장음표시 사용
211쪽
non minus, quam centuplum spaci; occupet, experime tum ostendit, cum si quantum est granum milis ex ipso acincendatur, locum nucis igne compleat: Quam expansionem a solo halini troeste ex eo patet, quoniam inclusae spherulae elisio, absque vehementissima expansione fieri non potest; & cum puluis tantum hali nitri non habet, quantum est opus lente emittit, diminuta quoniam est expansio ipsa; Quo fit , ut nonnulli asserant, nec forte immerito veluti Nicolaus Tartalius, absurdum non eisse, pyrium puluerem absque sulphure, & carbone confici posse, cum sit, quod in amplissima simplicium latitudine, extare aliqua possint, quae sulphuris munere fungi queant, quod est ignem cum flamma concipere: nonnulla, de qua: officio carbonis, quod est ignem, absque flamma tamen, quandiu opus est conseruare, immisexpandente sese hali- nitri virtute per modum venti validissimo spirantis , dc multiplicare; Ita absque hali nitro fieri nullo pacto p se, ut confici possit: Et quia celeritas conuersionis pyrii pulueris in ignem, pendet ex proportione caloris ad illius repugnantiam, eo siquidem attenuato, usqueadeo repum gnantia minuitur, ut pulueris persectio eousque progredi Possit , ut momento tota accendatur: Hinc si iusto tonuior fuerit. dummodo in reliquis repraehensibilis non sit, totus simul ardens frangii machinam di Quibus stantibus cum pro hac absoluenda operatione, praeterquam- quod hali nitrum purum, undequaque perfectam eligi
solet, cum ob vehementem .satque durantem circumductionis motum non possit , non vehementer adhuc atteanuari , & attenuatum tam ample suam vim diffunde do, non possit a mininia quavis aquae parte non nisi strenue calorem abigere, plane perspicuum est hac peculiari praerogatiua , non cunctis modo simplicibus praefere dum, immo nec eorum ulli esse conserendum: Quam vero ob causam Aqua sponte ad eam frigiditatem aestate ma
pervcniat, ad quam adiumento halinuri peruenit. Aa
212쪽
In x. lib. Problem. Plobi. 16.
iquia ob maiorem resilientiam aliquando maior necedat actio, uti dilucide aperuit Alexander, dum caussam assiagnans, quamobrem olla, quae validiora sunt, ex lapsu, casuquer frangantur ; Caro quae mollior. & debilior eis, ictus iniuriam euadat, dixi te Quae validiora sunt, rei noxam inuehenti renuuntur, itaque sua persistendi contenatione corrumpuntur; Quae autem infirma , & mollia sunt, locum rei dant occurrenti, & cedunt, Itaque tutius subterfugiunt: Hinc praeduros parietes, bellicorum tormentorum globis ictos frangi videmus: Propugnacula Viminibus contexta, quamuis absque comparatione infir-imiora , minimer Vel potius dicendum est, feruorem ideo expugnare, ignis quoniam abelt, a quo ille fouebaintur, vim aeris, propriam frigiditatem hebetem , conse uantem, vincere, ideo non posse. Quoniam caussa illam fouens tunc de adest, & ob sui praestantiam non potest su- Perari: Quam ΛNitoteles, & Averroes protulerunt dicentes esse Solis propinquitatem nostro Lenith, a qua litextu, decua radij recti . vel fere recti producantur, hi ideo super com. 4 . se magis reflectuntura Adde impressionem illam exactdiu aere Perpetuo agente in aquam figi. absque enim obmstentia recipitur, quia per qualitatem spiritualem praeterquamquod illius susceptioni. vi pote paratissimus perti- maciter retinet. propinquissimus enim est naturae ignis. Queritur tandem, utrum aqua hoc modo refrigerata alia quid efficiat, quod sit contra bonam valetudinem: Di- Cimus illam perpetuo bonae valetudini officere; sed non uno modo, quoniam neque homines uno modo illa utuntur: Namuel in ipsa immergunt modo vasa potulenta materia plena, modo clathos , paterasve, in quibus illa venit potanda; modo oenophora hinc inde per ipsam circumducunt, quem modum Hetrusci fabellare nuncus Paner Quibus vijs eo prorsus modo indit, quo laedere quamlibet materiam, ferientis frigiditatis limites attina
sentem , partim iam diximus. & partim sumus dicturi.
