장음표시 사용
261쪽
eur, quo nihil magis unx cum ratione sensibili experimedato est repugnans et Tunc tametu illam, magis resistere fia tendum est,cum calot ipse qualitate masor existit,nec mole in infima gradui positus L Tunc siquidenti E diametro, magis. cum oppositus. sit, frigefacienti. nocuae qualitati, magis &resistere aptus est: Et magisadhuc in. venis existentibus humoribus ab ipso metallonge intensiorem ca Iid itatis modum redactis, quam illi sint, qui a calore ni te tantum multo, & non qualitate producti sunt Adde. N praeter haec ,. quod si corpus e frigida vel temperata regione recedens et ideo minime munitu&dicto iam calore , qui qualitate multus sidi, sed eo tantum qui mole, & ea lidam adiret regionem aestate praecipue . circumfusus illius aestuans aer, nulla concurrente ex parte dicti iam. coruporis supponamus illud ad talem regionem recenter a cessisse ) obsistentecausa praeteD calorem. molet multum s. quantumcunque ab assumpto immodice frigido potu etiam illi inconsueto prorsus, necessario permutaretur, suo tamen assiduo contactu , atque inspiratu .. a1 contrariam dispositionem illud absque intermissione vertendo, non mediocriter ab imminentibus .im opposita, . vel dissimili regione offensionis gradibus praecustodiret . Qua ratione coeuntibus hisceduabus cauasis aestate scilicet, & calida regione, potus immodice frigidus aliqua in parte ijsi minus, infensus erit,quibus suapte naist tura alioqui ina. sensissimus.
262쪽
N et a R illos autem quibus insensissimus est , primarium locum obtinent Pueri, Priamo quia admodum humidi sunt, secundo
quia etsiplurimum caloris innati diabeant, iille tamen magnus lique mol e est, at pa eius qualitate: Tos nimirum abundare calore naturali copiosiore ac suauiore affirmat Galenus , tum in illis, di tam in praestantissimam esse concoctricem: Iuvenes *ero non uersius urimaiorem ,'sed sicciorem ,immo minorem substantia,ssi ad cum mixtionem conseratur: Quo Et ut non tam bene concoquant , vicciores tamen progignant lumores, Tertio quiamultum dormiunt igiliaeautem errori huic resistunt gisquam somnus et iPostremo quia nec animo nec cor- 'pore Uudium se exercent, dongum siccirco iter Peragere non valent . SIosce valde Senes subsequuntui, quorum
calor cum & mole,&qua litate paruus sit, de facili & di solui, & suffocari paratus est. In postremo doco sunt mulieres, quarum calor si ad virilem conferatur, & mole una & qualitate paruus est, demptisperpaucis quae Viragianes sunt: Mulieres siquidem omnes,demptis illis quae in senili aetate constituis sunt,quibus omnibus frigefacien- iistia, propemodum omnia summὰ aduersari, Non 'est qui unegare audeat: Mulieres inquam mines , et Virgines sunt, vel Viduae, et Nuptae, varum aliquae steriles sunt,& aliquae foecundae, & hae, vel uterogerunt , et Parturienates sunt, vel Enixae, vel lactanti Et praeter dictam iam caloris paruitatem, quilibet Potus immodice frigidus, inuenibus mulieribus omnibns, indiscriminatim infensiari a simus
263쪽
simus est si quid aliud communi ratione in primis, in '
mo communibus duabus rationibus: Prima quarunteii , quoniam fere omnes ad Viros saltem collate ocio fam vitam ducunt: Qua in re dc Virgines ut plaximum peccare magis videmus: secundam perspicuis verbis is aperuit nobis Hippocrates dicens, Sedi, Pudendis. VteuM rO, Vesics, His calidum Amicum ,& iudicans, Frigis is dum inimicum, & Perimens. Vterus liquidem tan te oporationi deliinatus, quia neruosus, & chartilagraneus cit . interque se in inales partes positus propterca frigidus est: Hinc Celsus connumerans omnia quae frigore infestantur dixit, Senex , Tenuis Vulnus, i)raeco dia, intellina , vesica, Aures, Coxae, Scapulae, Naturantia , Ossa, Dentes , Nerui, VvLvA, Cerebrum Omnibus igitur his prodeli calor: Qui cum utero longe magis prosit quam caeteris, magis & eidem contrarium frigus obeli, ob praeliantem consensum inter ipsum,& membra omnia principalia ex illantemr Quem ve .luti & apud Galenum legimus , egregie more suo Dis Plato hisce verbis explicuit: Ea pars qui,&Vterustari Vulua in Mulieribus nominatur, cum sit Animal Prori lem generare cupiens intempestiue, diuque infruc-
