장음표시 사용
371쪽
men quia fictus fuit difformis in practicis, ideo
non potuit remanere mensiara aliorum. Aly, ut
Naz: volunt animam Chi isti Domini esse aeuum omnium Angelorum; quia lichi sit in serior in natura,cst tamen superior in gratia ; & aliunde ex unione ad Uerbum Dininum contraxit maiore uniformitatem, & immutabilitatem, quam habeant Angeli. 3 Nostra tamen sententia docet non dari
o alfi qui explicant D. Tho. υbis loqui de nrensura perfectionis essentialis, quia substantia persectior est mensi1ra substantiarum imperseiti
rum non autem de mensura durationis, de quaciloquimur hIP. Not .ex Fumi. Doct; qu5d munquodque mensuratur minimo fui teneris ex Phil. Io. Met. t. 3;t, ; ratio autem minimi, ex qua sumitur ratio mensurae, sumitur vel eκ simplicitate, vel ex uniformitate, vel cx indivisibilitate; nam ut do
surae per se primo reperitur in quantitate discreta,&1blii in translative, & materialiter conuenit quantitati continuae; mensura enim est id , per quod cognoscimus quantitatem; & ideo mensura debet esse notior mensurato; id autem, quod est notius in quantitate, cli vilitas, quae est principium quantitatis discretae; ca namque, quae sui simpliciora, sunt facilius cognoscibilia, quam ea, quae sunt composita; tum quia unitas est minima omnium numerori im; id autem, quod est minus, est notius,quam id, quod est maius; quia maius maiorem exigit cognitionem ; & minus minorem; illud autem,quod minorem exigit cogniti nem,est notius; tum quia per quatitatem disci
tam cognoscimus contimiam; nam cognoscimus
pannum esse decem v. g, vel duodecim ulnas ; illud autem,qiuod est ratio alterius,principalius se habet,quam alterum; ergo ratio mensurae per se primo reperitur in quantitate discreta ; & ideo in illa rc peritur per se; in quantitate autem continua reperitur translative,& per aliud, quia reperitur ratione quantitatis discretae.1 Igitur quia unitati,qirae est mensura qua titatis discretae,competit simplicitas; in hoc enim distinguitur a numero,qui est compositus;& vnia formitas numeri enim sunt difformes inter se, ut patet;& indivisibilitas; quia numerus est diuisibilis; ideo mensurae haec tria conueniunt, scilicet simi, licitas, uniformitas,& indivisibilitas; & pr pter haec tria nacia sura diuiditur in triplice mensuram; nam inensura extensionis, aut multiplicationis debet esse itidi uisibilis, 3e ideo minima secundum indivisibilitatem; ut unitas; de licdt mensura quantitatis continuae sit diuis bilis materialiter,quia vina est diuisibilis in plures partes; est tamen indivisibilis formaliter; non enim est diuis bilis in plures ulnas.Mensura persectionis ec
sentialis debet esse simplex , & ideo minima secim dii in si inplicitatem; unde quia Deus est su stantia simplicissima, ideo est me sura omnis su
stantiae creatae. Tandem mensura durationis de bet cme uni sermis, It regulata semper aequaliter; aliter modo plus, modo minus mensuraret; quapropter motus Coeli est mensura aliorum motuum,quia una retrolutio tantum durat, quantualia,& licet possit dari motus velocior; attamen nequit dari motus uniformior,& regulatior.
ra debeat esse caiisa tnensurati, & aliquomodo facere ad esse ipsius mensurati;primum enim in unoquoque genere es causa cererorum; & illud,
quod aliquo modo facit ad cognitionem priori-sticam alterius, facit etiam ad esse illius, quia cuesic, & cognosci sint idem; ideo nequit aliquid esse causa cognoscibilitatis, quin sit causa ipsius
esse . Et licet hoc non verificetur de mensura ex institutione hominum; ut est vina, brachium, unisci a&c; quae assumuntur ab hominibus, tanqi iam mensurae; verificatur tamen de in ensura naturali; hinc unitas est causa numerorum, qui ab illa dependent,& fiunt, tempus omnium temporalium;& Deus omnium cntium. 2.Quomodo intellige dum sit illud axioma: Mensura, ct mensuratum debent esse in eodem genere ; loquendo enim domensura extrinseca ait Fad. Doct. hic; Io.Met. q. I IO a. hoc verificari de genere analogico, novniuocos quia unitas est mensura numeri, & non est in eodem genere univoco, quia non est numerus; te Deus cst naenstrua omnium creaturarus& tamen solum analogicε conuenit cum illis. Quanuis ergo aliqua mensura possit esse in eodem genere cum mensurato; ut albedo, quae est mensura aliorum colorum; hoc tamen non conuenit mensurae,nisi materialiter, non autem sor- maliter. His non
tali unum aeuum mensii civis omnia aeuiterna; Rcut datur in creatura materiali unum tempus meia surans omnia temporalia. Prob. I. ex Fund. Doeι.Mctura communis pluribus me suratis no est in aliquo ex illis mensur tis; aliter si esset in mensuratis,multiplicaretur ad multiplicationem ii tensuratorum; & si esset tantiam in uno mensiurato, illud mensuratum non enset mensuratum per illa ni mensuram; sed aeuul reperitur in Angelis; ergo non est unum omniuAt gelorum. Prob. naa.Te ivpus, quod est mensura communi S omnium temporalium,nosa est in
aliqua re temporali; est enim in primo mobili, cuius esse mensuratur aevo, quia est incorruptibile; unde licet tempus mensuret partes motus primi mobilis, non tamen mensurat esse illius; ergo me sura comunis pluribus mensuratis no est in aliquo ex illis men Iuratis.Tum quia si esset in aliquo mensurato , iam esset contracta ad illud
mensuratum,contractum autem non est cornmune. Prob.mi.Acuum nequit reperiri is creatura
372쪽
temporali, quia mensura nequit esse inferior admcsuratum;neque in Dio, quia in ipso est artemnitas tinparticipata,non aeuum, quod est aeterniatas participata;ergo aeuum reperitur in Angelis. 8 Prob. a.Mensura est quid supremum in illo genere, in quo est mensura ; sic Deus dicitur mensiara omnium entium,quia est supremus ilia genere entium ; & licet possit dari aliquod corpus persectius Coelo; vel aliquis motus velocior,aut breuior motu Coeli;attamen nequit dari corpus habens motum magis regulatum, &vnisormem,quam sit motus Coeli ; sed quolibet Angelo existere a parte re. potest dari alius perfectior habens maiorem uniformitatem cuim Deo ἔ ergo nullus Angelus est mensura aliorum Angelorum; &uleo non datur unum aeuum 3 commune Angelis.
9 ConfIn hoc distinguitur mensura fecim-diam qualitatem,a mensura secundum quantitatem,& secundisi substantiam; quod mensura secundum qualitatcm est in eodem genere cunia mensurato; ut albedo, quae est inensura omnium colorum,est in genere coloris; mensura vero secundum quantitatem non est in eodem genere formaliter,sed tantum reductive;vt unitas noria
est se aliter numerus,sed reductive; de mensura quantitatis continuae, utpote indivisibilis saltem secundiim institutionem, & positionem n stram,non est diuisibilis,sicut mensuratum; ergo mensura secundum substantiam, quae est persectior, non est in eodem genere nec formaliter,
nee reductiuε; & ideo Angelus mensurans alios Angelos non esset in genere substantiae interulectualis.
