장음표시 사용
111쪽
in specie.l. iiij. C. de aedific. priuat. &l. quod dia Quartu respondit. D. pro socio, ubi si sociu
easu, . adincii ad xerectionem eius Ieculet 1umptus con
ferre, is qui solus aedificauerit, poterit auteentesi mam cum sorte intra menses quatuor, postquam Opus refectum erit, aut id quod sua interest recipe re:aut deinceps rem ipsam sibi vindicare,
ultra duplam non deberi, quibusdam itamen coibus id permitti possie. Deciaratur lex illa tenebrico a m perdiscitu, oe multorum disputatione agitata, cuius initium est, Usurae.
UEMADMODv M usuris a iure ciuili modus esset necessario imposi tus, satis explicatum esse arbitror Luperiore disputatione. Ostendimas enim,primum quidem iis rebus, quς usuras parerent, ita esse modum adhibitum, ut ne ob alias ullas res quam quae in abusu consistunt,
usurae caperentur: tum praeterea ne ustarae usuras parerent. Docuimus etiam usurarum, id est, sum vniae menstruae quantitatem, ad certum modum redactam esse: nimirum ut vel trientem, vel bessem, semissemve,aut centesmam non excederet. Nunc superest ut de alio genere videamus: nempe quis modus usurarum numero praescriptus est, ct quem excedere, quum eo peruenerint, non liceat. Nam quum usura verriit, ut Hebraei acutissime appellarunt,
112쪽
larunt,morsus & pastus, qui sensim & per particulas patrimonium hominis absumit, si pernecessarium esse visum est, modum particulis praescribere, ne simul uno haustu omnes hominis facultates depascerentur, modum etia morsuum numero
amponi oportuit: Utpote qui quavis minuti, si perpetuo procederent, longiore quidem tepore, sed
tamen ad extremum totum hominis patrimonium
absumerent: quemadmodum sibi contigisse quaeritur apud Liuium Centurio quidam, qui quum iudieatus pecuniae nexum duceretur, vociferatur se multiplicem iam sortem exsoluisse, & mergentibus semper sortem usuris obrutum foenore esso. Scribit igitur Vlpianus in l. nihil interest. D. dei naui.foen.& l. si non sortem. D. de condit. indeb. pra du- constitutum esse,ut supra duplum exigi usurae non plum exipossint,etiam in nautica pecunia: sed ut simulatque oo possortem aequarint,consistant. idemque ipsum a Lucullo constitutum esse Plutarchus in eius vita scru
ηεργου τost Maro ears απέκοψε. id est, Primum quidem prohibuit ne quid amplius Centesima in usurarum ratIone referretur: Secundo ampliores te V suras amputauit. αρχαρν enim Sortem Graeci appellant, ut superius diximus, ct puerilis error est interpretis quae τ Solito antiquo mo- re,conuertit. Idem praeterea apud Aegyptios constitutum esse docet Diodorus Siculus libro rerum. -aΠtiquarum secundo. Absurdum nanquelegumli
113쪽
ao2 DE USURI stores esse iudicarunt,accessionem in usuris maiorε
esse principali,& lucrumaius esse ipse sorte, quonia& sors & lucru semper certu esset. Itaq; quii de eo quod interest diu multumq; dubitatu es et,constituit Iustinianus,in iis quidem casibus,qui certa habent quantitate vel natura,veluti locationibus,venditionibus, & aliis c5tractibus, ut id quod interest dupli quantitatem non excederet. l. vn. C. de sent. quae pro eo quod. Quod ipsum antea quoq; Asricanus respoderat in liquum forte.D. de act. empl. In usuris autem hoc adeo verum est , ut quanuis usuras augere liceat et,qui minores quam quae sibi permissae sunt,stipulatus est: veluti si mercator semisses stipulatus ess et,quum besses potuisset. Papi- ,, nianus tamen in l. pecuniae. D. de usur. pecuniae, , faenebris intra diem certum debito non soluto,dti,, pli stipulationem in altero tanto supra modulegi-
, , timarum Vsurarum neget valere. Etsi autem in traiectitia pecunia sors no semper esset certa,tam magnum tamen erat lucrum usurae centesimae, ut ad reliquarum usurarum regulam traiectitia facile re-
