장음표시 사용
281쪽
triduli eorum & maxime ora, quibus virtus potus appeti
elua insidet. tum frigefacta tum& humore referta noa sint, humore inquam non roscida modo Verum & cr dc , cum illis quae suapte natura tam passibilia . quantum. iam toties ostensum fuit, potulenta ipsa materia occurrat,
taIn aduersa qualitate imbuta, tamque repente, ut parumi
vel nihil', in tam breui ac veloci transiitu refrangi possit et: ita ut non nisi excessu caloris possit excitari, nec profecto in dictis ventriculis producto, quin i mmo potius ,.vel in 'omnibus, vel in plerisque membrorum, intex qua: & i
sum ventriculu consensum extare iam aperuimus,ab immo
dica materiae potulentae frigiditate ti Quod & euidentiis lIb is a. xiii 00ς Prυbitur; HippocratisRuthoritate nobilitatur VE EA Me dicerite, Affinia sunt calor, & frigus, atque inuicem adeo,
dicina. commutabilia, ut unum ex altero plerumque oriatur;
Nanisi quis niuem manibus conceperit, poliquam refrige-el ratus fuerit, incalescit ri Et si quis vento frigido similiter
se exposuerit,paulo post ad locum transienStepidum, calidior euadit, Ac contra si soli priusinexponat, indequeat tepidiorem iocum. accesserit, refrigerabitur manifeste. haec est i litus sententia: Α qua elicimus potulentam ma- teriam in primo occursu , intu&Cogere de quasi per. viami typeristisis, adintimioramembra detruderet: Non secus ac calor ambientis, ad cauernotaterra loca accedente hyeme detruditur . Nec obstar, uti inobis iam ad mena Inrieap. temAUstotelis ollansum fuit. effectus via hac productos. circumsistentiam exposcere, quae e medio tolli prorsus vi-.. il n detur, ab omnimoda dictae iam materiae potulentae penetratione; Quoniai hanc non nisi tarde aegreque, immo, nec nisi ad certum usque terminum penetrare posse di clata . .... didicimus ex Galeno, in primis suadente, . oxicrati potuities smνζ sitioecurrendum esse, presertim quando ex consensu cum medicam. uniuerso corpore, calida,& sicca intemperie laborante exas div citata fuerit, ut in ardentibus febribus,& vere aestuoso aest
282쪽
diluto eonficitur Latini poscam dicunt secundo
ponente utilitatem huiuscae potionis, &inquiente: Quamuis nequesola aqua possit sitim hanc rhitigare; ut pote, quae non facile possit in uniuersas corporis partes Penetraret Tardi enim transitus est,neque acetum soluaa sitim extinguere, cum nullam humectandi vim habeat et Dum vero timui miscentur. modicum illud acetum, ut non potest detrahere de vi humectandi aquae, cum modicum sit iIlius comparatione; suae tamen substantiae tenuia rate, in causa est ut ad extremas usque partes Aqua dedu- Vatur, quo cum frigida sit, & aliorum omnium humidissis 'ma, refrigerando, & humectando sitientibusremedio est. Ergo cum Aqua in communi dispositione constituta qua- renus ad frigiditatem pertinet, eam tardi transitus suapidnatura sit, vipenetrarenonpossit corpora alioqui mari i t e permeabilia , qu ia&summe aestuantia ,'tum Tatione Σ- . t se, stuosi a latis temporis,ciim N longe magis quia,& febre ase i denti correpCr: Perceptu arduum nequaquam erit , lammet aquam . niue ad summum fragiditatis redactam.
