장음표시 사용
301쪽
uit, Et ad dissoluentem teporem accesserit, si ad medium illud, quemcunque ferientis frigoris gradum excludens' redigatur, ope quouis dictorum sex modorum, Nihil incommodi corporis saluti inde sequetur: Quamuis meudium illud inter extrema positum cuti pluries dictum est attingere difficilius Ionge sit quam credi possit,ueluti & ex Macrobio adductis in precedenti capite perspicuis verbis
clare constat: Propterea cum aliqui dicunt, immo & ' suo lib. scribunt, veluti Baldassar Pisanellus Bononiensis Medicus, cibario v. in MεssANA Sicillae Vrbe, Postulum nivis, longe pa di potus. ciores homines mori quam ante usum illius: Sciendum sv. vlt. est ibi niuem circumponi materiae potulentet, minime auutem permisceri; quia vinum ob summum aeris aestum, defectumque inculpabilium cellarum vinariarum, frigidum longe minus sit, quam humana exposcat Natura: veluti mihi sedulo perquirenti, dum haec scriberem, narrauit D. Hippolitus Caracciolus, Canonicus Regularis, Vir degeneris nobilitate, &sacra concionandi facultate ubiqud
illustris r Possitque unusquisque sibimet persuadere, Pisonellum de temperata frigiditate intelligere, nivis circum-Positionem consequente; Ex quo initio dicti iam capitis, inquit, gustum maxima ex eo voluptate affici, potu siquiadem immodice frigido, illum sub propria ratione, maxima voluptate, immo nec mediocri,haud affici posse oste sum esti Et magis adhuc quia ibidem & recte, duos validissimos hostes, innato calori nostro constituit, immoderatum videlicet extrinsecum calorem, a quo dissoluitur, necnon, & immoderatum frigus, a quo extinguitur ..Immo aperte asserit, Niuis usum in refrigerando laudibus florere, illa dummodo potulentae materiae substantiam non ingrediatur: Ni eonfestim sibi aperte contradice.
relinquiens, Nivem utpote aqua cui supernatat leui rem, Permixtam cum potulenta materia, ipsam ulla insaque noxa refrigerare, Experimento Agricolarum, qui aqua. numinum ea eliquatis nivibus resultautium, absqua
302쪽
detrimento in potu assumunte Quinimmo una, de Diuino Hi pocrati , niuales aquas prorsus exprobranti . nec sumet unoque in loco, Nani in quinto libro apho. rismorum: Dicebat, frigida qualis nix , & glacies, pectori inimica tusses mouent, & distillationes: Et in libro de Aere , aqu is, & locis, hac potissimum de causa asserit Scytas habere omnia membra principalia frigida, & humida, & imbecillia, & superius in eodem libro de iis sermonem habens. quae ad usum illarum sequvnatur, Easdem pituitosissimas, & raucosissimas, immo timorbosissimas nuncupauit: Ita ut si niuem permiscearent, hoc verum esse non posse, Ex his patet. &ex dicendis patebir: Praeterquamquod esse potest, ut post circumpositionem niuis , pauciores Pereant, At non ob solam circumpositionem, Quinimmo ob nouas forte causas aliquas non omnibus notas, Maiorem ait men vim habentes retardandi mortem, incolentibus Vrbem illam hominibus: Tales possunt esse illae omnes adiumento,quarum potuit aeris malitia diminui: Nam quantumcunque Galenus, tam aquae, quam aeris probet bonitatem. improbetque utriusque malitiam aequaliter: Et Matheus Curtius inter publicos Medicinae Italos pret- teritae aetatis Professores celeberrimus, censuerit maius ex aqua, quam ex aere damnum, veluti VINCENT I-vs MASINI vs PATER MEvs. Doctissimus Me dicus , illiusq; familiariS Discipulus, inter multa ab eo profitente enunciata, sibi, Pollarisq; suis, ad medicianam studia sua conferre volentibus, memoriae prodidit rQuamuis non ratione exuberantis frigiditatis , sed oblonge maioris ponderis vitia, quae illi ineste postunt, iuxta tamen illa. ipsam nunc minime consideramus: Princeps tamen, dum malarum aquarum enumerat incommoda , plura adducit diuturniora, & minus periculosa , ac magis ad facultatem naturalem pertinentia,
quam aeris; Λersiquidem magis nocet facultati animali,
303쪽
mali, & vitali, & celerius interficit: Vitari nempe aquae iactura potest , aeris nequaquam; Nam si quis perpetu