,, tuosum fuerit, succensens aegre fert erransque per to is tum corpus, &spiritus meatum obstruens respirareque,, non sinenS, in extremam anxietatem deiicit atque muruis tos alios morbos excitat. Vterum autem neru
sum nuncupauimus, haud sane proprie, sed ea quam nobis aperuit Galenus causa , quoniam scilicet corpus illius latissime distendi, contraque in breuissimum spa/cium contrahi cernitur Quod a nullo carnoso membro, aut pingui praestatur Sic & vesteam,&reliqua omnia alba & exangui materia ita nuncupare antiqui soliti sunt. Sed iam satius est, priuatas, singulaequc particulari muliebri conditioni impartita a tali potu
detrimenta explicarer , Nocet itaque Virginibus pris
264쪽
statim, Nubilibus praeeipue atque viro maturis, in quo. ram uteros cum sanguis incipit confluere. & viam exitus non quantum opus est parentem inueniat Quod sat frequenter iccirco contingit, quoniam ipsiusmet uteri venarum orificia, exitum sanguini praebere nondum alliaeta sunt cogitur ille ad superiora membra nobilia resilire. Ox quibus cum non nisi aegre rufiuere possit propter ven rum obliquitatem . ibi retentus miserabiles illos praedernaturam affectus gignit, quos Hippocrates enumerat in libro de morbis virginum. Nocet itaque & vehemen. ter, quoniam in aliquibus mensium effluxum suprimit, in omnibus diminuit. & dupliciter, Primo scilicet quia vias Omnes per quas sanguis debet exire angustiores reddit. Secundo quia sanguinem ipsum infrigidando incrata doque, ad exitum minus habilem efficit. Secundo nocet viduis, illa siquidem cum histericis vocatis accidentibus , in latitudine omnium aliarum mulierum,absque comparatione obnoxiae magis sint Galeno teste, & ut plurimum inter ea iis quae saeuiora sunt, veluti vehementi animi defectioni, spirationis priuationi. & tot iaus corporis refrigerationi; Quae cum a solo semine retento ex citari astirmet Galenus, & ubi supra. Eo seu io. Taprodeunt, & precipue illorum postremum, quo semen frigidius, huntidiusque erit: Cuius frigiditati & humia ditati si quid eli,quod fauere & admodum possit, Praefria geratus potus est,riim quia materiae, ex qua id fit, calorem diminuit tum, & quia nocuam suam qualitatem frigefaciente in , non utero modo, uti iam dictum eli impartitur, sed&vnavalis sperniaticis, ob eam quam cum uterse ipso affinitatem habent, intrant in ipsum siquidem iuxta illius Cornua Galeno Ruthoret Uteri autem ac partium illi inisseruientium refrigeratio quantum detrimenti corporibus muliebribus afferat, nos oprime docuit Galenus, qui poli, quam declarauit, ex aegritudinibus oris superioris ventriculi, maximis , & vehementissimis symptomatibus an iu
265쪽
mal torqueri volensque dictarum aegritudinum causas Patefacere , inter primarias uteri praefrigerationem in
UIDVIs connumerauit. IN TE R eas, quae viris
a ciatae sunt , sterilibus nocet & magnopere, confir mat quoniam atque adauget: Principales causas lterilitatis, quas explicat Hippocrates dum inquit. Quae- ,, cunque frigidos,&spillos uteros habent non concipi- ,, unt, & quaecunque praehumidos uteros habent non con-M cipiunt, extinguitur enim in eis genitura : Idem med& Ar illotetas hisce verbis aperuiti Aquae crudae & Di αgidae aut sterilitatem, aut Partum scemineum faciunt, idem fere & dixit in sexto de natura animalium capite, decimo nono: Et poli ipsum Galenus, Mulier inquit Deminam nunquam conciperet , ni Viri semen, vel uterus illius, frigidior eo tempore esset, in quo concipit: Et post omnes illos Avicenna, dum causas iterit itatis ia' medium affert inquit, Caula autem quae est in matricae, aut est malitia complexionis