Io Prob.3.ex eis. Repugnat creaturam CD se mensuram omnium entium simpliciter; ergo repugnat unum Angelum esse mensuram ceterorum.Ant.patet;quia mensura omnium entium
est infinita,& ideo est solus Deus. Prob. mi. Ino
tantum creatura nequit esse mensera totius entis creabilis; in quantum nequit esse mensur. primi,de nobilissimi entis creabilis, sicuti in tantum nequit esse causa totius entis creabilis; iii
quantum nequit esse causa primi, & nobilissi inientis creabilis;si enim posset esse causa primi, &nobilissimi entis creabilis, posset etiam esse causa aliorum entium,quae subsequuntur ad primu ;& ita dicendum de mensura; sed primum, & no-hilissimum genus inter creaturas est substantia spiritualis Angelica , ergo repugnat unum Angelum esse mensuram aliorum.
II Probia .Mensura aliquo modo est causa esse ipsius meni urati,& facit ad conseruationem
illius;quia est prior illo; viso. dictum est ; sed
nullus Angelus est causa alterius, nec facit ad conseruationem illius; aliter uno destructo destruercntur alij; crgo nullus Angelus potestes e mensura aliorum Angelorum. Ia Prob. s .ex eod. Mensura est id, per quod a priori cognoscitur mensuratum, tanquam pelli g. Fridericinis.Gauari Tom.I.
causam sui esse; sed nullus Angelus potest esso
ratio cognostendi alios Angelos, tanquam causa illorum; aliter incideremus in opinionem Augarassii aliorum,quos retulimus de Creat.q. 2. an.2. u. I, asserentium Deum no creasse,nisi primum Angelum, a quo postea creati sui alij A, geli,& sie deinceps; ergo unus Angelus nequitesse mensura aliorum Angelo 'am, & ideo notia
est unum aruum omnium aruiternorum .
Prob.6.Esse mensurae mensurantis aliqua inseriora mensuratur ab aliqua mensura superiori; ut esse primi mobilis,quod mensurat temporalia,mensuratur aeuo , quia nunquam desinet esse; sed mensura superior ad aeuum, quod mensurat Angelos inferiores , est aetemitas imparticipata;qua mensuratur esse Dei;ergo si in primo Angelo esset aevum mensurans Angelos inferiores,esse primi Angeli mensuraretur aeternitati
imparticipata; hoc autem est impossibile; qui aeternitas imparticipata est propria solius Dei; vel careret propria mensura, quod aequis falsum
eli; habetur enim Sap. I I; quod Deus creauis omnia in numero,pondere,ct mensura.
I 4 Prob. 7. Si motus citiusvis rei tempora- Iis esset v nil rmis,simplex, & regulatus, non es
set necesse ponere mensuram extrinsecam ominnium temporalium quia unaquetque res tempOralis haberet mensuram intrinsecam sui esse; sed esse Angelorum est uniforme quoad duratione, simplex,& indivisibile; ergo non est necesse ponere mensuram extrinsecam unam omnium Angelorum; tota enim ratio ponendi tempus est propter difformitatem, & irregularitatem horuti mporalium;quorum unum magis durat,quam aliud; u velocius, aliud breuius mouetur; Angeli autem aeque durant semper, & ideo non est necesse ponere mesuram extrinsecam uniforme.
Is Tandem prob. Si unus Angelus esset mensura omnium Angelorum; vel iste esset Lucifer,vel primus Angelus bonus Non primum ;quia clim mensuratum subdatur mensurae, inc6gruum est, q uod Angeli honi subdantur Laicistiaro quoad esse. Non secundum; quia si primus
Angelus bonus remansissct mensura aliorum,sequeretur, quod cadente Lucifero Angeli boni amisissent persectiorem mensuram LuciPr enim erat persectior Angelo bono, qui remansit mensura; &sic aliquid perscctionis naturalis amisissent, quod est inconuenientissimum; si enim naturalia io Doemonibus remanserunt integra, ut docet D. Dion i multo magis idem dicendum est Angelis bonis.
I 6 Obijc. I .c t.hanc vlt.rationem.Si unus Angelas non esset meusura aliorum, maxime,
quia cadente Lucifero, variata fuisset aliorunia mensura; sed hoc nullam dicit inconuenietitiam; idem cnssim omnino docci Manss.P.de tempore xx.Confar. a x, ubi ait: A cessareni caeli Iumina, ct moneretur rotasiguli ou esset tempus,quo me
373쪽
setisset,υι ιictor I Depraeliumperageret Gol bat,sed tempus ibant ergo ratio non concludit. Resp. Gom Beatis' . P. loqui de duration rerum,non de mensura. Sed haec responsio renia non explicat, scd etiadit; ait enim BeatissP. Sol
.at, sed tempus ibat, non autem Solsabat indres durabas.
7 Resp.ergo neg.mi. si enim cessaret motus Coeli, tunc non esset aliquis motus uni semis faciens ad esse temporalium,& ideo nullum esset tempus. Ad Matis. P. dicitur, quod loquitur de motu Luminarium, non autem de motu primi mobilis quantiis ergo non mouerentur tu minaria, quae habent soluim mensurare q uasdam designationes temporis;vt v.g.una reuolutio Sosis designat annum; motus ab oriente in occide-tem designat diem ; in quo sensu loquitur Scriptura Gen. Ilattamen esset motus primi a nobilis,&ideo esset tempus ; quod si nullus esset motus, nullum esset tempus; ut manifeste docet lib. s. de λι-rd lis. cis cin princ; ct in Mi.decerptissent. 28o;
ubi habet: Facta creatura motibus ceperunt eu rere tempora; unde ante creatura rustra tempora requiruntum, motus rei nullus eset, vel piaritalis, Dei corporaris ereaturae, quo per pra Es p
teritis futura fuccederent, tempus nullum omnino esset. Quibus verbis docet in motu corporali cmnitui tempus nostrum ; & in motu spitit ali tempus Angelicum, de quo infi8 Obijc. a. Primum in unoquoque genere
est mensura ceterorum; quia ununquodque mesuratur minimo, seu simplicissimo sui generis;
primum autem cst sita plicissimum; ergo omites Angeli mensurantur a primo Angelo. a.Infima reducuntur in suprema per media, ut docet D. Dion ; ergo Angeli infimi mensurantur a m dijs, de medii a supremis. Eci p. ad I. dist.ant. Primum in unoquoque
genere analogico, conc;vni uoco, neg,aliter mensura durationis omnium animalium esset prinali animal,& omnium plantarum prima plata; quin est ridiculum; & sic ad prob.infert.dicitur unun- quodque mensurari minimo sui seneris analo-sici, non uni uoci; sic durationes Omnium temporalium mensurantur amotu primi mobilis, qui sollini analogice dicitur de temporalibus; nanti.
motus de primo mobili dicitur simpliciter, tur bit enim secundum omnes disserentias temporis .de temporalibus dicitur secundum quid, idest secundum aliquas differentiassemporis, & ideo dicitur analogice, quia dicitur inaequaliter. Tum quia motus per prius dicitur de primo mobili; ex consequenti de rebus temporalibus; & ideo analogies lumendo tamen motum quoad dura, tioriem; quia secudi im dcfinitionem dicitur uni-
voce. Ad a. dist. ant. Reducuntur tanquam per mensuram,neg tanquam per causam, conc. Sicutcnim terra reducitur in aerem per aqua mediant cin inter acrem, de terram; terra enim prius conuertitur in aquaui; & Postea evaporat in aerem ,
non tamen aqux dicitur mensura terrae; nec aer aquae;sed reducitur per causalitatem,quia aqua .
agit in terram,& aer in aquam; ita Angeli infimi reducuntur in supremos per medios;quia Augeli medij illuminant,& pessiciunt infimos si premi aurem illuminant,& perficiunt medios; & in hoc sensu locutus est D.Dion , ut diximus q.6.19 Ob jc.3. Ita se habent aeuiterna ad aeuu ;sicut temporalia ad tempus; nam sicut tempus est mensura temporalium; ita amum est mensura aeuiternorum; sed unum est tempus temporalium;ergo virum aeuum aeuiternorum. 2.Ideo tC-pus est mensura temporalium, quia est simplicius temporalibus; sed aeuum in primo aeuiterno est simplicius, quam in alijs ergo est mensura aliorsi.
