장음표시 사용
61쪽
Quoniam non solum medicam doctrinam moren
tur, turbent, fallant: sed etiam aliena ab ipsa veritate dc usu practico animisobiiciant. FBI SIMUL MONS TRΛTVR, od communes opiniones physicae per inscitiam
mixti & viui ct confusionem mcteriae propriarUm atque motUS, propriutatum , imprimis autem per imperitiam motus, a priori ad finem dirigendi, S a posteriori per nudas intentiones peruertendi,& se & medicam theoxiam vulgarem pessum dederint.
63쪽
Niter dissicultates, quae artem medicam eueu stere iam ab ipsi vitae breuitas
Hippocrate notantur , nominanda utique& in hoc ipsi diuo seni &ferium artis subseribendum est, quod breuitas vitae humanae suas etiam par studium iu-tes habeat in impediendo faelli atque profundo artis huius com diiqua prehendendae progressu. Vt alia Senecae innumera ita in hanc rem in primis optime congruentia aurea diei merentur illa eius verba, quibus de vanis studiis&-ostentationibus loquens Sophistas corri pit: an in hoc supercilia subducant, inhoe barbas alant atque demit
tant8 hoc einesit, quod tristes doceant & pallidi (nempe sophismata si S eaptiosas cauillandi formulas Subiungit: quid nobis iocularia is ,
proponis 3 non est iocandi locus: ad miseros aduocatus es, Sc. Nempe Philosophos, qui vitae rationem doceant, vitiis eripiant, animi meistus , angustias, anxietates, tristitias, impotentias expugnent, tranquillitati, hilaritati, E aep eta vindicent, indigna haec suo instituto pera peram arere conqueritur, de quae debebant profiteri negliget e. Quid conuenientius dici possit in medicum etiam studium, a ludicris aut quoquo tandem modo alienis occupationibus reuocandum , & ad verum suum sedisu adigendum y Certe ad miseros aduocatur Medicus, non solam inter varia sanitatis incommoda atque detrimenta fluctuantes, &fub his subinde neque sibi neque aliis utiles: imo frequenter etiam inter vitam ipsam atque mortem ambigentes , & propiore periculo moram auxilii segnioris non serentes. His certe vi essicaciter subuenire possit, neque diseere segniter debet Medicus, neque agere; nec aliud ipsi, sed hoc agere incumbit, nisi ossicio suo male fungi vel s. i II 'i Nemolfacile sit , quin de hoc nobiscum consentiat, Aliena semper quod res ita serio atque grauiter incumbentes non simpliciter negligi placent, immo possint atque debeant. Neque sorte quisquam ita vecors fuerit, qui hoc p 'temere facere audeat, ad patientes aduocatus , seposita illorum cura,
64쪽
non solum hominibus promis e , sed quod prοsecto meretur admir, tionem; Medico subinde ipsi minus manifesto agnoscenda , quin de obrepat facile, semel admissa vario modoimponat, ct a vero atque simplici ossieti sui tramite vix intelligentem abducat. Fon de xολυ- simpliciter loquor, manifesto alienarum reriam pederam euriosa: sed illum naevum intelligo, quo ipsi medicina alienis rebus et res us implicata a Finxero suo scopo jn rebus suis gerendis aberrat, ct variis dissicultatibus 1n transuexsum xUientibus ne quidem est, quod
esse videbatur, nempe medicina.Haee labes eum f. VI. Admaeatione certe dignum ducere posset, quisquis per omnia fe- manarum rerum minus Peritus aut sincerus est arbiter, quod in me. cula quasi per doctrina ab omni propemodum laeuo usque ad praesentem horam alieni respectus non solum Tot viguerint, sed etiam tanti, ut illa nihil ho uti tibi, minus ad se xadix exhibeat , quam illud, quod nomine suo prae se potius rei ipsi- seri, nempe Veram corpori humano salutariter succurrendi rationem :us, quam me- nisi in aliis etiam ad ostematicam seu doetanae formam coagmentatis thodi sit vi, disciplinis eadem tractandi meth dus ita exquisite seruata occurreret, uti x R merito dubitare quis posset, an hoc solius methodi, an forte ipsarum, rerum silvitium, ut aliter conciliari non possint. iphystea a f. SV, Notissinia cerae in hoc genere est physicae doctrinae methodo ha- labes, dum haec ab antiquissimistemporibus