. dacta sit. d. l. nihil interest. De naui. scen. Quod certὶ quum ab antiquioribus statutum sit, tum vero ab Imperatore Iustiniano magnopere stabilitum est,ac restitutum. Quanuis enim leges semper duplum excedere 'ohiberent, tamen haec via fraudandae legis inuenta erat,vi quae solutae essent ante mensem centesimum non computarentur in duplo, si centum menses integri, id est,solutione va- ut nihilominus superessent: exempli causa, Centum
114쪽
Iostum mihi dedisti mutuo sub usuris centesimis, quas quum per menses decem persoluissem, soluere destiti: interea mensis a contractu centesimus,ac prς-terea etiam decem alii menses elabuntur. Quum
tu& sortem &vsuras ex stipulatu petis, quaeritur
ad quas usuras tenearῖ num ad aureorum nonaginta tantum: quippe quae iuncta decem prius exsolutis, essiciunt illud duplum ξ an etiam ad eentum , quoniam ab ultimae solutionis die centum menses sine solutione transcurrerint. Id quod magis visum est, ut in duplo, quod leges excedere vetaret,priora illa dece non imputarentur: utpote quorum in locu alii dece menses successissent. Sic enim Antoninus ait, Vsurae per tempora solutae Explicata non proficiunt reo ad dupli compensationem.
tunc enim Vltra sortis lummam unarae exiguntur,
quoties tempore solutionis summa usurarum exce radit eam copulationem. id est, Si per dece cotinuos γνmenses soluissem ex eoq; tempore centum & duos menses soluere intermisissem, quonia duo menses supersi int,qui tempore solutionis sortis & usurarsi eam dupli computationem excedunt, illoru duorumensium postremoriam usurae extra duplia computantur,nec exigi possunt: integra vero centum possunt. Neque vero sum nescius, alips eosque non indoctos viros eam legem long. aliter interpretari:quorum certe sententia mihi probari n5 potest. Nam quod aiunt in duplo solutas non computari, sed soluendas visi particillares solutiones centum , , aureos excesserint, veluti si quatuor supra centum
115쪽
aurei soluti sint, inde per quatuor forte menses cessatum sit, in dupli computatione quatitor aurei soliui non computentur, sed eos qui non sunt so-Juti creditor petere non possit: illud certe mihi quidem perquam absurdum videtur, neque per-siaderi poteti, in ea Budaeum opinione unquam
filisse, tametsi dupli quidem rationem perperam
intellexerit.Nam &hoc obtusius estquam ut in hominem tam eruditum cadere possit,& notum est Neratii responsum in I. quum tundus. D. de euict. quo absurdissimum declarat, si particulares solutiones eius quod interest, in duplum non comm . putentur.Vnde si sundus uti optimus maximusque est,emptus est, & alicuius seruitutis evictae nomine aliquid emptor a venditore consecutus est, deinde totus fundus euincitur, ob eam euictionem
id praestandum respondit quod ex duplo reliquum
i est. Nam si aliud, ait, obseruauerimus, seruitutibus V aliquibus, mox & proprietate euicta duplo amplius emptor quam emit consequetur. Quod igi-Vitur Antoninus ait, Vsurae per tempora solutae non proficiunt reo ad dupli compensationem, siue ut V quidam scribunt, computationem,non eam habet significationem,ut siquis per singulos menses sol-
uerit, ct aut ad centum accesserit, aut etiam superarit, particulares illae solutiones non computentur. quid enim absurdius dici potest ξ neque vero eas leges quae id statuerunt abrogant hae nouellae Iustiniani quae vulgo citantur, C x XI. 'C X X X VII I. quum quidem nullas unquam adeo
116쪽
absurdas leges extitisse verisimile sit: sed hac ipsam
Antonini constitutionem, qua menses centesimum excedentes copen fare cum iis, quibus esset facta solutio permittebat. Sed verba nouellae C x x XVI I I. Opera pretium est cognoscere: quae summa ni fallor & argumentum prioris continent. π pera