affatis carnibus utatur, & vinum bibat, omnino illius noxam fugieti At aeris ideo non licet, quoniam in homine,omnium maxime potest: Hinc ille ab opere quocua que vacare potest; Λt ab aere veluti non potest non ci cum ambi, ita de eundem dum vivens est , non potest non attrahere, tum per externas arterias, tum ad intima cordis Penetralia singulo temporis momentor Quemadm- dum conspicuum in exemplum unusquisque CAEsEMAM
PATRIAM MEAM intueri potest, in qua ab hinc sunt anni circiter duodecim, cum absq; collatione; longe Pauciores homi nes obeant quam antea: Quod in niuis usum iccirco reijci nequit, Hic quoniam Dei munere nec fuit hucusq;, nec est in usur At quia aer purior est redditus, Primo quoniam subterraneae Cloacae omni-hus propemodum in vijs extructae sunt, quibus sordidae aquae Omnes, absq; quod evaporando, aerem inficiant,
clam praepropereque euacuantur: Quaru viarum omnium,&Pauimenta ita ad libellam aptata sunt: Vt nec aquae, nec sordes vlla in parte retineantur: Aquae omnes, quae in foveis Vrbis murum circumambientibus, quiescent corrumpebantur euacuati prorsus fuerunt: Cellinuae Ciauitati per milliare proxims, in quibus Canapis, & Linum macerari consueuerant, fuere demolitae: Et quod multi
momentI erat, multae multos ante annos, in Ceruiensi
agro stagnantes Aquae siccatae fuerunt e CAgsEMκ enim etsi montes non admodum eminentes, cum ab Austro h beat, totaque cum solo iaceat, ita ad Septemtrionem inclinata , ut illi ample pateat; Spirantibus ab ea parte ventis, una cum toto flatu, nocuos a dictis aquis, eleuatos delatosque vapores, in se recipiebat, qui eo magis illi ossiciebant , quo magis sese insinuabant, intercepto tum a s li dicta iam inclinatione,&adhuc magis a dictis montia
bas, cisdem ad Austrum libero transitu: oua de causa
304쪽
Coenobium Monachorum D xv x BENEDICTI elegantisti naum, positum supra Collem inter ortum Solis,&geptemtrionem. DIvAE MARIAE a templo illi dic to nuncupatum , ab Urbe sexcentum quinquaginta Passus distans: Quod ab omnibus expetito saluberrimo aere nunc gaudet, olim ita illius malignitate, Monachi habitatores affici obantur, ut cum in difficillimos persaepe morbos inciderent, Locus ille alioqui amenissimus, acerbissimum odium subiret . Nec sequela illa potest non Probari quam existimat Pisanellus se concludere, Nivem iccirco Aqua esse leuiorem, quoniam ei supernatat rPrimo quoniam cuti pluries dictum est leuitas ct grauitas in potulenta materia, non supernatatione, immo nec
lance stateraue, a sapientibus metitur, sed ex facili difflatis lique ex Hippo Grijs recessu: Secundo quia ex eliquata nive resultans aqua Nix enim non nisi per eliquati nem potabilis effici potest comparata ad parem, inculis Pabilis aquae potabilis quantitatem, ideo necesse est,ut illast grauior , quoniam ex ostensis nubes, quae proxima niuis materia est,siccam exhalationem habet Permixtam: Dum
igitur seb forma niuis est, ideo supernatat, quia uti inquit Galenus, seu Author libri de utilitate respirat ionis, qui quis ille extiterit Vir utique praestans, Nix ipsa plurimum
habet aerem,quemadmodum spuma,& alba utraque est, ob commixtum aerem veluti, protulit Aristoteles. Postr mo quia si supernatatio argueret presentiam illius leui talis, quam aeque in materia potulenta, ac esculenta, Medici pro integra humanorum corporum valetuditie Conseruanda, tantopere expetunt, sequeretur Fungos in Ed
1iorum latitudine, parum vel nihil culpabiles esse supernatant enim aquae omnes experientia teste cuius opposiatum innumerabilibus propemodum in locis statuit Galem In M,. d. nus,& notabiliter dum inquit Fungis frigidissimus, &glu lueeor. tinosissimus crassusque simul succus inest,hinc in Epilepsia divi-
305쪽
in 7. lib.dene. sinapi. medicam. in x lib. de
succorum bonitate a& vitio .. cap. s
tico, Adhuc & clarius dum ait, Fungus frigida humidam .
