장음표시 사용
321쪽
vit. Hanc eamdem doctrinam tradit quaest. lκIv. art. 6. ad 3. Ddex, si stat aliquem isnocentem esse, qui j a s testibus convincitur, debet diligentius examinare testes , ut invenias occasonem tiberandi innoxium; sicut Daniel fecit . Si utem hoe nou potest, debet eum superiori relinquere iudicandum . Si autem nec hoc potes , non pereat se
eundum aEegata sententiam ferens : quia i e non occidit innocentem ... MFnser a rem iudicis condemnantis innocentem , fi sententia intolerabisem errorem contineat, non debet obedire r .alias su arentur carnifices qui mariIres occiderunt . Sa vero non contineat manifestam iniustitiam, non peccat praeceptum exequendo : quia irae non habet discutere superioris sententiam ἱ nec isto occidit innocentem, sed Iudex, cui miniasterium exbibet. Sententiam hanc D. Thomae defendunt communiter omnes Th
missae. S. Antoninus IIL Part. rit. IX. cap. LI. g. 6. Caietanus a. a. quaest xv M. an. 2. Sotus Lib. V. quises. IV. art. 2. Sylvester Verb. Iudicare. Petrus Tapia Tom. II.
Lib. V. quaest. N. art. q. 'Uvigandi tract. IX. exam. q. Serra a. a. que . IκVII. art. 2.Prado Tom. II. rv. xx III. quas. II. Salmanticenses tract. xxv. Ex extraneis Navar-xus cap. Si quis autem de paen. dist. vis. num. I 28. Cox arruvias Lib. I. variar. cap. I.
num. 6. Toletus Lib. V. eap. VI. Maior in III. dist. xxx m. quaest. Iv. Fagundea Lib. VI. Con cap. I. dub. II Tamburinus Lis. V. cap. xIv. num. s. Fili luctus Iris. xlv m. cap. v I. Corduba Lib. I. quaest. xxxv II. Retorius Tom. III. Lib. II. cap. II. quaest. x I. Valentia Tom. In diis. v. quaest. x I. punct. 2. Sayrus in Clav. Regia Lib. XII. ea VIII. num. II. aliique Plures .X. Rationes quae pro hac sententia afferri solent, sunt sequentes. Iudex publicam , non privatam personam gerit. Ergo non privata , sed publica notitia uti debet in sententia serenda. At notitia publica innocentem evincit sontem . Ergo iudex damnare eum debet . In confirmationem maioris propositionis plures allegantur auctoritates , Ex Deut. xv D. In ore duorum, adit trium testium peribit qui interficietur. Εκ cap. Iudicet m. quas. vis. & ex x I. quas. ID. ex com Sum m
pere, dc ex cap. Pastoralis, os. Quia vero de simio legati: ubi onus iudici imponitur iudicandi secundum leges , seu secundum eam notitiam quae , servato iuris Ordine, & ex testium depositione constat. Accedit quod finis ob quem erecta sunt tribunalia, & iudicia instituta, est publiea tranquillitas, dc boni publici conservatio. Immo ideo pGtissimum leges iubent ut iudices sententiam serant secundum allegata, ut vulgo dicitur, & probata, ne iudices pro genio, partiumque studio, atque affectu iudicare possint. Si enim iudicibus pro ipsorum arbitrio facultas concessa esset in vitam, Ec bona hominum sententiam serendi ; magna orirentur in Popaeo scandala, perturbationes, dc iurgia. Quia modo sontes apparerent innoxii,
dc modo innocentes evaderent sontes. Ergo publica tranquillitas requirit condemnationem innocentis, qui secundum leges , iurisque ordinem nocens convictus est. C firmatur paritate nocentis, qui, quando secundum allegata probatur innocenF.
