장음표시 사용
241쪽
cum nihil est, quod subeat, aut substituaturi Adde de
parum illi obsistere sanguinem, cum rarior effectus sit ob aestum, ratione cuius acquisitae raritatis aquam calis dam frigida celerius congelari scriptum reliquit Phyl- DPhus cuius penetrationi ,& sanguis, & solida membraeo magis fauent, quo magis aestuant, ducta eo naturali impetu, de quo iam suimus loquuti, ut ad pristinam, magisque secundum naturam dispositionem reuertantur. Regredientes modo ad alium locum Rasis, ubi inquit ipsum in praeseruatione a Peste laudare Potum aquae niuis; laudat utique , & merito , sed non prout habet simplicem rationem materiae potulentae, qui nim mo potius prout habet rationem praesidii, sat strenudprae custodientis homines a peste: quae quidem praecustodia ,ut narrat Galenus ad mentem Hipp. in secundo Αphor. decimoseptimo, curatio quod amodo dicitur et In domestico siquidem potu assumendo videlicet in cibo matutinis, vesperi inisque horis, peste ipsa vagante , quemadmodum obest vinum vinosum, purum , copiosdai sumptum , quia immoderate nimis inflammat creudant quicquid volunt plerique Gallorum, qui eo absuque, a pestilentia seminime euadere posie pro certo haabent sic & fyncera aqua, quoniam cordi, ventriculo,& in mulieribus utero, viribusque, omni in subiecto Parum amica, ni obstet consuetudo eluti in Abstem ijs, non conuenit: Nam appositus in Peste potus, est Vinum album, perspicuum, maturum, subausterumque, di probata aqua temperate dilutum: Admittit itaque illam Rasiis, ut praesidium; sed non in qualibet constitutione indiscriminatim; sed in ea tantum, quam ipsemet explicat dum inquit: Quando autem in fine aestatis multus fuerit calor, Autumnus quoque valde siccus,& multum pulverulentus extiterit, ac frigus, re pluuia venire tardaverit; Mansiones tunc infrigidan
dae ,&humectandae pannis crastis aqua aspersis, atque
242쪽
is appensis, & aqua in domus pauimento roratione erunt: is A labore quoque, de coitu. abstinendam erit; corpus Ox praeterea aqua frigida lauandum, & aqua nivis in potu,, jumenda; Saul cli etiam coctum niane cum multa aqua, ,, & pauco Zucaro bibendum erit, & aqua in niue infrigis, data potanda: Per Saul cli autem Arabe&Polentaminatelligunt, cui siccandi, unaque & refrigerandi facultatem inesse, potissimum si hordeaceae sit ct ius conficiendi modus in lib. 1. de Dyam id ijs traditus est ex
Galeno habemus in comentario ε. in lib. Hipp. de rautione victus in acutis morbis super textum D 2. ubi inquit Hipp. illam modo ex hordeo , modo ex tritico modo ex ambobus parari; multa &. de ipsa a Galeno conscripta sunt in primo lib. de facultatibus alimento rum cap. undecimor: Non in qualibet inquam aeris constitutione: quoniam ut Galenux inquit, & optime: In ' lib.
Pestilentia oritur magna ex parte ex inspiratione aeris . V circumstantis a putrescibili evaporatione insecti , quae evaporatio etsi calidam , humidamque aeris constituationem consequatur ut plurimum , contingit tamen quandoque eodem Auctore ubi supra, praecedere ambientis aeris caliditatem inmodicam, quemadmodum in ea pestilentia, quae Athenienses inuasit ut Thucidides inquit: Et quamuis in praecustodia a peste tota vi tus ratio ad exiccationem vergere debeat,ita instituente Avicenna: Hinc legimus Galenum summis laudibus. In p. quar Prosequentem admirandum Hipp.. qui pestem illam ex xl xx α' Aethiopia ad Graecos venientem, non alio praesidio re- 1'ytib . depulit, quam praecipiendo,ut ignes per totam Civitatem Theriaea
accenderentur; Vagante tamen ea constitutione quam adpimne.
describit Rasis Autumno praesertim, usui impense refri- ςδῖ'
gerantium, non admodum tamen siccantium prorsus insistendum esse, multa persuadente Primo quoniam intemperata , ut effecta corpora sint, ab hac constitutione per sex mensium spacio perdurante, seret necesse.