'in ventriculo, & prope ipsum, non euicta adhuc illius frigiditate non enim defacili nec breui euinci potest ob
insignem resistentiam Tantam necessario moram trahea Te, ut Partes ictis proximi ι eo modo quo ad mentem Hidi Pocratis manus ab attrectatione niuis, incalescere proditum est, fincalescant, Et calorem ad ventriculum, cum quo consentiunt Tepercutiendo,stim excitent ,frustrar
luctante humido in ipso contento ; Non minus enim prompte is accedenti calori cedit, ac ille accedat: Hinc aqua inter cute laborantes omnes clamosa siti infestari videmus et Quamuis symptoma illud ex Galeni decreto 'in p.lib.desciti presertini accomodatumst,stiunt autem omnes, divalde, quamuis aqua inter cute morbus quidem primu, NProximefrigidussi, & ab affectu, ut plurimum particula 'rum, frigidiori ortum habeat Galeno teste; hac praecipue dς causa quoniam veluti recte animaduertit Gord ius I' 'hph
283쪽
in omni illius specie spiritualia membra, ita comprimum
tur ut libera euentatione impedita, cor cum plus iusto iise calescere cogatur, exsiccansque caliditas quia ob propin quitatem , Ori ventriculi non potest non impartiri, icci mco incessans sitis concitatur: Nec certe mirum , nam a leuioribus causis illam in sanis excitari pro comper to habemus: ipsam siquidem fieri ab .eleuatis a vino inventriculo bulliente vaporibus os illius petentibus. scri reptum reliquit Galenus: fit & ex nimio cibo eodem modo effumante, immo.& ex ipso moderate alium plo, si absq Potu assumatur, & inter cibaria solus panis calidi eius illia excitare poteli, immo Paulus docet supinam cubationem sitim inferre, eo forte quoniam qui supine cubant, ore auperto plerunque cubare solenti Quid plura Se a longa In t 3. 3. sermocinatione fieri dixit PrincepS: Repercussus autem r/ct xu . ipse calor quia non absque magno impetu, strenue agit My γ' calefaciendo atquer exsiccando, hinc & sitim produciti Non nisi enim magno impetu potest repercuti. Primo
quia membra repercutientia, & cum ventricultὶ consentientia aliqua, sunt ventriculomet repercustio nem suscipiente robustiora, uti deIecore constat; Muorum natura
aegre serens infestantem illum calorem, ab eis repellit, α acriter: secundo quia eorum nonnulla infra ventriculum sita cum sint, motus ab illis productus respectu caloris reupercussi , Omnem violentiam, ut prorsus excludat necesse est. Qv o D postea in tam breui temporis interuallo sitis,tam intensa ad nihilum sere redigatur: Tantum ab est, ut aliquid proficui portendat, ut apertius longe, quam . quodlibet aliud forte accidentium concomitantium inutemperiem a gelida potione productam, aduersa quantum a i humanae illa sit naturae nobis indicet: Nam cum ex -- ς lore siccitateque, in uniuerso corpore contracta, sitis deuheat necessario excitari, ni sit quod impediat, quotiescunque ineuitabilis aliqua adfuerit causa', potens calefacere
'naque, dc siccare vehementer corpus ipsum , quem ad ma in . dum
284쪽
dum aestus aeris maximus, sicuti aestate presertim imbribus
carente , canicularibusque nec non, & proxime illis tum Prscedentibus, tum subsequentibus diebus ; Quibus omnibus longe magis quam alio quovis anni tempore, prae frigeratus ipse potus in frequentiori est usu: presente inquam causa hac exaltente quam validam, immo validissimam pro siti excitanda, Polybius nobis demonstrauit, Inlib . d. dum circa victus rationem iuxta aiani tempora dixit, Ue- salub. D ere debemus minuere cibum, & augere potum, & aestate siα p gyn ni liter, veris comparatione: Autumno rursus cibum P - μ' augere,& potum minuere, idemque magis in hyemerAeilate namque si potum augere , & maxime debemus, Proculdubio,& hominem maxime sitire , & naturaliter fatendum est, bibere siquidem multum dum sitis pauca est, tam iniucundum esse, quam quod iniucundissimum experimur , quin immo & valde naturae nocuum . vii ex Gale. In 6 de lono elicitur: Tunc enim ni siti corripiatur, & longe intensori quam in reliquis anni temporibus valde malum est: 'Et praecipue postquam eam ad aetatem peruenerit, in qua secundum longitudinem corpus augeri desiniti Iam enim veluti, & vehementia appetendi cibos, & voracitas cessat, eo forte quoniam diminuta iam est illorum necessitas: ita . di sitis facilius accenditur, & magis vrit: tum quia solida membra siccantur,&flaua bilis cum sanguine augetur: sia ditim siquidem fieri aut siccato corpore, aut bile accensa
