장음표시 사용
381쪽
Multo autem minus quis nobis opponat diuinam inspirationem, qua sacri Scriptores adiuti & directi suas commentationes exaraverint; illam enim eos omni errore, & mendacio, & lapsu , expertes fecisse facile concesserim; eruditos vero, & eloquentes, &cultos, & nitida elegantique oratione praestantes reddidisse, eadem facilitate negaverim. Id autem ut melius intelligatur , altius omne repetendum est,& quid de divino adflatu & inspiratione iudicandum sit, inquirendum. Itaque dupliciter an spiratio in divinis Scriptoribus consideranda est, vel ut Prophetis, vel ut historicis, & sapientibus viris, qui& res gestas memoriae produnt, & recte vivendi praeeepta, deique colendi ritus ceremoniasque , praeteribunt. Et si de Prophetis agimus, quum mortalis animus futura praesentire non possit , certum exploratumque est quaecumque illi vaticinantur, a Deo eiusque Spiritu iis suggeri, vel monstrari; res tamen tantum, non etiam verba , & phrasin , & variam ipsius orationis compositionem; alioquin Prophetae omnes eodem sillo, atque eadem facundia loquuti essent, quum in omnibus unus alisque idem Spiritus fuerit, id quod quidem prudenter observabat etiam Enatehbuitur eruditus, licet helerodoxus , ad Matthaei eap. XXVII. scribens: Dictavit Spiritur sensum , non verba singula , vel verborum formam: uno enim tune ore loquerentur singuli.
Eo autem lubentius Enatchbutii retuli, quod rigidiores Calviniani, ne unum quidem verbum in sacris Scripturis non inspiratum adgnoscentes, ab heterodoxo homine confutentur; quemadmodum & a Lud. Capello , qui tantum abfuit ut id sibi persuaderet, quin laphsuoνικόν άμάevntare Capite mauorum deprehendisse sibi visus est . Qui lapsus
382쪽
ivniuorixei , inquit, facile obrepunt, quum propositum nobis non es rerum gestarum seriem ordine narrare, accurate notare s sed obiter ex oeeasione data aliquid, quod ad rem nostram facit , commemorare verbulo, quod hie a Luca sit. Atque huiusmodi Ia-
Duum 3 ινκμονικων exempla nonnulla ab aliis notata
sunt in sacris Seriptoribus. Et haec haereticus ille, quae qua censura perstringenda sint, videatur apud Gravesonium De M steriit se annis Christi Disseri. XXI. Diversum autem esse Prophetarum stilum , & a quocumque eorum vaticinia evolvente primore adspectu
intelligitur, & perspicua sunt dosissimi Hieronomi hac de re testimonia. Nam ecce ad Paulum & Eustochium scribens ita de Esaia loquitur: Ae primum de Isaia friendum, quod in sermone suo diserius sit squippe ut vir nobilis , se urbanae eloquentiae , nec habent quidquam in eloquio ru ieitatir admistum. Unde accidit ut prae eeteris florem sermonit eius , translatio non potuerit conservare. De Ieremia autem hoc iudicium profert: Ieremias Propheta cui hic prologuFscribitur, sermone quidem apud Ebraeor data se Osee se quibusdam aliis prophetis , videtur esse rusticior, sed sensibui par es: quippe qui eodem spiritu prophetao
rit . Porro simplicitas eloquii , a Ioco ei , in quo natures, accidit. Ftiit autem Anathotites , qui est usque hodie viculus, tribus ab Ierosobmis distans mulibus. De EZechiele autem haec habet: Sermo eiur nee P- iis disertus, vero me admodum rusicus es : sed ex utroque medie temperatus. Quare exploratae fidei eo se videtur Prophetarum eloquutionem divinitus inspiratam non fuisse, & de rebus sensibusque tantum illud Athenagorae intelligendum, quo adfirmat in Legatione pro Christianis Prophetas esse , o κατ'
383쪽
que evitatiovet posui , spiritus impulsu, quilii Lia in ipsis e ciebat, eloquebantur s. quum via.