243쪽
est; ideo contraria illis adhibenda, uti Galenus recti siμ
me iubet in sexto de tuenda valetudine, quia a similibus cum perpetuo ad statutos morbos disponantur, ad pellem suscipiendam, via hac maxime disponuntur, hebetata maximopere resistentia, quae in optima dispositione . vel Optimae proxima consistit: Secundo , quia cum non postie impediri aduentus Autumni, qui tum ex suis qualitatibus Vitae opponitur, tum & quoniam tunc & sol a nobis disce. - ps.t qui ζst Auctor vitae,& generationis , & conseruati
tex.16.11. nis rerum omnium teste Philosopho, propinquus enim, &meth. tex. remotus facit ille contraria, ut idem asserit; hinc in Au-33 I tumno Arborum folia siccantur, & decidunt , & marc
2 ρε Λε , scunt quamplurima ; cum inquam aduentus illius non& eorrup. Possit impediri, saltem humoris omnium perniciosissimis . 16. multiplicatio pro viribus retardetur, atrae bilis videlicet, quae cum perpetuo tunc generetur perustis in aestate duobus succis, sanguine videlicet, & flaua bile: ita affirma In lib. de libus Hipp. & Galeno,&pernitiosa sit, uti aperte indin tura lim cant aegritudines, quas vagari aperit nobis Hipp. in az.1., ΥΤ tςrt ij aphorismo, longe maiori in copia, feruentio
morb. Vul. que, ac pernitiosior ob perseuerantem a Rasi explicitam Constitu tionem, cum progigni necesse sit, ab eiusque praesentia non minus membrorum illum gignentium intem Peries augeantur, quam a dictis intemperaturis eiusdem quantitas,& copia, a quibus humana corpora, & pestis susceptioni,&morti maxime obnoxia redduntur: T nebatur Rasis, aquae niuis potum laudare, tanquam eum scui summa inest facultas prohibendi ex ultionem, sine qua sanguis, & flaua bilis in naturam ali ae transire nequeunt. Postremo pro sedanda siti, sedat autem illam aqua temporando membra supercalefacta, quae cum non extinguitur. hominem perpetuo consumit, & tabefacit, iccircoque de
ad pestem concipiendam disponit semper, quia humores
acuit, & calorem supra suum humidum accendendo prae-
Parat ad febrem,acremque plurimum ad attrahendum im
244쪽
pellit euentandi aucta necessitate, tum per conspicuam inspirationem, tum per assiduam arteriarum dilatationem , qua subitantiae aeris ambientis aliquid perpetuo trahunt iuxta Galeni sententiam; Quae omnia cum Inp.dedsi perpessa sitis longe magis praestet, dicta iam vagante ser. seb. constitutione, veluti homines vehementius utraque via ς P inspirare cogit, ita & pellem ipsam longe facilius suscia Pere; susceptionis siquidem illius potissimum caussa, uti Galenus asserit, inspiratio cum siti Tandem addit Vbi supra, Rasina , suadere i)s, quorum ventriculorum concoctiva iacet virtus, vi sibi ipsis praesto sint, aquam niuis coni nuo assumant in potui Qua in re calumniatur Rasim, S multifariam.: Nam in quinto lib.-continentis, in C pite quo de Ventriculi affectibus ratiocinatur, ubi de imbe- P 'cillitate digestiuae agit, nihil dicit, ad aquam, vel frigidam , vel niualem spectans: Ita ut mihi sedulo peris quirenti nihil inu nire licuerit, nisi ea in parte dicti iam capitis libri praedicti, in qua de Apostemate calidon ventriculi agit, ubi verba haec profert. Vidi plures,
is &plures, in quorum stomaco , grauis erat nutricatios, nimis, & assumpta aqua frigida in potum, exoneratum ,, est cibarium inde, & mitigata fuit inflammatio ventris.,, & inde bona digestio facta fuit. In quibus laudat aquam frigidam non nivis. Secundo non in qualibet indigestione, sed in producta ab intemperie calidae Poliremo non dicit continuo esse bibendam: Priminquoniam, quae habent rationem medicamenti non sunt. continuo assumenda,& maxime quorum Ope vomilaus
concitatur, veluti in dicto hoc supponit: Sed sit ponamus Rasim alio in loco, quem reperire haud mihi licuit, recitatam ab ipsis sententiam conscriptam reliquisset Iam pene infinities dictum a nobis eis, & nunc repetimus perlibenter, aquam frigidam etiam v lde. medicamenti rationem haberea etsi enim Hippocratii i lius, quam Galeno inhaerentes, usum illius conse
245쪽
tim in magna quantitate assumptae acutissimis febribus depellendis non undequaque probauerimus; habere inuquam magni praesidi, rationem, tum respectu multarum contumacium aegritudinum, nec non α illas concombiantium symptomatum.
