장음표시 사용
101쪽
Dei Erunt enim tunsobi vel maxime regularia, cum regulariter vixeris, recteque osten. dent tibi viam salutis, & aeternitatis.
Ecce formata sunt horologia regularia omniat sed tamen adhuc deest illorum ap. plicatio, sine qua horas persecte non ostenis dent. Quare illam tibi in aliquo ligneo trun-
Sit igitur Fig. XL. & truncus A. Ioniagus uno pede geometrico. Ex A. ducatur arcus M. C. & in eo quaeratur altitudo poli, dein duc lineam A. C. ex C. doc lineam C. D. perpendicularem ipsi A. B. postea ex D. due lineam D. E. parallelam ipsi A. B. quae vere horigo talis est. Praeterea. ducta linea perpendiculari B. F. duc lineam horizontalem F. L. ac in F centro frCum , & quaere in eo altitudinem aequatoris pro horologio aequinoctiali, & duc per illum arcum, ubi elevatio aequatoris finitur, lineam F. E. &totus truniseus pro omnibus horologiis recte divisus est, qui tamen a fabro scriniario optime ad angulos sic divisos exscindi debet. Huic trunco horologia sic aeglutines rhorologium Polare ad latus Λ. C. I. Κ. horo .
102쪽
logium Verticale ad Irgus C. D. H i. horologium horizontale ad latus H. D. Ε G. horo Iogium aequinoctiale ad latus G. E. F. hoc ID tus his vix notatur, quia ob scaenographicam delineationem non videtur, lad bonus& eruditus lector illud sibi iam imaginari poteriti Horologium Verticale septentrion Ie . cuius stylus sursum erigitur, debet acglutinari ad latus F. B. Orientale vero horo1ogium ad latus A C. D. E. F. B. Occidentale ad latus huic oppositum. Et sic omnia horolopia regularia huic trunco ligneo acglutinari debent, ut horas ostendant, alio modo acglutinata horas falso monstrabunt. Hic vides, quomodo omnia nocologia regularia compecidiose in uno trunco certis angulis instruis
Elo combinari possint. Feci propterea hoc, ut benevolus lector sibi talem truncum foe mare possit, dc , fabro scriniario cum angulis suis exscindi. -
superesset adhuc, ut aliqua dicerem ὁδhorologiis inclinatis; haec autem cum pror sus non sint in usu, silentio praeteream I D finitionem tamen, vel potius descriptionem illorum, quid sint, in compendio addam. Est autem horologium inclinans nihil aliud ,
103쪽
8 Equam horologium horigontale in plano horizontali non perfecte consistens in una parte elevatum, & ex altera parte depressum. Talia horologia debent potius practice, quam speculative delineari, id est. non in papyro, sed in horto; ubi in flexo ad altitudinem poli stylo instrumentum aliquod in t . partes divisium applicari debet, quo practice tale horologium delineandum est. Instrumentum hoc explicabitur in sequenti Cap. lII. Art. I. f. lΙ. Et haec de inclinatis horologiis dictastis,ficiant. Pergamus igitur ad horologia declinantia-maiorem cliligentiam, & sudorem requirentia.
in quibus pro stylo Centrum in
q. I. Fundamentum primum delineandi
Sicut homines subinde a via veritatis aber F ram
104쪽
xant, & in malum declinant contra expressum consilium, Job. 36. Cave, ne declinre ad iniquitatem: sic muri, in quibus horologia delineanda sunt, declinant vera linea merucllana, seu potius dicendo, v linea aequinoctia- i. quae priorem perpendicularem habet. Vix enim unam domum reperies, quae sine omni prorsus declinatisne ad quatuor partes mundi est aedificata dc constructa, excepta sanctissima domo Lauretana , quam angeli perfectissime ad quatuor partes mundi posuerunt. Sed sicut boni pastoris ossicium est vigilare. S gregem sibi commissum coeticere, & certas regulas conformiter ivendi praescribere, & sc ovem perditam quaerere,& h via mala, ad quam declinaverat, in viam salutis reducere ; Sic honi etiam mathema tici ossicium est, certas reguIas praescribere, quibus observatis, in omnibus muris quomodocunque declinantibus horologia delineari possint. Hoc igitur, ut Observem. Notandum I. quando in muro qualicunque cupis delineare horologium Verticale deis clinans, prius in plano pavimenti ducendam esse lineam meridianam, iuxta dicta g. VIII. Art. I. Ducta sic linea meridiana: Notandum II. debere observari, quan tum, di quot gradus, & in quam partem de
clinet, vel in ortum, vel in occasum; hoc autem acquires ope instrumenti nostri deest natorii,
105쪽
torii, L XI. Art. l. explicati. His itaque suppositis di notatis. Sit pig XLII. & murus declinans in ortum Aj. grad. Alt. Pol. 48. Fiat primo linea perpendicularis, ope penduli globulo instructi,