nudis propemodum abstractenus tractata itis loquendi atque concipiendi formulis a vera corporea, ct actionum, ut in coryoxe, aestimatione atque consideratione plurimum aberrauit; opioribus autem in generalissimos quosdam de materia conceptus dissipata nihil nisi paucissimas quasdam obseruationes inde collegit, posthabitis aut certe minime assequendis verioribus activis illarum causis, &siendi aut concurrendi rationibus & energiis. Sie in medici- V. Vndique S undique lauac materiae aduertitur animus, na materipe ra ct quae e assius insensum impingit cons matio & mutua corporea pro- 'li, et o Pomo consideratur. MOTVVMordo , Vis, S soluta magis in malu stid & he x iam energia, tempora eius, gradus, Viees, maXime omnium autem xu organico. EMES ViX obiter in animum Admittuntur. Vnde & inprimis ab hoc postremo defeetu atque , iam vix usquam animo amplius oberrat nexus ille, quem tot materiales res huiusce mundi, maxime au-
tem & absolutissime corpora ORGAN CL structa tum ad proprios cerum .sos fines habent, tum ad socios. i Aliena medi- J VI. Ne vero etiam in hae re ipsimet alienius occupari no patiamur, dicemus potius, quorsum nostra tendat intentio i quod vi-
65쪽
delicet etiam in medicina nimis aliente consilerationes graue damnum vero atque solido intellectui inferant, atque iustas ct quam maxime vibIes theorias non solum frustrentur, sed etiam perperam prae oceupent
s. VII. Recte proseisso ab antiquioribus iam Medicis di m
videtur, Medicum incipere ubi Physicus desinat. Minime vero reco dari possum, ubi etiam non dicam inuenerim , nam certe non est factum, sed potuerim inuenire, aut quaerere debuerim illam terminorum veram praefinitionem quae physicae limites constituar, quibus illa a medicina ita dirimatur, ut haec illinc veram suam ditionem vindicare, & vere suas res sibi habere possit. Puto ex hoc defectu pullulasse verum illum atque maxime realem alterum, ut in medicinam inrroductae atque receptae sint eius indolis speculationes, imo etiam aliquarum veriorum rerum considerationes, quae, si vel essent Verse, vel quam maxime et iam sint, tamen ad verum stricte dictum medicum copum re vera nullum usum habeant HIL Fatigauit prσseas nimio saeptas meam mentem in ipsa iam adolescentia, qua medici studii curam susceperam, vulgatissima illa inter ipsam plebem de medicis Io luendi formula, quod optimo saepe cdoctissimo dicunt illi) theoretico praxis infelicites succedat. Cui suffragabatur exercitatiorum practicorum propria assertio, interdum ediam ne inuida quidem malitia aduersus iuniores vacans, quod immensum diuersa res a theoria sit praxis: imo, quod in praxi etiam speciosis simarum theoreticarum opinionum obliuio non sosum facile superumniat; sed, quod re vera prudente consideratione dignum est, obliuio illa ad praxin seliciter administrandam necessaria sit. s. IX. Non falsa loquor, sed notae veritatis mihi certa atque comperta. In contradictorio, Vt causarum aduocati Ioquntur, hanc loquendi formuIam saepius usurpatam optime commemini; quando nempe iuniores, quibus adhuc a recentiore usu altius insidebant illae, uti loquuntur, theoriae, illas vel in consultationem adferre, vel exercitatiorum consiliis illas obiicere sitscepissent: hos cum sepercilio hac Iocutione usos edixisse, oportere svi inprimis Germani loquimur ab opinionibus talibus in casibus practicis animum abstrahere, ct experientiam potius quam theoriam sequi. X. Durissimum hoc mihi videbatur , qui usuum horum loquendi nondum sitis gnarus (certe enim Cabalistica haec sunt Medica semper eo sensu haec accipiebam, quod ratio deserenda sit, ct experientiae Medicum inel-pere, ubi physicus desinat, inutile dicte
Alia sermula :theoriam non reddere felicem praehi
oportere sequi. An experientia a sana ratione aliena
66쪽
Ex aliorum conatibus, licet adhuc im
perfectis, desiderium ortum, in fundamentum horum errorum inisquirere.
