Simonis Simonii ... De vera nobilitate

121쪽

NOBILITATE.

colenclum. Non errant e autem, qui studii uel conatusso Gbu . nostri ad laudem definiendam meminerunt. Tum nant laudamur, cum strenue impit rei elaboramus in coseouutione bonorum, quae simpliciter bona non sunt, sed ad aliud relata. Haec enim sine industria no contingunt nobis. Contra, si negligenter uel turpiter nos geramus in sis adipiscendis, uitupcrari solemus. Nel tame ijdem recte concludunt,acquisitione sola talium,laudem debere intelligi. Quanquam enim Felicitatem laudare eode nomine iure possemus, quatenus nempe in nostra potestate situm est eam co- sequendi: Etenim primum quidem ex Dei beneficio ipsa e pendet, secundo tamen ex potestate nostra, quia

.. Virtute nititur , quam doctrina

consuetudinet acquirere nobis

possiimus & libro d priore rhetoricorum etiam quae

s cap. s. fortuito & casu nobis frequenter obueniunt, quia consilio& diligentia nostra facta videantur, laudari Aristoteles uelit: in quibus tamen industria nostra nihil aut parum admodum ualet, ut pulchritudine, multitudine liberorum affinium*,&corporis bonis, laus habere locum non posset: quod tamen est falsum. Non ex sola igitur rerum laudatarum acquisitione, sed ex sine quot propter quem expetu tur, laudis atq; honoris differentia nascitur. Hinc fit, ut quia Virtus itemi scientiae, bona etiam quaedam pra, stantia, per se expetenda, hominum* societati maxime salutaria sunt, honore dignaverissime censeantur. Ac de scientiis 'quidem certum est, de virtute quot ex iis

122쪽

Non alio certe sentu ista protulit Aristoteles. Vertim cum ex scientia, tinn ex virtute ad felicitatem relatis, laudem adipiscimur: ut ex decimo tertio capite libri primi Nicomachiorum, at i ex secundo secundi Eudemiorum palam est. Minus tamen scientia quam virtus laudatur. Quapropter fere non vituperamus eum qui geometra,vel playsiologus, uel pictor no sit,sed qui improbus, iniustus, intemperans : caussa est , quia bona ista hominibus in ciuili hac societate degetibus minus, aut saltem non omnibus proposita videntur esse : virtutem nunquam non affectare omnis debet: f pertinent, scietiae ad aliam felicitatem, quaesJ J ' longe diuinior est , ac proind*τim op magis propter excellentiam, quam επω Ap erunt. Est autem ut rem absoluamus Encolnium Laus quaedam. Nam g haec uniuersim virtutis ipsius magni- tudinem simplici ac nuda oratG

one celebrat: illud autem,singularium operum ac recte factorum excellentiam maiorucum pompa& exquisitius illustrat. Sic omnis εγκωμα--u δ, non autem e conuerso: ut sit in utroq; nec

eadem plane res, nec modus plane idem Vox autem i, Ia in laudis &enco nisi definitione, non est ut putant i quidam, superuacanea. Nam quamuis magnaesu Malig. virtuti , magna laus detur, &pa uae parua, nunquam tamen virtus laudatur, quae aliqua magnitudine inter caeteras non emineat. Eosii invi Meth autem & Minicolaesinet laudem continet atq3 en comi-

r. rhu. cap. R. um, sicuti etiam ευδα. οπια omisnia bona in se clauditi Cum enim aliquem praedicamus

123쪽

NOBILITATE.

di felicem, hoc est et ρωμον uel μκοprop necessario Iaudem eius & encomtum complectimur: &quae persona capax est is ovis g,illa eodem tempore ornatur ἐπαρ , & quod est etiam maius, ἔγκωμω. Summus igiatur ille honos est, qui sermone possit haberi: quapropter Deo & quibusdam hominibus diuina quaedam bona in se habentibus, rectissime solet ac debet attribui. Sic ὁ ανγ' laudatio quidem erit ipsius Dei, minus tamen quippiam, quam ενδο λονπμς. Sed reuertatur iam tandem illuc, unde discessit oratio nostra.