itur eis ceu cetanis uteretur , ut tibiis ad inflandum.
tili solei tibicen. In illud autem non inquiram, quod a quibusdam disceptatur, an Prophetae dum furore quodam correpti, seu verius divino Spiritui adflati , oracula tanderent, ea, quae efferrent , intelligerent, necne; nam verum utrumque esse potuisse, mihi facile persuadeo, & quaedam interdum Pi ophetas, quae dicerent, ignorasse; quaedam vero probe aliquando percepisse; quod quidem sacrarum litterarum , & Patrum auctoritate facile stabiliri posset, ut apud murorium adpar. ad Biblioth. Maxim. Patrum Dissert. XII. in faeeul. I. Cap. III. s. re se Disieri. II L in faeeuI. II. Cap. m. s. U. videre est. Quod vero attinet Scriptores historicos , & vitae praecepta tradentes ; si ea , quae ipsi viderunt, aut alii narraverunt , docueruntque, litteris mandant, tune non eloquentiam tantum & voces, sed nec res ipsas divinus Spiritus suffcit; at tantum praesidii ac gratiae largitur , ut in his scribendis illi nec fallant nec fallantur, sed omnia vera & indutabitata litterarum monumentis commendent. Tunc quoque nec methodum, nec ordinem rerum scribendarum , docet, sed liberum scriptoribus arbitrium permittit, ut vel ex ipsis Evangelistis liquido conaitat res easdem passim ordine diverso narrantibus, quae omnia mire confirmat Augustinus lib. II. De Consensu Evangelistarum cap. XII. numer. t . O EB.&Caietanus Comment. in Cap. I. Lueae. & nisi mol-togenii, hominis Sociniani, nomen exhorrescerem , illa eius verba ex Commentario in eaput I. Matthaei
proferrem , quae mire meam distinctionem adductam
384쪽
ptusta saera a Deo inspirata es omnesque faeri Seritaptores , quasi amanuenser, Sancti .Spiritus fuerint, longe ramen alio a kiverso modo Deus per Evangelistar Apostolos loquutus est qui ea , quae sub Evangelio ge a funt descripserunt , quique quae sciverunt , , anis te didicerunt . quam per. ' Prophetas qui de futuriae re-bna vatieinati funt. Nam hi quodammodo violenter a Deo rapti sunt, ut ima haud intellexerint quid loquerentur, quorsum verba eorum spectarent . . . .
Illis autem Spiritus Sanctuae solummodo ita ad itit; ut in deseriptiobe 'eorum , quae belle norant. , memori ipsorum infirma ae labilir ab emore Iapsuque praeferavaretur; ideo eius testimonio, .& auctoritate minime abutor, quum in eao disputationus vim ex puris castisque orthodoxorum Theologorum fontibus, non ex lutulentis Se foetidis haereticorum lacunis, deducere velim. Idem dicendum est de moralibus praeceptis, quae quidem ipsa ratione duce intelliguntur,& traduntur; etenim tunc etiam lassicit ut Spiritus divinus adsistat, nequid falsi, aut pravi fortassis, humana imbecillitate adinisceatur. Ilisce rite praestructis iam patet, arbitror, diversa esse in spinatio.