entiae nunquam conspiret. Nec enim certe paradoxon sed agnoseebam, esse aliquid verum , ct in rebus quidem corporeis, & ta men ratione non solum non posse comprehendi, 'alienum etiam a ratione esse, imo cum ipsa pugnare. Tanto magis inquietam hoc ha hebat mentem, quod non solum rei ipsius a priori, ut loquuntur, tanta esse possit dissicultas, imo cum ratione contrarietas: sed etiam a poste.riori. Adeo ut eum etiam experimenta aecedant, quibus illi rei in se ipsa tam heterodoxae vere & essicaciter consuli possit, tamen etiam lio. rum ipsorum ad reliquam rem accessio, nempe mutua & reciproca comparatio . summae illi caligini ullatenus quidquam intelligendi nihil de trahant. lid autem dico nihil detrahant 2 addant, dicendum est. Horum enim inprimis experimentorum est illa praecipua dissicultas, quae cum illis rationibus con tiari nunquam possit. En autem Amαπο-8c temere elapsum totius hesius religionis mysterium. Cum ILLIS rationibus di eo , adeoque non simpliciter cum ratione; cum ILLIS speculationibus, non simpliciter cum omni consideratione. XI. Possum asseuerare, quod hanc contemplationem vix animo comprehenderim, quin statim ingens desiderium cooriretur, quantum per Vires liceret, profundius in verem fundamentum harum
dissicultatum introspieiendi, & quid ex illis et 'eliorem spem aditum' quendam promittat, imo quid illum has iter ludat detegendi. Non eo infietas, quod ad hos ausus quasi dig am intendere mihi visae sint liberiores illae sentiendi, & de antiquis pertinacibus opinionibus dubitandi methodi, qute non solum arguere antiquos desectus, sed etiam tollere & sanare prae se ferebant, Interim nee illud etiam dissimulo, fiuod, quantumcunque merito probarem hune ad meliora perueniendi conatum, non tamen pari avensu comprobare potuerim etiam methodum: utpote in qua magis subinde verborum, quam vere ipsarum rerum discrimina valere , tanta eum animi attentione vestigantem non poterat fallere. . Et hoc quidem tanto magis, cum etiam in ipsis physicis dogmatibus, a quibus hic quoque medicorum dogmatum Mediei initium facere laborabant, licet re vera multa proferrentur antiquis minus, vel eognita, vel quaesita: magis tamen plura haec mihi viderentur , quam certiora, aut, ut generali quidem sed ad quoslibet harum rerum respectus commodiore quoque locutione utar, meliora. XII. In omnia, quae in sensus incurrere hic poterant, vigilantius intento constanter apparuit, praecipuum in his conaminibus peccatum in eo haerere , quod ALIENIS respectibus nimium indulgeatur
67쪽
geatur: reliqui autem, & quod praecipuum erat, passim etiam magisteriae snems. necessarii, atque ardui negligerentur, aut quoquo tandem modo defi. intuitu. cerent. In physicis quidem omne bonum conamen irritum reddere videbatur constans& vere tota consona cum antiquis negligentia, aut tacitis utique S incuria opinio de MOTI BUS: confusio uniuersalium cum particularibus f aduentiliorum, atque transitoriorum cum insitis &immanentibus ; inprimis autem vere S simpliciter organicorum,ad certum finem non latum dires e sed etiam proxime pertinentium, cum adlaphoris, S strictore sensu inorganicis & magis aptis tantum ad particulares usus, quam certo ad illos destinatis. XJ II. Sicut autem haec quidem talia & sane non leuia in. In medicia commoda physicos conatus ita premere animaduertebam , ut illi his ad meliorem frugem peruenire non valerent: ita tanto magis medicinae officere pei spexi, quod hae tam crudae re in praecipuo sei neruo 'e' deficientes opiniones libere, imo, sine iniuria dico, temere in medicinam etiam translatae, omnem meliorem conatum ibi etiam frustrentur , S a vero suo scopo alienum imo irritum efficiant. Praecipuas autem turbas hia dare mihi apparuit multiplex consideratio corporis humanime vera magis simpliciter phaesica, in theoriam medicam traducta, quam ullo modo medicae artis vero directo scopo respondens, nedum solide
XIV. Cum enim ingens certe sit discrimen inter nudam Quae multum historiam corporis humani, uti illud in se spectatum sese sistit & offert, differt a con-& eontra illam eius considerationem, quomodo rem ad laesiones varias, , quam ad harum expugnationes, imo in integrum restitutiones sese habeat atque gerat; prius illud ad nudam directam corporis sibi debite con stantis notitiam pertinet, qua simplex eius indoles, siue uti vulgo com fusius huc illud nomen trahunt, natura eius innotescat; ita nascitur inde EuseMaro dita quidem, historia atque consideratio hominis simpliciter physicar tantum autem haec a medicina abest, ut vix quicquam intimioris nexus aut usus ad illam prae sese ferat j. XV. Quemadmodum enim irritum prosecta fuerit, ex Laesionei inspe'ione imo descriptione quantumlibet exquisita machinulae horologi eae siue immediate mathematico . mechanicas rationes atque pro portiones talium inter se mutuo conspirantium tam numerorum, den' potius quae filium atque rotarum, quam per mensuras temporis successuum comm eri solent, ea-
prehendere velle; siue plane stimendi, & si quid estringi contingat re- rumque me- parandi, redintegrandi, restituendi artificium imo operandi habitum thodui me
68쪽
sodendi ex histo- eonsequi: ita eiusdem profecto commatis est, ex illis nudis physicia comxia corporis poris humani historiis non solum quibus modis laedi possit, inprimi physica non quibus maxime modis laedi SOLEAT, velut immediate compre.
