장음표시 사용
221쪽
quo magis mixtae eo persectiores sunt, perfectio siquidem primarum potabilium scilicet ut iam dictum eli ex puritate, di simplici a te iudicaturi Quo fit ut dicendum videatur non solum metallorum, sed di alterius cuiuscu quer subitantiae cum aqua permiscibilis, mixtionem icci co vitiare posse potab .lcm alioqui optimam aquam, qu niam illam sua priuatiimplicitate: si tamen ipsa ab Aurometallorum Rege quoquo modo contangatur, veluti diuersorum fiuminum aquae a permixta cum eorum arenis,
auri scobe contangi aliurunt, Tagi videlicet in Hispania, Ebri in Thracia, angis, Pactoli in India, Danubi j in P nonia Rheni in Germania.& denique Acidae, Padi ,& Ticini in Italia; tantum abet ut hac de caussa aquae malitiam aliquam contrahant, ut potius salutares virtutes ad Nodo me- ipiscantur, propter conitantem,& nabilem, quam Galea b , ς p' nus Auro attribuit subitantia, & propter egregias faculta In L. lib. tes illas, de quibus,&Avicenna abunde loquitur; immo metatu 1. cum duo sint. tum conseruandae valetudinis, tum & maxi-ς P π me, vitae producendae scopi, ut scilicet radicate humidum non consumatur. seu lerius, & ut quamsimili mum consum-Pto restauretur,&eius retinutio effici nequeat, nisi quatenus calor densior, purior, & maior efficitur, Auroque facultates praeitandi haec insint , tum quia cum praeita tisiimum sit . praeliantissimo temperamento humano si quid aliud , limile est, immo caelestibus dotibus imbutum, Ignibus siquidem minime cedit, nisi venenis iungatur, non fodat, tenui Ain; um, graui Limum, & tenacissimum est.&vsqueadeo, plendens, ut vel lola reficiendi spiritu, c. ussa scobs. illius splendore exibeatur; Nil pro tanto consequendo fine eo forte accommodatius esse potest, calore , quoniam suo, quali coelesti vires nostri corporis . vitalem potis, inium, earumque sedes, nempe cor, erebrum , Iecurque mirificer roborat, sanguinisque
una, & spiritum ipsorum substantiam puriorem reddit: Nec Ooliat illud nou potie confici, ita ut induat cor hiasu
222쪽
substantiam, ita etiam Phylosopho afferente, unaque ScGaleno in tertio de Temperamentis libro, a calore videli. '3cet noliro non transmutari, vi tamen a natura sibi indita , 'r' di venenis aduertari, di cor roborare , & sinites effectus producere medicamenta posse: Quod de substantia auri non constat modo, verum & de liquoribus; quibus illius vires impartitae sunt, a quibus corpora illos in potu aisa naenta a, sentibiliter mutantur, veluti et Aquarum potu depraehenditur, in quibus non Aurum modo, vertam, Scignobiliora longe metalla ignita saepius extincta fuerint; de numero quoram eii Calybs: Nec oblat aquas non ab aei gno calore possie imbui dictis qualitatibus auri; quia a sta Dinibus non abeii calor, a continuo motu, sol quc productus, praeterquam quod nihil prohibet, frigidas aquas contrahere abique calore vim metallorum , ut videmus in ductibus a laarum, per fiitulas plumbeas, & aer as , cum illae ventriculo valdd noxiae sint; quod ex auro facilius succedit, quoniam , di argento pinguius est, mollius enim eii; at lentitia in pinguedine: Hinc Manardus Ferrariensis in Tertia quinti libri epistola consulte instituit ijs , qui petii lentia praeseruari cupiunt , ut calices ex auro construant, cui a natura, quinta, vel sexta a genti pars connata sit: Nam & argento metallis omnisbus post aurum anteeunti non spernendae virus insunt:
Quo fit, ut de quibusdam Medicis alioqui celeberrimis
mirari cogar, arbitrantibus. aurum pernitiosam naturam