το τ υπ0βοίν3σι. ad est, Praesens constitutio declarat, ut ne ipsae quidem usurae quae per partes exsoluuntur excedant duplum debiti. viii menses aliquot ante centesimum sine solutione transcurris sent, ed que centum usurarum nomine deberi viderentur, particulares illae solutiones ista centu excedere intelliguntur, nec admittitur compensatio ab Antonino permissa. Quod autem ind. l. adscriptu est, Tunc enim ultra sortis summam γ' Vsurae exiguntur, quoties &c. si ad eum quem supra Ddixi modum explanemus nihil magis perspicuum dici potest. Neque vero facile existimare postlim,
quorsum nonnulli particulam Non inserendam eo loco existiment. Nam si sine veterum codicum au . thoritate id faciunt, certὸ & nimis temerarii sunt, & apertissima legis verba conturbant. quae si eam sententiam nunc habeant, ut usurae non exigantur ultra duplum si duplum excedant,hoc quidem cer perquam absurdum est. Sin ita intelligi velint, ut in effectu Exactionis verbum non aecipiant, sed Non exiguntur, per Non possint exigi interpretentur, fortasse tolerabilior haec interpretatio videaturi sed neque verborum conteX tui, neque sen i.
117쪽
tentiae perspicuitati magnopere coveniet. Vteun-que autem sese res habeat, illud in summa tenendum est, omnem hac de qua agimus compensationem a Iustiniano sublatam esse iis quas diximus nouellis constitutionibus C xx I.& C xxxv III.
Quin illud quoq; minimὶ praetereundum est, non hoc tantum m uo succurrisse Iustinianum huic de duplo prohibitioni, verum etiam illo. Nam quoties pignus & pro sorte & pro usuris datum esset , quanuis usurae duplum excederent, tamen quandiu pignora sufficere poterant, quoniam creditor ipse sibi semper soluere videbatur, eo casu duplum excedere permissum erat. quod quum iniquum Imperatori videretur,primum quia ad hunc modum dupli prohibitio perpetuo fraudari possiset,quippe quum creditores nunquam sine pignore crederent: deinde quia potius duro & immiti creditori fauebatur, qui sine pignore nihil credebat,quam facili & benigno, eam quoq; speciem ad communem regulam redigendam putauit.l .penui. ,, C. de usur. sic enim scribit, Cursum usurarum v l- ,, tra duplum minimὸ procedere concedimus: nec si pignora quidem pro debito creditori data sint, is quorum occasione quaedam veteres leges & vltra se duplum usuras exigi permittebant. Iam illud quoque breuiter obseruandum est, eleganter quae Q uibu ri posse num iis casibus quibus a se ipse debitor de-ς : bVβ exigere,qualis est negotioru gestor, tutor, cur plum iu rator,&similes ea dupli prohibitio loeum habeat. perent. Quod ut clarius intelligamus,notandum est tris
118쪽
riam posse contingere ut usurae duplum excedant in his casibus. Primum quum tutor exempli causa) ante tutelam susceptam defuncti debitor fuerat, acceptaque tutela post annos aliquot v sura sortem aequauit. secundo quum suscepta tu tela debitor esse coepit, qua perpetuo manente ad duplum peruentesim est. id quod eo tantum casu contingit quo Centesima debetur , quae anno octauo ct quatuor mensibus sorte aequat: quia tutela duntaxat ad de cimum quartum annum aetatis durat. deniq; quum suscepta quidem tutela debitor esse coepit sed ea finita usurae sortem aequarint. Primis igitur duobus casibus etsi multa lege id arbitror esse definitum: tamen quum tutor a se ipse debeat exigere, ut ex ea pecunia pupilli comodum comparet, si eius pecuniam fraudulenter in usus suos conuertat,non dubitandum esse arbitror,quin etiam ultra duplum usuras debeat. quum quidem Paulus scribat in I. tutor. D. de administr. tutor. quod si tutor constitutus intra sex primos menses pecunias pupillares non collocauerit, in usuras eius conueniatur. Sed extremo casu quum vel curatore pupillus habeat, qui a tutore tutela defuncto possit exigere, V et maior factus ab ipso curatore, neque ipse debitor a se repetere debeat,itaque cesset ea quam diximus ratio,probabilius est duplum excedere non permitti.