Resp.Fund.Do t.neg.ma; nam aeuum est in trinsecum aeuiternis; tempus vero extrinsecum temporalibus; praeterea tempus non est in re teporali; aeuum autem est in re aeuiternasideo noriale habent eodem modo.Sicut orgo si tempus esset in rebus temporalibus , multiplicaretur ad multiplicationem earum; ita quia aeuum est linis rebus aeuiternis, multiplicatur ad multiplicatio .ncm illarum & ideo aeuum non est unum, sicut tempus.Ad a.dist.ma. Est simplicius analogice,dcvniforme, con sed iacgant; nam aeuum in quolibet aeuiterno est uni sorine, de in primo aeuiterno est simplicius solum quoad periectionem essentialem, non quoad durationem ; est simplicius uni uoce,& dissorme, i g. et o Gij c. . Acuum in medium inter aetc nitatem, & tempus; sed aeternitas est una omnia
aeternorum,Sc tempus est unum omnium temporalium ; ergo & aeuum ; nam medium participae naturam eXtremorum. 2. Aeuum est simplicius tempore;sed tempus,quia est simplex, mensurat omnia temporalia; ergo aevum, quia est simplicius, mensurat omnia aeuiterna.
Resp.ad I .dist.mi. Aeternitas est una mensura intrinseca,& propria omnium aetcri rum,ncg; sic enim est mensura solius Deli extriti seca, di aliena, conc; tempus autem est una incnsiura
propria, sed extrinseca; & ideo aeuum, quod est
medium debet esse mensura propria, se intrinseca; sic enim participat naturam extremorum, S ab illis differt, non enim medium debet ita par ticipare, ut non disserat,aliter non esset medium. Ad a.dist.mi.eod. modo. Tempus, quia est sim plex, & extrinsecum, mensurat omnia temporalia,conc; sed neg.cons; quia aeuum est in aeuitcr-nis;& intrinsecum, neg.
2I Obije. . Si essent plura acua et essent simul vel unum post aliud Si primum; ergo con
uenirent in unico nunc, quod esset mensuroia omnium;& sc daretur unum aeuum omnium quiternorum.Si secundum,ergo virum eorum, quod decederet,non esset perpetuum. 2.Si Deus crevret aliquem motum in his inferioribus,qui nolla esset productus a motu primi mobilis; attameta
posset ab illo mensurari;ergo licet unus Aa lus
374쪽
non producat alteium Angelum; attamen potest esse illius mensura. 3. Vnus Angelus habet causalitatena in alium Angelum;quia non est conu nieas produci Angelum inferiorem non producito Angelo superiori; tu quia Angelus superiorcst notior natura, quam Angelus inferior ; ergo potest esse ratio cognoscendi durationem Angeli iiiserioris;ergo potest esse illius mensura. Resp. ad I; quod plura aeua sunt simul inis
uno nunc aeternitatis imparticipat quae est inc-sura omnium Angelorum,non tamen propriaia ,
sed aliena; sed nihil contra nos. Ad et .vel dicitur illum motum conseruari a primo mobili, &sic primum mobile facere ad illius conseruationem;
quod si nec conseruaretur, nec produceretur, nec etiam mensuraretur. Vel dicitur illum motum non esse actualiter productum; csset tamen aptitudinalitcr; quia potuisset ab illo produci ; & sic
mensurari.Ad 3.neg.anim ullam enim connexi
nem habet Angelus inferior cum superiori in ratione causae,& cffectus; de ideo nulla est inconuenientia produci non producto superiori. Ad aliud distiant. Est notior natura, & nullam habet connc xionem causalitatis cum Angelo inseriori,conc; & habet connexionem cauialitatis, quae sit ratio cognoscendi illum a priori, neg; quan uis enim unum principium sit uotius natura aliquibus conclusionibus non connexis cum illo principio ; attamen non est ratio cognoscendi illas,
quia est disparatum; ita quanuis Angelus superior sit notior natura altero Angelo; attamen . ,
quia disparate te habet ad causalitatem illius a ideo non est ratio cognoscendi illum, nec me suta illius.
An auum importeι aliquam fueressionem Θ1 A D melius percipiendam rationem Lx se alemaeui, oportet inquire disserentiam ipsius ab sternitate,& tempore,que patebit ex decisione huius dissicultatis.
a Prima sententia vult aeuum admittere aliquam successionem,in qua potest assignari prius,& posterius,ita tamen, ut illud, quod est prius ,
non recedat in praeteritum, sed maneat,& pers ueret simul cum praesenti, & extendatur ad futurum; unde in hac sententia aeuum est variabile , quatenus potest aliquid acquirere de novo,non tamen deperdere; seu quatenus habet suturuiria sne praeterito ; & in hoc distinguitur ab aeternitate,quae non habet futurum; & a tempore,quod habet praeteritum.Ita I .Bon.m a. a. Rie. ibid.3 Secunda sententia docet aeuum nullam admittere successionem secundum partes, Post tamen admittere succcssionem secundum totum,
quia potest totaliter destrui a Deo;& sic ratione primi distingui a tempore; & ratione secundi ab
aeternitate. Ita Fumi. Doct e Mens. Aug. g.7; erru a.dis. a. q. I. art. A, Argent, ct communiter omnes alti DD.
potest dupliciter copetere successo, scilicet cxtrinsece, & intrinsecὰ.Tunc e6petit successo extrinsece, quando competit prioritas,& posteri ritas ratione alicuius extrinseci,cui coexistit, noautem intrinsece ratione sui: & in hoc sensu nostsolum aevo, sed etiam aeternitati competit sucis cesso, quatenus coexistunt tepori, quod est enssuccessuum; unde Deus dicitur fuisse, priusquam esset creatura;& re post creaturam. Tunc su cesso conuenit alicui intrinsece, quando ratione sui conuenit prioritas, & posterioritas. Vlterius successo intrinseca duplex est;alia secundu n totum dicens relationem relationis, seu negativa, aut priuatiua; Se in hoc sensu illud dicitur successivum,quod transit de non esse ad esse, & e contia;& sic omnis creatura,quae essentialiter est ex nihilo,est successiua,quanuis habeat simul totum suum esse; & quan uis esse non transeat ad non esse; quia tamen potest ita ire, cum possit destrui a Deo, dicitur potentialiter succe sua; &haec
successio importat relationem rationis; quia inter esse,& non esse datur sola relatio rationis,norealis, quae est sollim inter extrema realia. Alia est secundum partes dicens relationem realenia
unius partis ad aliam, seu posititia; & est illa, secundim qu*m una pars est prior alia;& istae partes sunt reales, & ideo important relationem arcalem,ut una forma dicitur alteri succedere, &hora horae,dies diei,& haec est solii vere, & proprie successo.s Ex his habetur discrimen inter aeternitatem imparticipatam, aruum,& tempus nam aeternitati imparticipatae repugnat omnis successo, siue secundisin partes, siue secundum totuna, siue actualiter,sive potetialiter; definitur enim intemminabilis vitae, ideo nequit transire dc non elio ad esse, aut e contra, quia non esse est terminus ἀ quo mutationis productivae, & terminus ad quem actionis destruetiue:Tota simul,=perfecta
possessio; quibus verbis excluditur successo secudum partes; illud enim,quod est successivum secundum partes, non est totum simul, sed secun-dtim aliquid sui est, & secundum aliud non est. Aeuo autem, licet non competat successio secudum partes, quia mensurat substantias indiui stabiles, quae acquirunt suum esse totum simul; attamen ei conuenit successio secundum totum , quia mensurat substantias, quae transeunt de non esse ad esse;& possunt transire de esse ad non esse. Tandem tempori competit successio secundupartes, & secundum totum; quia una pars temporis est post aliam;& est ex non esse; nam ant
quam esset tempus,non erat tempus. Hu not.