322쪽
Eon potest damnartia Ergo neque innocens, dum convincitur nocens , liberari varet. Haec tameta paritas infirma est e quia diversa est nocentis ac innocentis conditio ia Absolute legi naturae non repugnat illi parcere , sicut repugnat huic damnum inferre. Aliae nonnullae rationes quae afferri solent , ad eas quae adduinae
XI Contrartam sententiam propugnant celebris ta Thomae interpres Franciscus
Sylvius a. a. quaest. lxv I I. art. 2ia Lyranus in cap. xx .Exod. Hadrianus quodlib. v ria erri. 3: Petrus Navarra Lib. II. cap. m. num. I 6 Iia Henricus a S. Ignatio Tom. m.
pari. v. eap. xv I I. pluresque alii tum. Iuristae , tum Theologῖ - Haec sunt pro illa sententia rationum momenta ia Solus Deus dominus est vitae & mortis. Ab eo neessa est publicis ministrix facultas occidendi solos iacinorosos, Reipublicae, humanaeque societatis perturbatores. Ergo repugnat tum caritati, tum iustitiae occisio. innocentis , humana auctoritate imperata ia Innocens enim ,. licet hominum calumniis probetur nocens, non propterea nocens est , aut Reipublicae noxius ia Quapropter dicitur Exod. xxor. Insentem, is ivsum non occides: dc Danielis xi nocentem, ἐν iustum non interficies. Duo quidem erant adversus Susannam testes; DanieI tamen eius patrocinium suscepit, & innocentiam vindicavit et optime enimn verat quod Exod. eis. eam subditur 1 Non sequeris turbam ad faciendum magum nee in iudicio plurimorum aequiesces sententiae, ut a vero devies . Nec reseri, si dicas, non esse iudicem, sed accusavores, qui innocentem Occidunt 2 quoniam utrique occidunt: iudex quidem mortis sententiam serendo : quonia m, inquit Angeli-Cus locia cit. quaest. Ixin art. a. ad r. ille aliquid facit euius auctoritate fit e testes. vero calumniatores, quia sunt illius mortis caussa .. Nee dici valet, iudicem praeter intentionem, ac per accidens tinnocentem occiderer quoniam ille langitur os-ficio suo, ex quo per accidens,. dc praeter ipsius intentionem mors sequitur innocentis; sicuti eκ inculpata necessaria defensione propriae' vitae sequitur praeter intentionem defensoris mors invadentis. Verum iudex potest dimitteroe ossicium, ne iudicet quod non accidit in necessaria defensione . Iudex ergo deliberate sciens ,.& volens innocentem morti addicit : deliberate audit salsa accusatorum testimonia, dc tamen, Exod. xκI Iia illi iubetur ut non fuscipiat vocem mendacii r atque ad ipsum pertinere videtur illud Prori xxiv. Erue eos qui ducuntur ad mortem XII. Secundum rationix momentum est . Adimere vitam alicui absque legitimae auctoritate per se malum: est. Atqui iudex nullam habet auctoritatem vitam adimendi innocenti. Ergo nequit illi iuste eam adimere Minor Probatur. Hanc auctoritate mi non habet a Deo , qui innocentis mortem prohibet I nec illam habet a Republiea, quae talem impertiry nequit facultatem. utpote a Deo minimctsibi collatam vi
323쪽
humanae societati, ut expresse docet S. Thomas quos. lx Iv. art. 6. Sed innoeen et nec societati, nec Principatui noxius est ; immo est illis valde utilis, & neeessaiarius. Ergo propter improbitatem accusatorum occidendus non est. XIV. Quarto. Praesumptio veritati cedere debet; praesertim cum malum gravis-smum , & irreparabile sequitur . Sed quod innocens reus appareat , sola nititur praesumptione, testium depositione nixa. Ergo haec praesumptio cedere debet veritati , quam compertam habet iudex , exploratamque . Verum habet quod testes probationem sacere lassicientem solent ad poenam mortis decernendam: sed hoc evenit, quando veritas iudicem latet, secus quando haec illi comperta est. XV. Quinto. Praeceptum iudicandi servato iuris ordine, & secundum allegata,& probata, est positivum; praeceptum Vero non Occidendi innocentem est naturais Ie, atque divinum. Sed praeceptum naturale debet positivo praevalere. Ergo in