Porro est quoque illud obseruandum quod ab Anastasio constitutum est in l. iubemus. ij. C. de erogation. mil. ann. Vt si actuarii qui militibus stipendia persoluerint, aliquid eis mutuo dederint,
119쪽
Iog DE v s v R I s non possint omnium usurarii numerum ultra se itis tremissem extendere. ut si semisses stipulati es.sent, quae annis x v v I I Ι. mensibus sortem ad sequant,non possint Vltra annos quinque, menses sex, & dies viginti usuras petere. unde si trecenti aurei in sorte sint,& centum usurarum nomine re
ceperint, amplius petere non licebit. Nullo pacto neque corruentione statutum a sura
i rum modum excedipo se: ι quis excesserit,quae, poena saluta sit. item Altero tanto, quae sum-
C. P. XI. T SI autem ita ut diximus sudios' ope data est, ut certis qualI termI-
nis Ad regionibus usurarum solutio
concluderetur , inuenta est tamen astutia foeneratorum ratio varia de multiplex, eas leges de quibus hactenus comemorauimus,cauillandi. Quum enim de v suris nominatim cauissent, poenas creditores non usuras disertis verbis in stipulatum deducebant, & eas quidem longe maiores & grauiores, quam usurarum definitus modus permittebat, ut si quando legis usurariae modus obiiceretur, legem illam de usuris non de poena cauisse responderent, eoque com mento eonstitutiones omnes eluderent,& quo maiorem etia magisque fallacem & eruditam speciem adhiberent, quoniam poenae distinctam tempori-
120쪽
Bus, id est, singulis Calendis stipulatsonem usurarum petitione nimis redolere arbitrati sunt, unam semel&in omnem sortis usum pensionem exege- ' ' runt,dupli puta praefatione: id est, v tego quidem interpretor, tantundem semel quantu in sorte datum est. Sic enim Papiniani verba intelligenda esse arbitror in l. pecuniae. D. de usur. Dupli stipulatio is in altero tanto: ut scilicet simplum alterii sortis sit, alteruaccessionis. Cicero in Oratore, Pes qui ad-Alterohibetur ad numeros partitur in tria, ut necesse sit lato quae partem pedis aut aequalem esse alteri parti aut alte
Verum hisce fameratorum fraudibus Iuriscon siil-. . torum diligentia obuiam itum est, Vt neque poenae, neq; cuiusdam accessionis stipulatiorie modum in usuris a legibus prς scriptu excedere liceat. sic enim Modestinus, Poenam,ait, pro Vsuris stipulari nemora. supra licitum modum usuraru potest. l.poenam. D. N de usur. cui persimile est quod scribit Gordianus in l. quum non frumen tum. C. eod.Papinianus at tem, Pecuniae,ait, foenebris intra diem certum de- ,, bito non soluto dupli stipulatu in altero tanto supra modum legitimarum usurarum respondi non ,, tenere. De duplo loquitur Papinianus in d. l. pecu- , , nice. Gordianus idem de quadruplo constituit in l. quum allegas. C. eod. Caeterum quoniam frustra
feratur lex si eam licebit impunὶ violare,videamus si quis eum usurarii modum a legibus praescriptum ex Eess