6 Unica concl. Acuum importat solam successionem secundum totum , non secundum
Prob. I aex Beatiss. P. lib. ra. de Cis. Dei e. Is . docente: At per hoc et Lans immortalitas Angelorii non transit is tempore,nec praeterita est, quassiam
375쪽
nonsit,mefutura, quasi Mndumsit. Et paulo post. Veruntamen v in de ipse remtam suppis creatura
Angelisam sed ab eq. de nihilouecta, nee et eo
urnam. Ex qtio Fund.Do I.arguit sic. Subiectum, in quo iunctatur mum, est capax successonis tollim siccundiim totum , non secundum partes; erso aeuum importat solum successionem secundutotum,non secundum partes. Prob.ant. Subiectu,
in quo fundatur aeuum, est esse Angelicum; sed esse Angelicum est capax tantum successionis secundum totum,quia, utpote creatum, transhi de non esse ad osse , & potest transire ad non ego , cum possit destrui a Deomon tamen successionis secundum partes, quia est simplex, & indivisibile;ergo subicetum, in quo findatur aeuum,est capax successionis secundum totum, non secundum Partest. Prob.cons nam mensura debet esse proportionata suo standamento; hinc tempus est iu cessuum secundiim partes,quia fundatur in mo- tu,qui habet partes succedentes, & decedentes sed aeuum findatur in esse Angelico, quod licet transierit de non esse ad esse,& possit transire deesse ad non esse; attamen non habet partes decedentes,de succedentes ; ergo aevum importat δε- Itim successionem secundiun totum, non secundu
7 Prob. a.Inhoedistinguitur aeuum abste nitate imparticipata, quod aeuum mensurat esse, quod cit ex nihilo,& potest in nihilum transire , aetei nitas verd imparticipata mensurat esse Dei, quod non potest non esse; de in hoe differt ita pore, quod aeuum mensurat in uariabilia secundum esse, quae nunquam desinent esse secundum
cursum usitatum naturae; tempus vero mensurat temporalia, quae continuo variantur secundit tria esse; ergo aeuum essentialiter importat solam su cessionem secundiim totum, non vero secundum
partes;per illud enim per quod res distinguitur, constitititur; e- idem sis distinctiuium, O consti-
8 Prob. 3. ex eod. In tantum tempus habet successionem secundiim partes; in quantum m si irat temporalia,quae Iicόt non suscipiant magis,& miniis secundimi substantiam, habent tamenis magis, de minus secundum dispositiones; nania forma aquae habet magis de esse in materia fil-gida,quam in calida; quia in illa est stabilius, qua in istased aeuum non est in aliquo subiecto,quod varietur a dispositionibus; ergo non importat siccessionem secanduin partes, sed solum secun
Quia tamen successio proprie loquendo simitur secundum partes, non secundiim totum nam ens succcstiuum proprie dicitur illud, quod non est totum simul; ideo absolute dicendum est
aeuum non importare successionem . Io ooijc. I. SS .PP.docetit solum Deum non nosse praeteritum,& futurum; Angelos autem no habere de sua aeternitate, quod est praeteritum, ει quod O ititurum;vt D. Anfin Prolog.cao; e
go aeuum,quod est eorum mesura, importat se cessionem secundum partes 2. Ratione. Si aeuum non haberet successionem secundiam patim, in Angelo idem esset praeteritum, praesens, de fisturum Iatque adeo esse,suisse,ie fore simul essent inco; sed cons est falsum; aliter esset impossibilo auum non semper esse; nam impossibile est facere non fuisse id, quod filii, fle non esse id, quod est de sic Angelus esset a Deo in destruibilis ; ergo aevum importat successionem secundum partes. Tum quia sicut Deus non potest facere non fuisse id, quod titit; ita non posset facere noria esse id,quod est;& non sere id, quod futurum est; ergo non posset Angelum annihilare.Tande duratio, quae uleiatificat praeteritum, praesem, dsuturum,est inlinita; sed aeuum est duratio finita ;ergo non identificat piae teritum, praesens, dc f
Resp;qubd solus Deus simpliciterile secu-dlim omnes rationes non noscit praeteritum, vel suturum; quia Deus nec secundiani esse, nec secundum Opcrationes est mutabilis de esse in n5 esse; cum esse, de operationes Dei mensurentur aeternitate; Angeli autem, licet non noscant printeritum, di futurum secundiam esse, quia eorum csse semper actu permanet; attamen noscit praeteritum,& futurum secund)m operationes, quae tempore mensurantur,ut infVel quod De us ita est,ut non potuerit non este,nec possit non fore; Angeli autem ita sunt, ut non fuerint, de poscat no esse. Ad rationem cum Fu-.Doct.neg. supP. Inam in aeuo non est praeteritum, de iuturum, de ideo non identificantur; quomodo enim ponsiunt aliqua identificari,quae non sunt Hoc autet veri fieatur de praeterito, de futuro desumpto p nes intrinsecam qui ditatem aevi;qubd si desumatur penes mensuram extrinsecam, nempe penes tempus nostrum; tune non est idem praeteritum, dc futurum; quia in tempore nostro realiter dis ferunt. Et sic ad aliud neg. cons quia in Angelo intrinsece non est fuisse, & fore; sed est sollini praesens semper durans. Ad vlt.cone .lotum dicitur autem aeuum duratio infinita negatiue,quia .no habet terminum,a quo finiatur ex parte post; non tamen positi vh eo, quia includat omnem durationem extensivam,ut probat arg; hoc enim conuenit soli aeternitati.
go eorum mensura admittit successonem secundum partes. Ant. patet. Prob.cons. I. Conseruatio
est posterior creatione; sed ubi est prius,de posterius,est successio secundum paries; ergo in aeuo est fiuccessio secundum partes. a. Si in aeuo non esset successio secundum partes , Angeli acciperent cile totum simul vltimate;de sic non indigerent conseruari a Deo; nam non indiget conseruari ultra ultimum sui esse. 3. In conseruatione
radii solaris est successio , licet non sit successio in ipso radio; ergo licet in Angelis no sit succcssio attamen est succssalo ia eorum coseruatione.
376쪽
Resp. vae DoLI.ad 9.neg.cons. Ad I .prob. neg. mi; nam illa successio est secundum totum, non fecundum partes; sicut enim totum pro duincitur; ita totum 1 Deo conseruatur. Vel dist. mi.