apertum est, longe autem magis utraque causa cooperante:
Crescunt autem coopora uti Galenus inquit cousque, do- ' p tib de nec ad aetatis vigorem peruenerint, diuersificantur tamen elu., in diuersis aetatibus motus augumenti, quod & sensu percipitur iuxta dimensionum diuersitatem: Nam in longitudine, & latitudine manifeste crescunt corpora usque ad vigesimum primum annum: deinde a vigesimoprimo ad trigesimum manifeste in latitudine, occulte in longitudi- me : Λ' trigesimo autem usque ad quadragssimum, in beα .nc constitutis occulte in latitudine: Et forte iuxta Aria li , si
285쪽
notelis sententiam, augumentum ἐiae titudine nondit trigesimum sextum annum, Ab eo nempe corp0ri vigorem minui in Politicisscriptum reliquit: Plato et anen ultimum: ipse absolute crescendi terminum, dato quod tacite , quadragesimum annum constituisse uisus est Iri , 1;b dum ςo pretortipso vinum plene bibendi facultatem h de leιibi , minis ita Absoluto siquidem iuxta omnes dimensi Mesaugumento,sccius adhuc corpus essectum esse plane est perspicuum: Nijs tamen se ad eam legem conden dam . nec nisi optimis validissimisque more suo causis ad ductum fuisse testatur. Malum inquam est ut undedi uerti regrediar invia signi vi aiunt quotiescunque Prae sentibus internis dictis iam causis siceitas videlicet augumento succedens, Iismultificatioudhue, di aestuans
aestiuus aer ,ssi homogesidam potain, quantaim naturaliter esse debet,sitibundus non sit: Signum siquid est,mi G itioib.,ul. lenus asserit,corruptam illam eue,qua potionem apetimus com. i . facultatem et Idem mei comprobauit dicens in secundo Prortheticorum comento octavo, & vigesimosecundo, ex anfirmitate , di languore sentientis ventriculi facultatis Prouenire: Ex quo enim Nentriculi cupiditas, qua po. In s. de Io tum appetitam male officium est eodem Auctore citra se eis allectis sum nostrum appetere nequita Quotiescunque igitur il φ'p' i' lum , quando di quantum deberet appetere non sentimus , sentientem illiusfacultatem regrotantem redditam fuisse manifestum esse Necsane mirum concurrentibus in re proposita duabus causis summum eanguorem Producere. I . valentibus, unam post aliam, Prima quarum est repercussus calor de quo dictum est: ille siquidem poros intrins
cae ventriculi tunicae, itTaintentum naturae amplians, IMsioni illum iccirco obnoxium reddit, quicquid enim sit de vino immodice praefrigerato, Aqua communiter friasida non potest penetrarein cutemsecundum naturam se In lib- habentem inquit Galenus: Huic igitur ita affecto con-
.: id sistim cum occurrat potulenta materia, immodita misis
286쪽
gerata sitis integris eum viribus, nec nisi eopiosa, & ad modum frequenter, ob dictam iam sitis intensionem inlatio concitatam, sentiens illius facultas non potest non venementissime laedi Ex immoderato enim potu alioqui anculpabili, Homines. quatuor accidentium periculum ubire solent, diuersas quamuis corporis partes infestantium , nullam tamen. ventriculo magis, uti Galenus ipse Λuthor est: Quorum primum vomitio est, mox cita peral- eis affectouum excretio, qualis in fluore alui,& in leuitateintestinoa sib-ς-P Drum . Longa & mora potionis in ipso ventriculor sepe etiam, morbus quem graeci Diabeten appellant: Cuius ima moderate quantitati cum d immoderatacomplicetur filia
giditas, Quid potest efficere, quod & non maxime sit
Contra ventriculi incolumitatem veluti&ex toties adducta Hippocratis sententia. notissimum est N. O N.
