장음표시 사용
111쪽
nore si dignus: adscribam g Aristotelis verba : κατ Niconuub. a. λ ὶ ο ἀγαιος μνος uoniam autem vi b Plato scris bd G G ib. psit etiam qui voluntatem benigne saciendi , si minus facultatem habet, honore dignus est, idcirco addit idem Peripateticus,se Jε αμφω x πάρχω, id est, fortuna & vi tus, ειἀλλον αξιουνται τι ει ὰ : sequitur, ei δε ανευ ετης τὶ
τοιαυτα. ἁγαθυι εχοντες,ίτε δικωως εαυτοῦς μεγάλων τι μων αξιουτιν,&c. Honoramus autem cum propter spectatam, tum etiam quanquam minus propter speratam beneficentiam: Verba sunt eiusdem Magistri quinto libro i Politicorum, cum de mutationibus regni ac
τῆς τιμs ταυτη . Non tamen adeo iustus hic honos est cum inuitamentum quoddam magis, quam beneficae virtutis testimonium Scompensatio sit. Summa igitur honoris, de quo nunc loquimur, ad Virtutem ipsana, quasi ad caput redit: non cst enim beneficentia nasi vi tuosi viri proprium. a ετι δε απ' ευεργεσιας καθα σαν
-i L αγαθων ανδραν : quapropter alisba s. οἷic cap. 1 . bi coniungebantur, b τὼ Π ετῆς sc ευεροισίας η τιμη, γε ας. Ex his cognoscere satis positimus,cur diuitiae honorentur : sunt enim Honestae, quia Honesti efficientia,ilcm
signa i atq; ad actiones honestas necessariae. At Honesti solius 32 4
112쪽
sblius uere honorem esse ,& diximus antea ex Aristot te,& nunc etiam repetimus his verbis, e Καλα δὲ ἐμν
. Non potest clarius id nobis dici, quam cum honestum definiri audimus honore : ait men idem d alibi non minus expresse habetur. Eodem. igitur ut rem tandem conclu-V . t . damus)iure ad nobilitatem diauitiae faciunt, quo ad honorem. Idipsum sentit e Aristo- teles, cuius ista sunt, τας δε α πιν ' . τυ ὀλυγαρχιαν μαλλον εἰωθα καλειν Ηι κρατιας : caussa exponitur: αμ δε μαλον
παιδειαν-ευγενειαν τοῖς ἐυπορωτεροις.
At 3 alibi, n egregiam virtutem & eruditionem sine n b. hλ1 ., mrtunae Riliumentis haberi nono a posse, diserte testatur. Pauperi bus otium & commodatas ad rectam educationem allad studia non suppetit: Praeterea vero, diuitibus ea omnia solent adesse,quorum consequendorum gratia,homines ad iniuste facta solent impelli: diuitiae nempe atque opes & voluptates. Ac proinde ut idem docuit ἔυπορωτKνους,καλους αγώους ποσαγορευσιν. Et paulo post, g παία τίς οἰ ευπορι των καλων κ ἁγαιων δοκουσι κατε- χ αν. anquam idem,diuinissima quadam sententia, rem istam totam a alibi limitarit. - Diuites, inquit, potius quam 't ' η η pauperes illi sunt,qui Resp eue tunt. Vt omnino errent ii, qui cum b Aristocratiam Ib. cap. 7. . p. constituere in animo habeant, non
113쪽
non modo plus iuris toti ditiorum ordini tribuant, sed ex udant etiam populares : Caussa subiicitur, αναγκη νω ποτε, - των ψευδο- αγαθων , σηαcΓναι κακον. Qua caussa est , ut non 3 divitiis sit icitet sed diuitiis gentiliti Maio 44 nasidienuita Quid e-sfJ Libii. α ni R Rnxiquae diuitiae ad hoc, ut ex bonis bonus nascatur, nisi quia iam confirmatam virtutem in usu diuitiarum parandarum, conseruandarum,distribuendarumch testantur λ cum praesertim hoc ipsum duntaxat, id est ηετα es r. rtii. o. diuitiarum nomine pro.