Sapientia, quae nobilitat: Contemplatio Actioni praestat: non tamen lacit nobistiorem: Politica de legibus: Ars mislitaris: non est nobilior illa: Prudentia: Virtutes

morales. Fontem ex quo Laus, Honor, ac tandem Nobilixas

fluit, Virtutem esse statuimus: quae duplex est, Mentis & Moris. De utral multa in quaestione de Habitibus, de in commentario de Virtutibus diximus, Ninictantum dicemus, quantum proposito nostro satis esse queat. Capita ipsa rerum monstrabimus: reliqua minutiora per se omnes intelligent. Mentis itaq; virtutes ' V . M a appς,

124쪽

appellamus Sapientiam prudentiam, Artem : haec enim in mente, ut in propria sede ac subiecto reperiuntur. Moris autem ut fortitudinem, temperantiam, liberalia tatem, iustitiam, quae appetitui conueniunt, ut alias contra Scotum pro Aristotele disputauimus, dc no tam doctrina, quam more uel consuetudine comparantur. Quod igitur ad Sapientiam pertinet, nulli dubium est, magnos ex ea fructus ad humanum genus prouenire, . ac rem per se honore dignissimam es2. Ne tamen huc adducant isti mihi Sapientes illos, qui procul a ciuili turba, quasi despecta terra, & coelestes ciues a lacti, sibi

bilitatem,prout nunc apud omnes usurpatur, extra hoν minum communioem ac societatem in solitudine quaerit. Esto ital, ut reuera est, Contemplationem, e quod

sit melioris partis, quod ad Dei

vitam maiestate mi propius a

cedat, & sit in nobis diuturnior, minus exposita turbis ait tumultibus, tranquillior, ipsa sibi sufficiens,ac tandem finis in quo acquiescimus, Actioni ciuilibus b OLficiis longissime praestare: hoc tamen non nunc, arid ab hominibus, sed postquam ex hac vita excesserimus, & a solutis illis beatisq; mentibus, facile obtinebimus. Quorsum d igitur a perfectione contemplationis &p. stantia scientiarum, nobilit De Houor. x . g du ccipere isti uolite ruct Irrident ista Politia, apud quos non apud angelos de Nobilitate disputandum est. Homo es, aiunt, & mortalis, ne te diuinis tantum immisceas

125쪽

NOBILITA E.

misceas,ut mortalia quoq; curare, & hominum societ tem iuuare nolis: & Socratem laudant,qui reliquis Phi-Iosophiae partibus neglectis, unam ilIam coluit, quae ad mores vitaint hominum instituendam erat accommos datior. Hic tu certὸ non habeas quid illis respondeas, cum praesertim pro titulo Nobilitatis contendant, qui ab ipsis & ex iptis primum, non ex solitudinibus exiit. Et idem Aristoteles, qui issetaphysicam omnium aliarum scientiarum dominam in foro Diuino appellau rat, e Politicam tamen artem,omnium artium ac disciam r. m. ων. S. P i λδ V m Principem in politicoc coetu dixit. Veniat agitur alter

sapientum ordo,ut Anaxagoras, Prodicus, Democriatus , Draco, Solon, Lycurgus, Pythagoras , Timaeus, Socrates, Plato, Aristoteles, omnes inquam eiusmodi, qui in rerum naturam ac diuinae illius administrationis typum, quasi in quoddam exemplar intuentes, uel mΟ- res hominum vitamq; ad humanitatem optimis forma- ruisi praeceptis, uel Respublicas constituerunt, uel eas. dem legibus communiuerunt: De nullo autem Sapien- te sacros semper excipio aeque ac de Aristotele quod natus sit laetari possi, mus: tot natam tantat eius erga humanum genus merita sunt, ut merito de coelis esse delapsus credatur, qui vcra solida V omnis Philosophiae praecepta nobis afferret, errores V qui in animis hominum haeserant, expellerer, & quasi Sol crassas illas rudis antiquitatis nebulas splendore suo fugaret.. Horum inquam,atq; haec sapientia illa est,quae nobilitatem posteris dare apud homines potest: Eius prima & nobilissima pars, Metaphysica dicitur, quae tum de Deo tractat, tum de primis effectis, quae ab illo proficiscuntur, cu-