A. B. huic ducatur alia ad angulos rectos C. . D. constructo tamen prius gnomone A. B.C.
iuxta principia f. VI. Art. I. tradita. & hic Fig. XLI. expressa) ducta igitur linea A. B. cita in horizontali, sume in gnomone facto
distantiam A. B. & transser i lam in horologium, ponendo pedem in E. ubi linea per pendicularis, & horigon talis se secant, de facilla apertura arcum B. G. & quaere 1 B. usque G. distantiam declinationis muri, nempe a grad. 2 duc lineam E. F. per G. Notandum est, si murus declingi In ortum, tunc arcus B G. debet fieri 1 dextris lineae E. B. si autem murus declinat in occasum, tunc arcus debebit fieri a sinistris lineae E. B. in nostro casu debet arcus fieri 1 dextris, quia murus, ut supponitur, declinata 7. grad. in
Ducta linea E. F. ducatur linea G. H. parallela ipsi E. B. incipiendo ex G. puncto in ipso arcu posito. Dein accipe in gnomone distantiam B. C. quae semper iuxta dicta pro Verticali inservit & transfer illam circino in horologium tuum ex Epuncto sectionis in A. ubi centrum styli est. Postea ex A. per Η. duc lineam Α. Κ, quae linea sub stylaris vo-
106쪽
Catur , utpote supra quam stylus horologii debet erigi. Huic lineae duc aliam ad angu-Ios rectos L. M. quae linea aequinoctialis seu linea aequatoris vocatur. Dein sume circino distantiam H. G. & transfer illam ex H. in . N. lineae sequatoris, postea duc ex A. per lineam A. O. Huic duc aliam lineam ad an .gulos rectos ex H. nempe lineam Η. P. Dein ex P. duc lineae A. K. substylari aliam ad angulos rectos, nempe P. Q. Et tandem habes totum stylum horologii tui a7. grad. in ortum declinantis. Si enim cupis, ut apex styli tibi horas ostendat, tunc linea P.
tibi inserviet. P. Q. enim est styli altitudo, qui in QInfigi debet supra lineam sub stylarem, ut apex illius horas ostendere possit.