habere; cum fieri nequaquam possit, ut quae homini peraniciosa sunt, ideli ita aduersa, ut magis esse non possint, Galeno ita exponente, omnium indiscriminatim homi- In L. Prohnu n animos ad summum sui amorem, desideriumque, ad. rhetici libducere valeant, demptis paucissimis ferinam potius viis ς' m 7- tam viventibus; quina homine dignam: Scriptum si, quidem reliquit Plinius; In septentrionali, Tygris alueo In αν. eam oppidum esse: Bab tace , ubi mortalium, soli aurum in
Ddi 0 contrahunt; id nempe defodiunt, ne cui sit in inia Nec
223쪽
Nec est cur quis tanti effectus caussam illius ait ibuat prae cio, cum gemmarum pleraequo, quamuis perspicuAE, Nabsque comparλtione praeciosiores , longe minus humam , num animum alliciant: Quo fit, ut omnino fatendum , sit hoc non aliunde oriri, quam ab inexplicabili quadam iinter illius, ac humanum temperamentum existente sym bipathia, quam nictate quasi voluit Marsilius Ficinius, dum . dixit, si perspicuitatem haberet aurum, iam caeli substan. tiam sore: Propterea mirum non est, Aquam illam au- , ream egregiis virtutibus praeditam esse , quam nonnuli inueniri scribunt , ubi Thermae apud Indos in aurifodi nis scaturiunt: Querere autem hic posset aliquis, ex quo
aquae aurum contangentes egregias vires contrahunt, virum & potabiles alioqui probatae, quae leu;ter fluunt, dc . . herbas nutriunr, medicam vim aliquam ex eis contrahant; . ita ut innata simplicitate priuentur. Dicimus illas iprocul dubio contrahere; nam si ab auro tam denso, vitaque destituto, cur a virentibus, viventibus herbis non debet contrahere eo praecipue, quoniam dum fluunt, Plures particulares plantas contangunt non minus ipsis ai. sole debitis horis ex calefactas: ita viduae caussae illae adsint, quas ad optime permiscendas cum aquis permiscibi- iles virtutes requiri a nobis dictum iam est, calor videlicet , ic loco morae repetitus contactus, & pluries, Ec vi moutus o Ergo ex Adianto, & Nepita urinas cient. quamn ,
uis Adianti folia in aqua proiecta haud madefiant iuxtarn 7 de hi- Theophrasti sententiam Ex ςypero, aut malabatro v st' Pin η scera eorroborabunt , & discutient, spiritumquc odoris
μ V 'i' suauitate pergratu reddent: Ex Iuncis caput grauaui,sQm num conciliant,aluum adstringunt,urinam prouocant: Ecplantagine,& nymphea inmodicerrfrigerabunt; sanguinem, dc seminis profluuium cohibebunt: Quarum εο , . . cursus si quis auersis renibus excipiat, renum ipsorum tum caliditatem mitigabit, tum 5e morbos, qui ex ea prouem
uot tollet et Ex harundinibus. erysipelas sanabit epota ,
224쪽
iocoque ea abluto saepius; & vim habebit attractoriam: Demum ex Piperite , aut alia consimili dissoluit fi tum, & ventriculo, & intestinis frigiditate laborantibus confert: Et usus earum Struinis, ac duritiebus salutaris est: eadem quoque ratio , & in alijs i sed
quoniam hae non veluti auri virtute imbutae valetudinis conseruationi, quin immo potius curationi uti constat, inseruiunt, ideo non nisi corporibus assectis tuto exibeari pollunt: Sed ut eo redeam, unde diuerti. Inquit diri vicenna, nivalem, & glatialem aquam bonas esse, non prout habent rationem materiae potulentae, sed
prout habent rationem magni praesidij, in magnis quia busdam praeter naturam af ectibus, prout videlicet illorum adiumento aqua mu Itis modis praefrigerari potest; ita ut ope illius ipsi depellantur: Nam aliqua optima esse respectu corporis aegrotantis, quae pestima, im in O& pernitiosa sunt respectu corporis sani aperte nobis,, ostendit Hipp. dum inquit. Carnes sanas habentis In . Aph. ., bus, helleborus periculosus, facit enim conuulsionem. undecimo. Primo itaque optima est, non modo bona valde frigida, quoniam in distentione iuuat; ita docente Hipp. dum quinta is ait. Est autem ubi in distentione sine ulceratione, Aphor. xxis iuuene bene carnoso, aestate media, frigidae aquae muru,, ta perfusio, calorem reuocat; calor autem haec soluit.
