Io. Lami De eruditione apostolorum liber singularis in quo multa, quae primitivorum christianorum litteras, doctrinas, scripta, ... pluria proferuntur inedita apteque dissertationes duae interseruntur ..

161쪽

o adnune itur g qui in hos pso. quod supra fidem est , - is fidei faciendae habet inc Agobardus Lib. Advers, qui eum calumniatus fuerat, quia exacte castigate loqui Apostolos, quod Grammaticae canones attinet, prudenter negaverat, numquam adduci potest ut fateatur Apostolos, eorumque interpretes, eleganter scripsisse, & abstmuisse soloecismis & baris. Datismis; sed tantum dicit , neque imperitia, neque mal tia id fecisse, sed ratione eondeseensionis , ut manifestiorem sensum Iegentibus praeberent ; & potuisse eos si voluissent, omnia Peundum diseiplinam Grammaticam proferre, sed tit nobir eon dependerent, O plieitatem veritatiae non desererent, non esse veritoS aliqua eontra eamdem disciplinam loqui. Qui tamen ita tergiversari non debuit, quum melius facturus fuisset. si cum antiquioribus Patribus stili sim plicitatem, & incultam dictionem, in Apostolis aperte ac simpliciter praedicasset. Nec mirum profecto, si adeo simplici ac rudi stilo usi sunt Apostoli; non enim solum ob tam multa, quae de iis huc facientia mature disseruimus, id contigisse credendum est; sed etiam . quia Iesum Christum , divinum suum praeceptorem , in omnibus imitaturi erant. Ille enim FOMRhetoe serre quadam usus, ut omnium captui sese adcommodet. non ubique sequitur genua dicendi accuratum exactum ad normam philosophorum oratorum; sed tititur ut plurimum se fere semper ita

liquendi formulis, quae populo erant in ore s quae verba sunt Io. Cameronis ad Caput VIII. Matth. v. 1 T.

Lubet vero tamdem ut iis, qui contraria sentiunt, recte sapienterque respondeatur, ipsa R. Simonii

cap. XXRI. heic exscribere , quae quidem ita habent et Ce n est par au recte qu' on ne puisse monstrer, que

162쪽

s' appersoli bientosi que te toti r n' est pas tot t-a fuit Gree ni Latin . Baec autem de stilo tantuni Novi Testamenti disputare lubuit; si enim rectim , cuae in Novo Testamento docentur, examen in si ut Isemus, nihil tunc sublimius nihil seciei ius, nihil perfectius atque divinius, excogitari posse nosseum S,& cum Hieronomo Epistola ad Marcellam homικῶ c quoad aliquos diceremus: Diligentiam , qua adium sidas, O

concharum gurgites norunt , in Scripturis I cnuia abii-riant, sintque in hae re tantum simpliees, se Christi

verba existiment rustieana , in quibus per tanta rum faecula, tantorum ingenia sudaverunt, ut ratisnem

verbi uniuscuiusque. magis opinati sint, quam cxpresserint. Claudat autem hoc caput suis egregiis verbis S. Agobardus Lugdunensis Libro adversus Fredegifum : Ex quibur patet nobilitatem facrae Scripturae non secundum Philosophos in disertitudine esse verborum , in quo nulla es sapientia , sed in potentiae r astutia sensuum , atque virtute se nientiarum . Et mox et Ecee quia laus divinae sapientiae in sacrii m seriis in doctrina spiritus invenitur , non In adimventionibus verborum. Nunc illud tantum e re nata

mihi dicendum superesse video, me eorum viam &rationem Graecas litteras adolescentibus tradendi non satis probare , qui horum Graecanicam instituistionem a librorum Novi Federis lectione auspican-

163쪽

tur. Quum enim Scriptores Graecos puerorum captui sua facilitate & perspicuitate maxime adcommodatos, simulque sontes eloquio purissimo fluentes habeamus, Isocratem , Lucianum , Herodianum ;cur rudes mollesque eorum animos barbarica potius lectione, cuius vitia iis impressa dissicile deinde, deleantur, inconsulte fingamus; quam nitidae puraeque eloquutionis adsuetudine studioque formemus p

De cuiuslibet Scriptoris disini R. T stilo

ct eruditione.