213쪽
In lib. 1. cap. Io. lib. 3I. eap. 6.
Si autem in potu illam quis ad summam incontinentiam, summumque valetudinis contemptum deueniens assume. rer , longe magis adhuc officeret, tum quia praeter ferientem frigiditatem ratione permixti halinitri , valde rec dita principali conditione aquarum potabilium, perfec tio quarum ex puritate,& simplicitate iudicatur , & naturae Thermalium propinqua fit,cuius usus tutus nunquam illis esse potest, qui integra valetudine fruuntur L Adde halinitrum, quantum Nitro persimile multum autem ex Matheoli sententia iam ostendimus aquas quibus permiscetur totidem, &nitrosis persimile&efficere: Quas, Praeterquamquod, & Vitruvius , & Plinius in via fuisse ad euacuanda corpora scriptum reliquerunt 2 Galenus inter causas, siccas aegritudines concitantes illas recenset, ue intro assumantur , siue foris adhibeantur. Et ante ipsum Diuinus Hippocrates de ipsis sermoanem faciens intertio capite libri de Aere , Aquis, & Iocis, dixit, duras. aestuosasque esse, & quae difficulter minguntur. & ad aluir egestionem contra-
214쪽
UNDAMENTA TAM EX DI. VINO HIPPOCRATE QUA M EX DI-
V seta denique trutina. xt res tandem ad exitum Perducatur , vel nulla posthabita indultria omnia veniunt examinanda spectantia ad Praefrigerationem prodeuntem an iue,&a gelu, ex quo maiorem , magisque nocuam frigiditatem sorte hali nitro inducant, & n Bra hac aetate, veluti pestis quaedam suborta est apud Onimes propemodum Nationes consuetudo , vel niue vinum diluendi, vel illius usu. aliqua altera viarum, de quibus dicturisimus aquam una cum illo adperniciosam frigidiatatem redigendi: Qua in re permulti iam ubique roc Tum tantum industriae consumunt, ut in subterraneis singulari arte extructis locis , palea inuolutam niuem permaximos adlus seruant: Ad quorum voluntatem Nicoalaus Monardes Hispanus, de quo supra suimus racio cinati , temere conatus est ostendere. D. Hippocratem, Gaaienum , aliosque probatos Medicos tam pernitiali abusui assentisse: Quibus fundamentis id suadere ausus fuerit expendamus: Primo inquit perpaucum extare inter quam pluuialem, S eam, quae a nivibus resoluta est distriamen ; iccirco eam a quibusdam iniuste damnari: Priamum cum legerem putabam me hallucinari: Deinde deintegro animum aduertens ita scriptum inueni:
Eapropter quantum ipse halluci natus lacrit, hoc verum, I a vel
215쪽
vel aliqua in parte esse existimans quod non credo γquinimmo potius tam fallacibus argumentis hominum mentes a veritate abducere tentans: c ut cunque cupit scire, confugiat ad D. Hippocratem , qui Ditendere volens eas, quae ex niue, S glacie sunt aquas, ut par est, pluuijse regione opponi ; nam sub eodem gencre continentur, in illis enim assumitur solum, quod tenuissimum est, leuissimum, atque dulcistimum, quod vero crassum , ponderosum , & crudum est, relinquitur: At in glacie, di niue contrarium ad unguem accidit, cum dum fit nix , aut glacies, tenuissimum, leuissimum, ac dullae evanescat, quod relinquitur, & concrescis, est crudum, crassum,&turbidum di Ollendit at tem non ratione, sed & quia res tanti est, quanti co stat momenti sensibili