Io. Lami De eruditione apostolorum liber singularis in quo multa, quae primitivorum christianorum litteras, doctrinas, scripta, ... pluria proferuntur inedita apteque dissertationes duae interseruntur ..

191쪽

sua aetate dubitatum fuisse refert, id quod etiam ab

Hieron mo adseritur. Gregorius Magnur inmit..n scribit, quosdam hanc Epistolam Cephae illius, a Paulo Antiochiae increpati, quem diverissum a Petro faciebant, metum esse opinatos; & certe sententiam, quae Petro eam abiudicat, Grotiua amplectitur, & Simonem Ierosolymorum Episcopum eius auctorem fuisse arbitratur . Syrae quoque Ecclesiae eam non recipiunt Iosepho Assemanno Tom. III. Bibl. Oriental. P. I. auictore doctissimo & mculentissimo . At hisce omnibus non obstantibus &Petri Apostoli esse longe probabilissimum, & canonica auooritate pollere minime dubitandum, ex innumerorum veterum Patrum consensu, quos Calmetius recenset. Stili quidem varietatem, quam Critici quidam recentiores vix sentiunt, in ea meronymus deprehendit; cuius tamen caussam idem in varios interpretes refert: modo enim Petrus Glauciam , modo Marcum, adhibuit. Alia quoque scripta sed apocrypha Petro tributa fuere, & antiquitus profecto. Talia erant, x, ,γμis sive Praedicatio , quae a veteribus multis, & Clemente Alexandrino in Primis, citatur, adhucque exstat in Oriente, & a Nestorianis legitur, auctore Assemanno Tom. IIL Bibl. orient. P. I. Evangelium inter Petri apocrypha enumerat Hierondimus in , eiusque etiam Origenermeminit Leuciique opus fuisse censet Io. Ern. Grabiurnm. I. Dieilegii; nec refragari videtur Bea obrius P. II. lib. II. eap. III. Actus Petri, quorum meminit Origener, & Eusebiur. Sed Acta sub Petri nomine etiam Leucius Charinus confinxit, de quibus agit Photius Cod. CXIV. & de quibus consulendus laudatus Bea obrivae eap. V. s. II. qui Grabium impugnat

gemina Acta S. Petri inducentem, prima quidem le-

192쪽

Apos TOLOR v M. I ggitima , altera supposititiae ostenditque insuper Ree

gnitionet quoque interdum, Petri nuncupari. oeabpsi, quam suo etiam tempore in quibus- dam Palaestinae Ecclesiis legi solitam resert Smoismenua Iib. VII. eap. XIX. Iudicium Petra memorat

Rufinui in Expositione Omboli s eumdem tamen libellum cum Ηerma, sive Pastore , facite horumque omnium meminit etiam Hierondimu/ Circumfertur quoque Petri foseoli Epipola ad Iaeobpm , quam apud Fabricium in Moeraphis N. T. , & Cotelerium videre est . Sed & Evangelium Infantiae Salvatoris sub Petri pariter nomine editum est , ut Fabrietur testatur . Et sunt viri eruditi, ut Colomesius & Grottur, qui censeant , sed perperam, deperditae cuiusdam Epistolae suae Petrum mentionem sacere L Epist. U. I a. Epistola Petri ad Clementem lingua Aethiopica memoratur in conspectu operum Io. Mieh. Uanslebit ordinis Praedicatorum Monachi. Exstat etiam Missa D. Petri nomine inscripta Graece ac Latine in Bibliotheeae Patrum Auctario, verum aevi recentioris opus esse liquido constat . Consulendi tamen de hisce omnibus Tillemontius , Simonius , Caveus se Fabricius P. III. Apoer. N. T. apud quem quoque exstat haec, quam memoravimus , Missa.