HA tenui generatim, quid de Novi Testa

menti stilo, ratione ipsa duce, Ecclesiae Patribus doctissimis , aliisque Scriptoribus eminentissimis, praeeuntibus, disceptatum est, & quid de eo sentiendum . sit, satis probabiliter stabilitum; sed quum diversum inter se ac di

similem divinorum Scriptorum stilum & orationem esse non semel enunciaverimus, & legenti cuilibet pateat; singulorum sermonem, & eloquentiam , Meruditionem , examinare fert animus, & quid de ea iudicandum sit, eamdem viam ineuntes, inquirere. MATTHAEUM Apostolum Evangelium suum Ebraica, seu Syriaca, quae tunc apud Iudaeos in usu erat, lingua scripsisse, Papiar, Irenaeux, origenes, testes locupletissimi sunt, & hanc sententiam antiquitas tota suffulcit; quare frustra eam evertere conati sunt Erasmus, Caietanus, Flatiust IIbricus, Chamserui, monogenius, Lignfoditur, aliique

164쪽

Apos TOLOR v M. I sque, ut Viri doctissimi demonstraverunt, & inter

alios, R. Simonius . Part. I. inst. Critie. NoviiTessam. Cap. Calmetius Protegom. in Matisthaeum; Tillemontius Tom. I. Memorab. Eceles in S. Matthaeo Not. IV. licet illorum sententiae probabilitatem adstruat Fabrielus in Apoeraphis N. T. Notit. Evangel. Apoe phorum , numer. XXXV. Sed quum Matthaei Evangelium recMMrixorum lingua ea , qua exaratum fuerat , aetatem non tulerit, satius fuerit inquirere quis Evangelium istud in Graecum sermonem converterit. Verum & hoc in sententiis est et nam i Auctor Deor, . scia potius Additamentum quoddam illius Ono eoi , quae vulgo Athanasio tribuitur, ut TiIIemontius animadvertit, Iacobum , primum Ierosolymorum Episcopum, Matthaei commentarios ad Graecas aures transtulisse videtur innuere, nisi vox explicatione se enainratione dam potius antelligenda est, quod iure laudato TiIIemontio, probatur. Papias vero apud Euseb. lib. I ILHistor. Eceles cap. XXXIX. illud perhibet a quoque in proprium usum, pro sua eruditione, Graece conversum itfuisse, , di breus . Alii autem Ioanni

Apostoloi, 'alii Barnabae, Paulo alii, aut Lucae, avi Apostolo Matthaeo ipsi, huiusmodi translationem

adseruerunt; quod animadvertebat etiam Isi Cafau-b-ur Exemit. XU. ad AnnaI. Earonii , qui id saltem demonstrare ait, ipsis filiolorum . temporibus ab uno illarum , aut ulorum auspiciis , vel potius Spiritus sancti euius ipsi erant organa, Graecum textum. MEbrisieo esse eonfectum s super quo tamen ei litem movet , & iure quidem, Simoniur laudatus eitata eap. IX. Quum igitur Evangelium Matthaei in Graecam linguam vel ab Apostolo aliquo , vel ab alio Christiano primitivo , translatum fuerit, nil mi-Κ rum

165쪽

rum, si in illo eadem stili simplicitas, atque in aliis , deprehenditur, & si Ebraismis frequentibus. scatet; quum de his omnibus interpretibus idem, iudicium

ferendum sit, ac generatim superius pronunciavimus. Quod ordinem, quo sua Matthaeus. dige sit, attinet , ita de eo Aug. Calmetiust Prosegom. in Matthae an scribit et Si Evangelium clud eMm eeterio conferatur , rerum gesarum feriem aliter ab illo, atque ab aliis , digeri statim adparebit quod , mire

torquet Chronologor ev interpreter . Alii temporum ordinem sequutum Scriptorem s alii vero neglectum ab tala autumant . Sunt qui meditatoeonmio id adfectasse. sanctum Scriptorem credant, ut plures veluti sub uno eo pectu historias argumento ser

vienter proponeret, quo Iudaeos incredulor magis atque magir. revinceret. Malunt stamen alii hane or

dinis inversionem fortuito easui, ex tumultuaria su darum sacri Seriptoria eo lectione , tribuere, Oe. . Ei hoc Mattiaei. Evangelium perpetua Ecclesiae traditione receptum , & . tamquam genuinus. divini Apostoli laetus , admissum ; quod aliis hipposititiis Madulterinis libris, eiusdem Apostoli nomine inscriptis, minime contigit ;& merito quidem . . Nam eidem Scriptori falso tributus est liber, cui titulus Infan-sia Iesu Christi, seu De ortu S. Mariae inter opera B. Hieronymi habetur, & quem Gelasiui Pontifex improbans , ἀν- νψo, declaravit autem ad annum XLIV. eo valentinianos abusos autumat in iis, quae de Christo referebant apud Irenaeum Lib. L eap. XVI. De hoc autem sabuloso opusculo consulendus in primis Io. Alberius Fabricius in apocraphis N. T. qui aliorum omnium de eo censuras colligit, atque ipsum volumen quoque eXhilet: & adeundus etiam Beatisobrius P. II. Hist. Crit.