Quod & Avicennam id, ut pote ab Hipp. desumptum hoc in loco, voluisse constat, dum tamquam a se experientia comprobatum suis sermonibus illustrauit, ubiis de aegritudinibus neruorum agens dixit: Ex eis au Ini. Fen ἔ, tem, quae iuuant habentem spasmum communem , qui 3. Cam, , nominatur Tethis, & Teianus materialis, ut subito in s P γ
M aqua demergatur frigida, uti dixit Hipp. Nam coris poris exteriora in spissantur,&innatus calor in intexi ribus clauditur, quare confortatur, &resoluit materiri am: Non eli tamen omne corpus to Ilerans hoc a timri moro tutum , sed corpus forte , firmum, carnosum
225쪽
,, quod ulcera non habet, & in aestate; plures enim hocs, modo euaserunt. Extat, & alter affectus, qui ab hoc Praesidio curatur per se: nam distentio , quae a frigore fit, Primo. & per se ab aqua frigida non curatur: sed Per accidens: per se autem a calore reuocator De hoc ,, agit Hipp: dum inquit: In his frigido utendum, unde is sanguis fluit, aut fluxurus est: non ad ipsa, sed circa tyis favnde influit: Et quaecunque inflammationes , aut is inflamina ad rubrum ,&subcruentum sanguine recenti,, tendunt: Nam veteribus nigredinem affert. Erysi- ,, pelas etiam non ulceratum iuuat: nam exulceratum
,, laedit. Et quamuis dictum hoc Hipp. de re qualibet frigefaciente congrue exponi possit: De aqua tamen modis omnibus ab Avicenna traditis infrigidata, ideo principaliter intelligendum esse videtur; quoniam cum Aqua natura non liquida modo sit,uerum, mixtis omnibus liquidior , praeterquamquod, & rerum omnium frigidissima; veluti frigus maxime suscipit, ita& m Time contribuit, nullum non ingrediens, vel angustissimum meatumr Nam frigus in praesenti casu usque adeo intensum esse debet, ut calori quoquo modo obsit, nisi enim intenium, & valde esset, calorem ipsum ut in Praeaducto aphorismo patet reuocando, totum ab eo, quod Hipp. intendit oppositum efficeret: Bonam igitur adeo niualem, glacialemque Avicenna apellauit Aquam, quoniam tam utiles effectus admotae producere valent, immo 3c alios non minus praestantes, veluti doalores sedare, quos Omnes vires exoluere scriptu reliquit
Calenus, inutio ex iIs quotiescunque longi , di vehemento sunt, viralem vim prosterni: Quod Hipp. his sce verbis in quinti libri vigesimoquinto aphorismo exu,, Plicuit, dum inquit. Tumores articulorum, atqueri dolores absque vicere , & podagricos quoque, atquc ,, conuulsa, horum plurima frigida aqua large etasa te, ,, uat, & cxtenuat, soluitque dolorem: nam modicus torpor
226쪽
1 torpor dolorem soluit. At non lateth ostendisse Auliscennam hasce aquas probasse, qua affectus profligare possunt, ni ollendamus, & easdem in custodia valetudiis nis reproballet Quod clare hisce verbis ostendit:
,, Sunt spissiores, quam omnes aquae, & nocent habentiri bus dolores neruorum: sed cum coquuntur ad bonit is tem reddunt: Ergo antequam coquatur bona non est, nulla itaque alia via a manifelta contradictione, in tam
paucis verbis vindicari potest; nam modo dicit illam bonam esse, modo bonam non esse supponit, nisi dicamus bonam illam est e,&respective uti iam ostensumeti & qua remedium; mala autem, qua in potu assisa menda: Quod paulo infra tam clare exprςSit,ut nihil In his ibitiis clarius dum inquit. A qua praeterea temperate frin Capite.