IUDAS cognomento THADAEVS , sive LAB. BAEUS, & ZELOTES, brevem scripsit Epistolam, quae

ad Apostolorum principis phrasin quammaxime accedit ,&non semper inter canonicas Scripturas recepta fuit, Eusebio , Hieronymo, & Amphilochio , auctoribus . Idcirco autem a pluribus improbatam scimus, quod ludas in ea libri Enochi, cui nunc, ut apocrypho, nulla fides, veluti cuiusdam Prophetiae meminerit; quodque etiam de cadavere Mosis quiddam referat, euius in

canonicis Veteris Testamenti libris nulla mentio sit;

193쪽

quare ex Apocrypho quodam opere, quod uo sis adsumtio inscribebatur, petitum opinabantur. Sed facilis est huic obiectioni responsio, quam videas apud Calmetium in huius Epistolae Proletomenis ; sicuti etiam rationes, cur illa in auctoritatem legitimam venerit. Ceterum frustra H. Grotius eam Iudae alteri, quintodecimo Ierosolymorum Episcopo, adserere conatus est. Attamen Syrae Ecclesiae ne is hodie quidem hanc Epistolam tamquam canoniis cam admittunt , ut videre est apud Assemannum Biblioth. Oriental. Tom. III. P. I. id quod a Cosma In die leucte saeculi VI. scriptore Topographiae Christia. nae confirmatur, quamquam de sua aetate agit; idemque habet de secunda Petri , & secunda & tertia Ioannis. Verum de hisce omnibus praeter Calmeistium consulantur Simonius , & Tillemonitur. At quum de Apostolorum scriptis eorumque eruis

ditione agamus, & ea, quae notatu digna sunt, in iis sedulo & diligenter observemus, & illud a nobis indi istum relinqui haud consentaneum videatur, quod in hisce divinis Scriptoribus versus quidam , non ad se stati profecto, legentibus interdum occurrunt, ae diversi generis quidem; quum difficillimum sit in scribendo ita aliquando voces & loquutioncs fortuita dispositione & concursu minime aptari &coalescere, ut modulati versus inde non constent; quod & profanis Scriptoribus, licet elegantibus, Mindustriis, saepe contigisse scimus, & inter Graecos Isocrati, quem ideo Hierondimus Peripateticus inoiuria reprehendit, & ad triginta in eo versus adscendere notavit Iae. Gadditis De Seriptor. non Eeis etesiast. Tom. I. Inter Latinos autem Cornelio Tacilo, cuius omnes fortuitos versus animadvertit, collegit, atque edidit , Io. Bambanivi in suis variis

194쪽

Taeuo Centonibus , e quibus desumsit D. AIb. Fabri eius Biblioth. Latinae lib. II. eap. XXI. In lacris vero nostris Scriptoribus notati sunt, Ηexametri, Matth. XIV. I . Lue. X. E . t s. XI. I S. Ioann. VI. 63. XIII. s. XVI. 18. XVIII. 36. XIX. 3 p. Tit. III. E. O 3. Iacob. I. r . IV. . Ebr. XII. I 3. Pentametri, Lue. XIV. 3 o. Rom. IV. et 3. I. Timoth. VI. 26. Iamis

bici bini quaternarii, Matth. VII. q. ScaZon senarius, 23. Anacreonticus, Ai e . Sane quum metra versuum infinita excogitari pose sint, Sc quae excogitata sunt, ab libero ingenio & . electione hominum unice dependeant, non hoc opus i. fuit sacris Scriptoribus , nec haec cura solicitare illos debuit, ut omnes versus ubique effugerent, neque divinus qui scribentes moderatus est Spiritus, di- Agnum hoc existimavit, a quo eos, velut a re vitiosa , revocaret, quae sunt verba Fabricii loco citato;quum insuper nec eidem Spiritui curae fuerit quo

stilo & phrasi illi scriberent, sed naturalem illis scribendi genium simplicitatemque reliquerit; id quod

tam multis hactenus adstruximus, & demonstravimus. Ceterum consulenda sunt ea quae hanc in rem a fi pluria disserit Frider. Sim. Lomerus Epistola ad Geor- .gium Serpilium De Uersibus qui in soluta Novi Federis

oratione habentur. -

Alia veho quaedam, prosecto non contemnenda, et . quae ad criticae Novi Testamenti historiae absoluis tionem & ornatum conferre possunt, proxime se- quentibus capitibus observabuntur, .& Capite XIII. '

in primis . n

195쪽

I 6 DE ERvDITIONE De Libris , ceteris Apostolis , Virisque Apostolicis, , falso tributis, ct apoc phii .