Sitire pari modo quando,de quantum homo debet, .muum. R esse in VIA CAEsAE ,. ex eo palam fit quoniam. cessante appetitα bibendb ex quo, Appetitus propensiones quaedam. sunt adciommoda naturalia nobisque ita. sicuti& sensusipsi connatanonInstent mappetens appetiit proptet suam: pefectionem)i Commodi adeptionem ex. appetitu redundantis, non prosequimur cessat siquidenu irritatio, hinc illo caremus: At carentia, commodi naturae succe, dens ex intermissa assumptionedebitae quantitatis potionis maxima est, quoniam &commodum, cui ipsa responadet maximum est r- Ed quia: en commodin meliu& detriamentum innotescit quam et contraia idea illust in primis. detegendum: bHoc autem multiplex est , primo ex potatione debita , debita oritur alimenti ad partes , alendas. traductio in abstemijs, qua sine nec nutritio necconserua-;tio persistere queuntti Ioe potantibu& verin Vinum hisce adnectitur, congrui alimenti materiae pro parte subminia. stratior In omnibus retardatici exsiccationi' quam imia longe remotam statuit Philosophus: i Detramentum in .l b decautom omnia propemodum detrimenta comPrehendens
287쪽
v p.lib.de est propera mortis festinatio; Quod Galenus aperuit, sh. εἰ dum conserens duas necessarias, &il impari necessitate ostionis ' ' perationes dixit: Homo quamuis diutius vivere possit,
eap.ra. dum minus quam oportet bibit, quam dum minus quam oportet respirati Non sat bibenti tamen, non mehercule annorum spacio vivendi terminum, quin immo Potius mensium, & dierum limitasse voluit: Propterea di Arse istoteles quasi hominibus metuens eos quodamodo horta C. tus est, ut sitim quotiescunque insufficiens illa suerit temperate excitent: Rationem siquidem assignans cur ede in xx.sect. da Bellaria sint, ususque secundarum mensarum ad ijci de beati An ut satis bibamus inquit, non enim sitis gratias iρ μ' ' solum, quae per mensam primam nos teneat bibendum.
sed etiam post hausisse aliquid iuuat. Et quoniam in latitudine hominum traditam hanc a Philosopho regula, ijs
maxime salutarem esse optime sciebat Galenus qui aluum sicca habent: Diminute siquidem hibere,& magis adhuc sitim ferre, quonia alimentum in ventre siccum reddit,ue ..trem suapte natura parum obedientem. adhuc magis firmat, iccirco multum illis potum dandum esse pricipit In . lib. Et det sitibu nd is postea omnibus generaliter loquens diceu Aphorism. bat, postea vero quam nutrimentum concoxerint abundd t RI, bibere sunt sinendi, quippe celerrime si ita faciant id pςr corpus digeritur: Neque interdiu tantum siti succurrendum esse voluit, verum & noctu, quan uis tunc bibere Pra In s. libro ter humanam consuetudinem esse videatur: Et potum ea Ph riis, hora valde sitientibus dandum esse consulit, non solum η' 7' potus defectu sitis aduenit, verum di quando ex vi lini meracioris potatione ipsa concitetur. Ita ut constet illos non minus exagitandos esse, qui arte hac naturae legibus tam aduersa, aeuiuam moderatam sitim abolere procuranir Tunc siquidem summa humectatione egenzes,
cum potibus dilutissimis quam plurimisque utendum sit, non sat sitire,&summe malum est: Non minus inquam
conuicijs carpendi illis sunt, qui peracrium persalitarum ,
288쪽
aos epularum quodcunque genus assidue comedunt quoad immodice bibendum proritentur; De quibus cni sallor utpote inuicem sibi postea hac de causa propinanti-hub, &de poculorum magnitudine certantibus Galenus Iu p. libro conqueritur. Nam veluti absente, quavis causa, suffi- mei ii iii
ienti fame,cibis potibusq; moderate uti licet, quinimmo, ς ς' i di Operepraecium est. Qui nihil apetentes ad comeden- 'P'e' dum inuitant, qualis respectu plerumque hominum cap. Pares sunt teste Matheolo, necnon & vina omphacij sapore aliquatenus praedita, Et respectu omnium fere, diuersatum iustulentorum liquorum, Pulpularum, Embem ma eom. 164. tum, acetariorumque genera, tum acidi diuersorum fruactuum succi, veluti mali punici, Aurantia, Limonis, & Ciatri, & qui in communi usu sere ubique est uuae immaturae. quem Omphacium nuncupant: Absenteque siti utrisque Pariter illam modice excitare valentibus, qualia Bellaria esle ex Aristotelis sententia iam dictum est, Et vina cuiuia cunque hominis gustui grata priuatim. Ita Sc circa rem hanc, veluti & circa aliam quamcunque, immoderantiam Perpetuo deuitandam esse ex Principe Medicorum Hippocrate didici mus: A Natura siquidem ipsa omnium Pa. II g 'rente id quod Nimis exprobratum est, Et ab his qui na- ,. d.' 'turaliter vitae muniis utuntur, experientia comprobatur. tun in cunde Antiquissimum illud oraculum Adagio receptum qiu: ist . est, N ε uot i D Ni Mis, Quod quamuis noti nulli 'pi,' si Poete cuidam ascribant, sorte quia illud ex tat Distichon. Intempestiuum est, quodcunque supersulti aiunt. In bilem transit Mel quoqud, si nimium est.