Ex enumeratis habes quidem stylum horolog i horas monstrantem perfectissime, divisionem autem horarum nullam ; quam quidem etiam facile acquires, modo initium divisionis scias. Est autem illius divisio Aeeipe circino distantiam H. P. & transfer illam in linea substylari ex H. deorsium, &dabit tibi punctum T. ex hoc puncto fac circulum, & divide illum in a . partes, & duc per omnes iterum lineas usque ad lineam aequinoctialem L. M. & nota, ubi secant illam
107쪽
lineam. Dein ex Α. centro per illas sectiones sequatoris duc lineas ; Et illae sunt verae lineae horarum. Prius autem observa, ubi
linea perpendicularis A. B. & arquator L. M. se secant, nempe in R. Itaque ad hoc punctum R. duc lineam T. R. ex centro circuli, Subi per hanc lineam secatur circulus; ibi incipe dividere circulum ; demonstrat enim haec linea T. R. horam duodecimam, qua data reliquas horas facile acquirere poteris ἔhuic enim v dextris proxima est hora undeci ma, asinistris vero hora prima. Habes iam perfectam notitiam omnium
horologiorum , quomodocunque declinantium. Hoc unum monere volui, ut persecte .n applicatione semper attendas, ad quam partem murus declinet, an ad ortum, vel occasum; an arcus a dextris, vel sinistris ponendus sit. Secundo ut diligentiam adhi-heas in construendo gnomone, eX quo totReonstructuo dependet horologii. Quod si in hoc erres, necessario etiam horologium falsum erit. Nunc videbimus, quomodo in ho- logium tale etiam signa Zodiaci inscri. henda sunti
108쪽
De inscrip ione signorum Zoriari ia
Ad Inseribenda signa Zodiaci semper ne-eessarius est Zodiacus, qualem in Fig. XLV expressa. Ducta igitur in praedicta figura li. nea A. B. ducatur huic alia ad Rngulos rectos A. C. Dein, ut acquiras punctum C. sume di stantiam A. P. in horologio tuo. quae stylum designat; & transser illam in Zodiacum tuum ex A. in C. & dabit tibi A. C. Dat igitur puncto C. in Zodiaco omnes horas ex illo in Zodiacum transferre debes, hoc modo : Accipe distantiam omnium horarum in horolo. gio tuo ex A. usque ad lineam aequinoctia Iem Fig XLIII. & transfer illas in Zodiacum ex C. usque ad lineam A. B. & nota, ubi tangant illam lineam. Dein duc ad haec puncta ex C. lineas, ct tunc horae bene transiae sunt.
In Fig. XLIII. cupis lineam borre primae transferre in Zodiacum Fig. XLV. relictis r s.
109쪽
reliquis horis, quarum tamen eadem doctrina est. Sume distantiam in horologio tuo A. B. id est, ex puncto styli usque ad aequatorem supra praedictam horam primam. Hane transfer in Zodiacum ex puncto C. usque dum tangat lineam A. B. in D. Sic enim etiam reliquae horae omnes ex horologio transferendae sunt. Dato igitur puncto D. duc per hoc punctum lineam ex C. quae linea erit ho ra prima. Jam accipe supra hanc lineam diis stantiam D. G. ex D. & transfer illam in horologium tuum supra horam primam ex B.
2 dabit tibi B. E. id est signum A. Dein accipe iterum circino distantiam in Zodiaco D. E. & transfer illam iterum in horologio tuo ex B. sursum,& dabit tibi B. C. signum iri. postea iterum in Zodiaco accipe distantiam D. K. & transfer illam in horologio deorsum, &dabit tibi B. I. id est, signum S. Sic D. H. in odiaco dabit in horologio B. G. signum ου. & sic de caeteris. Hoc modo igitur trans latis ex Sodiaco signis supra quamlibet horam, connecte haec puncta ita translata per lineas curvas, & habebis horologium declinans omnibus signis Zodiaci instructum; ita ut inserior linea curva sit signum S. superior, vero signum A. Credo equidem, benevolum lectorem rem iam clare percepisse, cum tam pius in praecedentibus do his etiam mentiosacta sit, quae repetere oportet, si memoria eracesserint.
110쪽
De inferiptione horarum Italicarum
ct Bas unicarum in horologium a r. gra Declinans in odi
In hoc negotio semper opus est tabula, Sequidem in hoc horologio tabula pro horolo Ho orientali g. lII. Art. IV. designata. &si haec non sufficit, addenda est tabula pro h vologio verticali g. VI. Art. III. praescripta. Observatis his duabus tabulis facillimo ne ROUO omnes horas Italicas& Babylonicas ita iboc horologium inscribere poteris. Incipies enim ab hora i8. quae transit per duodeci mam in aequatore, & in ta. per horam se cundam. & in A per decimam, per haec tria puncta ducendo sineam habebis horam Italicam I 8. Et ab hac procedes ad alias horas. Si autem in horologio declinante non 'habes horam secundam postmeridiem, tun incipe ab hora i6. in aequatore per decimam, in ta per duodecimam,& in A per octavam transeunte. Ouodsi per haec puncta li- .neam duxeris, habebis horam Italicam decimam sextam. Si autem horasBabylonicas inscribere cupis, tunc incipe ab hora sexta Babylonica.