concursu utriusque praecepti iudex tenetur observare mandatum naturale non o ridendi innocentem LXVI. Sexto . Si iudici pluribus testibus. constaret mulierem esse suam, quam ipse certo scit esse alienam, non posset ad eam accedere, quia intrinsecus malum est accedere ad non suam. Item, si a suprema potestate lex et imponeretur men tiendi, mentiri haud posset, eo quod mendacium natura sua malum est. At e iam occiso innocentis & iusti per se, & absolute ma Ia est . Ergo numquam licita . Nec valet responsio , quod in recensitis casibus mentiendi, & accedendi ad non suam, iudex ut privata persona iudicium krmare deberet de actionis honest te : quoniam non maiorem auctoritatem dedit Deus iudici super innocentis vitamquam super corpus seminae non suae. Ergo sicut ad hanc accedere nequit, licet in iudicio probatum fuerit esse suam; ita nequit occidere innocenter. . XVII. Pilati sententia fuit iniustissima , quia innocentem, ut talem cognitum, damnavit; quamvis innumeri testes probarent eum sontem. Et, quia ille testium Perfidiam agnovit, sicut in nostro easu iudex agnoscit testium ealumniantium iniquitatem, ideo sc iudicans peccavit. Ergo utrobique eadem ratio. Pilatum autem revera cognovisse testium falsitatem , testatur Marcus cap. xiv. Multi testimonium falsum dicebant adversus eum , is convenientia testimonia non erant. Quin & ipse Pilatus testatus est Lucae xx m. Nulgam invenis causam in homine isto ex his in quibas eam accusatis . Sed neque Herodes. Nam remisi vos ad tuum, is erre nou dignum morte actum est ei. Quapropter coram populo exclamavit Matth. xxv II Innocens ego sum a s angulae iusti huius : vos videritis . At, inquiunt sententiae. istius patroni, etiam iudex agnoscit iniquitatem accusatorum. Hoc argumentum a paritate iudicii Pilati sutile est, ct ineptum . Pilatus non ut persona privata, sed ut iudex, cognovit secundum iuris ordinem, Christum esse innocentem, accusatoresque Iudaeos perfidos, illorumque testimonia uihil probare adversus eumdemi; ut
324쪽
eolligitur ex exprobratione Iudaeis facta . Iudex in nostro easu, secundum leges agnoscit testium probationes esse validas, atque firmas r nulla ipsi praesto est exceptio , quam regerere in accusatores possit ἰ nihil ipsi occurrit quod opponat. Quapropter eius scientia privata nullam vim habet iuxta iuris leges . Si enim te stem aliquem suae scientiae haberet , iam Occurreret quid opponeret accusat
XVIII. Ad alia argumenta in favorem istius sententiae hae responsa prioris sententiae patroni exhibent . Ad primum , quod est potissimum , & ad quod cetera
omnia reducuntur, dc quo luto, cetera concidunt seipsis, dicunt, occisionein ii nocentis directam, dc per se, natura sua malam esse; secus indirectam. Iudex autem occidit innocentem indirecte, servando leges Reipublicae , quae praecipiunt ut damnetur qui secundum allegata & probata cognoscitur reus. At huc omnia recta dant, utrum videlicet Ieges Reipublicae obligent iudicem ut damnet innocentem, quem ipse privata scientia cognosceret salso a testibus accusari . Respublica , se a suprema potestas nullam a Deo accipit in vitam innocentis potestatem . Leges a Republica latae servandi iuris ordinem , eo potissimum spectant, ut Veritas, quae una est, a iudice comperiatur omni dc meliori modo quo fieri potest . Communi- ter melior via est illa testium . At si testes iniqui, de sal Iaces dignoscantur evidenter a iudice, notitia licet privata; quis dixerit in hac positione occidendum ab eo