Aristotelem tamen Bianti Philosopho in tertio libro . Rhetoricorum attribuisse legimus.
289쪽
MODI QUIBUS GLACIE, AC NIVE P.
Ο Di denique quibus potulenta materia, glacie ,& niue praefrigerari, de potest, eo
solet; Ersi plures sint, Ad duos tamen redigi posse, unusquisque facile comprehensdere poterit, Mente sua concipiens eam. -- Vel immediate, vel mediate eorum adi mento Perpetuo necessarioque praefrigerari: Glacies siquidem, di nix, primo modo refrigerant, quotiescunqudeam contangentes distriluunrur ,&cum ipsa unum fiunt, qui modus bipartitus est, nam vel prorsus dissoluuntur, de unum prorsus fiunt, vel pro parte horum utrunque accidit: Primus quorum modorum tunc absoluitur, dum quis glaaciei, nivis ve certam portionem, in certa seu aque, seu viani quantitate, de proi)cit, de agitando prorsus dissoluit:
p De hoc modo intellexit Plinius t ni fallor dum dixit hiniues, illi glaciem potanti Constat siquidem utrunque
illorum, suapte natura impotabile esse, potabile tamen efficitur, dum uisibluitur, de una cum potulenta materia Pe miscetur: De eodem S Plutarchum intellexisse ciedena cum eit, dum inter delicias recenset sumen, Italicos Fungos, Placentam iamiam, di Nivem in aegyptor Nam ce ea si forte intellextilet, prout extrinsecus admota inse uit refrigerationi, culpandus, nec hercle prorsus inam rens fuisset, Inter tot i ntrinsecus assumenda, unum si recensisset ab eorum classe alienum, eo magis adhuc cum i lud intrinsecus assumi non possit modo . verum de consue
uerit. Modum autem huic amnem explicuit Aldus
290쪽
Manuntius iunior in suo Commentario . in secundum ii. drum Ciceronis de finibus bonorum, & malorum, inqui- Ping Π ens apud veteres, qui lautius vivebant vino delectabantur, Quod sacco vinario transmissum esset, ut frigidius bib rent: itaque in Dillichis dixit Martialis
Setinos moneo, nostra nive frange trientes,
Idesi uti ipse exponit, Setini vini vim frange nive, ut frigidius bibas, in quibusdam enim saccis certam niuis
quantitatem in hunc usum seruatam condebant, Nivariosque propterea illos vocabant. Per quam quidem niuem cum vinum transmitterent, in actu transmissionis quin aliqua niuis portio eliquaretur, atque cum ipso permisceretur, fieri nequaquam poterat: Et veluti ab antiquis nix seruabatur, ita,& nunc in diuersis Orbis partibus, ad Principum delitias, in subterraneis hac de causa extructis locis, eandem palea inuolutam, per m ximos aelius seruari, non est qui nesciat: Ita vi homo
quandoque a Naturae legibus , quamuis perspicuo sui
cum detrimento recedere profiteatur: Cuius effraenautionem tanta in re Plinius . loco iam citato hisce verbis .. .
merito insectatus est: Hi niues, illi glaciem potant, ii Ei et
is poenasque montium in voluptatem gulae vertunt, serua- eap. 4.
M tur Algor aestibus excogitaturque . ut alienis mensibus is nix algeat, Decoquunt alii aquas,mox & illas hyemanciis Nihil itaque homini sic quomodo rerum nature placet. Haec dum str iberem, ad me allatum est nonnullos aestas te Thermoclini Is niue repletis, eo prorsus modo,quo pro arcendo a cubilibus hyemali frigore, prunis repleari consueuerunt, cubili amet circumfricando ad summum frigiditatis redigeret Audio & a nonnullis mea dia hyeme idem mei praestari, non medius fidius, ut via iam inde nec etiam fucatam voluptatem perciriant, Quam enini obsecro voluptatem viventi, sentientiqud. homini, prae frigore torpenti, afferre potest, su mma friasoria atrocitaa linteis arte tunc addita in quibus, vel