- - Aelenus de Apostolis, Uira que Apostoli-Σ - - eis, disseruimus , quorum opera quae- i a dam genuina ad nos pervenere ; iam non

omittendum etiam alia scripta aliis attributa commemorare , quae certe supposititia & apo- crypha sunt, & quorum quaedam iam opportu- et 'a ne recentuimus . Porro fere omnia huc ex Colo ieetione Librorum apocryphorum N. T. a Claris. A D. Aff. Fabrielo adornata transferemus, & eo luia sentius, quo rarius in urbe & Etruria nostra hoc opusculum est; quum Auctor eruditissimus omnia eo congesserit, quaecumque ex sexcentis aliise , auctoribus repetere necesse erat, & vix spici legium aliquod mihi faciendum reliquerit: quod quidem semel dictum, sit ne toties Auctorem hunc laudare opus habeamus. Itaque eumdem etiam ordine miservantes invenimus primum tomissis tamen iis, de quibus iam superius egimus EUANGELIUM THOMAE, seu LIBRUM DE INFANTIA SALUATORIS, sub Thomae nomine editum, qui varius fertur etiam sub aliis, ut diximia i , nominibus Ss. Matthaei, vel Petri , vel Iaco- D. Illud Marcosiis haereticis auctoribus tribuere, is . videtur Irenaeus lib. I. Adversus Haereses eap. XUIL rillus Ierosolymitanus Careehes UL Evangelium

quoddam secundum Thomam memmat, quod non ab

196쪽

A pos To Lo R v M. III Apostolo, sed a Manetis discipulo scriptum adfirmat; & Manichaeos eo uti solitos fuisse testatur etiam Gelasiur, & Timotheus Presbyter CP. in Libello De iis, qui ad EeeIesiam aeredunt, edito ab Immursio, & qui MS. in Bibliotheca Laurentiana adisservatur; item Petrus Sieulur in Historia Mantehaeorum, & Leontiuae De Sectis. Sed hisce omnibus fidem abrogare conatur Beausobriue P. II. Hist. Critim Manich et . Lib. II. Cap. I. g. I. O Cap. III. s. I.

ubi late de hoc libro Apocrypho agit. EUANGELIUM S. ANDREAE a Gelasio inter apocrypha reiicitur: & apocrypha quaedam sub Andreae nomine reprobat etiam Innoeentius I. Epipo-Ia III. ad Exsuperium, & a Nexocharide & Leone Philosophis confieta ait quae tamen nomina ex Leucio Charino corrupta censent Bea obrius se Fabriciar reprobatque Augustinuae lib. I. eontra Moers. Legit se Prophet. eap. XX. sub generali Apocryphorum nomine etiam Actur Sancti andreae intelligi possunt. EVANGELIUM' S. BARTΗOLOMAEI memoratur Hierondimo Prooemio in Commentarior super Matthaeum s item Gelasio in suo Deereto, & Bedae initio sui in Lueam Commentarii .

EUANGELIUM S. IACOBI MAIORIS, & eius

liber inscriptus De Missa Apostolarum, anno MDXCv. in monte Ilipulatano Granatensi reperta perhibentur a Fr. Eidario in Notis ad Commentitium Lueti Dextri Chronion . Aereis seu plumbeis tabulis ea

exarata tradit i cuiusmodi plumbeis tabulis libellum Chemiae scriptum vidi apud Amerieum Martium Medieem V. C. Florentiae 3 sed anno MDCCXXXII. omnia illa ab Innocentio XI. Potit. Max. reiecta &damnata fuere . Consule Tom. VII. Actor. Sanct. Maii pag. 28s. est 3p3. M EUAN-