innocentem esse ὶ Praefatae enim leges , ut tandem concludam, eo pertinent, ut soli facinorosi, reapse tales, & Reipublicae perturbatores occidantur. Eo tandem spectant ut bonum commune, tranquillitasque publica serventur. Si innocentes accusatorum, testiumque fraudibus, calumniis , atque malignitati subiician. tur; si ab illorum accusationibus iustorum innocentia pendeat; concidat Respublica, tranquillitas, concordia , ipsumque bonum commune oportet. ComparentuTergo haec duo invicem : lex positiva iudicandi servato iuris ordine , dc lex natu oralis servandi iustum dc innocentem. Quis dixerit, hane illi non antecellere, adeo que praeserendam non esse Quid quod ipsa lex iudicandi, servato ordine iuris non alio tendit, nisi ut innocentia praeservetur, nisi ut sola vera. iniquitas puniatur t Reipublieae leges prohibent iudici ne ex privata scientia quemquam damne Ipse certo scit aliquem mortis reum esse; in eum tamea sententiam mortis ferre neqv t , si desint publicae probationes . Et hoc satis est ad prospiciendum bono communi, tollendamque occasionem odii, de invidentiae. Quod iudex servet innocentem iniuste accusatum, nulla leκ prohibet . Neque scandalum aliquod timeri posset , si iudex refugeret illum damnare ; sicut reapse oriretur , si palam fieret eum damnasse innocentem . Postremo leges servandi iuris ordinem a Republica impositae, sunt positivae, dc humanae. Ergo cedere debent legi naturali non oceiadendi innocentem. Nec ullius momenti est quod aiunt, leges servandi iuris ordia
325쪽
nem eme naturales, quatenus, eis positis, iure naturae tenetur iudex illis parere Quoniam hoc purum putumque sophisma est ia Nam etiam Princeps supremus ilialis conditis lege naturali tenetur parere , ct tamen iuxta omnes Princeps supremus praetermittere has leges valet.. Ut hoc sophismae diluatur, distinctione opus
est. Legum naturalium aliae sunt negativae, quae ea vetant quae natura sua maiala sunt; ut hae quae praecipiunt non mentiendum , non fornicandum , non occidendum iustum : aliae positivae sunt, quae praescribunt opera quaedam bona , quorum tamen executio a pluribus circumstantiis pendeat ; ut leges sanctificandi P-sta, iudicandi iuxta sancitas leges, dc id genus plurimae. Istarum observantia mutatur ob circumstantiarum varietatem .. Idcirco in nostro casu iudex potest, dc debet, perinde ac si esset Princeps supremus, praetermittere iuris ordinem .. XIX. Confirmantur haec omnia ia Iudex inserior in casu proposito tenetur, Spossit , adire iudicem, supremum Hic absolute liberare reum: potest L Cur ergos ob aliquam circumstantiam recursus non pateat, cur, inquam, praesumere iudex inserior non poterit , sibi in hac hypothei a supremo Principe impertiri facultatem omittendi iuris ordinem M sicut omitteret ille, si soret in casu Nonne fatentur omnes , urgente caussa , licitum esse utii licentiae rationabiliter praesumpta Quidni ergo licebit in casu nostro Haec sunt rationum momentae quae alia hi fortasse non invenies,. saltem omnia : & haec difficillimam mihi reddunt priorem sententiam ob rationes hic indicatas .. Cetera. argumenta, ut illud non acce. dendi ad non suam, nullum mihi facetant negotium : quia reapse iudex ut maritus, non publico, sed privato iudicio debet recognoscere suam umorem .. XX. Si haec controversa. praxim spectaret , seu ,. si casus eiusmodi frequenteπoccurrerent ; eam pro dignitate versare vellem M penitiusque pro viribus. exhaurire . Sed tota metaphysica est, & vix, aut ne Vix quidem casus. occurrere potest. Idcirco a severiori δscussione abstineo ia Et, ne difficultatem callide effugeret
videar, en methodum quam servare iudex debet ..