experimento vir diuinus dum is Inquit. At vero aquae ex niue, di glacie lactae omiri nes malae sunt: Cum enim semel concretae suerint, nonis amplius in pristinam naturam restituuntur; Sed quod is quidem in ipsa clarum, ae leue, & dulce est, excernitur, , ac disperditur: quod vero turbidissimum est, ac pona is derosissimum relinquitur: Hoc vero cognoueris hocis modo; si enim volueris hyemis tempore vasculum ce ,, ta aquae mensura sub dio, exponere, quo maxime conis geletur: deinde postridie in locum calidum deporta- ,, tum sinere; quo maxime glacies liquescat; &ubi exo- is tuta suerit, aquam metiri, reperies aquam multo pau- ,, ciorem . Atqui hoc signum est, quod a congelatiorum ne, id, quod leuissimum, ac tenuissimum est disperdi-M tur,& non quod grauissimum,ac crassi simum existit: ,, non enim hoc disperdi poterit. Hac igitur de cau- ,, sa has aquas, quae a niue, ac glacie eliquantur pessimas is esse ad omnes res; item quae ad has sequuntur: Et pr priam sententiam dum ex Hippocratis sententia comprobare nititur dicens, Scythas ea uti in quotidiano
potu, amriccara destruiti apud eos, qui Hippocrate puri
216쪽
perlegerunt, ubi tantum abest , ut ijs, quae iam adducia sunt contradicat; nunquam assuetus sibi contradi. cere immo ita verax, ut Plato illius placita nunquam deserat, Galeno teste in libro contra Iulianum, ut priamo ostendat Scythas ad aquas a nivibus. & glacie res , Ertas, bibendas coactos esse hisce verbis. Neque vom,. r. ventia calidis locis spirantes valde ad eam Regi ν, nem penetrant, nisi parumper, & debiles; verum ab
M Vrsis venti procedentes, sunt illic perpetui, frigidi, as, nivibus, glacie, ac aquis multis, qui nunquam a monaes, tibus descendunt,ut propterea etiam aegre habitari poλιν, sint, Aerque ipse totum fere diem nubilus campos o 'i,, cupat; ipsi vero in humidis locis degunt, & fere perpe- ,, tu stipsis hyems, aestas autem paucissimis diebus, at. i, que illis non valde multa . Quibus ex verbis aperta constat, minus culpabilium aquarum copiam illis dees.se. Quae vero detrimenta ex coacto potu, praecipuo huiuscemodi aquarum illis succedant, patefacit, dumis inquit. Propter quas caussas formae eorum sunt cras. M is, & carnosae, idest pingnes, nam paulo infra eos nu- ξψ ις ς p
s, dos carne esse ait. Iuncturae vero humectae, & ineffic is ces; ventriculique humidi omnes , maxime omnium i
tamen inferior aluus: Nam quamuis hi homines habeant omnia membra principalia, frigida, & humida, di imbecillia, uti clare ex toto decimo capite colligiatur. cerebrum videlicet. & cor ob aerem, inferior tamen venter, uti inquit, est longe imbecillior ob aquam, hinc eorum plerique ad venerem, & longe plures ad geonerationem impotentes sunt: Qui igitur illis pers t. miles esse cupiunt, poterunt tales aquas in potu assum rei Dum postea subijcit Romanos voluptatem, cua . riositatemque sequentes solitos fuisse aliquando tales a- . quas biberer Atheneum carmine Sopitae vetustissimi i. Poetae, nobis ostendere talem potum tunc temporis inia iste: Quem & non in Urbibus modo , vcrum ec
217쪽