nis genera , quae nos duo cum doctissimo Melchior Cano esse adseverabimus; unum , quo cuncta Spiritus Sanctus revelat & suggerit; alterum , quo ad flatum Scriptorem illustrat ac dirigit. Non adferi mui , inquit ille Lib. II. De Ioeis Theolog. eap. XUIIL per immediatam Spiritus Sancti redelationem, quae. quidem proprie revelatio dieenda sit, quamlibet Seripturae Derae partem fuisse editam. Quin Lutar, quae ab Aposolis aecepit , ea seripto ipse mandavit, ut in Evangelii sui Prooemio testatur. , Et Marcum , quae
a Petro didieerat, rogatum a diseipulis scripsisse,
385쪽
ctores sunt Clement in UI. Disposit. libro apud Eusebium lib. II. Eeeles His. Cap. XU. Papiat apud eumdem eodem libro be. O Lib. VIII. cap. ult. Origenea Lib. I. Commentariorum in Matthaeum eodem Eusebio referente Lib. UL eap. XVIII. O' Eusebius , quoque ipse Lib. III. eap. IV. Ur Hierondimus de Uiris illustribus iis Marco s ct Irenaeur Lib. III. Adversus Haereser cap. I. Sive ergo Matthaeus cir Ioanner sive Marcus f Lucas, quamvis iIIi ossa , si audita , referrent , non egebaret quidem nova Spiritus Sancti remIatione, egebant ia-men peculiari Spiritus Sancti directione. Atque ita
quidem ille. Sed & si tertium inspirationis genusquis inducere tentaverit , quod ex quibusdam Iesu itarum Lovanensium, Lelm scilicet, & Amenii, Thesibus erui potest, ipse non refragabor Illae autem Theses sunt quae sequuntur: I. Ut aliquid sit feriptura
farra, non es neeesiarium singula eiur verba inspirata esse a Spiritu Sancto. II. Non est necessarium, ut singulae veritates se sententiae sint immediate , a Spiritu Sancto ipsi Seriptori inspiratae. III. Liber aliis quit , qualis fortasse es fecundus Machabaeorum , humana industria sine adsitientia Spiritui Sancti scriptur, si Spiritus Sanctus postea testetur ibi nihil esso falsum, efficitur scriptura Dera. Ilas quidem Theses facultas Theologorum Lovaniensium & Duacensium censura sua perstrinxit, atque damnavit, sed iniuria, ut late demonstravit non tantum Societatis Iesu Theologus praestantissimus Cornelius a Lapide in Epi-
solam II. ad . Timotheum commentans ; sed etiam R. Simonius Tom. L mst. Critia. N. T. Cap. XXIILdi Calmetias Diserias. De divinorum Seripiorum In
Diratione . Non tamen memorati illi Iesuitae Le ui& Amentur , primi vel soli inter suae congregationis socios fuerunt, qui huiusmodi sententiam pro-
386쪽
ferrent , sed Boncterivi etiam Prolog. cap UUL seq. I.
De orbo Dei in eadem se fuisse haeresi luculenter ostendunt: quam quidem Erasienius Minorita tamdem amplexus est in suis Disiuisitionibus Biblicis & tres inspirationis species introduxit, antecedentem , cou- comitantem , consequentem . Sed antequam hi omnes huiusmodi opinionem inveherent, vel adstruerent,
iam a Caietano in Caput I. Lueae scribente excogitata fuerat; easndemque i Ferdinandug De Apalanta in clipeo .Praediratorum: l Lib. I. Cap. Ic docuerat.