corrumpentis sperma, c ius plurimum est frigus. congelanx eam. sicuti accidit ex potu aquae frigidae: Eadem ratione dc utero gerentibus nocet quia uterum ipsum tunc refrigerat, cum ut valde calidus sit pro foeta conseruando, az perficienda summe ex optat natura: Quod aperuit Hippocrates dicens dum inter causas, ob quas infantes recenter Ortivariis morbis obnoxii sunt. connumerat hanc etiam es se quoniam scilicet locus a quo exeunt calidior est,quocunquer adire possint et Errorque est maxima reprehensione dignus,veluti & omnes,qui a mulieribus utero gerentibu& manant , quos & Galenus maximis conuicijs affecit,& merito, praeterquamquod enim aeque contra.
earum salutem atque scelus sunt; illo siquidem precedente vix fieri potest ut bonus partussubsequatur , Ad cuius bonitatem duorum corporum vigore opus esset scri pruna reliquit Galenus, grauidae scilicet Mulieris,M
infantis, Li cum bonu. non est ambobus mortem P -
266쪽
Iaepe affert: Homini propriam quasi imprudentiam
quoquo modo exprobrare videtur et videmus nempς Agricolas. postquam frumenta ordeaque seminaveru qt, vitra atque oleas consevierunt magnam curam adhibere, ne multo Vuido demersa putrescant, ne ve squalore exarescant, aut frigore extinguantur. Ita ut apud genus humanum, pluris sit Agrorum quam hominum perficiendorum cura. Parturientibu N Puer ris, ita nocet ut enecantis veneni rationem habere videatura Nam in illis cum partum efficere Iaboriosum valeat, in causa est, ut in Partu ipso, vel moriantur, vel ab accidentibus deprehendantur mortem tandem, vel admiaenus indelcbiles affectus concitantibus: Partus enim naturalis morbuscit, naturalis inquam, quia maxime intenditura natura . . NOrbus tamen quia adnexa habetiorquentia valde aetidentiar Eiusdem generis sunt. Variolae di Morbilli. & Ortus dentium in pueris, qua igitur talis summe illi praegelidus potus aduersat uri ideo puerperis ii post partum exhibeatur, non transacta quadragesimasecunda die ab aedita in lucem foeniana, de non transacta trigelima abadito in lucem masculo,praeater alia incommodavim, & maximam habet retardandi immo retinendi prorsus Puerperiar Quae quotiescunque non vacuantur inquit Galenus aut uterum i pissum in phlegmonem agunt magnam, aut ad superiorem aliquam sedem vecta, parti excipient i proprium asse tum periculumque inferunt. Et Hippocrates de. subsequent ibus illorum retentionem sermonem habens sic ait, Mulieri puerperae si non processerit Purgatio contingit ipsam febri re,& horrorem habere, Ec ventrem magnum esse, di si ipsam attigeris, totum corpus doleare, maxime si ventrem attingas, de alias atque alias it machi dolore vexatur. Ec lumbos dolet,ihi cibi fasti
267쪽
is nigra, & valde graveolentia: alias atque alias. &vrina ,, veluti Λsinina. Et si secellerant. & videtur tibi maea ius,, habere ,&curata brcui sana fit: Sin minus perre in
,, bit profluuio ventris sorti ipsi illapsor Et Puerpulitis purgamenta ipsi occultabuntur. Si vero venter ipsi is non turbatur, ncque purgatio prodeat sua sponte. Dcqδ' is ea, quae commoda sunt, breui ex habeantur, tempuSa is tem progrediatur , multo magis ex praediciis afligetur. ,, Et insuper periclitabitur, ne liuida fiat veluti Pluintium, & aquanFinter cutem incidat, di Vmbilicus extabit ir,,λsi ab uteri, eleuatus, di circum circa nigrior erit: isia ubi haec facta sucrint, fieri non poterit, ut Mulier super-I t. s. ste maneat. Huic Avicenna ubi de regimine Puer. tract. x. Perae agit Optime monet ipsam praecauendam esse ab his σου quorum usu alterans Hipatis facultas consueuit debilistari r Ne ad aquam inter cutem deueniat, Nam si IN lius Hepar indurabitur spes omnis salutis abijr. Q o D vero lactanti Mulieri, di maximopere noceat, di concepta ab ipsa Iasio in Alumnum reflectatur, i Ex
his quae ab omnibus propemodum cuiuscunque sectae Iap.lib.de Medicis Galenum insectantibus scriptis tradita sunt.