admodum Planta est: quasnobrem etiam proxime ad de Ieteriam,& enecantem facultatem accedit: Nam inter eos, qui natura multam habent qualitatem putredinosam,
interficiunt ; immo & ex largiori elu Boletorum, qui in fungorum latitudine innocentissimi esse putantur . Ali quos vix seruatos fui se ipsemet testatur Nec mirum cum ex fungis omnibus alimentum ipso met Anctore eodem in loco pituitosum , & frigidum, pravique omnino succi sit: Malitiae quorum indicium inde sumi & maximum cense tibus, quod siccari nequeant, assentit Galenu S. Q v O D AD V IN v M, quamuis adducta iam toties G2Ieni regula in decimo methodi medendi libro capite undecimo optima sit : Potest& noua alia superaddi, exal lata gustui accidentali iniucunditate desumpta: quae quidem cum aqua ideo congruere non potest, quoniam is PQ re illa caret: Vinosi quidem minus iusto frigido, inium cunditas quaedam perpetuo necessarioque associatur,quam non est qui illo epoto non protinus percipiat, quotiescun que diutius quam par sit, extra dolia cellasque vinariaS ata seruatum fuerit, & magis adhuc si in vase latioris oris, Scnon OPerculato, & cum perceperit, non statim abhorreat, vappa illud apellare consueuerunt, hoc est cuiusvis omnis. Propemodum evaporauit. Sed unde est, quod ad illarum evaporationem, utpote que potentia Calidiores quoniam & tenuiores sunt,frigiditatis gradus in vino non potius intenduntur λ An quia presentibus illis, veluti in optima dispositione conseruatur, ita abeuntibus, alienae calidita tis gradus accedunt, qui quamuis tam cito , putrefacere nequeant, ad aliqualem tamen putrefactionis praeuiam dispositionem ingressi confestim quoniam disponere inco-ant, iccirco frigiditas non potest non remitti: Ex aduerso Vinum mei plus iusto frigidum non esse,unusquisque gu
stu bene valens deprehendet, quotiescunque illud, siue linure detineat, siue deglutiat, gustus organum, nullum con
306쪽
tristantis ictus genus persenserit: cum enim incusserit plus iusto frigidum esse pro certo habendum est: Maiorem autem, minoremque recessum, penes frigoris nocentes gradus, ab optima dispositione indicant; acerbiores clementioresque, dicto organo ictus in actu sensionis illati: Quin autem incutiantur vix fieri potest, & precipue cum vinum alias iucundum, & valde fuisse experti fuerimus,
tunc nimiium longiorem circa palatum moram trahere Permittimus; sensus enim, cum nostrae utilitatis causa a
Natura sapienter comparati sint, uti inquit Philosophus, S utilitas duplex sit, una videlicet ad fugiendum, & alte-τa ob percipiendum, Et hoc prius Natura intendit, illud
vero posterius, Aecidit enim ut occurrant noxia r At non accidit ut corporis recreationem appetamus: Hinc
si introspicere volumus, ita forte particularis sensus naturam occursus singularis obiecti angit , quod contristans Partim sit, partimque voluptabile, veluti i litus quod prorsus noxium sit: Tunc enim dum in actu sensionis ad opaposita quasi distrahitur, nec prompte deserit illa aplic