Ibi est prius,& posterius duratione,coci sed neg. consiqitia in Angelis est prioritas, & posterioritas naturae, non durationis; ibi est prius,& post
rius natura,neg. Ad a. neg. a. pars assumpti nam
licet acceperint totum suum esse simul, & notis indigeant conseruari ultra ultimuin sui esse; ait
men quia illud esse semper durat: ideo indiget
conservari. Ad 3. neg.ant; nam radius transit doesse ad non esse transeunte Sole exoriente ilia occidentem ; unde minus habet de esse in occidente, quam in oriente . Ia Obijc. 3. In aeuo assignaturante,& post; quia Angelus creatus fuit ante animam rationulem, & anima rationalis post Angelu; & assignatur magis,& minus; quia Angelus magis durat, quam anima;& minus, quam Deus; ergo in eo est successio. a Si AngeIus haberet simul totum suu
esse,& totam suam durationem, omnia simul cognosceret. quia cognosceret ea omnia, quae pOL sunt esse in tota sita duratione , in latum enim νDeus omnia simul cognoscit; in quantum eius
duratio est tota simul; sed cons. est talium ; ergotiant.
Resp.ad I .cum Fod.Doct.dist.ant.Assignatur ante,& post magis,& minus respectu mensit rae extrinsecae, conc; respectu suae quiditatis intrinsiccae,neg. Ad a.neg. ma. Ad prob. infert. neg. supp; mensura enim cognitionum Angeli non est aeuum, sed tempus discretum, ut 1 . Quanuis erso habeat simul totam durationem sui esse; non stamen habet simul omnem durationem sitarum
operationum, sed successive; & ideo quan uis minui cognoscat totum suum esse; attamen non
cognoscit simul totam seriem saarum operationum . At vero Deus habet simul durationem sui
esse, & suarum operationum , quia haec omnia , mei furantur aeternitate imparticipata ; &ideo
nedum simul cognoscit totum suum esse,sed et ii
r 3 Obijc. q. Mensura operationum Angeli habet successionem secundum partes; ergo&mensura esse Angelici ; nam in rebus temporalibus,& in Deo esse, & agere una, & eadem mensura mensurantur ; & sic etiam in Angelis; tum quia ita res se habet ad esse, sicut ad agere. 2. In saeuo dantur plura instantia, aliter non posset sit
Mari , quomodo Deus posset Angelum anni hilare; quia impossibile est, quod an nihil et ut in eodeinstanti, in quo creatur; aliter simul crearetur,&non crearetur; sed ubi dantur plura instantia,d tui successio secundiam partes; ergo in arvo est successio secundum partes. 3. Funae. DoLI; ut diximus q. I .art. Hlocet esse Angeli posse partiri; 3c
ideo posse Angelos solo num et o multiplicari in eadem specie; sed quod potest partiri ,habet partes ; ergo esse Angeli habet partes; di adeo inem
sura esse Angeli habet partes ; quia mensura, ut dictum est, lebet proportionari mensurato . Resj1.ad I .neg. cons. Ad prob. infert. dicitur, quod temporalia mensurantur eadem menissura quoad esse, & operari ex imperfectione ipsorum; non enim habent esse stabile,& fixum, sed
mobile, sicut mobiles sit ni corum operationes;&ideo mensurantur eadem mensura mensurant
omnia mobilia . Sic Deus habet esse, & operari simpliciter indefectibile; ideo quoad vim n lite
melisuratur aeternitate, quae mensurat omne in indefectibile. At vero Angelus habet esse indes isti bile, Se operari desectibile; ideo esse,& operari Angeli nequit eadem mensura mensurari. Ada. ait Funil. DoLI. hanc esse disserentiam inter aeuum, Sc tempus; quod ariuim est simul cum suo nunc; tempus autem non est simul cum suo nue; quia nunc temporis copulat partes temporis; && quando est nunc, non est tempus, & ideo non est pars temporis, quae est tempus; sicut pars lineae est linea. Igitur neg.ma.Ad prob. inscrt.neg.
assiimpi;& ad id, quod iubditur,dist. Impossibile
est,quod an nihil e tur in codem instanti temporis, in quo creatur, couc; in eodem instanti aeui, neg; nam haec est differentia inter instans temporis, ct aevi; quod instans temporis, quia statim stuit ;ideo in illo non possimi fieri mutationes, & variationes ; at vero instans aeui,quia semper stat; ideo potest suscipere mutationes,& variationes; si enim tempus , quia durat, has suscipit; mult5 magis instans aeui,quod magis durat, quam tem pus. Ad 3. resp. Fund. Doct. esse Angeli habere Partes multiplicationis, non autem durationis; si enim Angeli multiplicarentur, acciperent illud esse sic partitum totum simul, dc mensuraretur
I Collig. r. ex dictis. Aeuum disserte ab
aeternitate, & tempore nostro ratione successio. nis modo explicato;& hanc esse differentiam essentialem,quia attenditur Iccundiam qiliditatem ipsius arui; ut dictu inest. a. Differre, quia aeternitas mensurat Deum invariabilem secundum csse,& operari; tempus mensurat temporalia variabilia secundum elle,& operari; aeuum autem MC-surat Angelum invariabilem secundum esse,&variabilem secundit in operationes. Haec differetia non est c sisentialis,quia non accipitur ex ipsbesse Angeli mensurato ab aevo, sed ex ipsis ope rationibus conlianctis cum esse Angeli, quae non mensuratur ab aevo, sed a tepore Angelico; accipere autem disserentiam ab eo, quod est coniunctum,est recedere ab eo, quod est per se, & ideo talis differentia non est essentialis , scd accidentalis, quia stimitur ex eo, quod accidit esse Angelico mensurato per aeuiatu. 3. Differunt; quiae aeternitas est tota in suo nunc, ab illo realiter indistincta: quia in Deo cssentia,& cxistentia noria distinguitiatur realiter; tempus vero nullo modo est in suo nunc; quia instans temporis non est te-pus aeuum autem est totum in suo nunc; non tamental l MOCD Oste
377쪽
men est idem cum eo , quia substantia Angeli,
quae mensuratur nunc aeui,distinguitur ab existe tia ipsius Angeli,quae inensuratur aeuo. q. Disi runt; quod aeuum, & aeternitas mensurant essO ;tempus autem mensiarat motum. Quod aeternitas,& aeuum sunt mensurae stantes; tempus vero mensiura fluens. 6. Quω aeternitas, de aeuum sunt unum nucitempus vero essentialiter impo tat partem extensam inter duo nunc. 7.Quod ad rationem temporis concurrit noster intellectus; aeternitiis autem, & aeuum habent esse independenter ab intellectu;quia tempus est numerus,&num rus constat ex pluribus in actu; clim autem partes temporis non sint in acti; quia nec preti ritum,tiec futurum est actu; ideo intellectus nosser concipit pi eteritum, & futurum esse actu; at vel o aetcrilitas, & aeuum sunt unicum nunc se per actu stans; & ideo nullo cogitante intellectucst iii actu Tum quia a parte rei n6 est, nisi instas
praetcns; & idco non est tempus, quod importat paries diuisibiles copulatas instati;atq; adeo necesse est , quod intellectus illas partes concipiat esc.At vero aeternitas, & aruum sunt secundum totam suum esse semper a parte rei.8. Disserunt, quod aeternitas est simpliciter increata ; aeuum autem,& tempus sunt simpliciter creaturae.