non assequatur , curet ut actor inb intentatac caussa. desistat. Post iudicium pro- trahat. Testes pluries examinet per plura, interva IIa; iisdemque Opponat circumstantias temporis, loci, facti . Fieri. enim. vix potest ut iudex, si evidenter sciat accusatum de delicto capitali esse innocentem , non habeat unde in. sermone capere testes, & accusatores possit , saltem in aliqua circumstantia , quae sola satis: sit ad differendum iudicium . Daniel solertissimus Propheta in. sermone cepit testes adversus. Susannam ,. eo quod unus illorum, deposuerit crimen factum misse sub pruno , alter sub schino .. Admita vero perquam: difficili suppositione , quod nihil hisce modis obtineri possit, si absque scandalo fieri valeat, carcerem aperiri iuueat, ut accusatus sugiat .. Ultimo tandem , his omnibus frustra tentatis , canta
326쪽
eaustam ad supremum iudicem remittat , dicens , se dissicultatem in hae caussa experiri, ob quam sententiam ferre nequeat- Myremus vero iudex ab inferiori informatus suprema sua auctoritate utatur . Ferventes preces Deo fundantur . Actor . & testes a viris prudentibus , piis , di sagacibus in sermonem saepius i durantur ut ad meliorem frugem istorum suasionibus , & monitis revocentur . Ex his omnibus Tatis colligitur , casum esse metaphysicum , quod iudex cogatur occidere innocentem.
XXII. Tamen tu instas : Quid agendum , admissa dissicili hypothesi 3 Respo
deo, praescindendo ab utriusque sententiae probabilitate, me intimo sensu , tamque ineaei proposito animi abhorrere ab innocentis caede, ut nulla umquam peris suasione inducerer ad eum damnandum quem iustum certo cognoscerem . At, si hoc tibi fortassis minime arridet, tuis indulge placitis. Res haec in utramque partem valet disputari. Tu quam probabiliorem existimas telige. XXIII. Unum te admonitum velim . Si communem Thomistarum sententiam amplecti vis, cavendum tibi est, ne laqueo dissicillimi argumenti irretiaris. Estque huiusmodi. D. Thomas I. a. quaest. NIX. art. 6. & alibi statuit, numquam iudicium esse rectum, nisi sit primae regulae conforme - Porro iudicium iudicis damnantis innocentem Ton est consorme primae regulae. Ergo non est rectum. Quod argumentum sibi proponit Angelicus in hac citata quaest. lxv II. art. 2. loco secundo e respondetque quod Deo competit iudicare fecundum propriam potestatem : is ideo in iudieando informatur fecundum veritatem quam ipse cognoscit , non secundum hoc quod ab afiis accipit - - . Alii autem iudices non iudicant secundum propriam potestatem : ἐν ideo non est similis ratio 4 Quae solutio ut optima dicatur , lassicit quod sit Angelici. Verum restat videndum, sit ne rectum iudicium illud, bonum, & meritorium, aliis conditionibus suppositis . Absit ut illud rectum, bonumque re ipsa dicas. Est diffforme primae regulae r ergo Non rectum , non num, non meritorium. Quapropter scite Angelicus diκit, quod iudex sententiam serendo non peccat . Hanc dissicultatem eadein via solve qua resolvis illam de conscientia erronea . De ea fuse diximus in Historia Probabilismi . & Rigorismi ita lice scripta disti rii. . c fusius dicemus . cum de actibus humanis sermo erit . Unde nihil hic dicendum. XXIV. Tertia sententia, media inter has duas extremas, est, quod iudex in caussis civilibus possit, si coactus sit, condemnare innocentem , secundum allegata nocentem, dummodo haec omnia adsint e quod nequeat detegi salsitas , quod processus non possit impediri, di quod evidens ac magna boni communis necessitas sententiam postulet. Si enim sententia ferenda est ι non potest serri contra allegata, &. probata. Si autem, salva boni communis utilitate , sententia suspe di valet, neque absolvendias, neque damnandus est accusatus. Hanc sententiam
327쪽
defendunt Sylvius a. a. quaest. lxv M. art. 2. concl. 2. Lemus , Navarra , Aragon , Lugo, & alii. Haec opinio probabilitate non levi nititur. Et disparitas, quidquid dicant Salmanticenses tractat. XXv. cap. I. punct. 3. num. 33. est satis plausibilis cNam certum est, Rempublicam auctoritate pollere in bona temporalia civium deque iis in bonum commune disponere posse; ut patet in legibus de usucapionibus, is praescriptionibus : & hoc a nemine in disputationem vocatur . Ergo Res publica hane iacultatem iudicibus facere potest, ut propter bonum commune , tranquillitatemque publicam , secundum allegata, dc probata sententiam ferant . Accedit, bona temporalia recuperari valere. At in vitam innocentum nulla Res publiea potestate fruitur . Occisio innocentum absolute, & directe vetita est naiaturae iure, ut quid intrinsecus malum . Ergo evidens videtur disparitas inter potestatem Reipublicae in vitam innocentum, dc bona temporalia. Plura dicerem , si quaestiones istae praxim tangerent. verum, ut dixi, metaphysicae sunt, quarum praxis vix umquam Occurrit.