,, gida sanis melior est aquis omnibus. Et quomodo Potuisset illas non reprobare, quas Hipp. vituperasse in i b stiam ostendimus, &una cum ipso Galenum. Qui- tigbi; ''
nimmo & non contentus, cum res tanti sit, ut multa cap. I
complectatur adhuc, & merito illas culpare voluit ge- In lib. denerali sermone, in quinta Aph. ig. dum dixit. is Frigidum inimicum ossibus, dentibus. neruis, cere' primo. bro, spinali medullae, calidum vero utile. Speci tim vero cum perniciosissimas illas esse ex eo ostendit, quoniam nobilissimis corporis partibus inimicissimaeis sunt, dum inquit. Frigida quali S nix,&glacieS, Pec- Ins, lib. is tori inimica, tusses mouent.&sanguinem.&destillatim aph. 14.is nes, quas, & longe deteriores aflectus sequi consueue- ω runt, de quibus infra. Et consequentia quam infert digna est derisione, dum dicit Avicenna iubet aquam Ina .imii
niuis,cum aqua rosacea mixtam quamuis hoc non adia tr3ctam .dat in vehementi cordis tremore a calidissima caussa RP mconcitato exhibendam esse: Ergo pro conseruanda valetudine, eandem, & nos exhibere debemus quasi discrimen inter conseruantia sanitatem, & propulsantia ' morbum, immo morbos maximos nullum cilla debeat: , ,
227쪽
Et sie dextruendae veniant duae illae Maximae propositi nes, quas nemo Medicorum non approbauit; Contra ria scilicet contrarijs curari, similiaque similibus conseruari , Quarum primam nunquam subuerti clamat Galenus. Voluit igitur Avicenna maximo in hec Cassi maximum, & remedium proponere, ut Hippocra ti obtemperaret praecipienti auxilia morbis curandis Proportionata debere esse hisce verbis. Extrumis morbis, extrema exquisiite remedia optima senti, Et Galeno Erasiitratios merito reprehendenti, in sangui nis sputo venam secare nolentes, qui hunc,& recitae Aphorismum,¬atu digni is imam tradit regulam squae est, Vbi periculum est in mora, ab aequalibus rea mediis inchoandum est: si autem in mora non iit perisculum, ut in comitiali morbo, & r esolutione, a leuioribus auxilijs incipiendum. Cum itaque affectus particularis, cuius curationem tradit Avicenna sit de numero extremorum, idest ultra quos non sunt alij, ita Galeno exponente, ubi supra, necessario venit concludendum , & remedium hoc de numero maximorum esse, secus aperte Vir alioqui peritissimus de imperitia taxandus veniret: Quod autem ipse affectus inter maximos recensendus sit, verba ipsius patefaciunt, Inquit ,, enim. Quod si res fuerit vehemens, S inflammatio, ,, da ei ad sorbendum aquam frigidam , & aquam niuis ri mixtam cum aqua rosacea: Et praeter Avicenns dictum, talem esse probatur, quoniam in corde fundatur, de quo Galenus dixit. Cor nisi cesset ab agendi munere animal non potest mori, eo siquidem refrigerato omniat frigescunt eodem Auctore; ultimum enim est quod in morte refrigeratur membru m , telie Averroe Sed clarius ex Galenomet constat in quinto de locis aia sectis capite primo . asserente mortem ad immodicas cordis intemperantias sequi, & meritor nam uti sapien
ter dicebat ΛIexander in ultimo capite Paraphrasis ita librum
228쪽
ibrum de Anima; cor est quasi aliud animal in animali
obseptum, inclusumque,&Galenusmet ubi supra. Peuxςunte, inquit illius temperie, non eiusdem modo actio- 'nes Perire necesse est, verum una & cerebri, & Iecoris, Econtra vero minime: Adhuc, & clarius in librode curandi ratione per sanguinis missionem ι Corde patiente Cyp se in caliditate, & frigiditate , reliqua etiam membra pati necesse est: De qua ab excedenti caliditate concitata passione; & hic Avicennam intelligere sat perspicuum ex iistius verbis est; & in quam cor symbolei larem promptissime labi ex Galeno elicitur affirmanti cor tum maxi- In p. deme sanguineum, tum&calidissimum esset Sed & praeter Tempera. Ostensam iam membri praestantiam, affectus ipse maximus V p ςst ob symptomata ipsum consequi assueta,quae cum verena '' da sint omnia; Tria autem praecipue esse consueuerunt,ita probatesnaeu Medici sonibus Auertoe, inter ipsa ma In 3. eoi 'Timc vereda est syncopis, de illa maxime, quae corde ipso Per essentiam patiente suboritur e Nam &cxolutio quam Temissam Syncopina esse probat Brasauolus ad mentem Galeni, homines ad necem perducit, teste Hipp. longe eia ficacius idem efficiet Syncopis , quae absoluta dissolutio est, usqueadeo enim deijcie vitalem facultatem; Autore '''' Galeno, ut illa intercepti omnes, cito obeant: Quod In . de mero praesidium, & maximusit, nec nisi considerate adhi-hendum, aperte indicat Avicenna, dum primo proponit aquam a niue non dissolutam idest Aqua fontis valde fri- In s. desidam veluti caute exponit Doctissimus Iacobus de Paristibus; & Princeps quas formidans alterius usum pollea 'e' 'inquit, vel aquam niuis; re scilicet ad vota non succeden te, nec simplicem, sed mixtam cum aqua rosacea ad corrigendam illius malignitatem ; Adhucque timens, ne expotu illius , assumentibus detrimenta succedant; Regulam notatu dignam consulte tradit, dum inquit,' illam non confertim, quin immo interpolatim bibendam esse,