Asseruntur aliquot quaesita. . 1 Vaedam alia fuse disputat Fund.Dos. de aeuo libese in c6pendium redacta trademus 3 nam
vel non sunt controuersa; vel si aliqua est dissicultas, soluitur faciliter ex dictis in Phetsi de
a res 1; an aeuum distinguatur realiter ab esse Angelorum
Ita se habet aeuum ad esse Angelorum;sicut tempus ad motum primi mobilis; sed tempus a motu primi mobilis distinguitur tantiim virtualiterinsirealiter; ergo aeuum ab esse Angeloru distingui,
tur tantum virtualiter, non realiter. Prob. ma.
Amum se habet ad esse Angelorum, ut mensura ad primum mensuratum,in quo est, tanquam ilia
subiecto ; sed tempus se habet ad motum primi
mobilis, ut mensura ad primum mensuratum,il in
quo est,tanquam passio in subiecto; nam tempus prius mensiarat motum primi mobilis; & mediato ipso mensurat haec temporalia,& pcr accidens urensurat quictem; nam quies habet nunc prius,& posterius solum per ordine ad motu,cuius cst priuatio;& lepus reperitur solum in motu primi mobilis, tanquam in subiecto; quia reperitur solum in motu uniformi,& regulato; motus autem horum inferiorum est dis rmis, & irregularis; quia modo est velocior, modo tardior modo lO-gior,modo breuior; motus autem primi mobilis cmper est aequalis ita,ut una reuolutio alteri toraliter adaequeturierso ita se habet aeuum ad eL
se Angelorum; Mut tempus ad motum primi
mobilis. Prob. mi. Ratio motus sumitur ex eo, quod sit actus mobiIis;& ratio temporis sumitur ex eo,quod talis actus habeat partes priores, &posteriores, secundum quas numeratur ab anima sed ex eo, quod aliquod numeretur, non acinquirit aliquam entitatem realiter distinctam; nullam enim cntitatem acquirunt aliqui homines ex eo, quod dicamus eos esse decem, quam non habebant, antequam numeraren*r; & sic nullam entitatem, aut quantitatem acquirit lignum trium palmorum ex eo, quod assui natur, tanquam vitia ad mensurandum pannum ergo
tempus non distinguitur a motu primi mobilis
realiter,sed tantum virtualiter. a. Mensura nor
distinguitur realiter ab eo, quod per se primo mensurat;sed aeuum mensurat per se primo essGAngelorum; ergo ab ipso non distinguitur realiter. Mi. patet ex dictis insup. arni nam aeuum est aeternitas participata; quae per se primo notia
mensurat temporalia; quia temporalia sunt albquando finem habitura; & ideo non mesurantur ab aeternitate,quae nunquam finem habebit; nec mensurat Deum, qui mensuratur aeternitate imparticipata,non participata; & ideo a suffetenticnumeratione sequitur aeuum per se primo me-surare essie Angelorum; cum praeter Deum, &Creaturas temporales non reperiantur, nisi cre turae spirituaIes,ut sunt Angeli. Prob.ma.paritera suffcienti enumeratione.Aeternitas imparticia pata,qnae per se primo mensurat Deum, non distinguitur realiter a Deo;& tempus,quod per se primo mensurat motum primi mobilis, non diastinguitur ab ipso motu; quia tempus nihil aliud importat, nisi unum moueri clausum duobus iu- stantibus;est enim quantitas continua,de quantitas continua importat partem diuisibilem cla sam duobus punctis,ut patet de linea; unum a tem moueri clausum duobus instantibus est una pars diuisibilis motus, quae motus appellaturi e go mensura non distinguitur realiter ab eo,quod per se primo mensurat. 3.Si mensura importaret aliquam entitatem realiter distinctam a mens rato,maxim quia mensura est causa mensurati, ad quam sequitur relatio realis , & ideo distinctio; sed quanuis mensura extrinseca sit causa eL fidicus importans relationem realem in mensurato,& ideo distinctionem; attamen mensura ita trinseca, ut est aeuum respectu esse Angelici; de tempus respectu motus primi mobilis , non est causa c ciciens,quae essentialiter est extrinseca , sed formalis viritialis,ut albedo respectu esse alubi, quae solum virtualiter distinguitur 1 suo esse. istu ergo aeuum non distinguitur realiter, sed virtualiter ab esse Angelorum. 3 Dices.Mensura est notior mesuratis; quia per mensuram dignoscitur quantitas mensurati; ergo distinguitur realiter a mensurato; aliter idem realiter esset notius se ipsb. z.Essentia Angeli realiter differt a suo e ised essentia est me-
378쪽
sura sui esse, quia Angelus cognoscit suum esse
per suam esseiulana; ergo aeuum,quod est mensura esse Angelici, differt realiter ab esse Ange
Resp.ud I .ne g. cons. Ad prob. infert. dist. Idem secundum eandem rationem nequit esses, notius se ipso,conc; secundum diuessas rationes, neg; potest enim una ratio esse nobis magis nota,qi iam alia; & cx illa deueniri in cognitionem illius.Ad a.dist. mi. Essentia Angeli est mensura persectionis sui esse, colac; est mensura durationis, subdist; materialiter,quatenus in ipsa fundatur nunc arui, ut ins dicemus, conc; formaliter,
quasi secundiim se ipsam mensuret esse,neg. 4 Quaeres a; in quo praedicamento sit aeuum Res p. Fund. DOLI. de Mens Ang. q.q; ct S. esse reductive indirecte in praedicamento sub
in praedicamento Quando. Prob. I. Modus substantiae nequit,nisi i directe pertinere ad praedicamentuna substantiae; sed aeuum est modus substantiae Angelorum; ergo nequit pertinere, nisi ad praedicamentum
substantiae. Prob.ma. I.MOdus reducitur ad reni,
cuius est a. Modus substatiae nequit pertinere ad alia nouem praedicamenta, quae sunt accidentia, vel fundata in accidentibus; quia modus nequit trahere rem a suo praedicamento, & illam ilia alio collocare; nam licEt scientia habeat modii relatiuum, quia dicit relationem secundum dici ad obiectum; attamen per illum modum scientia non extrahitur a praedicamento qualitatis, nec collocatur in praedicamento relationis; ergo modus substantiae nequit,nisi indirecte pertinere ad praedicamentum substantiae.Prob. mi. Aeuum est modus existentiae substantialis Angelorum ;non enim distinguitur realiter, sed tantum virtualiter ab illa,ut dictum est; ergo est modus substantiae Angelorum. 6 Prob. I. Aeuum non constituit per se nouum praedicamentum meque pertinet ad nouem ultima praedicamenta; ergo pertinet reductive ad praedicamentum substantiae.Prob. I. pars ant; nasii constitueret per se nouum praedicamentumo, Praedicamenta non essent tantum decem; & siecorum diuisio non esset adaequata, & lassiciens; ergo non constituit nouum praedicamentum . Prob. a. pars. Alia nouem praedicamenta distinguuntur realiter ab esse substantiali;quia vel sutaccidentia, vel in accidentibus fundatur; sed aeuunon distinguitur ab esse substantiali; erganequit
reduci ad ultimi nouem praedicamenta. 7 Prob. 3. Si aeuum reduceretur ad aliquod Praedicamentum diuersum a praedicamento su stantiae, maxime ad praedicamentum quantitatis,
vol quando; sed hoc est falsum; ergo & illud.