De bomicidio privata auctoritate perpetrato.
UBerem disputandi materiem nobis exhibent recentiorum Probabilistarum exis cogitatae opiniones , nimium ab illa , quam ostentant, benignitate alienae . Ut eas pro dignitate expendere valeamus , sigillatim discutiendae sunt. Idcirco caput istud in plures tribuam paragraphos
De occisione oranni, ct adulteri.
Ι- Uplex Tyrannorum genus. Alterum est illorum qui plus aequo subditos ara gravant, & erudeli regimine eos vexant ; iuste tamen solium tenent .
Tyrannos eiusmodi nemini licitum est occidere . Alterum Tyrannorum genus est illorum qui iniuste oecupare, aut retInere dominium, & regimen subditorum nituntur. De his sermo erit infra. II. Quaest. I. Licitum ne marito es uxorem eteidere in adulterio depreMUom 'Resp. Adfirmantem opinionem propugnarunt plures Iurillae ; eamque probabilem reputarunt FagundeE Lib. V. in Decat. cap. x. num. Io Sa verb. Homicidium num T 3. Lessius cap. IX. dub. s. num. t 6. apud Cardinalem de Lugo de iust. disp. X. st 3. num. 8 . Hanc opinionem damnavit Alexander Papa VII. in hac propositione . quae
328쪽
DIS S. UM C. DE HOMICIDIO. 3or
quae est r9. Non pereat maritus cecideus propriam uxorem in adulterio deprehemfam. Eam improbavit S. Thomas in IV. dist. xxxv M. quo. H. art. I. his verbis. Virum interficere uxorem contingit dupliciter . Uuo modo pre iudicium citiis .....inio instri potest eam per se fum occidere, non in iudicio eonvictam e is se extra actum a sterii eam interficere . . . . neque secundum leges civiles , neque, secum dum legem constentiae licet. Et, aliis ad hoc ipsum explicandum interiectis , demum concludit : In nullo casu ficet viro intersere uxorem propria auctoritate
Angelico subscripserunt, communiter Theologi . Ratio evidens est : quia maritus non est legitimus uxoris iudex. Deus enim dumtaxat supremae humanae potestati contulit laeultatem iudicandi facinorosos, ut dictum est, servato iuris ordine , Peccaret ipla Princeps, si absolute inauditam adulteram damnaret. Quanto magis ergo maritus, qui nulla potitur in vitam uxoris potestate- Sed in re manifesta non immorandum. III. Leges tum civiles, tum ecclesiasticae, quae in oppositum allegantur, solum sunt permittentes in foro exteriori . Leges pontificiae, quae dicunt, non subiacere excommunicationi maritum occidentem adulterum Clericum , non propterea 'iciatum homicidium absoluto asserunt; sed ex praesumptione quod, passione impellente, rationemque praeveniente, homicidium absque necessaria libertate perpetratum fuerit, ab excommunicatione immunes declarant eiusmodi homicidas. Legitimam esse interpretationem evincit propositio damnata. IV. Quaest. II. Supremus Princeps degrebendens uxorem , alli fidam in adusterio secreto , valet ne eam occulte occidere s Resp. Sententia negans communis est , quam tradit D. Thomas a. a. quaes. lxv D. art. 