Ex his igitur omnibus proclive est colligere, verissima esse, quae de inspiratione superius stabilivi ;ves saltem verisimiliora , quam cetera; & praecipue non verba ipsa omnia, nec narrandi ordinem viamque, Spiritu Sancto dictante & docente , a divinis Scriptoribus adhibitam fuisse; id quod confirmat inter antiquos in primis Lugdunensis, qui Libra adoersus Fredegisum , ita scribit: Adparet
tiam in his oerbit vestriae quod ita sentiatis de Prophetis se Apostolis, ut non solum sensus praedicationis, O modos veI argumenta dictionum , Spiritur Sanctus eis inspiraverit, sed .etiam ipsa corporalia verisba extrinsteus in ore illorum ipse formaverit. Quod si ita sentitis, quanta, absurditat sequetur quis dinumerare poterit I Et deinde pergit absurda percurrendo , quae inde defluerent, & omnia auctoritate Scripturarum confirmando; iatque ex intervallo ait: Si
secundum mos , omnibur auctoribur divinorum librorum exteriorem nobilitatem aequaliter ministravit Spiritua
Sanctus sJa are unus, Apia vir , ides, Paului, dia sertior avenitur im Ebratea lingua quam in Graeca , sicut praedictur merendimus in praefatione Di Iolae ,
387쪽
tiores Cornel. a Lapide Can. XX. Per sanctor Seria ploret , inquit, ita aeeomode loquutus es Spiritur Sanctus, ae si ipsi suo nutu , eonceptu, voce , loquerentur se scriberent. Hinc est quod Iesu itae Romani in
sua Ratione studiorum Titul. De reliq. Opinion. delectu in Theol. Delen. scriptum reliquere: Probabilius es verisba primorum exemplarium ac fontium incorruptorum fulse omnia se singula a Spiritu Sancto dictata Peum. dum substantiam, multiformiter tamen pro varia in rumentorum eonditione. Adduntque insuper illud fraeundum substantiam probabiliter tantum dici, ita ut eadem probabilitate negari . id posse non omnino dissimulent. Scio equidem videri aliud bantiquis Patribus placuisse, & omnia quae in divinis litteris
habentur sve sensus, sive phrases ac verba, Spiritu Sancto ad flante , scripta fuisse, ut Ire gaeo lib. II.
eap. XLVII. Tertulliano eontra Hermogenem cap. XXII. Origenis Philocaliae eap. X. . lib. V. eontra Cessum . priano , fer mone de opere . Elemobna s Gregorio Thauma Meto Serm. De Adnune. M. U. Clementi
exandrino lib. II. Stromat. Eusebio Hist. Eceles. lib. V. eap. ultimo. Epiphanio Haeresi LXXVI. Gregorio HS feno orat. UII. contra Eunomium. Chris omo H mli. Xx L in Genesim , Hierondimo , se Augustino pluribur Ioeiae . At si res probe expendatur, facile adparebit isthuc ipsum ab illis adfirmari , ita tamen ut aliqua e tribus illis inspirationis speciebus in hisce omnibus reperiatur; nec quidquam amplius ab iis exigi , quum ipsi se in hoc haudquaquam determinaverint Egregie igitur. ac praeclariter laudatus Calmeitur in fine commemoratae Disseri lionis: At Theologe , inquit, qui duor tresidie inspiratianum speciet
distinxerunt, se qui in eo eum' antiquis P tribus coram veniunt dum adferunt universam feripturam inspiram
388쪽
tam fuisse, se esse irrefragabilir auctoritato ; hi a
iisdem Patribui non sunt feeernendi s non in aliam enim diseedunt sententiam, sed Patribui honorem habenteae , id elarivi explicant, quod illi rudiori methodo defenderunt s neque varia inspirationum genera inisdueunt, nisi ut facilius haeretisorum ora praeeludant, O dogma , quod nonnullae di euitater obnubilant , dilticidius exhibeant. Qui eos impugnaPerunt, quamis vir ea de re Patrum eonelusioner, , Ecclesiae decreta exciperent , ab eiusdem Beelesiae se Patrum via ritu eosdem disresisse putarunt. Verumtamen nulla sane alia apud ipser, quam vocum o phrasium varietas, Quum autem res feris perpenditur, discillime ab eorum distinctione abstineri posse in enimur et unaque uita Ie iIIud adgnoscimur , si Deror Auctoret , ut divinam auctoritatem atineant, Spiritus Sancti, a quo ducerentur , ne in errorem inciderent, directionis'praesentiae tantummodo indigos fuisse fateamur .
De Apostolorum o Primitivorum Christianorum svientia .
