장음표시 사용
81쪽
quibuslibet morbis sponte naturae, Ut loquuntur , mortis periculum evadunt, & ad sanitatem reuertuntur. Cum autem de his rebus singulatim, pro ingenti illarum dignitate & Vtilitate, paulo prolixius dicendum videatur, propterea hoc quidem loco illas nominasse, & non magis usum illarum eximium, quam unicum potius atque eertissimum ad vere medicam theoriam 'non tam praedicasse quam praedixisse satis suerita XLII. Vere enim medica theoria nihiI aliud in Iula atque vera theoria tractat, quam quomodo secundum naturam illa omnia , quae in detri--hni mentum corporis vergere possent, perpetuis sueces iis & ex humori '' bus S per humores perpetuo illorum motu & circuitu paulatim , ct antequam angescendo praeualescant, adeoque etiam tranquille & sine magno anag fpeeula
negotio e toto eo me elici seu eXcerni taleant et praeter naturam ain tiones exclutem hi exeretionum liberi atque iustissiccesius varie laedantur, non si dit. Ium, aut certe non dires e imo ne quidem principaliter, mat larum atque viarum corporeis vitiis ; sed etiam ipsius (motuum magis a prior intentionis , directionis, ordinis constantiae, usque ad debitum finem perseuerantiae , prosecutionis S exserationis eulpa. Quibus tandem rebus theoria praxi praeludens, pathologia vere elinica & therapia, seu iudiciosa inuentio auxiliorum S vere rationalis methodi medendi superstruitur. Et his adeo absoluitur vera medica theoria, veris factis deat his naturae superstrusa S respondens, nihil propriis speculationibus
aut opinionibus indulgeng aur aut euhans. XLIIL Vt etiam ultimo Ioco adhuc unum ingens os Disserenta inissendiculum alienarum theoriarum breuiter quidem (quoniam alibi quae trifolertius detegendum erit indicem, iterum moneo , quod ilIa suis propriis specuIationibus indulgens atque insstens theoria nimium quantum iustathri
exerret in reputando atque recitando , quid ac quantum damni eo ori &qiuae in vi humano ex illa nuda atque absoluta materiae es mixtionis eius in se, sine sier, solant, vita, indole atque habitudine euenire POSSIT: mirifice autem eo ipso quae in non aberret in demonstrando, imo solum animaduertendor, quam parum,
S per immensam quasi temporis intercapedinem, revera nihil huiusmodi eidem euenire, ct in ipsum essectum de ei SOLEAT . Cum profecto verte atque solidae experientiae neglactus iam inde ab antiquiuamis temporibus sine dubio impedivit, nem rasis rei veras circumstantias, reproinde tandem etiam causas penitius introjicere cordi esset. Certe enim,
82쪽
Conclusio: aliena a theorum ria medica sunt praescribenda,
enim, nisi res haec ipsa in facto, quod aiunt, neglecta omnem considera.rionem effugisset , feri nunquam potuisset, 'uin ratio humana para doxoxum conciliandorum perpetuo pruritu laborans aliqua incubuisset eminentis huius contrarietatis discussioni, qui fiat, ut aliquid, quod non solum iam multis, sed etiam vere tam promptis m*dis & successibus fieri &in esset um deduci postat, ut etiam sere potius non posse non fieri appareat i tamen in ipsa experientia , in ipsis naturae rerum actis atque gestis quotidianis propemodum ad miraculum raro , segniter, atque tarde vim illam sortiatur, dc ab illa sita samma S velut in praecipiti po sita, ut scholae loquuntur , potentia in altum deducatur. s. XLIV. Non placet in rebus ita manifestis prolixioribus deductionibus immorari. Vnde potius hanc admonitionem obsigna. s. Nempe iterum iterumque commendante, , ut recte confideretur & exquisite peruestigetur illa perplexa, anceps, & per exempla perpetua verae atque solidae medicae theoriae nimium quam standulosa imo satalis ct funesta, quae alienis rebus animum temere implicans & occupans propriarum, vere utilium , imo necessariarum considerationi tanto plus impedimenti adfert , quoniam inter has ct illam nullus nexus, nulla conspiratio apparet, adeoque hae ad illam ne quidem pertinere aut illi respondere ivxe meritoque xeputari ebent.