tionem, veluti dum obiectum omnino conturbans est, Sc moerens cum eam non nisi ignaue prosequi audeat interim perdurat Angor . Nec obstat gustus organum in actu sensionis vini plus iusto frigidioris, ideo conturbationem non posse persentire, quoniam homines eo modo quo passim videmus non alliceret: Ex eo enim aperte constat illvi tristicia afficere quoniam propriam illius hebetat sensionem, ita ut dum qua immodice frigidum allicit ,& aliquando forte magis, quam qua vinum iucundi iasimo sapore praeditum,'Non sit,qui dubitet nonnisi minus temperatos homines allicere, minus longer sensus tactus sensionem nobiliori gustus sensioni praeserentes: In eo adem enim organo utriusque facultatem residere iam proaditum est: Ab omnibus igitur molestia persentitur, quae communi organo, sub ea tamen qua gustare deberet, nec exacte potest, ratione insertur: Quam etsi hi dum aestuant, Vel
307쪽
vel quod deterius est etiam non aestuante praua confirma laque consuetudine ducti parvipendunt: De propriaeta men incolumitate solliciti prudente, Viti eam maxim Pere abhorren .
A . ANDO POTVLENTAM MATERIAM IGNI APPLICA RE .
A P. XVII VAzRI Tu R hic& merito, utrum summa hyeme dum summe alget Aer, liceat potulentam materiam igni aproximare quod multi faciunt at non bene perspicuum est, id prosit nec ne, vel officiat bonet valetudini - Dicimus immo nemini dubium esse, debere & necessario aproximati, quotiescunque illa congelata su erit, ut eliquetur: Nam non eliquata, sub forma potus assumi nequis: Inter gener utem Potuum na, turalium:, in primi qua gelascit, pariter & lora , cum &In . lib. ipsa aliud nihil sit Galeno etiam teste, quam aquamet, quὸς sequi 'i' ex vinaceis,ex quibus.mustum recenter expressum fuit,aliε 's' kinositatis contraxit: Vinum quamuis congelatio ni, & eoagulationi obnoxium sit, quia mixtum aqueum est. Atamen veluti de facili coagulatur, ita aegre glaciare consueuit. ni sit valde pauci serum . De dulci sermonem faciens Merrois in septimo Collectaneorum, quia pingue est, dixit non congelari: Quoctaceidit, quia vini humi dum , resolutionem cuius consequitur coagulatio veluti de lacte constat magis obedit exir inseco calori resoluenti, valido suapte natura agenti quam humidum, Zc siccum simul, quae sunt duo resistentia, obediant frigori,
quod minoris activitatis est quam calor, & praecipue in.
308쪽
erinseco vini mei calore, ob praestantiam sorte mixtionis, resistente suimet separationi a frigore prodeunte: Qua ratione Acethum lactisque serostitatem Coagulationi resistere dixit Averro es, Quantumcunque de natura fri- 4. lib. mecgidi sit, res aquosas congelare: A quo frigore, in utroque theor, in Passivo, hamido videlicet atque sicco productam comis ςβ: 'gΠ Pressionem, consequitur congelatio: Idem Sc statuena dum de quocuque artificiali genere potus, veluti est Sidra, Zytum, & Ceruilia, quae cum non solum consueta sit, toti Septentrionali Plagae, sed& gentibus vltra oceanum, apud eas non minus frequenter , quam intense ob maxionium frigus gelascere perspicuum eli. Et quamuis e rum nullum glaciauerit, siue minus rigida aeris constitutio, seu particularis cellae vinariae conditio in causa fuerit. eo tamen frigiditatis peruenerit, ut gustus organum feriae
quod Aqua efficit vel dc feriat, & ita illud afficiat, veproprio munere exacte fungi nequeat quod in Vino experimur Tandiu prope ignem moram trahere permitatendum est,ut illa ferientem, vi aeris calefacti,vim amittat;& Reliqua omnia dicto iam communi organo, tamquam gustabilia longe plus,quam tangibilia aequentur. Hinc patet acriter reprehendendam est e multorum consuetudinem, qui tunc temporis cenophora vino plena in sublimioribus Septentrionemque respicientibus feniutris suspendunt, ut ferientes frigiditatis gradus conet planti Et illorum adhuc magis, qui dc dolia vina ia tunc vino plena eadem causa in horreis dictis inaestris plane patentibus condunt, quam Florentiae apud non paucos in usu esse au diuimus, Quamuis nequiter longe procul dubio minus, insolerti illa quam in quavis altera Italiae Urbe, vita fere