166쪽

Manich. Lib. II. Cap. II. Sunt qui Liturgiam quamdam Aethiopicam Matthaeo vendicent, quae tamen apocrypha, cognoscitur, ut apud Bonam lib. I. Rer. Illurg. eap. VIII. TiIIemontium in Matthaeo , Ca-veum De Seriptor. Ecelas. & Fabrietum P. III. Apo-eraphorum N. T. apud quem exstat. videre est. Nihil dixerim de Ebionitis, qui Matthaei Evangelium

interpolarant, atque corruperant, quaedamque ipsi supposuerant , Epiphanio Haeres. XXX. eap. XXIII. teste locupletissimo; super quo consulantur

Par. I. Hi A Crit. . N. T. cap. VIII. , Calmetius Pro. Iegomen. in Matthaeum , & Tulemontius in Matthaeo ,& Caveus, de Fabrielut in Apoeraphis , qui observat contra Simonium , aliosque, Evangelium, quuNaχaraei utebantur, & Matthaei esse adfirmabant, non fuisse Matthaei Ebraicum & genuinum Evangelium, sed diversum et in udque Evangelium feeundum Ebraeor dictum iiiisse , cuius fere tota antiquitas meminit. Ηoc, etiam Evangelium fecundum Dror , vo

cabatur.

Nunc ad MARCUM transeamus , quem post Matthaeum Evangelium primum scripsi se constans vetaterum traditio. est, quam videas. apud Simonium Par. I. Hist. Critie. N. T. eap. X. & ipse Evangeli rum ordo declarat, qui fere in omnibus exemplaribus est, qualis vulgo habetur, si antiquissimum exemplar Cantabrigense Graecum & Latinum excipias, in quo Ioannes Matthaeum statim subsequitur, uomniumque postremus Marcus est, ut testatur Simois nius loco laudato omnino consulendus. Quamquam

in Bibliotheca quoque Riccardiana Codex MS. saeculi X. ut videtur, exstat, in quo Evangelia duo habentur, Matthaei scilicet, & Ioannis; hoc poste.riore statim iconsequente, nec ullo adparente vestiteΚ a gio,

167쪽

gio, ex quo alia Evangelia interposita fuisse facile sub spicemur. Quin Codex est in eadem Bibliotheca

MS. alius, in quo Italicis rhythmis-cum veteristum Novi, Testamenti librorum canon ab Antonio Gu domae Florentino tali ordine exhibetur. ut Evangelium Ioannis primum , Marci ultimum, ponatur; quem quoad Novi Federis libros heic exscribere luberi nam , non abs re nostra esse profecto videatur. Titulus autem ' ita habete Queste istanete di Ia eritte se Mos

essendo lui ammorbato guara e fodditDee a prethi de deito Servigiale, ch era flato a governarIo nella sua malattia. Pars canonis est quae sequitur:

, Pistola ardente in .earito e amore ,

- : E gli Atti degli apostol Luea iscrisse E Giovanni in Pamos I Apoeisisse. iii Marcus igitur quum interpret O fectator Petri e set , Irenaeo lib. III. Advers. Haeres cap. XL au-

168쪽

ctore, guxta quod Petrum referentem audierat, rogatur Romae a fratribus, breuee scripsit EvangeIium , quae sunt verba Hieronimi de Viris illustribus seribentis. Id quidem ex-Alexandrino apud Eusebium Lib. UL Histor. EeeIes. eap. XIV. hausit Hieronymus , & ex ipso Eusebio Lib. II. eiusdem Historiae e .. XU. ex quo etiam Auctor Onopseos Athanasio adscriptae desumsisse videatur; quibus quidem omnibus praeivisse potuit Apostolorum discipulus Papias, ita apud laudatum Eusebium Lib. III.

Marcur, quum Petri interpres esset, quaecumque memmoriter retinuerat, diligenter litteriae tradidit, ordianem tamen eorum, quae Chrisus dixerat aut fecerat, minime servana. Ipse enim Dominum non audis

rat , neque eum sequutus fuerat s sed postea, ut dixi, Petrum sectatur eis , qui, prout opus erat, utiliter sua praedicatione doeebat, at non quasi in ordinem dominica verba digereret. Itaque nihil peeeavit Marmcui , quum ita quaelibet seripsit, quemadmodum menti

ac memoriae occurrerunt. Curam enim eiur unice habuit , ut nihil eorum , quae audierat , praeteriret, Dei in iis referendis aliquatenus mentiretur . Augustirao iamen Lib. I. De Consensu Evangel. e . II. non tam

