장음표시 사용
401쪽
pellati fumus, quod sit puerilis se contemnendas nostra disciplina, ut nos calumniati sum, qui sunt insati scientia. Subdit enim:. νόν--
vo scit πιγνῶ - y θεόν. Statim itaque regenerati. recepimus perfectionem cular: eausa festinabamus . Funmus enim ilIuminati e cd autem es Deum adgnpscere.
ideo timnem profanam scientiam , liberM lesque disciplinas. aversatos esse primos Christianos cre udum est; licet enim eas non omnino Tequ D rerent, neque in eis se exercerent; rectum tamen 'a' tiari ni usum non prorsus improbabant: adeoque I quum hactenus de sapientia Apostolorum, primitiis vorumque Christianorum, egerimus, eamque in m c . et eo rum probitate, inique cultu, & coelestium litter . Tum meditatione eollocaverimus, isthue ipsuin eo e Ma , - modo. quo dixi, intelligendum est , ac temperandum I T - Exeuhcanda enim Celsi, aliorumque Ethnicorum calumnia, qua Christianos diffamabant adserentes ab uia illis doctum neminem & eruditum admitti, suaeque apientiae initiis consecrari; quam quidem putidam Z di falsissimam aegre ferens doctissimus Origener . Lib. III. eontra Celsum eant copiose, ac luculente refellebat. Mum enim locum Pauli ad Corinthios scri- . amotis ex Cap. I. ubi sapientiam mufidi reprobare
402쪽
Vos . Indiaxere alit uor ut existimarent ad dioia num sermonem nulli erudito , aut priadenti, aditum
esse , qui a nobis hoc responsum aeripient, dictum none e , Nemo sapiens secundum carnem, Non multi
sapientes secundum carnem oIure ne ligitur Celsus nobit exprobrat , quasi dieamur , Nemo accedat eruditus . hemo sapiens, nemo pruindens p Contra enim , aeredat quiaeem eruditur , sapient , se prudens quilibet, sed nihilominua aeeedat quivo indoctur , stolidus , ineruditus , insani: tales enim si aeeesserint, divinus sermo euraturum se promittit , Somnes Deo dignor redditurum'. Falsum quoque res solor fatuor , ignobilei, ese sensus experter , mancipia, ese muliercular , O puerulor, perdueere velle, qui divinum fermonem docent. Hor enim quoque voeat Uerbum Dei ut ipsos meliorer e eiat: voeat se his multo praestantiores , quia omnium hominum Pegator
es Christur . Recipiebant agitur primitivi Christiani doctos etiam' & eruditos homines, quum & hanc eruditionem saecularem; siquis recte utatur, ad Deum ducere noscerent , quod late exsequitur oriis gener Lib. IIL' eontra Cessum litterasque discebant, etsi a docendo abstinerent'. De Molo latria : Selmus diei posse, si docere litteras Dei fervis non
licet , etiam nee discere Iieebit: ese quomodo quit ivstitueretur ad trudentiam 'interim humanam vel adque unoque sensum , vel actum , quum instrumentum sit ad emuem 'intam litteratura p stuomodo repudia-
403쪽
mur faeeuIaria studia sine quibus divina non possunt rEt nonnullos primi aevi Christianos aliquatenus eruditos superius Cap. m. recensuimus; & exstat etiam Cap. X. ubi de cuiusque Scriptoris N. T. stilo & eruditione disseruimus. Sed tanta erat diis vinae sapientiae, prae do strina ac scientia profana, i lecebra atque voluptas, ut qui litteris olim,& eruditione praestiterant, omnem dicendi cultum postea negligerent, omnem scientiae doctrinaeque pompam atque laetantiam deponerent penitus, & abiicerent, infantes & parvuli Deo acceptabiles facti. Consenuta sit , inquit Clemens Alexandrinus Protreptico ad
Graecox, in fassa Daemonum religione , venite laveis
steter ac recenter ad Dei cultum , veramque reIigionem ivor referet Deus in numerum puerorum simplietum,
Praeclarum huius rei exemplum nobis C prianua suppeditat, de quo Augustinua lib. IV. De Doctrina
Christiana , quum de superfluenti orationis orna- tu , & splendida eloquentiae copia & elegantia , disseruisset, Et tale aliquid, inquit, in Epistola be sissimi C priani: quod ideo puto vel aecidisse, veI eonsulto factum esse, ut sciretur a posteris quam linguam