Comprehen plane etiam methodum inuenire imo velut in ipsa re iatri 'x reperite. quomodo talibus laesionibus etiam irerum consulere, subuenire, vere reparationem. atque restitutionem adhibere detur. Hi ne scrupu- S. ML Possum veritatem intemeratam testem aduocare, Iosia anatomis quantum incommodi mihi pepererint nonsolum apparatus illi ingenteavm est- hodiernorum laborum anatomicorum, (nam chymicorum crassiores inanitates vulgares iam satis diu cognitas habebam ) sed inprimis etiam tantae illorum non commendationes nudae atque simplices sed prorsus ostentationes in medicina ,. ad eXplicandum quoquo modo a tanto numero tantoque strepitu horum praeiudiciorum animum. Abripiebar certe non tantum, sed fieri omnino aliter non poterat, ad res has omnis iussiocomprehendendas; imo si verum dicere necesse sit, ne debebat quid em alliter fieri et qui enim de rebus his aliquid solide dispicere aut
decernere datum esset, nisi penitus introspecta atque satis percepta tam indole harum rerum quam vi ,. quae illis inesse serebatur. b. XVIL Postquam omnia, quae quidem ad meam notitiam Physi*m peruenerant , & conquisiuissem cum cura & omni studio & quantacumque in me cadebat solertia perspexissem etiam,quomodo inter se haec cohaererent , imo cum ipsarum rerum veritate consentirent, adhibita paulo tranquilliore & ab obiectis aliunde figuris liberiore animi intentione: deesse animaduerti non modo multa, sed certe non exigua aut postrem/, y nu quam etiam in ipsa mox harum rerum historia. Ante omnia ostendebat in
'i . ' destituta & nusquam alibi inuenienda VITA. Quid in-s quam sit illud in quo consistat, a quo dependeat , quibus modis, qui-- mediis nitatur, quod VITA dicitur; per quod, ct cuius intuitu
vetere dissi' eorpus VIVVM dieatur. Enim vero ingenue coRfiteor, veteribus
'usti anilii a debere; illos hune mihi iniecisse scrupulum distinctione illa
de hae te s d selenni, inter temperium mimii simplkiter, imo vero corporisaeo, totum in- humani quatenus m xtum est, ct Uini. Iniecerunt, repei o, hunc serinnuerunt. pulum, sed nusquam exemerunt. Puto autem re vera hanc ipsam etiam distinctionem ipsis, praecipue ab antiquiore quadam simplicioris veritatis traditione residuam, non magis nudo neglectu quam varietate explicationum ita ad nihilum redactam esse, ut nihil nisi memoriam refricare possit, quod harum rerum ratio & habita sit aliquando Shabendae s. XVIII
69쪽
XVIII. Ad latus huic desectui haerebat par secundus, (nisi a) Vlara
quidem in ordine ad cogetio scendum, adeoque vera dignitate in hoc 'Dixtionis inordine prior S superior) circa veram indolem humanae MIXTION, S, ratioseeundum quam corpus Nitiuitate discernendum habetur. Ibi aliquid v. 8 h. 5 quidem ( quod in vitae negotio neutri recte cordi habuerant: utrique poris elemenudicunt: eum autem veteres in nuda remota materia, imo uniuersaliter ta, recentio. communi haererent: recentiores vero, hac vel nihil in uniuersum vel ves ei tan-
alienioribus talum respeetibus aes imata, non solum praecipue sed potius strΗ lu- magis unice formae corporis, (corporis inquam structurae scili eius PQqux 'intenti essent, utrique nihil solidi demonstrauerunt. Quemadmodum autem veteres ex illa sua generalissima allegatione primae uniuersaliter communis materiae ad tale specialissimum mirium constituendum nulli conceptui locum relinquebant nedum praebebant: ita mirum etiam me- rho videbatur, quod alteri illi structuram quidem curiose perquirerent, imo passim etiam scrupulose atque solieite depingerent; interim a quo haec ita esst,rmaretur, & in quos veros atque euidenter necessarios sines atque usus passim vel haesitarent vel negligerent. Conueniebant interita hi utrique in eo, quod mixtionis neque rationem aliquam haberent, nee afferrente eoque ipso utilissimam illam corporis, quatenus
est, distinctionem ab eo, seeundum quod diuum dicitur, vel non possent
constituere, vel non curarent.