197쪽

busdam Gelasiani Decreti editionibus memoratur, sed pro Thaddaei , legendum esse Matthiae , Fabrieluae suboicatur ; nisi potius Thaddaeo uni ex LXX. discipulis, quem Thomas Edessam ad Abgarum reis gem misisse fertur , tribuendum est ; sicut huic tribuitur Liturgia quaedam Nestorianorum , quae in antiqua Collectione Canonum, diversarumque Constitutionum Syriaca MS. Bibliothecae Palatinae Mediceae inscribiturr Doctrina Adaei Apsoli, qui do-euit se caleehisavit Edessenos , se omnes Mesapotemetanos , ut apud Euf. Renaudotium Tom. II. Lituet. Oriental. Dissert. . De Nestorianorum Liturgiis viis dere est.

EVANGELIVM IVDAE ISCEARISTAE comis

memorat Irenaeus lib. I. cap. XXXV. a Cainianis haereticis confictum, quod Theodoretua lib. I. Haeretiri Falti . eap. XU. tradit. De eo loquitur etiam Eptaphanius haeres XXVIII. n. LEUANGELII S. MATTRIAE meminerunt Orige

ner Homil. I. in Lucam, Eusebius lib. III. Histor. Ee-eles cap. XXV. Hieron mus Prooemio in Comment. super Matthaeum s Ambrositur Prooemio Comment. ista 5. Lueam, Gelasiva in Decreto, Beda Initio Commentatarii in Lueam. Traditionum S. Matthiae meminit

Clemens Alexandrinus, de quibus Consulerium in Maiihia . & Fabricium in Apoeraphis, & de his quoque verba faciemus inferius. EVANGELIUM S. PHILIPPI, Gnostici circumtulerunt , quo de agit Epiphaniux meres. XXVI. n. t 3. Timotheux Presbyter, & Leontius, Manichaeos m. κατα σιλιν ν ν EOAEdi1 λιον sibi finxisse auetores sunt. Sed eos huius culpae absolvere conatur Beatisobriur

198쪽

citatur ab Ambrosio Prooem. Comment. in Lueam , M- a Theoph3Iacto ad idem S. Lueae Prooemium, mero- endimur quoque Lib. III. ado. Pelagianor illud memorat, & idem cum Evangelio Nararaeorum Ebraico flacit.

Et haec quidem de Evangeliis, quae sub Apostolorum nomine circumferebantur, commentati sumus; iam progredi lubet, & quos alios libros vel sub eorum pariter nominibus, vel rumi Auc, .sed ad eos, Christumque, pertinentes , impostores ediderint, recensere.

ACTA S. ANDREAE commemorat Eusebiur lib. IIL mil. Eeeles eap. XXIV Epiphanius De Haeresibus LXI. LXII. LXIII. Phila riui meres LXXXVII. . Innoeentius I. Epist. III. ad Exsuperium , Turibius Episcopus Murteensis Epipola ad Idaeium, Ceponium s & de his etiam superius in Andreae Evangelio loquuti sumus. Ηuiusmodi Acta confinxit etiam Leueius Manichaeus, quem tamen Manichaeum fuisse , probabilibus rationibus inficiatur Beatisobriua Part. II. mpor. Crit. Manichaeis. lib. II. cap. II., qui cap. V. Christoph. Sandii vestigiis insistens, haec Acta idem opus cum Passione S. Andreae a presbyteris Achaiae descripta esse censet. ACTAT ROMAE confinxit Leue1us Charinur , ut apud Fabrietum in Moeraphis N. T. & Beausobrivim laudatum eap. V. videre est, traditque etiam praeter alios antiquos ,-Codice CXIT Sed & Periodi , seu Itinerarium Thomae Apostoli, MS. in Regia Bi-hliotheca Parisiis exstat, cuius quaedam protulit R. Simonius, & ex eo Fabriciut . 1

