; cuius studium indefessum vere Adamantium suisse, & non arguit. Ilic igitur Tom. IV. in Evangelium fecundum Ioannem ita scribite Ari