in exercitibus,Pericrates Graecus Historicus narrat, Atrotem historicum . Xenophontemque multarum gentium mentionem fecisse, quae non niuem modo, verum & aquasa nivibus resolutas continuo potare consueuerunt: PINnium Secundum copiosam niuem conseruasse pro materiatum Potulenta, nec non & esculenta praefrigeranda: Heliogabalum Imperatorem praegrandem,quodam in Vineae suae monticulo foueam habuiste, in qua insignem niuis co- Piam hyeme collectam conteruabat, quam in lautissimis
suis cenis aestate dispensabati Chareitem Mitileneum ea in hiitoria, quam de Alexandro Rege conscripsit, recitare, in Petra opulentissima Asiae Urbe triginta foueas perpetuo extitisse repletas nive, Regiae mensae aestate inseruien te: Quinimmo tempestate nostra idem mei praestari non in Alia tantum; sed& in pluribus Africae partibus, totaque in Europa, & longe magis in omnibus Turcarum Principi subditis Vrbibus, praecipue Byzantij, ubi, quo niam in quotidiano est usu, passim fere venditur. Quod& vetustissimo in usu est in omnibus Germaniae , Flan- . driae, Pannoniae, atque Bohemiae Dominiis: Dicimus, ecnulla aetate homines defuisse,qui tam insensum naturae liua
mans abusum insectati sint: Hinc Doctus Euticles uti ipseamet etia recitat sua quadam epistola,niuem potantes conuiciis urget: Quos & Plinius, ut pote naturae ordinem Peruertentes exagitat: At quis est, qui nesciat, quemada modum nulla fuit aetas, immo nec regio, quae mendaces, fures, homicidas, detractores, impiosque homines non habuerit; plurimum cum possit in tanta varietate , tem-
In lib. de peramentum, loci dispositio, quod ab Hipp. mire osten-
ςxς, quis sum est, victus ratio, consuetudo, mores Parentum, edu-
' catio: Sic & nullam, aut aetatem, aut Regionem fuisse, in qua homines non fuerint. qui voluptatum blanditijs iu lecti, varia insortunia non subierint, atque in diuersas calamitates non inciderint: Homo enim, etsi solus rati
natio sit, quia liber, vult saepe absque ratione uiuere: Bru-
218쪽
ea , quoniam instinctu ducuntur, minus ossendunt r inter quas quidςm erumnas haud sanὸ mediocris ex illimanda
est fatuitas, a qua homines correpti incongruo vitae cursu, propriam incolumitatem temere oppugnant. Ita veconstet non minus superuacaneum , quam absurdum elle
inquirere, quid homines agant, cum quid agere cenea tur, inquirendum sit .
T quoniam dicunt Avicennam non impr-
bare potum , in quo nix fuerit dissoluta suo more adducentes vix librum, in quo de hac In 3. Fen. materia agit, iccirco ut tantae rei veritas p lib.Doct. elucescat, expendamus quid ipse dicat, dum de tuenda valetudine temperati corporis loquiis turr Ait igitur, in complexionibus temperatis, Aqua conuenientior est, quae in frigiditatis fortitudine tem perata exiliit: Quae verba, etii expolitione nulla eg ant, cum clara sint, sic tamen ab illustribus Au .cennae Inter praetibus eam a Galeno desumentibus In x. meth. medendi cap. xi. & praesertim a Doctissimo Iacobo Foroliuiensi exponuntur. Idest non frigida veli
menter , ut nix, nec veluti tepida, sed sensibilis frigiditatis: sed quoniam subijciunt Avicennam permittere, ut nix ipsa permisceatur cum materia potulenta: 24 Iura .