Nobilium ius in Aristocratia Sc Oligati
chia: Honos ab excellentia boni alicuius rLaus: Virtus Sc Scientia qua ra tione honorentur S qua laus dentur: Encomtum:
Eυλαγοκσμος.sM 3. ροι eap. s. V λ x τυ, α ea quae superiore ea. . . . . . pi proposita sunt, difficultati. bus quibusdam impedita esse uidentur, nos ut muneri L suscepto
114쪽
ssiscepto pro viribus satisfaciamus, quid in quam dissi
cultate verum sit explicare tentabimus antea, quam de caussis nobilitatis excussius & fusius commentetauri Et prim b, mirum videri cuipiam iure possit, Si nobiliatas a Virtute per se pendeat, a diuitiis autem non nisi propter virtutem, cur Aristoteles,ut capite secundo diiscium est, Nobilitatem ad Oligarchiam o reserat,in qua ditiores & potentiores regunt, Da Vide etiam spoLix non autem ad Aristo cratiam , in . at ibi. . qua penes bonos & virtute praestantes viros est totius administrationis Reipublicae summa. Secundo, fundamentum Honoris esse solam beneficentiam falsum uidetur, cum Aristoteles ipse tenetur, nos aliam etiam ob caussam ad aliquem honorandum adduci. aisquis enim aliquo excellit bono,is honore dignus est: Verba eius sunt haec, i το ἁγα - ἔπεiεrali a ciri λότεκομ Tertio, sit . Nicom, cap. 3. Virtutem honorari toties dictu V. est ab Aristotcle, & csse quippiam Mao: attamen idem tot in socis laudem ab ho.
nore distinguens, illam ad virtu-μJ 3. m O m ς' A tem dic rebia ι cellentia su Vide i. NAcοm cap.ir. quaedam ac diuina bona, ut sci-3. mag. mor. 3. 6. entias felicitatem i, , pertineret ad Eudem. i. a. inquit: in quo etiam sibi no constat: nam aliquando, ut secundo libro ad Eudemunm, latentias' etiam laudabiles 3onit, orat ν Ita γαρ οξ μονον τολ δικειους, αλα-τους σιω-6ND το χ cr. Haec igitur dissoluenda sunt. Et primum, hoc pacto. Certum est Nobiles in utroq; Reipu
blicae stata sibi quot principatum ac summam imperii
115쪽
uendicare: in Oligarchia diuitiarum , in Aristo cratia
virtutis excellentis nomine. Vtrunque habent, quan- Quam utroq; non per se ac proprie constituatur nobi-ns. Generis & antiqua virtus per se nobilitat: diuitiis id tribuitur, quia virtutis caussa & signum esse solent. Sine, dubio igitur nobilis ut nobilis in Aristo cratia &Regno plus iuris habet, qua in Oligarchia. quod ipsum placuit Aristoteli quoque dicenti a Oligarchicam potestatem
saJ εροι. cap. etiam Arillo craticam appellari,s fol. io. σ3. quia disciplina & recta educatio locupletiorum soleant magis esse comites. Subscribam unum ex multis eius locis, , θοι τερ ἔν ειπομε εβα λύοι τε κloci κατατὀω αμοκρατίαν. κατ αξιαν
ν ἡ κατ' ἡ κατα γενους. Vbi audimus quot inter propriam generis virtutem, id est, nobilitatem,
expresse discrimen poni. Et alibi dicebat,no multas esse resp. Aristocraticas, plurimas autem Oligarchicas Democraticas Q, quia nimirum nobiles & virtuosi nusquam ulti reperiantur, diuites autem pauperest sint ubiq; plurimi. Quoniam vero non potest ipsa per se nobilitas cum propria virtute conferri, ut ex octauo capiate libri tertia Politicorum satis colli tur,idcirco mirandum non est, si cum de Regno, Aristo cratia, optima bRepublica Aristoteles disputat, virtutis fere semper, nobilitatis autem raro ac non multum meminerit. De secunda quaestione dicimus, Aristotelem in rhetoricis S in moralibus populariter ac ciuiliter saepe fuisse locu tum. Apud homines enim politicos, vere quod aid honorandum maxime allicit, est benefica virtutis opinior quod ab Aristotele quarto Nicomachioruim loco saepius allegato, est affirmatum. Honorem iniustum semper
ςxcipio, qui vel ab improbis, uel ignorantibus adhibet L a tur,&
116쪽
tur, &qui iret lucrispe, uel metu, uel ui etiam , impi s