AT si Apostoli cultiorum litterarum rudes
erant, si profanas doctrinas minime calleis bant, si viles . abiecti, contemti; quid nam dignum proferebant, dicat aliquis , unde tamquam doctores sapientissimi ab omnibus submicerentur 3 Meis hic. aut alterius alicuius, verbis opus non est, nisi Apostoli gentium Pauli ita primum ad Corinthios scribentis: Et sermo meus edi A a praem
389쪽
praedieatio mea, aeon in persuasibilibur humanae finpientiae verbir , sed in ostensione Spiritur virtutis: Me sideae vestra Mois B in sapientia hominum , sed in virtute Dei. SAPIENTIAM AvTEM LOQUIMvuINTER PERFECTOS: SAPIENTIAM UERO NON HUIUS SAECULI, NEQUE: PRINCIPUM RVIus SAECULI, QUI DESTRYvNTvR: SED LOQUI.MvR DEI SAPIENTIAM IN MYSTERIO, QUAE ABSCONDITA EST, AM PRAEDESTINAUIT DEVs ANTE SAECULA IN GLORIAM N
STRAM ; quam nemo principum huius faeculi evmoit et si enim cognovisient, numquam Dominum gIoriae eruet issent. Sed AM 'riptum est et . quia seu isy non vidit, nee auria audivit, vee in ear hominis adstam .iι, quae praeparavis Detig iis , qui diligunt tuam
NOBIS AUTEM REUELAUIT DEUS .PER SPLRl TUM SYYM . Spiritur enam omnia scrutatur setiam profunda Dei. Quit enim hominum scit, quae sunt homivir , nisi spiritus hominis qui in ipso est y ita se quae Dei sunt , nemo eognovit, nisi Spiritus Dei. Nox autem nim spiritum butur mundi aecepimur, sed spiritum, qui ex Deo est, ut SCIAMUS
QUAE A DEO DONATA SUNT NOBIS: quae OIoquimur non in doctit humanae 'pientiae verbis , sed in doctrina spiritur, spiritualibus spiritualia comis paranter . Huiusmodi erat Apostolorum scientia ,
diaestana, sapientia plane admirabilis, qua Oratores omnes, omnes philosophos, tu huius mundi sapientes, immenso intervallo superatiant. Quod noscens Apostolorum discipulus & taccessser clemens Epistola
sed in bovis verubui . verum 'promi est Luriarum a
390쪽
vel invitus ubi De morte Peregrini Tnν---
ab ea & expugnatam humanam. sapientiam iure admiratur & praedaeat Os omus Hamis. III. in I. Di I. ad Corinth. Cassi ut superius par. 3 x. vid bamus. Ad hanc Apostplo rum sapientiam respiciens eruditissimus Paulino scribebat a Cur
dieitur Paulat Apoclotas. edias Hectionis I Nempe quia legit , - sanctarum scripturarum armarium est Naarisaei stupent ad dominam Somitae mirantur in Petro Ioanne quomodo Iegem sciant, quum litterae non iudieerint. .ctaeidei iv Npim a liae. exerratatio , quotidiana in . legi umiditatio , tribuera solet, illii Spiria tui Sanctur funerebat erant iuxta quod scriptum est otia strux m. . Duoderim aensor Salisator impleverat , in templo feneae de quaestionibus legit interroganr,mvir dolet dum . medenter 'interrogat .: Nisi forte r sieum Petrum, ' rufrieum 'dieimur Ioannem , quorum titerque dieere poterat 'B Etsi imperitus se m ne , non
tamen scientia. Ioah ner iustieur, piseator indoctui pEt unde vox illa obseero: In priaetpio erat verbum, verbum erat apud Deum, inur arat verbum phodios enim Graue muIta significat. Nam se merbum
est, ratio, se supputatis , se caussa uniuscuiusque rei, per quam func singula, quae D sunt. Quae
universa recte intelligimur in Christo . me doctus Pl to nescivit, hoe Demosthenea eliquenr usoravit. Permdam , inquit , sapientiam sapientiam, , prudentiam prudentium reprobabo . Uera sapientia perdet' falsarara sapientiam T O quamqkam nultitia praedieationis' in cruce sit, tamen Pauliis sapientiam loquitur inter persector . Sapientiam . autem non faeeuit hiatur , nec
priueipium imur sareul . quae defruitur e sed liquitur Dei sapientiam in m sterio absconditam, quam praeis Aa a desi-