83쪽
PROPRIETAT NECESSARIA DISCRETIONE
Qua uberius declaratur, quod non so
lum decensatque sufficiens consideratio vivi corporis, quatenus talis ,nec in physicis necan medicis scholis hucus. que instituta sit: sed in primis etiam in medica schola huius res defectus in culpa sit, ut non 'solum theoriae, sed & rationalis praxeos omnis spes atque conatus in irritum hactenus ceciderit. .
VERO ATQUE SOLIDO FUNDAMENTO medicae doctrinae proposita, & tanquam apex
praecognitorum physico, medicorum exhibita.
85쪽
Vm iam inde ab antiquissimis temporibus non solum theo. Corporis mill
riam medieam, sed etiam reuera sub hac ipsam therapi vita interam , seu methodum inueniendi & applicandi conuenien. tia auxilia, grauiter ala lixerit atque frustrata cit perplexa illa implicatio, qua corporis M s X T I o & eo oris v I T A inter se mutuo confunduntur : p talat omnino necessitas, ut , antequam ullam bonam spem concipiamus de medica qualibet, imo in specie therapeutiea consideratione, hanc rem prius enodemus, ct ab illis dissicultatibus, quibus in hodiernum usque diem grauiter premitur, illam explicemus atque liberemus. II. Nullum dubium est, quin verus sendus mali, inpri, Funda me mis in antiquiore Maola, haereat in illa Aristotelida speculatione, a vero huius Physico conceptu aeque atque actu aliena, de diu sibilitate corporum confusi Dis mathematica seu in infinitum. Haec enim, si res decenter aestimetur,. est illa primat aberratio & verum cui superstruere necesse fuit secundum illum non selum perplexum sed re vera plane nullum coneeptum, seu verius defectum conceptus, de mixtione. Dum videlicet mixtionem sibi figurauit tanquam actum imo esset lum, qui corpus illud, cui obtigisse dieitur, ita penitissime penetret, ut quae,cunque corporis talis particula, rimn infinite minima adhuc retineat illam eandem per omnia & aequalem penitus mixtionem, quae in corpore tali supponi possit, quantacunque tandem maiuscula moli, quantitate atque dimensione sensibili illud ins ructum sit. F. III. Quam bet autem Democritus huic sententiae aduer, Ptiysici secen seretur, & recentiores, quotquot hanc rem non set Um loquuntur, uti liores non admemoriter didicerunt, sed etiam intelligunt, satis commode mone mittunt diuisi- aut, quod in physicis aequiescendum sit certae cuidam Ditimae magnitu. qiq
dini pliciorum, imo corporum naturuium i adeo, sufinitum. I a vi r
86쪽
vt ilsa quidem comb nationem variani subire & sub hac maiorem moulam formare possint, minime vero quocunque dissolutionis genere ubterius ita comminui, ut magri rudinem illam suam ultimam amittant quam siue in statu combinato siue in simplici re vera habent atque retibnent :: non potuerunt tamen hane assertionem satis firmiter stabilire , neque possunt hoc hodie, res illi soli, qui clymi. eque atque mechanico geometri tam experientiae quam rationis satis compotes sunt. Hoc non so IV. Quamlibet enim geometria atque mechanica comIum e gmine'-sacile persuadere possit, quodaetiam simplexaritissama& intimae tria & mesii,3 innexio&mutua compres, formare possit atque fouere siue 'ue est clitateS , quas partim mixtiones partim con
emonstratu times vocamus ; & quod sub tali statu nulla vera postea diuisio ( seae potest.. vera atquet realiae Hic o bi locum habere possit soIum in numerosas