3. ubi auctoritatem primum Prinsert Ambrosii in L ad Cor. v. dicentis, quod iudieis non est fine accusatore damnare : quia Dominus Iudam, eum fuisset fur, quia non est accusatus, minime abiecit. Rationem deinde in eorpore articuli assignat his verbis. Iudex est interpres ius tiae. Unde, Mut Thilosophus dicit in V. tibis. homines ad iudicem confugiunt sc-Dr ad quamdam iustitiam animatam . Iustitia autem, ficut supra dictam est, non sed Diuum , sed ad alteram. Et ideo oportet quod iudex inter aliquos duos diiud et quod quidem fit eum unus est actor, is alius es reus . Et ideo 'xo crimi ψη ποη potest a Fquem iudieio condemnare iudex, esse habeat accusatorem, secundum im ud Act. xxv. es consuetudo Romanis damnare aliquem hominem , privis mis qui accusatur , pr xytes habeat aecusatores , Acumque defendendi accipiat ad abluenda erimina quae ei obiiciuntur. Nee satis est, subdit S. Doctor in resp. ad a. quod ipse iudex videat et quia ex eo quod iudex isto videι , non potes procedere ad sententiam ferendam , nisi secundum ordinem publici iudicii, quia tenu Aeum
V. Ratio D. Thomae clara est, ab ipso naturali sure arcessita. In proposito ca-
329쪽
su Rex, seu Princeps supremu mccideret uxorem, aut filiam in adulterio deprehensam ut publicus iudex, & suprema utens auctinitate. Porro hac suprema, republica auctoritate uti nequit, nisi publica quoque notitia utatur . Notitia aut emocculta quam ille habet, privata est, quae deservire non potest rublico iudicio. . Quod eam licite occidat privata allistoritate, damnatum est ab Alexandro Vta in adducta propositione I9. Non potest ergo illam occidere, nisi ut publicus iudex . At ut publicus iudex necessario indiget publica notitia . Ergo nequit illam occudere , nisi servato iuris ordine . Quod confirmatur ex Clement. Pastoralis L. Ceterum de re iudicata, ubi decernitur, iure naturae cuique competere defensionem , Antequam condemnetur . Nec pradicta suppotio circa subditum etiam ad ea potuisset de ratione referri per quae de crimine praesertim fite gravi de cito defensionis, quae a iure orovenit naturali, Deustas adimi voluisset ; eum uia seperatori
tollare non licuerit quae iuris naturalis existunt . Quare laudatus Pontifex Clemens V. in Concilio Viennensi relatus , . ut inquiunt Salmanticenses tract. xx m. cap. I. p ct. q. num. ψ . in citato cap. Pastora5s , abrogavit sententiam Imperatoris Henrici contra Robertum Regem Siciliae, eo quod iuris leges in iudicio ser-Vatae non fuerint. Haec D. Thomae sententia communis est, eamque defendunt D. Antonidus Iu Part. titul. vi. eap. xv. Dominicus Soto Lib. V qu.es. U. art. 3. Bannea 2. 2. qu est. lxv I r. art. a. dub. 3. Lugo Tom. u de iust. dio. x V M. De. I. num. 32. Lestius Lib. II. cap. xx In dub. II. Prado Tom. II. cap. XXIII. eures. I M. num. I 3. Salmanticenses loci cit. di alii communiter.