doctrinae Chri Tianae sanitas ab ista redundantia revo-eaDerit , se ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit: quae in eius eonsequentibus litterit fecure amatur, religiose adpetitur, sed di illime impletur. Et certe duo summi eloquentiae & facundiae iudices , Lactantius , & Hierondimur, facilem, puram, elegantem in Cypriano eloquentiam suspexerant; ille Lib. V. Divin. Infiit. Cap. I. unicum pronuncians, qpi nitide ac diserte inter Latinos Christiana mysteria tractaverit; hic EpistoIa XIII. ad Paulianum, instar fontis purissimi , dulcem ineedere, O placidum , dicens, etsi iam tunc stilum suum compressisset s
404쪽
A Pos TOLOR v M. 38sset, mutavissetque. Aliud exemplum in Meropio Paulino , Nolano Episcopo, habemus, cuius qualis
fuerit eloquentia , ex Hieronomi laudibus, Epistolacitata, luculenter exsistit. Quanta vero Poeseos praestantia, & vis, & ornatus, eodem Hierondimo. alibi iudice, nosse possumus. Et tamen, quum lotum se Deo devovisset, haec omnia neglexit, & carminum illecebras, & orationis phaleras, magna ex pa te detraxit, ipso, quod tamen ex eius quoque scriptis perspicue exstat, ita attestante dum Ausonio scribit rQuid abdieatat in meam curam, pater, i Redire musas praecipis y - Negant Camoenix, nee patent Apollini, Dieata Christo pectora . Fuit ista quondam non ope, Ied studio pari , Teeum mihi eoneordia , Ciere furdum Delphica Phoebum speeu ,
eare MusaI numina sFandique maenus munere indultum Dei, , Petere e nemoribus , aut iugit smne alia mentem vir agit , maior Deur, , Aliosque moret postulat . Sibi repostens ab homine munut suum , Uivamus ut vitae Patri . eare banis otio, aut negotio,
Et fabulosis litteris, tat , fuit ut pareamur legibus,
Lucemque cernamur suam. Quam vis sophorum eaIIida , arsque rhetorum, Figmenta vatum, nubilant sQui eorda falsis, atque vanis , imbuunt, Tantumque linguas in ruunt, Nihil adferentes ut salutem conferarat,stuod veritatem detegat cre.
405쪽
Possem & hoc ipsum , si minus ab Hieronymo factum , certe ab ipso lacerato x- ea rex flagellis extortum, adserere ; sed ut brevitati consulam ad eius Epistolam quamdam Eustochio scriptam lectorem curiosum
Id vero bene ae sapienter primis illis Christianae religionis exordiis factum est, quum scientia saecularis divinae sapientiae opponeretur, & in Christi dogmatum contemtum, & Christianorum credulitatis inrisionem, litteris, & philosophia Ethnici abuterentur. Nam quum Graeci sapientiam quaererent, placuit Deo, ut ait Apostolus, per stultitiam praedicationis, vanae superstitionis errores evertere; &dum ita suam virtutem & potentiam ostendit, mundum, qui perierat, salvum escere. Uerum quum tam mirabiliter Ecclesiam suam per indoetos & rusticanos Apostolos Deus instituisset, & iain illa altius radices egisset, semper in adinventionibus suis admirabilis, contrario portento eam firmam & inconcussam servare voluit, & obstantes scientiae saecularis errores per ipsam saecularem doctrinam , &profanas litteras, tollere; ut error tandem & superstitio suo ipsa ferrei conficeretur & caderet. Tunc viros doctissimos & liberalibus disciplinis ad miraculum instruetos, vel ex Ethnicorum divortiis abduxit, vel in ipso Ecclesiae gremio suscitavit, qui profanam doctrinam & sacrilegum Daemonum cultum, omni eruditionis saecularis adparatu, omni philosophiae instrumento, eloquentia quoque ipsa, &dicendi copia & elegantia , expugnarent, ut Aristidet,
Athenagorat , Iusinoi , Tatiano x , Theophilos, Tertura Iianos , Clementes Alexandrinor, Origenes, Apollonios , Melitones , Pprianos, Lactantior, Arnobios , Minuitox Felicer, Methodior, Apollinarios , Eusebist , Asbanasios ,
406쪽
Gregorios, Baiior, Ch sonomor, Hieron mos, Augu- Iinos, & sexcentos alios, qui & Ecclesiae hostes ipsis eorum armis mirabit iter debellaverunt; & Ecclesia in tropaeis insignibus exornarunt a & Christianam dourinam splendide ac magnifice illustra . .
