장음표시 사용
151쪽
153쪽
Deueuolo Lectori Salutem ICVm us e ad hoc tempus partim directa ossi
cii mei ratione, partim temporis pro virili recte collocandi gratia variis schediis ita
cem emissis monita diuersa circa medicinam, &irmprimis veram eius theoriam, verae atque Elidae praxi consentaneam , publico commendare cordi habuerim : euenit mihi, quod in talibus solet, ut, iuxta antiquam illam formulam, laudarentur ab his, cubparentur ab illis; utrumque autem fere praeter meritum. Quamuis enim certo si iam , inesse sch diis meis varia , quae a nemine Medico docto atque
perito improbari possint, sed re vera laude dignissima sint; quia tamen illa non tam mea sinat, quam veritatis, imo diuinae benignitatis humanae naturae collata beneficia, quae ego simpliciter, tanquam rauca vox in deserto mediCo, tantisper proclamare incepi: non potui hoc intuitu mihi fiamere, qui quid in hoc genere hic illic a viris, quorum de reliquo affectum gratus agnoseo, in hunc sensum amicis compellationibus litterariis mihi oblatum est. C ius profecto rei non ultimo intuitu malui commeracia litteraria penitus deprecari, quae caeteroquin
154쪽
captandarum huiusmodi rerum, & famigerabilia celebritatis supremam machinam esse, vix puer sit, qui nesciat, Interim quicquid harum rerum negligens eo velim; eius existimationis, quam ipsae reS merentur, ad Qtertiorem, si quae futura esst,p's eritatem
securus: non possum interim Contrarium etiam
probare, & indignas bonis notas in solidum neglia gem Quamlibet enim illorum, qui vel plus, quam in ille traham, fauent, non solum illud sit, tam ex
illud, quolibet intuitu leue & inane, facile expendant, & altissime eleuent; quia tamen ista inter varias arrosiones unam atque alteram impressionem relinquunt, quae acutioris dentis vestigium exhibere imperitioribus apparere posset: non inconsilitum duxi contrarium Commonstrare, &, quam nihil detrahant commorsicationes illae, pauciS condocere. Nempe, cum eiusmodi male morati censores
rem ipsam adeo non vituperare possint, ut illam quidem in se, & quantum ad summam superficiem attinet, vel ex ipso usu edocti atque conuicti, etiam passim auidius, quam crudam decebat, assumant: tamen duplici modo ingrati si int. Nam, primo, hic illic corrupto suo palato non fiatis facere falloquiritantur, interim etiam luxuriose illam ingurgitantes, & passim pro toto obsonio & sibi illam sumentes, de aliis apponentes: secundo, si quid eius
155쪽
non possunt ut minus sincerum fastidire, extremae plebis more, proborum aedilium fidem calumniari non Verentur, quasi hi plus huius ad se trahant, depopulo temere caritatem faciant ea imm rerum, quae
alibi affatim &cura nulla, de pretio nullo, obuiae, procurationem illorum & operam inanem atque superuacuam reddant. Vt sine tropo rem eloquar, non potuit non diri)licere, atque iustam animaduersionemelicere, non tam fatua erraticae litteraturae solum ostentatio, quam inuida siue instatiae talium lacernarum, sue nequius, etiam diserte, dissimulatoriae tranSsumtioniS atque plagiorum realium imputatio: quando iam ex antiquissimi S, iam ex recentissimis res tales, iterum dico, res magis ipsae, quam Considerationes aut sententiae conquiruntur ;quas res, Uti quidem etiam non exiguo numero aliquas , in circumspecta quotidiana experientia obuias, uti cuiuis animum aduertenti, ita mihi etiam, ita a liis quibuslibet, liberrimum esse debeat producere : insulsum autem sit, hominum pauCorum testipaoniis colorare, cum omnino, ubi rerum ipsarum testimonia adsunt , non opus sit testibus verbis: interim vel imperitissime, vel malitiose, tacite inde obrepere tentatur, falsissima illa imputatione, quasi
hoc eodem intuitu atque respectu, quem ego in huiusmodi rebus
contemplationi sisto, atque adhibeo , iam dudum alii hoe perfecerim, quod ego mihi, vel tacite, tribuendo,
illis quidem praeripiam suam, mihi Vero rapiam alie-S nam
156쪽
nam (utrinque vero reapse etiam passim ieiunam)gloriam. Huiusmodi autem, uti in se indoctae passim, ita pluribus respectibus de reliquo certe ineptae malitiae, & nimium quam sterili inuidiae, qualecunque operae pretium visum est, offam tantisper obiicere, si obturare os poSsit, & sine latratu transmittere ; ut olim Aeneam, & maiorum suorum, &posteritatis, veram felicitatem Conspecturum, Cerberus poeticus: ne, ex iisdem fabulis, si Hercules