219쪽
rum nec ne id sit verba haec in praeallegato capitulo ,, conscripta patefaciunt. Et in niue etiam bona hu- ,, iuscemodi extat dispositio, quoniam quod ex ea resolua, uitur, neruis , & membris anhelitus nocumentum facit,ri & Omnibus interioribus, & neque tolerat eam nisi vehe- , menter sanguineus: Quod si non illico, nocumenatum alicui fecerit, secundum longitudinem dierum isari ciet, cum in annis processerit: Quid autem per vehementer sanguineum intelligat,non est, cur nunc repet In lib. de mus, cum in explanatione eiusdem dicti a Galeno proa. Renu affe- Iati abunde iam a nobis ostensum fuerit in capite qui nouum di- to primi Iibri, qui quidem Galenus ab adducto iam es eu , , Hippocratis Placito nullatenus recedens, dum de aquis
De. cap. r. v niue liquescentibus sermonem facit, sic inquit. In decimo ,, Quae vero ex glacie, vel niue liquescento fiunt, deteris ς p tib de is rimae sunt: nam in iis , quae a frigore congelantur,
I bE , ' ,, quicquid in ipsis continebatur , quod tenuissimarum
In lib. de is eskt partium, id totum exprimitur. Et quia volunt ni, qui Avicennam alioqui nunquam assuetum nec sibi, nec 'r' Hipp. contradicere, ostendere ineonstantem fuisse, dum nos ad decimum sextum caput, doctrinae secundae Ina primi relegant, Quae dicat ad rem hanc spectantia, omnia expendenda sunt r Et primo constat circa medium praedicti capitis, ubi vitioses omnes aquas connumerat, inter ipsas, quae ex glaeie, & nive, liquescunt reponere, is dum inquite Nivosae vero, & glaciales aquae crassae sunt. Et nihil obstat id, quod paulo infra in eodem mei capitulo, in medium affert, Ex quo ebicere te tant Avicennam haud improbare infensissimum niuis .ri aut glaciei usum, dum inquit. Nix vero, & aqua is glacialis, cum munda fuerit. & non comixta alicui reiis virtutem habenti malam, siue soluatur, & fiat ex ea am,, qua, siue cum ea de foris infrigidetur aqua, siue ipsa in
is aquamet mittatur, erit bona. Non enim animatavcrtuat, vel polim animaduertere nolunt, dum Prim
220쪽
eeps dicit bonas esse huiuscemodi aquas, unumquodaque aliud potius velle nobis insinuare, quam illarum ' potum inseruire valetudinis conseruationi; veluti per- . spicuum fieri potest omnibus, quos tum antecedentia, tum subsequentia, sententiam hanc verba perlegere, vel non pigebit, vel nobis ea hic, veluti & cuncta alia fide- liter exarantibus, fidem adhibere voluerint: Post- quam igitur declarauit, mixtarum aquarum aliquas ι esse vitiosas, aliquas vero vitio carentes dum inquit. M Aquae praeterea, quibus admiscetur substantia metalliis ca, aut eius simile, & aquae sanguisugales omnes malaeti sunt, in quibusdam tamen earum exiliit iuvamentum, is veluti ea, in qua virtus ferri superat, iuvamentum praeoo stat ad hoc, ut interioribus fortitudo tribuatur, & D A reb prohibeatur idest dispositio , qua ventriculus, cisi, bum corrumpit,vel ipsum non retinet. Et quamuis L niuales, glacialesque aquae omnes vitiosae sint, non ta-
men omnes ratione mixtionis, cum earum aliquae in. mixtae sint: Nam nix infici via mixtionis duobus potest modis,'Primo scilicet dum nubi, ex qua ipsa sit,
dum congelatur corruptae partes aliquae terrestres per- .. miscentur. Secundo dato, quod in se pura sit, si e dat super vitiosas plantas, terrasve, aut res alias, quascunque putredine insectas: Pariter & glacies dicitur
vitiosa, quotiescunque mixtionem contraxerit ex aquis permixtis, ex quibus dum fuit concreta, veluti ex palustribus. Collatam igitur utramque aquam niu lem scilicet, & glacialem, quotiescunque inpermixtae . sunt ad aquas permixtas vitiosas aliqua permixtione, . honas nuncupat; minime tamen simpliciter, uti paulo; infra patebit: Quod si quis quaerat, quae sint metalla,
a quibus aquae vitia contrahunt, aquae inquam non medicatae, sed quae sunt in continuo usu pro potu; nam quae curativas virtutes, vel a metallis , vel a fossilibus