ab omnibus traducatur. Sedulo tamen perpetuoquc animaduertendum est, ne ex diuturniori mora, salutares iucundosque una frigiditatis gradus amittat, eorumque: lo-CO Oppositos concipiat: Praeterquam quod enim sic im- pautata, nullum commodum nullamque voluptatem affert;
309쪽
quam tum in cibo, tum in potu, ita salubriter ae studiosa
curandam esse Hippocrates, & Galenus praeceperunt , Vo mitum sano homini perpetuo infestum concitat, Qua forte ratione ,& Bruta ilium deuitare dixit Plinius: Quo circa Antiquos, nunquam alio quam frigido potu, vel e rum aliquos calcfacto, aliqua tantum valetudine aflectos , toto conuiuio, vel Inter illos qui vomere cupiebant, Vt copiosius ac maiori fame ingurgitarent, ante cenam cale factae aquae potu , vis futile teliatur, Praestantissimus Μ dicorum nostrae aetatis HIERONYMvs MERCUR LI se Cuius sententiae , non est cur aliquis existimet Galenum aduersari dum narrat Aristotelem Mityleneum ,
cum frigidam medicis consulentibus potauisset ex eo obi'jsse, quoniam calidae potioni assuetus erat; Nam illud iccirco praestitisse credendum est, quoniam & ipse forte fortuna sat valetudinis non habebat, uti ex historia illius ci re elicitur: Ob id tamen hominibus , non undequaque firmis viribus utentibus, calidae potionis usum conferre haud arbitramur: Calidae inquam alicuius potionis , de numero illarum, quas dempto lacte, secundum naturam esse iam diximus: Nam medicinales potiones a quarum serie carnium iuta, minime seiungenda esse Opinamur, ut plurimum actu calidas exhibendas esse compertum est, ni per calidas, caldas intelligere velimus, idei nulla arte caste factas, aut refrigeratas , sed quae quales suaptὰ natura sunt, potaturis porriguntur, veluti vir undequaque doctissimus, ubi supra, egregie interpretatus est: De quibus& Galenum ipsum in clicta iam Aristotelis Mi laenei h storia intellexi sie, sat superque persuadet, utilitas quam ex usu illius sic dispositae, tum sani homines omnes coligunt, tum maxime qui parum, firma valetudine utuntur .
310쪽
LIBER T E R T I V S. POTVs IMMODICE FRIGIDIVSVM. MATERIAM DESTILLATIO
Vo R s v M sciscitare aliquis posset, tot aetenta in medium adducta sunt, circa mate. riam hanc ad Potum immodice frigidum spectantem p Vt hominesse in futurum ab illius usu, vel precaueant. vel si in usum illius diligentes Medici sua uti interest paulo libentius inuehantur excusatione careant: Quos quaestus homines tandem ex hac lectione facturi sunt pQuamplurima detrimenta evitabunt . idest agritudines quamplurimas,quin immo & intempestiuam persipe mortem . & aliquando repentinam: Haec autem omnia ita Principum praecipue ut ilitatem conscripta sunt. tum qu niam eorum plerique hac in re eo magiS Peccant, quo misnus hac aetate dehortantur: Tum quia cum probi sunt, non est qui diuturnam illis vitam exoptare, totisque viria huSprocurare,valdeque ex animo continuo a Deo contendere non teneatur: Habet quoniam iste error Ionge maiorem . quam credi possit inprimis rationem externae seu nudenti. ciuis, ex qua Antecedens via Oritur, a qua i P a num