De Ioannis Evangelistae rusticitate ct imperitia.
NIL ultra iam nobis timendum, prudenti &
docto cuique videatur, ne superstitiosi &hypocritae & plane rerum, o homines, huius capitis titulum tamquam Ioanni Apostolo iniuriosium calumnientur unis ignorantiae suae &οβλas res praesidiis adiuti, seu potius invidiae &malignitatis stimulis acti; quum tam copiose, tam late, tam luculente, tituli huiusmodi gloriam, maiestatem, amplitudinem , qualis Dei Ecclesiam sola Christi virtute , Deique sapientia , stabilitam decet, superioribus disputationibus deinonstraverim . Sed si quibusdam minus perspicaci ingenio, & acri iudicio, praeditis ( quamquam in re tam clara & ma- nisesta non multa animi contentione , aut vi vivida, opus est non satis factum fuisset, ecce ad tertiam, quam mihi proposui , inspectionem & disquisitionem descendo & qui de educatione, & studiis P eruditione, ac stilo, Ioannis Evangelistae iudicandum sit, peculiari tractatione disserere adgr dior. Itaque Ioannes Evangelista Galilaeus erat, ex B b x oppi-
407쪽
oppido Bethsaida, ignobili admodum & vili, oriundus, Zebedaei hominis plebeii & piscatoris filius,
Iacobi autem frater, & ipse eum fratre piscator, obscuro ministerio vitam pauperem tolerans. Id quidem late ostendit Patrum Graecorum eloquentissimus Io. Chus omus Prooemio in Ioannit Evangelium cuius lucentissima verba Cap. VII. 2I . tempestive protulimus; ostendit & Thev Iactus in Hypothesi in Ioannis Evangelium, cuius pariter verba disertissima Cap. XIII. pag. xx s. a me mature promducta fuerunt. Isthuc ipsum confirmant Sehotiastae Graeci Ioannis MSS. qui exstabant in Bibliotheca Coibertina a Rieh. Simonio P: I. Hi . Crit. N. Test. Cap. XXVI. laudati, quorum verba sunt quae se
νιν vos. Hoc est: Hie Evangelista patriam habuit humilem oleum, Bethsaida Galilaeae , patrem autem piscatorem pauperem . Quare non video cur Hieron mus Epitaphio Marcellae haec scribere non dubiter : Iesus Ioannem Evangelisam amabat plurimum, qui propter generit nobilitatem erat notus Pontifici, se Iudaeorum insidiar non timebat: in tantum ut Petrum introduceret in atrium e me. Quum incertus sitan ille , qui, notus erat Pontifici, Ioannes esset, quod& superius Cap. II. 36. animadvertebamus. Et quamquam mercenarios in navicula haberet ipse, &frater, paterque , ut liquet ex Mareo I. go. quod forte in caussa est cur Origenes lib. I. eontra Celsum nautas vacetret illos adpellet, quum Petrum & Andream piseaiores άλιic vocet; tamen exploratum quoque est, piscatores fuisse, ut habet Mareus loco citato vers. x s. & eo ministerio sitam toleravisse ,
ut explicat Bassius Reg. Fus. VIII. id quod confirmat
408쪽
mat Hilar;ur Lib. IV De Trinit. de Ioanne loquens his verbis i Conmit enim mecum in patroeinium editarum superiur dissicultatum, piscator , egent , ignotur , indoctus, manibur Iino occupatus , oese uvida , pedibur limo oblitur , totva e navi. Id omne si verum est, quod quidem in controversiam revocari non potest, nisi caelestium litterarum auctoritas evertatur; quum id diserte testentur-Cap. m. vers. 2 T.