CAP. VIIII T quamuis scopus, quo nostrae cogitati nes intenduntur, alius non sit, quam vireS Praegelidae aquae in uel tigare , collatae ad D corpus humanum, sola sanitatis custodia indigens: Ne forte quis nos ipsam in.postremis posuisse exitii met , pauca haec de illa, praeter ea. quae iam ad mentem Hipp. supra adducta sunt, nec trita , nec iniucunda , nec curantibus nobis inutilia subijcere placuit: Illud supponentes nullum elementorum esse. quod curatiuae medicinae parci tamquam materia aeque, ac illa inseruiat: Nam ignis, qui vere elementum est, interque ccetera perfectissimus. & generationis caussa, ut inaquit Averroes, nullum prorsus usum praestat: Qui vero pud nos est .& cum illo aequivoce dicitur iuxta Alexandriticae Aule. lententiam. viI Idem mei Auertoes refert, tum ubi la- om. 1 s. pra; etsi multa efficiat meliora ,& interdum latentem re- TR 'P rum naturam detegat, quaedam etiam quos volumus in θ
246쪽
mimus igne nobis idonea redduntur; panis ,& pecudum,
pisciumque carnes quamdiu cruda sunt, ner appetuntur quidem, ubi vero cocta fuerint in nutrimentum cedunt rdiani homo cum sit in medio conititutus, qui cibi, turrae multum, aut concumacis alioqui subitantiae continent in seipsis, ventriculi viribus infulium ; is vi ignis domiti r diguntur ad caloris noliri proportionem: Adde extera naS nostrorum corporum partes, per hyemem calore ignis c uti constat maxime iuuari,& maxime dum aegroramus, nec non,& internas, cum scilicet epulae vi illius actu calidae a nobis comeduntur: Afferunt liquident tunc praerogatiuam futurae concoctionis ad cognatum suum calorem naturalem: Amplius & multa reperiuntur, uti copiose narrat Calenus , ad structuram medicamentorum attinentia , quae donec priscam naturae suae rigiditatem seruauerint, & acerrima, di nostris corporibus inimica es, se, docet experientia, Ignium virtute temperata, curandis morbis idonea redduntur: Etsi inquam tot utilitates , accommoda pariat, in materiam tamen medicamenti cedere nequit: Nec cum eo secundus in ordine, vere elementorum, Aer scilicet, quamuisprata, nobis undique sit, &intus, &extra; unde nec admoueri, nec amoueri poteit: Terra pali modo, quia desiccandi vim possidet. partibus extimis quouis affectu detentis exsiccatione egente admoueri pol it ,& potissimum si igneae substantiae mixtionis sit expers ; nam quae talis eli, i ta desiccat, ut minime sit mors dax: Ad internos autem affectus. vel parum,vel nihil potest proficere, quoniam per os eam allia mere non minus nocuum. quam horribile esset: Per terram autem hic, nec synceram intelligimus, quam In mundo ostendi non Poste una cum Phylosophis Galenus asserit: Nec primum genus terrae Phylosophi cum . quod iuxta traditam a Galeno terrarum diuisionem lapideum est, de quo nonnulla a nobis prodita iam sunt, ubi de refrigeratione Illa, quae Matmoreis r amentis absoluitur ratiocinati fuimus: Nec
247쪽
secundum pariter , Phylosophicum, quod metallicum
Corpus est, de quorum aliquibus, & nonnulla dicta iam sunt: Multo minus aliquod genus medicamentosae terrae a Galeno nuncupatae gratia lucidioris distincti nis, cuius classis lemnia est sigillo Dianae obsignata; Alteraque lemnii, qua Fabri utuntur; pariter & tertia