'M 3 iusmodia a l

126쪽

94 D a v ARA iusmodi sint Ens, Verum, Bonum,Vnum: omnia enim supremae illi caussae, quod sint, quod intelligi possint, quod sint bona, quod sin t unum uiddam, reserunt a ceptum. Sequitur Physiologia, cui coelum, clementa, mista ex clementis corpora, stirpes, bruta, homo, sit hciuntur. Mathematica vera, proprie Philosophia non est,ut a sapientibus iampridem est diei me &.exercet, non perficit animum, quemadmodum a magnus ille -- - Arabs verissime scripsit. Mini. p q mum igitur in communem so lib. . GH εκμ eietate consert. Dialectic , Rhetorica, Poetica, Grammatica, sunt omnes non sui

gratia, sed alterius: ab ipsis ital solis non est expectanda nobilitas. Tertia igitur in ordine sit Philosophia politica, quam politicam de moribus, de Republica, de legibus uocat hae autem bdifferut inter se &ad quam,

'militarem artem resert e Aristo. tbJ .pol. 3. teles. artum & ultimum lo. ΓG 7. pol. 1 . r. pot3. . cum occupet d Medicina, sic de- ,3 1. rabie. cap. ult. cernente eodem Magistro, cuius rationi contradicere bona conscientia non possumus, quicquid Galenus dicere e uo-tGJn D ar . p ' instrumenta sunt atque appendices harum, uel sordidae, quae , auserant potiusquam dent nobilitatem. Sic rectes Galenus, artes no-r cri v c r I . . ti biles uocabat, quae animo & raasfJ Uua φήr σε tione tractantur: ignobiles, quae manus uel alterius partis corporis operam & laborem desiderant: caussa post afferetur. Nec de Medicina o licias quicquam i est enim g ἰοorici: ora κω δἰ mi

127쪽

φρῖ etlas τἰnta. Ex his ital omnibus Sapientiae speciebus nasci nobilitas poterit: maxime vero omnium,ex altero habitu mentis otii est Prudentia,quae

propria virtus hominis est, atq; adeo,ut si quis eam sibi

non paret, comparatur autem non scientia solum, sed& longa rerum experient ) is figura duntaxat humana praeditus, ab hominis tamen natura planὰ desciscat. Amota nanq3 prudentia,nulla tam praeclara scientia est, nullum adeo insigne donum, quo in perniciem societ tis humanae non abutamur. Haec illa metamorphosis est, quam Pythagorici adeo inculcarunt : ut aliquando nimirum in plantas, aliquando in bruta conuertamur. ιPrudentia nanq3 priuati,vel vilius vitae atq3 incolumitatis nostrae conseruationi plane addicti, naturam planta. rum imitamur, vel voluptatibus emancipati, in Venerem gulam P turpissimi, deteriorem bestiis vitam agi. mus. Ipsa igitur est, quae omnes scientias, facultates, atque actiones nostras ad commune bonum acquirendum conseruandum p dirigit: nunquam ipsa homini uniuerso non consulens. Sed decurrendum planius per eius officia: Primum est, ut vitiis omnibus quantum fieri potest expulsis,uirtutem colamus: deinde,ut cui nam arti vel disciplinae danda sit opera,& quomodo unaqua

que utendum, moneamur: habet etiam rationem corporis sortuust bonorum, quatenus ad felicitatem per tinent. In his sibi prouidet: atque in iisdem,familiae ac Reipublicae. Tum autem ciuilis prudentia vocatur: quae ut de scientia di ximus, in serendis legibus, deliberationibu , iudiciis, magistratibus , mandandis, ac bellicis officijs cernitur. Aduersantur autem Aristoteli ait er- rant

128쪽

so . DE VERArant, qui Philoponum reprehendunt, qudd artem -- litarem sub prudentiae nomine, cum etiam proprie a cipitur,comprehendi voluerit. Eorum praetextum paulo post confutabimus. Quanquam autem ciuilis & priuata h prudelia in Repub. bene instituta idem fere sunt, ut capite priore libri tertii de Rorba Viri publica docuit Aristoteles, in iis Euserat. in6.etb.cap. 9. tamen haec virtus potissimum,conspicitur & celebratur, qui ciuilia negocia& Rempublicam administipnt: minoris fit in ι priuatis rebus, quia usum habet angustiorem. io. Nicom. cap. 7. ciuiles ta bellicas actiones, omnibus iis quae secundum vixit rem fiunt, pulchritudine magnitudine ii antecellere:

Ida Ibi M. RJM 'ς publicae plerunque Euolet Adimetet. Magnum quippiam est vincere ma. Dum sane situsue vincas . indicat enim excellentiam Da L DL Ob. implitudi i , quae nulla est in re

c xia in honestis rebus censetur sed maior est virtus, cuius gratia est victoria, n0n ipsa propter victoriam. Hoc nomine reprehendebantur

129쪽

Ilacedaemones h ab Aristotele, qui virtutem vi ctoria, . tanquam fine & potiore quois ' η' dam probarent. Negocium i Scsu 7.ροι, i p ellum otii ac pacis caussa susci- piuntur, οὐχ - ταγ ιρε πάντωρ ei κροτα O i. nisi sortasse a sicariis & iceleratis hominibus.

At necessaria esse arma dicunt, tum ad tuendum im- . perium, ut detrectanteScoci cot 4 D' antur, tum ad vim propulsandam, si quis iniuriam extrinsecus inferre conetur. Hoc verum est, sed sunt etiam violenta: & multa sunt m

sma et isti. Bellum n & negotium in DG 7 pq necessariis ali utilibus, pax&otium in Eonestis,& per se agendis habentur. O Facultas . . ' igitur utroruml quidem,magis /--m tamenpace ait ocio fruendi, &honesta per se obeundi, procurari ciuium institutione omnibus p modis debet. Belli autem p inserendi legi. timas& iustas occasiones tradi-DJ7-pρ- i l .dit Aristoteles in Politicis. Hoc eodem argumento ut id obiter dicam volunt isti est cere t Polaticus de legibum ei qui de moribus est cedere etiam cogaturi Potest inquiunt) is snem assequi suum, & communi .consulere utilitati absq3 legibus i propter imperitiam & prauit tem hominum hae fuerutinuentae. Sed rem non intelligunt, di maligne agunt. Lex est ipsa ratio q Sapientis, quae particularia notiora qJ3lo ita sG i id somnia cnim r nem homo ipse IH s. ethic. cap. 3α tenet) decidens, i imperat hoc, Iud s. tuis. cap. L prohibet illud, u secundum via di quaml

130쪽

93 D E V R IL Aquamqὲ virtutem & unumquodq3 vitium. Docet ita lex quia agendum & quid fugiedum , ne quisquam praetexere ignorantiam possit. In ea ita inon solum antimaduersio & mulcta, sed ipsum praeceptum est considerandum. Illorum x respectu necessariam ex positione -- . di conditione te mi virtute po- γ7'Lq 'r' i steriorem uocat Aristo es t gem, non huius, quod simpliciter necessarium est. anquam lex non est neqi dicitur,nisii prout cum morali praecepto vim quot & potestatem illam secum aD fert, quam ex populi consensu,tongati, a consuetudine accepit. Nem aliter accipiedum,s t. pol. 6. ii quod ab eodem magistro est ali-rba bi dictum, b Leges nempe, iustas

esse per accidens,quamqubdiustus per se is non sit, qui ex legis mandato atq; impςrio potius, quam ex habitu iusta faciat: quem tamen e ha-

- . - bitum uult ipsa lex inducere

x Legem nunc intelligo, quae sit a principiis honesti ducta, naturaeo huius uniuersitatis monarchae omnino cosentanea . Et propter hominum imperitiam flexibilitatem b, disciplina quoq3 de moribus , & praeceptores morales inducti sunt. Quo masis mirari nonnullorum temeritatem subit, qui ut Politicam de legibus deprimerent, eam non esse scientiam. demonstrarunt: quasi vero ea quae de moribus est scientia dici possit. Sed de istis alio loco: ad prima nunc rodeundiim. Ne quis etiam nos reprehendat, quod pri, mas nobilitatis partes Politicae demus, quam tamen

tertio loco enumerauimus: Naturae ordinem enume

rando sequuti sumus: nascitur enim Politica & compa-

ratur