dum in infinitas nunores minutias et sed unicet illa duo ves tria corpora, quae combinatione sed complicatione sui praesentem, aliqueri statum mixtionisi subierunt, per Simotionem ex illo situ ,, sub quo iam inter se cohaerent , primo es. immediate magis seiungit possint; dico per unam solamlineam , nempe et missuram illam, qua se mutuo exquisite contingunt , minimetvero (in ordine directo ad praesentem mixtionem per ullam aliam Iineam Quamliber,. inquam ,. haec ita sese satis recte habeant & coneeptui respondeant quoil ita esse & sese habere Pos SINT: veritatem tameta facti ipsius, quod non aliter se habere So LE AN T, adeoque vere probabiliter non Issint aliten se habere sela utiquechymia commons , are valet restitimo in-- R. En hae certe sola eluxit luculenta illis distinctio, quam xer e pora primus in hoc gynere itae dilucide ob oculosposuit Becberis, inter cor-miXVa ta com-& eo ossa: quorum illa quidem ex ultimis P illis physice , - jh- per combipationem coalescant: haec ver composita e mixtis b. aut asmimmum Valde inaequali numero homogeneorum simplicium corpusculorum in uno huiusmodi physico posthae indiuiduo. Sane vero elimia magno exempl.rum numero hoc tes hium reddere potest, quod-tales, imo hine inde etiam subtilius variae se iterum dirim, possint in eadem illa intemerata priora seuprincipiis, e quibus coaluerunr; S subsis ant etiam sincertetalia, quoad novo, isto artificioso intertientu dirimantur .. Differentiae in- s. . VI. Verum enim vero offert sese hic noua charybdis, in
ii , Ehgus Aristotelica certe, di omnino etiam per indiuidua non paucorum..uta modernorumi theoria in voraginei ruit. Est haec perplexus , imo verum
87쪽
eius nullus conceptus de A G GR EG A T ο' physico es eiusque verX atquExeali disserentia ab illo, physico inditii duo. Aristoteli quidem nodi potuit non incumbere haec confusio, cum ille non agnosceret inditii aeuum physicum adeoque necessario aggregatum homogeneum etiam non posset agnosterer quantaquidem aggregatum ex multis indiuiduis e surgit; adeoque si individuum nota detur, etiam aggregatum e mulitiis indiuiduis dari non poteriet. Interim etiam aliis, qui chymicorum experimentorum nullam habent notitiam ,. satis certa esse minime potest late aggregati &-diuersitas Chymis veror monstrat uti e & confirmat ingenti exempIlarum numero, imo undique ab omnrastio liberum reddit, quod corpora illa, quae phaese indita ua dicit atque haberi merentur,. itae sigillatim tantae sinc exi iram , vr omnes humano; sensus sub illae constitatione o ut fingula omnino estuin
s . VIL ut tamen etiam huic rei lax suae anque veritas com mmsset tenenda utique primo loco es differentia inter aggregatum moi geneum atque herer genetim. Homon neum enim aggregatum vir staeundum dilia I manifestam alide euidensem veritatem nunquam dari terogiendum
potest , si illa Aristotellis diui iuras itar in iram unius eiusdemque eorporis vallare debet et irae in aggregatis Aeter meo aliquibus aliae est ratio partiumminorum, e quisus illa Vonstant se uti mox dicemus .s, VIII. Interim illud tanto magis, primo hoc lacci fundamenti in e in car selidi atque inconcussi valere debet,. quod aggregatorum mixto,gum ,. qua talium indiuidua , e quibus constant , omnino tantae sint ex gitatis, ut illa subisto numeraeo sui statu , fingula inquam, nullus adieini elata, squam humanus sensus assequi vaseato Proximum huic est, quod duntaeorpora haec mixta atque' compositi es hoc siti reiectu, quas inquam mixta: fiant per priorsas indisserantec se habe
aut ad omnem aggregathonem ., Aggregatione autem hae magis solum aposteriori peculiarem aliquam diuersitatem ex illis differentiis num seu corporumitamixtorum nanciscantur prouti nempe ver e comcursu inlitrumentorum certa alteratis oritur ,. ves e desti nato dine plane peculiaris aggregationis specialsissima disributio di os dinatio', adornatur. f. IX. Nempe sunt per dicta, aggregats oes Aomon heu ves differentiae iis hemeronema es porro, ver euidentius peculiariter ordinata irerum ves simpliciter, uti voeanr, mectani et, vel peculiari ter ornanica seu aff organicos - adaptata. In smpliquer hae imi gani mechanicis valet multum ipsarum materiartim peculiaris nauma
88쪽