euend.vale tam perspicuum eli ut nemo sit, qui pro compertia , non ud. Η '. habeat, lac aci hoc, ut infanti conferat temperatum esset debere. Nec tale esse posse, ni sanguis NutriciSquam optimus sit, talemque tunc esse, cum ncc flaua,nuc atrabile abundauerit, nec pituitosus erit, nec scrotuS , nccΑquoso liquore permixtus. At quomodo fieri pol rit, ut postremis hisce tribus vitiis careat, in mulierco quam praegclidus potus assidua delectatione afficiat Et quotiescunque ratis erit languis quomodo inculpata. valetudine, vel frui poterit Nutrix. inculpatumue lac gignereὶ Quomodo ue absque cacochymia Alumnuata .lib. de esse Potcrit dicente Galeno, lac, quod est vitiosi succi,nc limo tantum abest ut ad succum probum gignendum cons
268쪽
eerius est sac ipsum extinguiti Quae priuata incommoda omnia tam clare explicuit Hippocrates hisce verbis, ut nihil clarius, dum inquit: EX mulieribus multae steriles fiunt propter aquas, quae durae sunt ac crudae , &frigidae.
Purgationes enim mensitum non contingunt commodae, sed paucae ac prauae. Deinde pariunt difficulcer . Vbi vero pepererint, pueros nutrire non possunt, lac enim ab aquarum duritia ac cruditalc cxtingui Lur.
Ini TV R. CAP. XIII. AM tempestiuum esset aggredi examen. particularium omnium modorum, quibus nive potulenta maturia, notira hac aetate. pristigeratur: Ni duo adhuc circa m turiam hanc tradita placita, aliquid morae nobis afferrent: Quorum prinum est, utrum ucium sir, veluti ailcrit Nicolau, Monardes in iam citato suo libro de Nive, Quod scilicet Vini immodica prsfrigeratio, piismmuna sibi vindicet locum, inter ea,quae re vera illius vigorem tirenue infirmare possunt ri ita ut pristigeratum misnus caput petat. & detrimenta illa tam acriter non afferat, quae su a vinositate non repressa, inferre poteti, & eonfue-wt: Quod verum necne sit, ex quo ex perspicuis Galeni propositionibus elici. non minus commode quani congrue potet , iccirco eliciendum est: In primis supponen-
rio una cum ipso, quatuor tac viai Partes, quarum via
269쪽
tantum , vere vini rationem habet, & tres aliae recrementirinquit nimirum ille, vinum habet in se recrementum cras. - sarum partium , unde dum temporis spacio secernitur, ' ferturque deorsum, faex consistit: Aliud vero secundum,' quod florem nuncupant, dum vinum feruet supernatans.& polua ad faeces subsidens: Tertium Λqueum, quod toti Vino permixtum est, Hoc primario potissimumque feruete uuartum praeter haec eit ipsum re vera Vinum et
Secundo supponendum eth, quartam hanc partem, esse om. nium evaporabilem. Nam de vino desecato loquens disina .lib.de xit, vinum si quis elixare voluerit, minimum quid terr .ist tebr. stre relinquet, reliquum vero omne extenuatum , inae ''8' ' rem ac vapores resoluetur: Tertio ad evaporationem isetius praecipue quariae part is,vinu m Aciditatem acquireret Nullum enim Vinum secundum naturam Acidum est, uti
In lib- d inquit Calenus: Et Averroes dixit Aciditatem subita iis . ebui tialiter afrigido fieri, & accidentaliter a calido, non enim