ACTA S. PHILIPPI APOSTOLI improbat Decretum Gelasianum, & ex iis fragmentum adducit

199쪽

. ISO DE ERUDITIONE

astasiut Sinaita De tribus Ouadragesimis , editus a

- . Cotelerio Tom. III. Monument. Eccles Graeeae. &de eo consulendus etiam Eea obrius P. II. lib. II. cap. I. Histor. Manichaeis

Quamquam vero, etsi ita Aela haec recensita inscriberentur, non statim manifestum esse dicemus , ea Apostolis illis , tamquam auctoribus, tributa fuisse, sed tantum res gestas inscriptorum Apostolorum fuisse complexa ; tamen e re nostra esse illa commemorare censuimus, quod forte aetate Apostolorum scripta dicerentur; id quod aliam Commentationis nostrae partem illustrat, qua scilicet de primitivorum Christianorum eruditione disputamus: licet ex huiusmodi apocryphis voluminibus nihil inferre valeamus. Id quidem in caussa est, icur postquam alia quaedam, quae Apostolis scriptoribus talis adseruntur, recensuerim , & de universis Evangeliis, Aetis, aliisque id genus commentariis, agere velim, & eorum breviter aliquam notitiam adserre. Sed prioris illius generis alia, deis quibus in praesens agendum sit, non occurrunt nisi, APOCALYPSIS S. THOMAE, quae in Decreto Gelasiano reiicitur. Scribit tamen Epiphanius Haeres. XXX. Ebionitas libros quosdam sub Iacobi , Matthaei, aliorumque Apostolornm , nomine confinxisse, quos quidem inter tot apocrypha discernere dissicillimum est. TRADITIONES S. MATTHIAE, quorum meminerunt Clement Alexandrinus lib. II. Stromat. Eusebius lib. III. Hist. Eeries eap. XXIX. meeph. lib. III. rest. Eeeles cap. XU. .

EVANGELIUM NICODEMI, quod idem habe

tur, ac

ACTA

200쪽

Apos TOLOR v M.' I81 ACTA PILATI, ut apud Fabrielum 1n Moeraphis N. T. & Beausobrium Par. II. Histor. Crit. Maniata lib. II. cap. III. g. II. videre est. Evangelii huius Italice versi Codex MS. exstat in Bibliotheca Riccardiana, quamquam paraphrasis potius videtur, quam fida interpretatio. Dicitur etiam Evangelium miseodemi , s Iosephi ab Arimathia, quod apud Tilleis

montium Tom. II. Memor. occurrit.

EVANGELIVM SECUNDUM AEGYPTIOS, euius aliquid apud Clementem Romanum D. II. Ac Clamentem Alexandrinum lib. III. Stromat. memorant etiam Origenes Homil. I. in Lueam , Titus Eo rensit , O Theos Iactus initio suorum in Lucam Commentariorum s Hieron mus Prooemio in Comment. super Marathaeum , O Epiphanius Haeres. LXII.

EVANGELIUM AETERNUM, & quidem duplex, utpote opus recentius, indicasse suffecerit; de quo qui pluria desiderat, Fabricium eruditissimum adeat . EvANGELIUM A PELLIS, sive ipse totum M singularem conscripserit, seu genuina Evangelia

eorrumpendo & interpolando composuerit, memoratur a Beda in limine Commentarii in Lueam , &ante Bedam ab Hierondimo Prooem. Commentar. im

Matthaeum .

EUANGELIUM S. BARNABAE, a Gelasio ,& inveteri Stithometria indicatum , memoratur Origeni Prooemio in Lueam , & ex eo Ambrosio & Hierommo . Meminit etiam ex Irenaeo Eusebius lib. IV. Hi I. Eecles cap. UILEVANGELII CERINTIII meminit Epiphantur Haeres. LI. num. UII. Consule inferius Evange tum

EVANGELIUM SIMONITARUM commemoratur in Praefatione Arabica ad Coneilium meaenum, quod M 3 ira p