ne 4nmoderato suo frigore ventriculum, pectus, Diaphr
229쪽
gmaque ita percutiat, ut eorum, unaque M cordis calo-I' lib. rem extinguat Qua in re optime D. HippocratemP'' ' imitatus est monentem Plurimum , atque re PQR te refrigerare periculosum esset. Quo fit,ut Magni Viuri hoc in casu, aquam a circumposita nive praefrigera- . tam, illi in qua, vel nix proiecta fuerit,. & di soluta vel tota ex eliquatam et niue resultarit, longe Praeferant: Quibus rationibus excitatus , N. Rasis. idem. protulit in continenter Et quia salitat, nos&salitare persae PQ cogimur, modo enim Avicennam adducit, modo Ra- sim, modo alterum, iterum ad Avicennam. reuertitur: . In II. stn- Tribus itaque alijs in casibus dicit Avicennam probare 3'ς-p si usum aquae valde frigidae Primus quorum est, calida ventriculi passio , quo in loco Avicenna uti ipse salbo, asserit, non iubet aquam niue refrigerari, immo ait, ri & Pisces recentes proprie sedant inflammationem st is maci,& aqua frigida, &fructus recentes, & caei. Quam regulam Illustres interpraetes contrahunt, & re te adiuuenes robustos, atque assuetos, dum sani sunt talem in potu assiimere, quorum & viscera uno. dempto. ventriculo valida sint, & tempus non nisi aestiuum: summa nanque obseruantia ventriculum. ipsum perpetuo prosequendum este nobis.Galanus indicauit, illumi inter partes animalis maxime cauas ponens: soliditas nimirum veluti membraab iniurijs tuetur, ita & cauitas eisdem obnoxia reddit clarius ita proposito casu septimo methodi Lubi ipsum, quamuis ab optima dispositione per calidum siccuni recedentem, non esse temere refrigerandum aperte praecipit: orificio siquiadem illius, cum maximi nerui: tributi sint, praecipue , .ut defficientis alimenti sensum habeat Lipso, atque Ve-
salio Testibus; Quibus ut Hippi inquit, frigida m
xime aduersantur; male affectus, cor, & cerebrum ataficit, uti ipse inquit in primo de hmptomatum causiS. capite 7. Hinc in morsu illius,&passione, opera animi
230쪽
mi detrimentum patiuntur Auctorem et Galeno in
quarto Aph. comm . II. N alibi: os illius in conse sum sui aflectus animam adducit; comm. s. quarto in sextum de morbis vulgaribus commentatione et . Et longe clarius adhuc dum verba haec profert. ,, Ventriculi, atque Iecoris, qualeque reliquarum parti- ,, um, quibus ulud modo negocium est, ut id, quo nutrias, untur conficiant; verum quod tantopere animalis in ,, tersit, ut si neque in ventriculo probe alimentum fueritis concoctum, nec in sanguinem in Iecinore mutatum, ,, utique quod in fame nobis accidit, ut cibi penuria de- ,, gere in abstinentia cogamur, idem tum omnibus ani- ,, malis partibus accidat: non enim ex ios, quae deuor ,, uit quis, sed ex ijs, quae in iam dictis visceribus cons a, cerit, alimentum toti corpori suppeditatur: Atqueri ob hac nimirum impensius, quam caetera membra, vens, triculus, & Iecur adstringentia desiderant. Adde ipsius ventriculi maximamrerpetuo curam esse habendam,uti etiam iubet Galenus ipse, quoniam intermemabra, quae alijs concoquunt , denumero quorum cor est,
& Iecur, longe 4mbecillius esti hinc in omnibus fere morbis primo laeditur, uti sensibilis appeti tricis operationis diminutio patefacit; Cura itaque illius dum segrotat non tantum in admouendis praesidiis sita est, quantum in praecauendo, ne postquam hoc in tot partes interest admota vel minimu officiant: Et cum inquit ex decreto ipsiusmet Avicennae frigefactam pariter nive aquam in valde calidis Iecoris affectibus regioni illius . admouendam esse: Hoc mihi perquirenti apud ipsum, ubi de illorum curatione agit, inuenire haud licuit: Quinimmo cum inter remedia huic affectui accommoada nudis hisce vetbis aquam :frigidam recensueri tris Ex iis, quae conserunt hepati laboranti calida intempe-- rie est aqua frigida, etiam . t in potu sumantur succusi, cucurbitae assatae, & succusgranatorum, & caetera.