quae cum mirifice extergat, qui lintea, & vestes lauanto ea utuntur vice saponis: Hae nimirum omnes ita di-Itant a natura simplicis elementi, ut inter mixta imperfecta potius conumerandae sint: Per terram igitur truVbi supra. iam hic usurpamus, de qua Galenus loquitur dum ait.,, Terram usitate a latinis vocari dixi, quae iniecta aqua is statim soluitur; & fit lutum huiusmodi ergo est, quari homines ad culturam elaborant differentias habensi is quasdam sane secundum propriam rationem,&quae se quuntur: Hanc siquidem in terrarum latitudine maiorem cum comuni potabili aqua proportionem hab re, non est, qui nesciat o Aqua itaque frigida tanta in re non unum, vel duo illorum seiunctim, quinimmo omnia, simul & longe superat: Nam tum intrinsecus exhibita, tum & extrinsecus admota varios affectus depellit, varia membra infestantes; & ne methodum deseramus; sumpto exordio ab affectibus membris animalibus negocium facientibus, ad eos , qui spiritualia am:gere solent pertransibimus, a quibus ad eos, qui na
turalia, nec non, & quae membra generationi inseruientia vexare sistent, additis nonnullis , Quae inter cuini randum aliquando accidere Ient, ut sciant legentes.. nos gelidam aquam, tanto amore prosequi curantes. quanto odio eam, limites frigiditatis excedentem,cum Potu assumenda est, prosequimur, intenti nobilissim omnium medicinalium operationi, cuius videlicet adα iumento sana corpora in optima sua dispositione con-
seruantur. A Q V A , itaque frigida dum vigiliae Pry uat Putasaiam iuccurrit, primum O. coluendo
248쪽
modicumque illius bibendo; multis enim modis constri, comprimendo prauos vapores , qui sursum asccndentes omnum prohibent, cerebrum humectando. concoctio nemque iuuando, eo modo , quo paulo infra explanabinius; Quin etiam ipsa cogitatio rei, somnum conciliare Potest, de in pictura, mare, sontes, flumina, de lacus inter lucos, sylvasque, adeo, ut vix fieri possit , quin omnibus simul concurrentibus, sotnnus non obrepat, ita illi amica est aqua, & solitudo: Ei usdem usus in potu, tremori co uenit, ut refert Rasis Ioanniiij authoritater Dico tr morem , qui ex vini potu ortus est, transitus ad aquam, deo quandoque bene curat, ut multis praestet medicamentis; nam tremorem ipsum aliquando frigidorum usu curandum esse non modo Galenus docet, sed probat Hipp. τ 3; Lauthoritate, qui Eslymarget ancillam, cuius totum corpus tremore. Omore occupatum cum esset. liberauit secta venae Ad palpit conς pariter, qui syncope laborant, seu ob oris ventriculi Mui i aestum, seu ob caliditatem balnei, ut etiam Galenus tradit, I '' Praestantissimum auxilium est frigidae perfusio, tum etiam Glauco. moderatus potus, retinere quoque eam in ore non parum ς-e confert: Porro etiam in omnibus alijs lapsibus virium. seu animi,seu vitalis facultatis plurimum confert aquae λα .gidae inspersior Illius & potus confert singultui, foetorioris, sectorique corporis , tum & suspirijs: Nec ab re hisceomnibus: nam humores corrigit, educit, putredi nique illorum resistit, aestumque tollit membrorum natu-rcitum, quo sublato, inuoluntaria illa suspiria cessant; fieri enim non potest, quin & praecordiorum calor diminuatur , a collecto siquidem circa ipsa praecordia calore, suspiria concitari, veluti i)s, qui in luctu sunt accidere videmus; & scriptum reliquit Galenus: Pauca pariter aqua .