Marcus cap. I. vers ty. Lucas Cap. U. vers. Io. iam
quid de morum elegantia; & urbanitate, Ioannissentiendum sit, vel caecutientibus pateat, & ab iis etiam, qui Uervecum in paeria, erassoque sub aere nati sunt, 'intelligatur. Rusticos igitur erat, & incultus , & idiotes, & agrestis, prout ei ius educatio ferebat, id quod Lucas im Actiae Cap. IU. sua divina auctoritate, confirmat eum adpellans: quo Graeci Scholiastae statim laudati respicientes de eo
Et merito quidem ac vere; quum enim in piscandi negotio totus oceupatus esset, quomodo animum excolere, expolire mores:; litteras discere artes liberales mente comprehendere, poterat E Ηinc bene ac sapienter observat H. Gratius , eum lege quidem a pueritia instructum m i sse , ut mos erat, Ebraeis, ceterum nulla tinctum aut Ebraica , aut Graeca, litateratura, quod quidem iuxta veterum testimonia enuntiavit, & secundum coeleste illud oraculum Cap. IV. ubi Ioannes M. unc & άdi is paues m , hoc est , rustieux seu idiota, &-declaratur . Egregie & praeclariter de more suo Ioannes Chrbosio-mur Homil. I. in Ioannem totum id adstruit, cuius verba legenda superius citata pag. ix q. a Theophiasiq
409쪽
quoque corroborata: & iuxta quae Seboliastae Graeei alias memorati de eo str ibunt: aeolida oec, F
Litteras nesciens. Quare iure optimo Calmetiui in Proletomenit in Ioannem scribere non dubitavit: Porro humaniorum litterarum rudem fuisse Evangelistam, nulloque exeultum artificiatis eloquii rhetorieae studio, quod sine eius iniuria dictum volo, eonstat inter
omnes. Sed, quod pluris faciendum est, isthue ipsum
adseverat quoque vetustus auctor Origenes lib. I. contra Cessum, ubi ait Ioannem ne elementa quidem litterarum novisse et in qua sententia Hilarius, ut vidimus, quoque est, Lib. II. De Trinit. & Petrus Chr=DIogus . Serm. XXVIII. non dissentit, eum cum Petro& Andrea comparans, cuius quidem verba Cap. II. 33. in antecessum protulimus. Sed etsi tamdem a Chrysto vocatus est, eumque suum Apostolum reis nunciavit , non tamen artem piscatoriam reliquit,
aut cultior & eruditior factus est, nisi in quantum Christi coelitus adlata documenta percepit, quae mores, & Dei cultum, & ritus, religionesque, resorismabant . . Einc & post Christi etiam obitum & resurrectionem , in piscationem incumbebat, quod ipse adfirmat Cap. XXI. Ridiculum plane & exsibilandum illud est, quod Iurisconsultus quidam, melius forte Papiniani Modesinique responsa interpretatus, quam divinorum .eloquiorum meditatus sententias, mihi obiiciens effutiebat, illud MiMunc i, he ματoc, quo Lueas de Ioanne loquens usus est, de eo tempore intelligendum esse , quo nondum Apostoli Spiritum Sanctum coelo delapsum acceperant; quum Luc rid de eo scribat iam post sibi illapsum Spiritum
Sanctum una cum Petro ad templum progrediente;
410쪽
& insuper luculente superius ostenderimus , non eloquentiam, non dicendi elegantiam, non profanam eruditionem , ex Spiritus Saneti adflatu Apostolos didicisse; sed diuinam , quae Ecclesiam instituendam respiceret, sapientiam. Immo Io. C, D omvr
Homil. I. in Ioannem expresse adseverat, neque Ru-te , neque post quam Christum sequutus suit , Ioan
usquam didieit. Non me quidem latet aliquem , qui nostri temporis Photinianis frigidam suffundit, opinari . Ioannem Evangelistam, postquam in Asia diversatus est, aliquid profanae doctrinae & eruditionis vel per se ipse, vel ex discipulis, haurire potuisse; sed quam invictis, quam multis, argumentis iam id minime probabile demonstraui 3 vel saltem
non tale ac tantum illud suisse, ut eo ad suae scribenda abuteretur, aut ex eo iam profanis doctrinis instructus, eruditusque , videatur. Certe. si Iibrum Q. Operist , quod in praesens a calumniis apertissimis vindico , evoluissent saltem , si minus peris legere voluissent, veritati adeo manifestae fidem adhibere potuissent; ne id etiam perspicue probatum ab Elia Benedicto in suis Di rtationibu ae Episclieir
IIL in priores XVIII. Ioannia versur commemorem t& cognovissent etiam quam prudenter , quam apte, quam salubriter, Ioannis Evangelistae rusticitatem &imperitiam in propatulo collocare studuissem; & non temere , nec arbitratu meo , sed veterum, classicorumque, & divinorum etiam , Scriptorum testimoniis evidentissimis innixus. o utinam canes mei illi, & obtrectatores, prosanas doctrinas , & Graecam