non raro habetur,cum talis indigna potitis homine ter- uitus, quam honos sit. Altius Politici non assurgiant. neq; aliam vitam, quam ciuilem hanc, uel alia ui felicitatem spectant. Sapientes uero qui non usu, sed pra stantia dignitateq; rerum afficiuntur, aliam hanc hono- ris caussam, & quidem maximam iustissima mi agnoscunt. Sic Aristoteles Theologiam reliquis omnibus scientiis, quantumuis utilioribus, honore dignitate antecellere uoluit: est enim immensum quoddam bonum: ac proinde honore dignissimum. Sic Epicurus, qui Deum nihil agentem, rest hasce humanas non
modo non procurantem, sed ne uidentem quidem induxit, eum tamen dignum arbitrabatur, qui ob naturae ipraestantiam hominum pietate coleretur. Pictorem etiaam egregium, nobis tamen non fructuosum honoramus : quanquam & ipse fructum quendam, quod nostram nimirum imaginem affabre repraesentans, quasi
veri nostri praesentia apud posteros nos reddat inamor ltales, tum iucunditatem mirificam, voluptatem p aD sera. Tertiam dubitationem hydrae capiti similem esse docti quidam merito dicunt: Tanta nan P istorum vocabulorum varietas tantuso abusus est apud Aris ot Iem, ut uix unam illius partem dissoluere queas, quin lmulta statim aliae quaestiones exoriantur. I t quamuism ulti magniq; viri de honore scripserint, illorum tamenemo hactenus fuit, qui explere mihi animum satis po-
habitum ipsum proprie pertineat. Sed huic sententiae obstat
117쪽
obstat locus, qui in primo ς magnorum moralium litor bro legitur, τα ἐπαινεμ ο ον
οπαργων γινεται, qui locus omnino quasi e dua metro cum sententia commemorata pugnat. Dictum nanq; paulo ante fuerat, λουν κω 11 Hετὴ τimονοῦ caussa exposita, όταν γε-ωπ αυτης απουλα - τὰ γενηται. Honor igitur habitui potius quam actioni, laus vero contra tribuitur. Similis d huic atq; repugnans adhuc. - . magis est ille alter, επαινοί- αιε
των ε θ: de sequitur: κει ςεφανουσαι οἱ νοα ς, id est, oeera, αλλ οἰ δε αμνοι νικαν, id est, habitum, μη ri κωντες A. Item tertius, e ἐπει δε - των σπαξεων . ,αινος : δε του στου, σου & c. Ne bae 3. rhetorici cap. p. est quod his obiiciat aliquis, d odecimum ac decimum tertium libri primi Nicomachiorum caput, ubi Laus habitui ascribitur: non enim hoc nunc agimus,ut habitum ero pria laude privemus, sed ut ostendamus, propriam: virtuosis deberi. Non est etiam veri-imile ouod aiunt, actionibus nempe laudem dari,quia int habituum signat Encomtum enim, quod est laus quaedam, & a laude distinguitur, ut post dicemus, operum ipsorum est, ut Aristoteles locis iam citatis,& a nobis infra producendis testatur. Quomodo igitur ista saltem sui parte, laus ab honore differet λ Et meher si vera isti dicerent, mirum esset, Aristotelem tot tantiSUlocis adeo improprid vocabulum laudis usurpasse, actum praesertim, cum laudem ab honore distinguere uo-
118쪽
luisset. Alii itaq; sentiunt, laudis notionem virn,proae ut ab honore distinguitur, eo
Flam. Nob. lib. de tantum spectare, ut a vitiis nos hon. cap. s. reuocet, at d ad praeclara iacinoxa cohortetur , ad quem finem respexisse Aristotelem volunt, cum libro priore Nico-- machiorum dixit, ridiculum haberi, qui Deos laudet, cum uidelicet in vitia labi ipsi nequeant, neq; ad virtu rem sequendam cohortatione fiant alacriores : Quo nomine Felicitas quom absurdὰ laudetur,cum ad ipsam potiendam cuncti inflammato animo contendamus. Sed net hi totam rem tenent. Primum enim, nulli bi quod meminerim , talem laudis notionem significauit nobis Aristoteles: nam verba illa primi Nicomachiorum libri α' πιλα --, ex quibus ista Laudis definitio extundi posse istis uidetur, non aliter sunt accipienda , quam libro secundo ad Eudemum accipiantur. De isto postea uiderimus. Deinde cohortamur, cum timemus ne quis de recta via virtutis ad vitia doclinet: laudamus autem propter 'irtutis habitum pra sentem, & propter ipsa iam praeclare atq; egregie facta.