aliquis manum admouere occipiat, etiam nolenS,
inuisam lucem inuisus ipse, subire cogatur. ARGUMENT VM autem totum praesentis schedii est,
quod, quin alii foriace vel per somnium, vel e longinquo, DI quam recte distinguenda, vel is aliena quoque , imo ingrata . quoquo fugitiuo modo conspecta , neglexerunt tollere, aut suis aliorumque usibus, amplis imis etiam, adhibere: eas res, in Dere pro derelicto habitas, occupare, er non tam proprias possidere quam publicis usibus, ad quos nata esse videntur, exponere ius fasque sit di neque ibi Deum habeat friuola intercessio, ne dum indigna eoudictio priuatorum, qui temere forte visam, sed non intellectam, neglectam, fastiditam, imo proculcatam rem, nec usquam priuato potius quam publico fundo incumbentem, tamquam publicis vindiciis in seruitutem acerere, in eam rem
vel Appiaueii Aserbiis di subordivationibus Ni
157쪽
rum, ut m omnibus propemodum scientiis , ita in mea Miarorum tridica quoque doctrina , theoriae aeque atque praxis. Non est quod huius rei caussas anxie vestigemus, eum fere ' 'notissimae sinitim inprimis eminentiores, &maxime consuecuae: I
commodissimum subsidium ; a) libertas sentiendi in rctuarminus directe ad religiones pertinentibus (quamlibet in his etiam pa sim satis libera sit publice sentiendi potestas; 3 nominum alimum quidem de se ipsis indulgentior praesumtio, aliorum autem Sc de personis talibus, de de rebus variis spes & exspectatio largissima, quam hodie
nomine complecti solent. s. II. Sicut autem ingens omnino est illud a pographiae emo. Triog vivolumentum, ad utiles res tum late disiundendas, tum ipsius posteritatis certo & indubitato usui vindicandas ; quae a praeteritis, inprimis avitem antiquissimis temporis vis, talis artificii defectu interceptae, posteritatis magno passim sui interciderunt: ita in nostra maxime Germania per artificum multitudinem eo processit negotium, ut etiam vile librorum pretium vel inutiles multos ita excusare possit, ut si vel maxime parum commodi ex illis colligi possit , non multum etiam pretii ita amissum fit, dum interim vel viilus melioris libri usus multorum ineptiorum pretium rependere possit. Ita ut fere quolibet intuitu cis graphiae propter non temere taxari mereatur. III. Neque multo dispar in ratio libertatista sutiendi, Libertas se quam sensa sui animi piissZice proferendi. Quamuis enim negari non lique possit , imo contra nimium quam manifestum sit, qued mu1ta improba, ne dum inutilia, hac ratione passim proferantur atque disseminentur;
tamen minus durum hoc fit ex altero, dum etiarn diuersa suntiendi li-
158쪽
bertas manet, adeoque ineptas aut noxias opiniones contrariis demon
strationibus detegendi, & saniora circa illas easdem res producendi. Non laci se ne- f. IV. Quamuis enim moneri possit k quod multo meliusque cum fru- suturum esset, si inutilia, otiosa, inepta, ne re uspina, aut manifectu cohiberi plane non tolerentur, sed in ipsa, quod aiunt, herba Py '' suffoeentur; tamen pluribus respectibus nequefactus cite, neque pro . inde ita absolute & undique ratum esse hoe consilium, vel paulo attemtiore consideratione satis dilucescere potest. Primo enim, ingens ad huc est postulatum, quinam de dignitate talium risum iudicare debeorent, an ipsam in publicum ensissionem mereantur, nec ne ' Deinde, propter diuersa hominum studia , nisi quidem plane contra bonos moures impingant, varia certe, quae aliis uno loco inutilia' male fundata, aliis contra luce atque lectu non indigna videntur. Quibus rebus aece- dit, quod etiam pro indole diuersa sponte otio', in- ingeniis, etiamsi noua non subiiciantur, fomenta propria & insita propterea non deficiant. Melioribus interim , solidioribus & rerum suarum vere satagentibus huiusmodi scandala familiarius inserviant adsistitandam, exacuandam , exrecendam illam suam indolem, in examinandis exagitandis erroneis illis, quam ut ipsos etiam in transuersum rapiant.