cum &mech, proportio; in organicis particulariter nihil. Vt exemplis res sat eli. nicum exem- rior: Ferri eorpuscula minutissima, in corro siue aliquo liquore disso iplo ferri expli--sigillatim inuisibilia sunt: (quamuis enim in aqua forti colorem fulvum essiciant, tamen si huius coloratae solutionia gutta una in aliquotvnetis aquae limpidae diluatur, perit omnis visibilis color: & quamdiu etiam ille durabat, nullum usquam corpusculum ferri ibi seorsim
dignosci poterat.) chando hic puluis ferreus e tali solutione nihil ab
teratus praecipitatur, coit mox in moleculas iam magis visui propinquam tes. Quando hie puluis funditur, eXhibet v Eatum homogeneum sed ad sensum minis ordinatum. Quando vero malleo, lima, cote sevistum tale ad peculiares instrumentales usus efformatur, fit sta agere gatum poculiari plane modo atque more ordinatum. Et sicuti eadem massa ferri, pro lubitu artificis, in hanc aut aliam figuram efformari potest, ita patet inde, quod conditio ad organicam ordinationem aggregationis qua talem, simpliciter&in genere, nihil eo operditur. Quemadmodum etiam omnes musculi sunt carnosi, interim sinu guli diuersae configurationis &c. Ita etiam inorgamica, ct tamen o dinata , sed a simplici materiarum & fortuitorum motuum concurse oriunda, aggregata sunt v. gr. c flatu tam montanae quam salinae: comtra inordinate aggregata, eoagula fimplicia talium materiarum S e. Diuersitas eor- g. X. Imo vero ut ex hisce rebus phi optico-phaesita, prouporum mixto- gressum siciamus ad res nostri fori FIsio Oo - medicas , quin imo rum & vivo--etoologieo .pbsicis, sicimus statim differentiarum haruma buth8his ' ' hucusque ita traditarum applicationem, pro explicanda diuersitate ostentitur. conspicua corporum ut mixtorum S Ut vitiorum. I Ubi primum omnino locum occupat contrarietas illa non solum euidens & conspicua, sed etiam ex utraque parte necessaria, ct ut vocant essentialis, quod corpora mixta, qua talia, in indiuidua & numero finguia, non solum ab aggregatione famoso sensti aliena sint: sed etiam re vera aggregationis statum sub hae consideratione respuant, dum non nisi iit in Pii, late sui mixta sunt. Exaduerso vero corpora tantum absunt ab
hac indole, ut absolute'simpliciter de horum essentia sit ut
aggregata exsistant. a. Secundo: mi ta quatenus talia etiam indissi
renter sese habent absolute ad aggregationem siue homogeneam siue
heterogeneam. Ex aduerso vero illa aggregata, quae Diua corpora dicuntur Sconstituunt, sub absoluta necessitate ex heterooeneis ast rre. gata sunt. q. Amplius: corporum mixtorum numerosa est varietas '& sunt sere illa, quae stricta voci aeceptione mixta dici merentur, a
89쪽
promta plurimum aliena: imo etiam species, ingenti numero, tam firmo nexu materialium sui principiorum praedita, ut, nisi arte aut plane peculiari & rarissimo concussu insolito fortuitarum causarum , minime dissolutionem experiantur. E contra Diua eo ora, simpliciter ad unum omnia possident imo postulant mixtio- , nem aut compositionem e materiis minime firmiter & arcte cohaerenti, bus : nempe dissolutioni seu corruptioni putredinis peculiariter expositam. q. Vlterius: mixta corpora, ut ex se directe ab aggregatione aliena sunt, ct solum per accidens & per arum causiarum concursum aggregationi exposita: ita tanto magis, iterum dico , exsetper se, etiam ad aggregationis motam certum, ut a priori, indifferenter se habent. Aggregatio vero in Cimιm corpus absolute ut a priori penitus certam atque peculiari modo per singulas species ordinatam aggregationis dissositionem requirit, sine qua exsistere nedum subsistere neutiquam possint. s. Interim: corpora simpliciter mixta ad sui nullam peculiarem rationem habere comparent, inprimis alio quocunque quam simpliciter materiali respectu. Contraria penitus etiam hic iterum est ratio vivorum; utpote quae simpliciter a longa duratione alieniora sunt. Vbi inprimis ingens est differentia proportionis ex magnitudine Diuorum corporum erga simpliciter mixta col litorum; dum miXta tam exigua immensum quantum durabiliora sunt, quam quaelibet ingentia Ditia eo ora. 6. Praeterea mixta aUt composita corpora, qua simpliciter talia, simplicem etiam rationem habent durationis suae, ad simplicem proportionem mixtorum aut compositorum, imier quae versantur. Vina corpora prorsus opposita ratione longe duuersissimam rationem habent durationis suae mixtionis. Cum enim