. VI. Obiicies . Iudex supremus dispensare potest in iis quae ordinem iuris spectant , maxime in nostro casu , in quo publicatio adulterii Reginae summopere Regem dedecet . Idque confirmat praxis Religionum, in quibus Praelati reos Pu niunt, non servato iuris ordine. Et reapse DanieI nonne fuit aceulator simul, α iudex contra iniquos senes VII. Respondetur, Regem, supremamque potestatem numquam posse omittere iuris ordinem, quantum ad substantiam talis ordinis. Explico distinctionem . Ordo iuris est ut nemo damnetur , nisi eius crimen delatum sit ad forum publi cum . Haec autem delatio duobus modis potissimum seri potest : vel ore homi Bum accusantium . vel ore publicae famae , iacto ipso et amante . Quando factum ust notorium notorietate publica facti ; haec publica vox, & infamia loeum h*'bet accusatoris, ut docet a Thomas a. a. quaest. lxv II. art. 3. ad i. dc 2. Pubsi
ca infamia sinquit habet Aeum accusatoris . Unde super illud Gen. Iv. Vox sanguinis fratris tui be. dieit GA . Evidentia perpetrati sceleris aec atore nos uet. Diκimus supra . interdum posse iudicem relinquere iuris ordinem , hoc in sensu quod accidentia quaedam , quae rei substantiam non ingrediuntur, negligere Valeat ζ videlicet , quando crimeo reapse notorium est, oc manifestum per publi-
330쪽
cam famam , cuius iuperest dubitatio ; tunc, graVitana urgente caussa , potest iudex sermulas iuris , quae praescriptae sunt ad probandum, & crarioscen- . dum delictum η praetermittere e quia tune substantia ordinis consistIt . Nee pro pterea admittimus i communiter publicam samam Tatis esse ad sententiam sereniadam : quia non raro publiei fama salsitate nititur. Addimus , iudicem supreamum posse praetermistere iuris ordinem in liberando innocente, dc, si velis , et iam reo, si bonum commune id exigat. Iuris vero ordinem numquam praeteria gredi valet iudex in damnando reo . Semper enim , antequam sententia seratur, debet praecedere publiea tamifestatio, & probatio criminis sive voce facti ,.
VIII. Obiectio honoris regi inutilis est . Honor Regis exigit ut 'occultum is meti occultum maneat. Occisio Reginae non servat, sed laedit honorem Regis . In Religionibus levia tantum crimina plectuntur, non servato iuris ordine ; secus gravia, quae numquam puniri queunt, praetermisso iuris ordine quantum ad substantiam . Ad ultimum sic respondet D. Thomas et DanieI aeesto taν fuit fmul , is iudex , quasi divini iudicii executor , rursu instinctu mοDebatuιν , loci ei-
De bomicidio necessario si vitae defensionem.
I. Ommunis est Theologorum sententia , neminem ab lae. teneri se se deo sendeis ab iniusto invasere .eum illius occisione . Narn quisque valet ob caritatis virtutem propriam vitam exponere, ut amiei, & proximi vitam incoalumem servet Eivo pariter potest omittere defensionem propriae vitae , hi vitam ex caritatis mosvo servet invasoris : quod potissimum licet, quando cinistat
invasorem gravi culpa inquinatum esse . Hine lancti Martyres neglaxerunt propriam defensionem ob Dei amorem, Walentes occumbere quam perseeutoribus Vitam adimere, quemadmodum saepe potuissent . Duo excipiuntur casus, in quibus propriae Vitae defensio necemaria asseritur, etiam eum alterius Occisione . Pri mus est, quando qui invaditur , conscius sbi est alicuius peccati ; ut sic perieu- Ium declinet aeternae damnationis . Alter est, quando persona quae invaditur, ut Llior est Reipublicae quam invalar. Dominicus Soto Lib. V. quaest. r. art. 8. addit , quod, si is qui adoritur, sit Rex, Princeps, vel alia persona valde utilis Reipublicae, dc persona quae invaditur, si abies a dc vilis, cuius nihil intersit Reipuia . blicae , tune subeunda st mors personae invasae , onaittendaque defensio . Haec Soti sententia mihi sane non arridet , nec probatur o Hominis quippe innocentis