cohibido eius v. Porro, quod ipsam iIIam sentiendi luertatem attinet, tam ab aequali- non dissimulo, quod vel mihi ipsi minus aequum videatur, cum ine te iuris, solidum iusta cohibitio administrari hic non possit, inaequali strictura
alios quidem, &inprimis leuiores meritis, comprimere, alios autem' magis promerentes vel non-, vel non coercere. Prostat huius rei iam a duobus seculis exemplum in libellis, Neritatem religionis
defendendam prae se serentibus. Vbi fi cui etiam parti vel placeret
quies & modestia, vel etiam lueulentam suam caussam verbis amplius exornare nulla usquam postulet necessita2: nunquam cessat interim altera pars, Vel centies recolla non tam rescribere quam describere. Sicut in illis rebus illi inprimis, qui a nemine eenseri atque coerceri volunt, illis moribus passim utuntur, ut paulo imperitioribus, aequioribus tamen & nihil praeoeeupatis, suspicionem ad minimum non iniquam suppeditent, suasi causia ipsorum necessitate quadam ita semper ornanda . atque sarcienda esset: peritioribus autem, nihil nisi mores ab humano consortio alienos, ct animos non indoctos magis, quam incultos, ob
ipsos oculos ponant. Alios itaque tales aut non velle comprimere, aut non posse, aliut autem non tam moribua quam legibus, imo vero con
159쪽
rea, non tam Iegibus quam moribus aggredi, ut ab aequalitate iuris, ita certe ab aequitate abhorrere videtur. Vnde quidem , quicquid non simpliciter dii Diuendorim morum atque societatum est, ct euidentius ipsam bonam politiam directe turbat, cum rigore supprimere atque coercere, an aeque conueniat, cuiuslibet maturo iudicio permitto. VI. Interim illud utique prudentiori aes imationa com- optandum mendari mereretur, (si modo prudenter sperare hic aliquid integrum potiue, ut loco esset ut in detrimentum ineptarum eiusmodi seriptionum meliores inepto rimatque luculentiores tam autoritate atque fauore, quam qualibet ope atque lublidus instruerentur atque promouerentur. Sed videtur pr' seripta pro pemodum certe quantum praxis demonstrat, non solum ut a poste' mouerentur, Hori, ob manifestos desectin praesupponendorum , irritum esse hoc consilium, sed etiam ut a prioris ipsum votum improbum; dum VERITATI non solum forte intempestiua, sed etiam aliena auxilia sperare, nedum emendicare , iniustum etiam fuerit s. VII. Coelestis es illa cura, ct suis temporibus nititur; vix sed hoc bonisi etiam vilis exemplis, aut pataeis certe talibus instrumeutis utitur, quae fatis est relim, inde sibi multum arrogue ves possint, vel omnino velint. Vnde quidem commodissime, etiam bona veluntate, uti erere necessitate fere euenit, bovis fatu relinquendum est bonarum rerum arbitrium atque moderamen, quae suo tempore, sine dubio iustissimo , non modo quae Nero, sed etiam quae sunt, imo usu quo Ps laudabilia , luet a serent, si , S. VIII. sicut autem isIa quae hucusque dixi, passim ita vere prostant etiam deprehendi; ita prostant eorum specimina etiam in medica dob rina, scripta medica scriptis inquam artem hane, & quae ad illam pertinent, tanquam pro inm-g'φη- subiecto suo & obiecto prae se serentibus. Si quis numerum non solum autorum, sed i primis ipsorum voluminum inire vellet quae ab illis temporibus, quibus typographia in familiariore usa esse coepit, prodie-cunt , inueniet certe ille, quantam vix quisqUam crederet harum rerum abundantiam. Qua de re vero, quid, & quomodo seripta sint, prudem ter dispiciendi atque iudicandi fleuitas si suppetat , facile certe erit agnoscere , quod propemodum undique de eadem re , eadem , & eodem modo (si verum neruum atque summam rerum intuearis agitent