L a ' qualem nimirum indicare solet opera: τα ει εργα usα εξε α Dp . Atq; ibidem, διρ κω εγκωμιας et α αντας; alius itaq; hic finis est, quam cohortatio. Ac tandem si sic res haberet,non minus proprie scientias quam virtutes laudaremus; quod istorum tamen decretis aduersatur. Nos autem de totare in hunc modum statui ex Aristotelis mente debere
arbitramur. Nominis ipsius rationem satis explica- runt
119쪽
ruri ι alui, Esse autem ἔπαινον orationem quae aperit tusca ortu , .nis. ignotam aliis declarat m
pnitudinem Virtutis, dixit Aristoteles in e rhetoricis, δε -
λόγΘ εμ απιυρ μίγ εθος αντις : at 3 ad honorem referri non dubium est , quatenus in- quam ιι μκ est,id est,monumen tum obseruantiae studi l quo virtuosum ac beneficum hominem prc sequimur, uel sit o μέτροις uel cxtu δ ια
& scietus & felicibus & ipsi Deo verissime tribui potest, quod Aristotcles ipse quoque multis in locis testatur. Est autem, cum uel incitationis, uel cohortationis, uel exercitationis, uel allus finis gratia virtutis magnitudinem oratione nostra celebramus: quod ipsum proprie laudis est :& ab honore magis Mlienum: minoris tamen fit ab Aristotele quam honos. Tribuitur itaq; hoc modo laus, rebus sis,quae in se finem non habent suum, sed ad aliud reseruntur,in quo finem habent positum. Honor vero iis proprid ac legitime habetur, quae persecta quaedam in se ipsis simpliciter bona sunt,& alio non relata. Stulte nanq; Deos laudaueris, ut cohorteris uel incites ad aliud, cum ipsi in se ipsis beatissimi sint,& nihil sibi acquirant, sed aliis lar- giantur,atis id redundantia bonitatis eorum,non quia ipsi talem actionem externam pro fine requirant.. Absurde quoq; laudaueris Felicem cum Felicitas omnia in se contineat, uel ut partes, uel ut instrumenta, uel ut ad seipsam unam quo inodocunt relata. Verba sunt Philosophi in magnorum moralium libro e priore,
120쪽
Hiμε Ru miri . Et alibi ex Eudoxi sententia, Deum non laudari affirmat, quia sit quippiam rebus laudabilibus praestantius: quod sic probat,
πως πῆς αγαθον τι-οπουλωον est vero illud επον κἀκμος, aqua telicitas emanat, quod est silminum bonum. Sic enim ipse alibi, b& citato loco Eudemiorum,
χρησις ηπι γεργυ. Laudatur itaq; res, quia quodan modo sit ad simpliciter bonum ait optimum affecta. Usum autem optimum & non alio relatum, supra laucem extollit se, suspiciendum mortalibus, honoribus