Petri interpres Marcus, quam Matthaeum subsequutui , tamquam pedissequus O breviator eiur videtur Hinc N. Grotius Adnot. in Tit. Matii. ita scriptum

169쪽

reliquit: Stetit autem Mamur usur est Matthaei Ebraeoni fallor eodiee, ita Marei libro Graeeo usur mihi via detur quisquis it fuit Matthaei Graeeur iste rex. Nam quae Mareur ex Matthaeo desumserat, idem hieiisdem prope verbis posuit, nisi quod quaedam a Maris eo , Ebra eo aut Ccaldaico loquendi genere, expressa , propitia ad Graeei fermonis normam emollisit. Sed digna sunt quae hic exscribantur Calmetii verba in Pr legomenis: Quantum ex cestatione utriusque Evanis gelii SS. Matthaei se Mare intelligimur, postremum hae summam esse illius subf eamur . Saepe enim ea Am refert hiporiar tardem fere coloribur expressas saddit etiam nonnulia quibur Iueis aliquid textus Sancti Matthaei adferatur. Refert tamdem S. Mareur duo vel tria prodigia a S. Matthaeo omissa, ut Cap. I. II. V. IX. XUI. videre est . Quod autem animadvertenis dum in eius opere maxime , illud est, nimirum lata reliqui; omnibus S. Matthaeum sequutum , in ordine

tamen narrationis a Cap. IV. IX. usque ad XIV. I 3.

illum deserere, ut S. LMeae O S. Ioanni adhaereat. Nec de generatione Iesu Christi sareulari, neque de

eius erepundiit quidquam attingit , opus suum exora fui a praedieatione S. Ioannis Baptistae. Parabolas etiam plures omittit relatat apud S. Matthaeum Cap.

XX. XXI. O XXm sicut ela sermones nonnullos ad discipulos se Pharisaeor , legendos in Cap. V. UL VII. XUI. XXIIL S. Matthaei. Haec quidem de iis, quae Mareur scripserit; ceterum quo tempore , aut ubi scripserit, inquirere parum nostro proposito cohae- ret; quare varias Patrum sententias, ut Eusebii

Hieron mi , qui Romae eum scripssse perhibent; &Ioannis Chroso omi , qui in Aegypto adfirmat; & eius

Actorum a Bollandianir vulgator tri', quae Aquileiae litteris Evangelium mandavisse tradunt , rerum

170쪽

A P os T O L o R v M . ISIeensere omittemus . Satius fuerit vestigare qua lingua Mareur Evangelium suum exaraverit; & quidem Graece eum scripsisse constans & uniformis antiquorum fere omnium traditio est, & consuli po

sunt Simonius P. I. Nisi. Crit. N. T. Cap. XI. Calis melius Prolvom. in Marcum , Lamiur Adparat. ad Harmon. EvangeI. Caveur De Scriptor. Eeelas Tille..

montius in Marco , Bollandiani ad diem XXU. Apriliae. Nihilo tamen minus non defuerunt, ut Baronius ,& MIdenui, quibus. Syriaeus, & Arabicus , & Perseus, textus suffragantur , qui Marcum Latine scripsisse contenderent; hi tamen egregie confutantur a laudatis Simonio, Calmetis,TiIIemoniis, aliisque . Quum igitur Graece Marcus scripserit, Grottur, t sunt verba Calmetii in Prolegom. in Marcumis. Mareum Ebraeo S. Matthaei eo Lee in versione sua adornanda usum , sleut vici m interpretem Graecum S. Matthaei prae oeulis habuisse textum Graecum Sancti Maret g reeurrunt enim in m Matthaeo , UT M--

eo , similia loquendi phrasti s quasi scilicet potiremur, hie Seriptor, qui omnium sementia S. Matthaei summam dedit, non aeque potuisset phraser Graeci interpretis S. Matthaei in suum opus transferre. Facili persuasum habuit Grotitia, Evangelium Ebraeum Sancti Matthaei nondum Graeeis, litteris traditum fuisse, quum S. Marcur ad seribendum se eontulit. Addit in suis Proletomenis ad Mareum , versionem Latinam eiusdem Evangelii remotissimae esse antiquitatis, nee semel imnium Graeeum ad versionem illam Latinam reformatum fuisse. Sed de stilo Marci Grotius laudatus eoisdem loco ita loquitur, ut magis Ebraicam & Chaldaicam phrasin hic redolere intelligatur, quam Graeca Matthaei Evangelii interpretatio. D. Chrasostomus 'Homil. m. in Matthaeum non longe ab initio, de ,