rei cap. 6. fit absque evaporatione calidioris subitantiae mixti, nec di 6. absque calido concitante ipsam evaporationer Propterea
Antiabit 'dicobat GRlcnus, locus tepidus vina facile Acida reddit eoap. s. Hinc quae inualida sunt, quoniam perpaucis calidis pamtibus munita, vere atqueaellate acescunt, pariter & vehementius mota, & quae in nauigijs longius aduecta, nec mon&quae in meridianis, & soli expositis locis, reposita. sunt: Nec alia sane ratione, nisi quoniam ita comparaatum est, ut res quaelibet in propi ia seruetur natura calore proprio,corrumpatur autem ab immoderatione extrins ca, praecipue caloris alieni abundantiar Quae & inam in .lib.de ea, &hyeme suas seruant qualitates, ita eodem asserenter fac simpl. Qua ratione ut illudni et facile acescat, in causa eii vas 2:ρ rum vi nariorum quod reclusum periti teriir sic e contraaeo.iri 6 rio bene operculatum minus id patitur, una cum Galeno de moibis relie experientia: Qua nemo profecto est, qui pene in 'ities non nouerit Vinum quantumcunque potens, & e
270쪽
eidaque substantia est , colore vermieolo aut flauo, odore gratum , Quodque dum temperatur plurimam aquam ex Poscit, & de facili in sanguinem vertitur: Qua unica pro Prietate ipsum describere alibi Galeno placuit: Quoties na. lib. Cunque extra Vas vinarium steterit, etsi breui tempore, de xεper . . aestate Praecipue, in colore, odore, atque sapore infirmari, 'e' 'dato quod in vase non lati admodum oris, seduloque obaturati adseruetur: Et hoc non nisi quoniam vinosiores ut ita dixerim illius partes. in quibus dictae qualitates persecte conseruabantur, vi ambientis aeris caloris extonuatae in vapores resoluuntur: Ita ut potius mediocris calor, vel tepor sit, qui vinum enervare valet, quam ipsa frigiditas: Tepor inquam nam insignis calor, tantum abest, ut cum debite vino applicitus et t. illi ut Officiat, vepotius mirifice eum conseruet, veluti paulo infra sumus ostensurit De cuius frigiditatis operationibus sermonem faciens Averroes, Potiuam dixit ipsiam naturalem calorem coequare, ita ut enti conueniens sit cuiuS est ca methe. in. loc , confestim & inquit ; Et etiam frigiditas deflendit, sub A . seu conseruat, calorem generati, ne exhalet seu vaporet: Nam hoc est de consuetudine eius, & facit eum redire intra generatum. Et propter hoc digestio hominum m
rantium interris frigidis est melior disestione hominum morantium in locis calidis: & fit sortior digestio in hyea me quam in aestate. Cogendo siquidem detinet calorem Quin minus exhalare possit, Nec obstat dum summe prε- frigeratum est , sui saporis acumen, gustu longe minus praesentiri, quam dum in magis temperata dispositione est constitutumi Hoc siquidem haud prouenit a diminuto vini vigore, quinimmo potiuSab hebetata vi frigoris, guaslus operatione: Qui quamuis tactus quidam sit, uti Phylosophus inquit , eo forte quoniam horum duorum In L. lib.
sensuum organa. secundum renὶ diuersa minime sint. sed de Anima. iuxta diuersum modum operandi tantum, uti & iam tu