haec ad dissolutionem aptissima omnino sit, ct praesentissimam quidem
'xque velocissimam; tamen contrario penitus modo ipsi euenit, ut comix Omnem hanc sui propriam atque directam constitutionem, &illo-xram etiam aliorum, inter quae versatur, proportionem, mixtio haec, in hac comparatione, etiam immensum quantum diutius duret, quam propriae suae materiali indoli conueniret. p. Neque vero etiam vide-
solum subesse, sed subest omnino vere S realiter peculiaris plane diuersias in eo, quod durabilitas mixtorum reliquorum qua talium, maximam partem pendeat a materiae eorundem conditione atque proin portione : vitiorum ex opposito durabilitas alienissima sit a materiae illorum quacunque conditione, imo eidem omnino contraria. 8. Quid Zquod hisce considerationibus, praeter iam dicta, etiam re Vera seorsim
90쪽
aiacenseri debeat , quod in minersteteguomixtorum non - vitiorum Diodotes sta summ'plere corruptibilii , qualis in Vitiorum aeniuerso regno viget , ineutiquam occurrat, sed huic seorsim si vae obseruetur. Vt illud simioPraeteream, quodiitalis quidem mixtiossit re materiis conflari necesse habeat; sed non aeque pariter etiam sui dissolutione ad reliquorum mixtorum geneses tam promte iterum sima Teverti Possitis quam ex illis coaluisse visa est. s. Praeter haec omnia autem primaria diuersitas cmissare cuiuscunque durabilitatis in eo oscurrit, quod simpliciter mixta nullam propriam ibi eruam caussamdurabilitatis suae Possideant, praeter nudam propor- Mim materialis illorum principiorum, e quibus conssata sunt; sthmusri oportim nalogiam ad occurrentiummateriarum.& harum quoqueproptationis mens am: ubi inprimis, & specialisis me quidem , etiam in ipsisnvitium mixtionem, qiιatenis mixtio est, ingentem essicaciam habent ab Issi illae mobilissimarum materiarum, uno b calor, aeris aqua et simiditas, Interim plane opposita ratio est sit is durationis, utpote quae etiam contrahaecomnia Mamateria ha Dam Urumentalia disse etianis a caussa specialissime pe- culiari, interna quidem , sibi omnino S a toto regno mixto. xuiu hon . vii lium alienissima, directe dependet. go. Iuxta hoc, spe xialissimae utique ulterioris considerationis subiectum praebet illud , quod etiamtotus modus vendi atque seandi in hac sit ili duratione mixGonis longe diuersissimus utique su ab omni cespectu atque effectu durationis aliorum mixtorum; dum iura ditatis duratio simplici, fremali
incorporeo Plotimateriali mixtioni externo actu nititur ims ab soluitur. II. Et hoc tamen itexumnoua diuersitatis ratione a principio agente, aggregato illi vitali utique tantisper, quam diu haec omnia praestast, insidente, inhabitante, immanente. Cui in omnibus reliquis nuxtis non vitalibus nihil usquam geminum occurrit, sed omne huic etiam analogum illis omnino deest. 12. Supremo loco commemorari meretur etiam illa diuersitas, Taod indiuidua ditiarum specierum
quando iterum dissolutionem mixtioni suae ineurrunt, per plane spe eialem directionem sinstinctu, huic vitali agenti primitus statim impresso semper nouorum in udumum productione reparentur: &hoc profecto in toto genere sex egno Diuorum, non solum in annos, imo in dies, sed etiam omnino in momenta, velut immenso ni reo Corporum e contra mixtorum non inuentium pleneque species, nisi