f. XIX. Quod in numeris coordinandis aut distribuendis simili hoe e euenire solet, ut primorum neglectius institutus computus, non solum plicat . totius collectionis summam grauiter deprauet atque corrumpat; sed ipsis etiam progressibus ita augescat, ut quo longius extenditur, eo latius a veritate aberret: illud artibus etiam atque doctrinis pariter euenire res ipsa docet. Quando, inquam, vel aliena adhibentur, vel plane insuper habentur atque negliguntur ipsa omnino principia, rerum naturae aduersatur, posse talibus deficientium fundamentorum hiatibus aliquid solidi superstrui. s. XX. Quam longe vero aberrandum his suerit ab illo, Circa corporis quem nos quaerendum fuisse innuimus, scopo, ex eo colligi potesst, 'temperiem quod uniuersa sua laboriosa speculandi ratione nequidem ipsimet obser-- qsipene
uauerint, nedum ut obseruandum aliis commendauerint, qu*m summe eorruptibilis res sit humanum corpm in se consideratum, suae materi ein' eupiibsid ibtuitu, unde hoc habeat, & Vnde ex aduerso S prorsus in contrarium & tamen non illud habeat, ut haec ad corruptionem subeundam tam ingens atque corrumpi.
plena aptitudo nihilominis non in effectum deducatur, sed potius ad-G a uersus
70쪽
tionum non debite consideratus est. Verus mech nismus & organismus ita non recte potuit agnosci.
Allatria in anthropsogiae physica eui- inadae sun Defectus quo
uersus tantam ad corruptiones dispositionem intemeratum S incor ruptum persistat, & in amplum annorum numerum duret. XXI. Sub his duobus cardinalibus prorsus desectibus non poterat fieri, quin adhuc unus, ordine quidem tertius , sed dignitate eum istis quasi certans, haereret, aut radices altius ageret, nempe ingens neglectus Ceri 3, verae efficaciae, imo staminae adeo dignitatis ad ve
rum vitale negotium, excretionum. Tantum absuit, cum nequ dem eximius ustis aut necessitas excretionum satis consideraretur, ut suprema illarum energia ad uniuersum vitae negotium in debitam contemplatio.
nem veniret, & ex illa tandem colligeretur, tum quidsit Pita , tum quiribus mediis nitatur, imo praestetur & absoluatur. f. XXII. Multus & prolixus inter recentiores sermo de mechanica e cacia ut alias passim in respectibus minimae considerationis fatiscit atque pessum it, ita specimen certe exhibet in hoc ipso, de quo verba facimus, negotio, quam parum prosit speculario vero sundamento destituta. Cum enim ingens illud artificium, quo & vera anthropoIogia & vera simplicior essicax medicina nititur , eminentissime utique simplici potius mechantea, quam quacunque physica materiali atque corporali cohaesione aut, ut corporea, actione absolaatur: non soIumaItum de hae resiIentium undique regnat, sed potius quibuslibet aliis considerationibus animus implicatur, quam vi Verarum harum rerum iustae pensitationi inuigilaret S XXIIL Unde quidem primo Ioeo peccare praedicimus, atque penitissime euitanda n esse monemus Emoreici rib illam, quatum in ipsa physica Eusea voλον. res asseruntur, quae praeeipuae constitutioni corporis humani non quadrent, aut certe non satisfaciant; tum inprimis medicae corporis humani contemplationi non respondent,. sed quicquid etiam veri sorte continent, magis ad nudam historiam physicam faciat, quam ad intentionem atque directum finem medidicae artis, imo ad verum eius subiectum &obiectum. . XXIV. Nomplacet de physicae si, Ppωπολο tac desech bus prol irius hic agere, nisi quod unice Verum intellactum illarum rerum commendandum censeam , de quibus paulo ante sermonem institui: MIXTIONIS inquam humanae, aut ad minimum animalis, eiusque propriorum principiorum atque conditionum: secundo UiTAE, quid illa sit in corpore, secundum quam corpus vivum appelletur : tertio vera instrumentalis& illa quidem vere pure mechanico - organica ratio vitam praestandi, seu corpus incorruptum conseruandi. Ita demum