Prob. seq.Non primum; nam licet aevum habeat modum quantitatis, quatenus habet adaequare dfirationem esse Angelici; attamen non reduci-Mag. Frideric. Nic.Gauardi. Tomi.
tur ad praedicamentum quantitatis; sicuti licet
habeat modum resationis, non tamen reducitur
ad illam; & qua nuis habeat modum qualitatis , quatenus aduenit esse Angelico, quod habet modum qualitatis, quatenus perficit essentiam;
non tamen reducitur ad praedicamentum qualitatis; aliter cum omnia praedicamenta communicent sibi suos modos,sequeretur, quod quodlibet praedicamentum,prout habet modum alterius ,reduceretur ad alterum;& sic non bene definiretur praedicamentum Modus eFndi rerum principalis non reductus in alium; tandem licet
natura humana Christi Domini habeat modum accidentis, quia existit per existentiam Uerbi Divini,& quantitas panis in Sacramento Altaris habeat modum substantiae; quia cxistit per se ipsam; attamen nec illa reducitur ad praedicamentum accidentis, nec ista ad praedicamentum substantiq; ergo aeuum no reducitur ad praedicamentum quantitatis.Non secundum; tum quia quando fundatur in aliquo accidente, ut dictum est; aeuum autem in substantia; tum quia quando dicit ordinem ad mensuram extrinsecam creatam, ex cuius adiacentia,esultat; aeuum autem nota dicit ordinem ad aliquam mensuram eκtrinseca creatam; quia non datur unum aeuum commune omnibus ae uiternis; ut diximus artia; tum qui
quando fundatur in motu; aeuum autem dicit immobilitatem actualem ipsius csse Angeli; quia importat perpetuitatem illius tum quia quando est effectus temporis; aeuum autem est supra tempus; superius autem nequit reduci ad inferius;
quia illud,quod reducitur, cst miniis principale,& ideo inferius; illud autem, ad quod aliud reducitur, est magis principale,& ideo su portus, sic
omnis creatura reducitur ia Deum, Deus autem in nullam creaturam ergo aeuum nequit reducti-ue pertinere ad praedicamentum quando.
camentum per se,sulscit, quod diuidatur in differentias essentiales,& non habeat aliquod praedicatum supra se; sed aeuum diuiditur in species
aeuiternorum, & nihil est supra aeuum, nisi aeterianitas imparticipata,ergo constituit Unum praedicamentum per se. 2. Ita se habet aeuum ad aeuiterna, sicut tempus ad temporalia; sed tempus eoi
nituit unum praedicamentum per se, quod est
quando, ergo & aeuum. Resp.ad I .neg. 2. partem mi;quum enim re ducitur in substantiam, cuius est modus, ut DP. dictum est. Ad 2.negma.ab Iuthmon enim licui est unum tempus omnium temporali uita, ita est unum aeuum omnium aeuiternorum; ita ergo se habet tempus ad temporalia, quorum est mensura communis; sicut aeuum ad osse aeuiternum, cuius est mensura specialis. Ratio autem,quare tempus, non aetium,constituat praedicamentumo, est,quia tempus adi i cedo relinquit durationem in motu, per quam constit tutur quando; motus
autem non spectat dili in te ad ali luod praedica-
379쪽
mentum , ut patet I & ideo constituit praedicamentum diuersum ab alijs; at vero aruum fundatur in esse substantiali, quod spectat ad praedicamentum substantiae; te ideo non constituit predi- eamentum, sed ad illud reducitur. 9 Obij c. a. Atuo competit ratio mensurae, aequalitatis, & inaequalitatis; sed hςc conueniunt quantitati ; ergo reducitur ad praedicamentum quantitatis. 2. A euum si pra este non addit, nisi quendam ordinem ; sed ordo reducitur ad prae,
dicamentum relationis; ergo aruum reducitur ad praedicamentum relationis . Tum quia Phil. 3. Met. t. a. inter genera rc latiuorum ponit relationem mensurae, Si me Iurati,adaequatis, & adaequati sed aeuum est mensura Angelorum I ergo spectat ad praedicamentum relationis . Resp. haec omnia probare solum; quod aeuuhabeat modum quantitatis, de reIationisi ex hoc tamen non deducitur spectare ad praedicamentuquantitatis,uel relationis . Ad I. igitur dist. ma. Competit ratio mensurae aequalitatis, Zci nequalitatis secundum dici I id est per modum propria
quantitatis constituitur in re ione mensurae,cuc; secundiim esse, negi& ita ad a, nam aeuum dicito id inem solum secundum dici. Ad aliud dicitur, quod Phil. nihil aliud vult, qsam quod aliqua
relatio fiandetur in mensura,& mensurato, quae relatio i si secundum dici; & ideo reducitur ad praedicamentum, in quo est situm fundamentu Inam ibid. dicit relationem aliam esse numeri , aliam potentiae;& tamen numerus, & potentiae non spectant ad praedicam et itum resationis; ass-gnat igitur fundamenta relationum, vel diuidit relationes ratione fundamenti, non autem ratio ne sui . I o obiic. 3. Durare in tempore spectat ad praedicamentum quando; crgo durare in aeuo spectat ad praedicam etiam quando. a. Etiam Deo competit quan do; ut Prou. 8. mando praeparabat Caelos, aderam, quando cerra lege,ct Iro vallabat abusuri ergo multo magis conuenit existetiae Angelorum. 3. Si durationes Angelorum nospectarent ad praedicamentum quando, sequer tur, quod hoc prςdicamentum non esset diuisibile in genera, & species; nam quando respiceret solum nostrii in tempus, quod est v mim indiuia dirum; sed cons. est falsum i quia pigdicamentum est coordinatio plurium generum, & specierum sub uno prsdicato generali simo illis communi;
ergo suum reducitur ad prsdicamentu quando. Resp.ad I. neg.con sinam durare in tempore spectat ad motum, qui non est in aliquo predicamento; at vero durare in quo spectat ad 1u stantiam,quq constituit primum praedicamentu. Ad a. dist. ant. inando coluienit Deo per ordinem ad tempus itostrum, quod non est incnlura Dei,conc per ordinem ad aeternitatem , que est
intrinseca mensura Dei, nig. Ad 3. neg. ma; licet enim sit via uin tempus .attaniei diuiditur in prς- sens, suturum,& pi eteritum, tanqtiam in gellcra;
& quodlibet ex his diuiditur in tot durat Iota es, seu in tot quando, tanquam in species,quot sim tres durantes.
An operationes Angelorum mensurentur tempore
a 4 Ensiira eorum,quet in sempiternum 1 1. durant in Augelis, satis est explicata superitis; superest videre, quid dicendum sit de operationibus liberis naturalibus, quς eliciuntur,& traseulit. Aliquas operationes in Angelis non durare, licet pluries dictum sit sup rius; attanaen colligi potest ex Beatiss. P .sib. 8. de Gen. adiit. c. ao; ef eq; ubi zκ profeta probat Anselos ni oucri per tempora; in quo distinguu-tur a creatura corporali, quε mouetur per tempora,& per loca,& a Deo,qui non mouetur nee per tempora,nec per loca; habet autem , quod mouetur spiritus vel discendo,quod nesciebat; vel
volendo,quod nolebant e. 24. Mouentur autem eius imperio etiam temporaliser illo non tempora liter moso Nec ita, ut ab eiur eontemplatione re
Eant,aut de ant ι sed ut O illum e loco, aetempore contemplamurrict eius in inferioribus iussa perficium mouentes se per tempus. Quibus ver bis docet visionem beatam non mensurati tempore Iactiones autem,quas habent ei reah pcinis riora, exequentes iussa Dei, tempore mensurari.