. IX. Merito itaque In mentem venerit, quid ergo attineat, plurima vero toties & tanta prolixitate eadem facere, siue ut apte loquuntur Latini,
actum agere 'Quid dicturi atque docturi sint illi, quorum interest ,vt '--Sμμ'
160쪽
huiusmodi quaestionem soluant, ab ipsis exi ei andum venit. Erunt qui prae se serant, soli commodiori docendi atque proponendi methodo
pleraque horum facta esse hodieque fieri. At vero, tantamne esse hominum, do ictorum inprimis imo docentium, in eritiam, ut si ib tanto temporum interuallo , atque tanto tentaminum huiusmodi nurnero
nunquam usquam aliquid firmi atque solidi constitui coauigerit, ct talem tandem prυντα ιν (quando nempe de illa, uti praetexitur, hic sit quaestio) quae veris regulis docendi atque demonstrandi potita sit, impe
trare Z Irritam autem hane quaestionem facient tum superiorum aeuu-rum cordatiores, tum inprimis proximae imo nostrae aetatis scriptorea
atque doctores. Non enim solius methodi, sed ipsarum, quae proponi debent, rerum ita diuersimode accipiendarum hoc esse vitium et imo
potius hominum , in illis ita disti pilibiis satis intelligendis, defectum pro
iniaeritur: X. Imminet autem profecto huic etiam assertioni quaesti oadeone in cer' non parui ambitus sed tanto maioris certe ponderis ac momenti: adeon: incertam esse illam artem , vi etiam fetulis, Stot numerosissimis non tam tentaminibus. quam audacissimis etiam & diffusissimis deductioni bus, imo concinnatis super talia fundamenta spissis ostemvum volumbnibus, & tanto litorium mimero tantaque diuersitate, nihil tandem comstitui possit ita luculentum , t illi firmiter inhaerere ius sesque esset Inee titudo F XL OSla vero ad hoc dieemus, si haec incertitudo toto illa per nume- hoc tempore tolli non potuit, imo tantum abest, ut hodie sublata sit, rum dissen . ut nunquam adhuc mutor diisentientrem opinionum numerus viguerittientium opi interim ha in quotidiano huius tam male fundatae atque incer' die augetur. arxU eXercitio Itane vero recte & feliciter agi potest, quod, ne intelligi quidem p Stes 2 ita ne vero & patientibus secure consuli- tur, & merces iure meritoque, S illa quidem amplisiima exigitur, et- viam sub incertitudine adeo non coloranda, Vt v. gr. decem diuersi artifices non solum inuleem atque mutuo alter alterius opinionem &actionem reprobet : sed etiam ipso facto aliam agendi rationem ipse ineat & sequatur: imo non aliam solum, sed revera ipsa indole non diuersam magis, quam aduersam iae sineerum XII Quam grauia haec esse debeant animo non simpliebaminum facile dier diem, quod aiunt, nempe temere inconsulteque viuere amanti,& scientiae suae ct conscientiae satagenti, non poterit apud cordatos ab hie . id 'orbitros prolixe in dubium venire. 3 Sane vero praestaret, si res nee abstinetet. sint nec esse possisit aliter coiistitutae, vel a tali. arte plane abstinere, vel