frigida statim a cibo sumpta, ut Celsus inquit, & maxime μ' ci est cui somnus succedit concoctionem iuuat, & sitim extin- ό 'guit:. quia etiam Aristotelis consilium fuit, ideo nona Iorti ratione alienum; uti mina Galenus docet. claudi- '
249쪽
tur os ventriculi inferius, dum cibus concoquitur, cuiu clausio ab aquae frigiditate iuuatur, unaque & concoctio4 ab ea siquidem repulsus calor, ad intima, fundumque refugit , atque colligitur: Et quod magis mirum videtur, non icibo solum, sed Nieiuno pauca ebibita concoctionis eiusdeur ventriculi, atque nutritionis imbecillitati conferi; quotiescunque inopia caloris innati, etiam ab udimem perieulla, vitiat opera visceris; calorem, quia uti clictu est, in imum ventriculi etiam inanis cogit, confiseni atque: A cibo autem perpetuo pauca sit; in maximis vero corporibus, ieiunis, ventriculoque ea, qua diximus causa languentibus a dimidio unciae ad uncias duas, nec singulo die, immo vix singula hebdomada semel, Tanatum abest ut continuo e niue eliquatam, quod non minus falso, quam temere Rasi adscribunt in quotidiano potu. alsumere debeant, nam veluti ab immodica, visceris viaribus destitui is homo ut breui pereat necesse est, ita a pauaca, tempestiveque assumpta confirmatis, quid mirum est. omnes functiones restitui unde ex bona coctione, nutritioneque reparatus, ac restauratus in integrum etiam abiaque auxilio persistit,& munere suo recte perfungitur: F mes facta ex resolutione, aut raritate cutis, ni sit, quod prohibeat optime balneo aquae frigidae curatur, si cura
Iris. ω , da sit ,& iusatiabilis videatur, iuxta Aetii, & Avicennae
cap. 11. sententiam: Prohibee autem, uti ipse inquit, corporis In 3 3. gracilitas, aut membrum aliquod tefrigeratum: Thoa φ'-xv rax nimirum , aut aliud quoddam: Nam confirmato corpore, di cute ipsa ex eo balneo densata,cum parum,aut nihil distetur corpus, cessat etiam superfluus restaurati nis appetitus: Et quoniam ex vermibus canina vocata, fames aliquando contingit, panis ex aqua frigida exhibia tus utilis est, ita asserente Avicenna ubi suprar In cur tione enim vermium aqua ipsa frigida utilis est. & valde, di maxime pueris, & sitientibus, calidiorisque temperaamcnti: oportet autem repenti haustam multam,& simul
250쪽
sensim exhiberet Nam ex frigore illo, & humore parti m disrumpuntur, partim infra dilabuntur: Sedes quoaque qua nutriri solebant, & ipsa de ijcitur, qua sublata dispereunt; sensim autem minime danda: Tunc enim haud arduum erit, quin vermes nutriantur, & symptomata inferant grauiora. In fame e genere boulimi , seu eius, quae est cum satietate ventriculi, dum syncopis adnectitur multum iuuat faciem cum frigida aqua aspergere, ita praecipiente Avicenna, ubi supra: Clam autem, nec nisi magno cum impetu proijciatur, inde ut innatus calor reuocetur magis ad regimen membrorum interiorum. B A L-N E v M & illius, in fluxibus ventris, ut Rusus docet, quatuor in casibus plurimum iuuati Primum si fluxus ille fuerit ex bile, temperat enim frigidae balneum caliditatem in membris noxiam: Secundo si sit ex purgatione, aut imbecillitate, quod tertio loco sit , dumodo eo in gradu non sit , ut praesidium admittere non possit absque calumnia; aut quarto in pueris: In omnibus enim his cum fluxus est, auesax itas meatuum, aut humorum tenuitas, aut . virtutis contentricis imbecillitas, aut plura ex his, di frigidae balneum meatus constringat, confirmet membra, . Cogat humores, patet quomodo mirifice conferre possit IN MEMBROR v M omnium internorum ardoribus, &qui cum e sipelate sunt, cum frigida iccirco medicamenata exhibenda esse, incendiario calori,quoniam contraria,&aduersa est, Marcellus insignis Medicus adnotauit. TENTI Go superflua egregie curatur; tum renum refrigeratione, in aqua currente velut fonte, aut riuo, n*c
non & in frigidammet aquam testium demissione; quae in aquam demissio nuper vel e gelido fonte, vele puteo. haustam , immoderatam sanguinis fluxionem undecu . que emanantem sistit, & qui animo linquuntur, recreat,
seminisque profluuium suprimit; idemnaei & ipsa praestaare valet, tum sub sorma balnei admota , nec non, & super