Ratio autem eius est. Angeli sunt medij inter immutabilitatem simpliciter ipsius Dei ; & inter
mutabilitatem simpliciter creaturae corporalis; ergo secundu aliquid debent participare immutabilitatem Dei,& mutabilitatem corporum tε-poralium;atqui immutabilitatem Dei participat quoad esse substantiale, & quoad naturalia, &hoc per naturam; nec non quoad supernaturalia per gratiam ; ergo mutabilitatem creaturi tem
poralis participant quoad actiones liberas naturales. fritur ergo de his operationibus, quas
mensura mensurentur ; cum non mensurenturquo,quia non seinper durant; aliter per illas non mouerentur; sicuti non mouentur quoad esse, de
quoad visionem beatam. Vid. lib. ra. de civ. Dei
a Prima sententia vult operationes immanentes mensurari quo, transeuntes vero mens rari tempore nostro. Ciu.Scota, a. dist. r. q. qi qui
negat tempus discretu in in Angelis. 3 Nostra sententia docet operationes liberas Angelorum mensurati tempore discreto, quod vocatur tempus AngeIicum, quia propria est Angelorum . Ita Fund.Doct. de Mens Ang. 9, ct omnes ninri DD Idem docet D.Tho.
gelorum mensurari tempore discreto, intellige dum est de successione plurium operationum squarum una decedit alia succedente; nam si ser-
380쪽
mo sit de una simplici operatione per se tant limconsiderata, non mensuratur tempore, sed inst ti; quia cum acquiratur,& deperdatur tota simul, non habet successionem; & ubi non est successio, non est tempus, ut sepius diximus,&1U repet Inus; tempus enim essentiali ter est ens successivii; ut habitum est art. 3. Quapropter licet Angeli possint persistere in eadem operatione v. g. per annum,& in illa quiescere ; non tamen illa op ratio mensiiratur tempore intrinseco, sed tantii extrinsec&quia ad hoc,ut aliquid intrinsece mu-suretur tempor debet admittere intrinsecεsu cessionem; nam etiam visio beata, & esse Angelorum; imo etiam ipse Deus durant per totum tempus nostrum; & tamen non dicuntur mensurari tempore, sic a pari. Loquimur ergo hie de melisura propria,& intrinseca, nou de aliena, &mere accideritaliter extrinseca.s Operatio autem Angeli alia est immanes, ut intellectio,& volitio; alia formaliter transiens; alia virtualiter transiens; ut sepe diximus. Operatio serviliter trasiens, qua scilicet mouet aliquod corpus de uno loco ad alium; potest considerari vel passive,ut recepta in corpore moto;&hanc paret mensurari tempore nostro; quia tem pus nostrum mensurat omnes motus corporis; demenseratur tempore continuo , nou discreto;quia talis motus habet continuitatem a corpore. Vel potest considerari active; prout est actus intrinsect existens in ipso Angelo. Tadem op ratio virtualiter transiens est, qua Angelus sis applicat alicui loco, deinde alteri, & sic dei ceps; de quanuis locus sit quid continuum; atta men quia Angelus no acquirit partem loci post
partem;clim non moueatur per loca, ut diκimus
disp. 3. an. Γ, sed totum simul acquirit per unam applicationem; & per aliam totam simul dimittit; ideo non mouetur continue, sed discreth .
6 Unica conci .Successio operationum Angelorum mensurantur tempore Angelico, quod est tempus discretum,non continuum. Prob. I.pars concl. x Beatist.P de Cis. Dei et hi docente:Tempus quoniam mutabilitate trafeureis termiati immutabili min potes esse eoaete num. Aper boc etiansiimmonalitas Angelorum no Ira sit in tempore,nee praeterita es, quasi iam Ut,ne utura, quasinondumsit; tamen eorum
motus,quibus tempora steraguntur, ex futuro si , praeteritum transeunt tiride Gen. ad lis. lib. s. c. I.
Motus enim si nullus esset vel spiritalis,vel corporalis creaturae, quo per praesens praeteritis futura succederent, nullum esset tempus omnino; moueri autem ereatura non utique posse se non esst. Ex
quibus sie arguitur. Mutatio, qua aliquod mo-Metur de una persectione ad aliam per prius, &Posterius,mesuratur tempore; sed iuccessio operationum Angeli est huiusmodi; ergo successio
operationum Angeli mensuratur temporc . Ma. patet; quia tempus essentialiter est ens successi--g.Friderio. Nic.Gauardi Tom. 3.
uum importans motum secundum prius, & posterius, ut habetur ex eius definitione. Prob. mi. Angeli mutantur de una intellectione, & volitione libera ad aliam; & de una applicatione ad locum ad aliam; in hoc enim distinguuntur, Deo,vissalictum est, qui est simpliciter immutabilis; ergo successio operationum Angeli est mutatio, qua Angeli mouentur de una pei fectione ad aliam per prius,& posterius . 7 Confr.Qim habet praeteritiam, praesens,& futurum, mensuratur tempore; sed successo operationum Angeli est huius in odi, ergo inensuratur tempore.Ma.patet; quia praeteritum, praesens,& futurum sunt differentiae temporis; ti ei, cui comi eniunt differentiae alicuius generis, co-
uenit & illud genus; ut quia rationalitas est dif- serentia animalis,&couenit homini, ideo etiam animalitas homini conia enit; ergo si successioni operationum Angeli conuenit praeteritum, praesens,& futurum,quae sunt disserentiae temporis,
ei etiam conuenit esse in tempore, esse autem in tempore est tempore mensurari. Prob. mi. Successio operationum Angeli essentialiter importat aliquam operationem, quae fuit in ipsb Angelo;& aliam, quae actu est in illo; & aliam, quae
erit; cum cnim duae operationes eiusdem gencris,& oi dinis, lino contrariae inter se, non possint simul esse in eodem stabiecto, oportet, ut succe
dente posteriori prior decedat, ut v. g. Angelus Persarum nolebat dimittere populum, & ideo
resistebat Angelo custodi ipsius populi Israel,
qui venerat ad illum liberandum; si autem non decessisset illa nolitio,nunquam voluisset; quia volitio non erat componi balis cum nolitioiUta; illud autem,quod decedit,& non durat, est praeteritum; sicut illud, quod succedit, antequam νsuccederet, erat futuriani;& ctim sirccedit,fit presens ; ergo successio operationum Angeli habet praeteritum,praesens,& futurum. 8 Cons a. Omnis verus motus successivus tempore mensuratur; sed successio operationum Angeli est verus motus successuus; crgo tempore mensuratur. Ma .constat; nam tempus est mensura motus secimdii in prius,& posterius; S ideo motus successivus. Prob. mi. Illud vere mouetur motu successivo , quod transit de una perfectione decedente ad aliam succedentem; ut lignum transiens de fiigiditate ad calorem dicitur successi ut moueri. sed Angelus vere transit de una affectione libera,quae decedit,ad aliam, quae succedit;ergo vere mouetur . Tum quia motus su cessivus est actus entis inpotentia, prout ιn potentiaikd successio operationum Angeli dicit aliquid actu; quia importat aliquam operationem actualem ; & aliud in potentia ; quia dicit aliquam operatiouem, quam Angelus actii non habet; ergo successio operationum Angeli est
verus motus successsivus. ι id. q. S. I. I. y Piob. a. ex Fund. Doct. triplici ratiora eo .