장음표시 사용
391쪽
meris, scd omnes res creatae ficiunt unam muItitudinem redie ordinatam ; ci SO Oidinantiar ad unum; atqui iste vinis est Deus i ergo Omnes res ordinantur ad Deum; & ideo Deus est finis omnium rerum, si lis enim est ille,ad quem alia ord,
Q Pipla. a b eod. Omne mouens immobile mouet,ut desideratum,qilia mouens, ut desideratum,mouet qtii scenter; trallit enim res ad se,no autem trahitur a rebus , sicut autem de rat tonoctus,quod trahitur,est moueri; quia ipsa actio est motus subiectatus in eo,quod trahituri ita non est necesse,quod trahens moueatur;sed mouens, ut desideratum,mouet,ut finis; ergo mouens immobile mouet, ut finis; atqui Deus cst mouens immobile omnium rerum; ergo est finis omnium
a r Prob. 6.ab eod. ordo omnium rerum, qua sunt in Vniuerso, non est a casti ; quia quod est a casti est praeter ordinem ; ut sese probat BeatissPLb. de Ord; implicat aut c m dicere ordinem esse praeter ordinem,quia cilci praeter se ipsum .ergo est ex intentione agentis, a quo productur aest Universum .sed quod est cx intentione age tis,est propter finE ; 8t iste finis nequit esse cieatura; quia primum agens nequit constituere suufinem ultimum in creatura haec enim est peruersa ordinatio, quia est sui utendis; & uti fruendis; ut docet idem Bra f. P. lib. I .de Doctr.cisse; ergo finis ultimus omnium reru est solus Deus.
a a Tandem ultimus finis est ille, a quo pedet omnis Llicitas; quia in fine tantum quiesciamus, & quies ad selicitatem sperestat; sed solus Deus est ille, a quo pendet Omnis telicitas,quia solus Deus est omnis bonitas ; ergo solus Deus est finis omnium rerum. 23 Obijc. r. Impossibile est omnes creaturas posse consequi Deum ; quia impossibile est creaturas irrationales, & inanimes beatificari; imo impossibile est creaturas intellectuales con sequi bonitatem Diuinam, quae est infinita; ergo Deus non est finis creaturarum ἔ nam appetitus ad finem inconsequibilem est omnino se ustra, de
otiosus . Resp. dist. ant. Impossibile est omnes ere turas posse consequi Deum vniuoce, conci analogicE,neg & ideo creaturae irrationales, & in nimos cora sequuntur bonitatem Dei exti insece illis participata; visp.dictum est; creaturae vero
intellectuales consequuntur Deum in se ipso inesse intelligibili inaequaliter, scilicet non in eois de gradu infinitatis,quo est in se ipso; sicut enim
Deus non olf eausa cffciens uni voca creaturarum, quia eis non participat totam suam natura
sed analogica, quia illis participat aliqualiter suuesse; ita dicendum di fiae, qui est tantum anal sic ,non univoce finis. Σ Οbije. In causis finalibus datur processus in infinitum; ergo non datur vltimus finis, dc ideo Deus non est finis creaturarum. Prob.
ant. Res ita ordinantur, ut infer or reducatur ita superiorem; sed sunt polsibiles infinitae creaturae possibiles persectiores in infinitum ; ergo sunt
possibiles infiniti fines , & ideo datur infinitus
processus in eis . Resp.ncg.ant. Ad prob.dist.ma. Res ita o dinantur, ut inferiores reducantur in superiores superioritate ordinis, de hicrarchiae conc, sed i hoc sensu n g. mi; ut dixi imis q. . de Ang. an. . S. I; superioritate specici, ncg. a s obirc. s. Diuei lae naturae tendunt in diauersos fines,quia habent diuersas inclinationes; ergo nequit assignari finis omnium rerum, quae habent naturas adeo diuersas. Resp. dist. ant. In diuersos fines interm dios, conc; vltimum,neg; nam finis ultimus, cumst omnis finis, quia est omnis natu naturae sideo potest terminare omnes inclinationes, quantunuis diuersas.
An homo velit omnia propter finem ultimum 1 Ensus dissicultatis est,an quotiescun-ιra que homo vult aliquem finem, semper intendat aliquem finem ultimum siue secnn-diim rectam rationem,qui est Deus , siue secundum peruersam ordinationem, secundlim quam peccando sibi figit finem ultimum in creatura , . Sed magis dissicultas est circa modum, quo in tendit Mem ultimum, quam circa rem propositam. Antequam tamen deueniamus ad soluti nem, seu explicationem, decidendum est breuia
ter quoddam dubium philosophicum;an scilicet omnes actiones humanae sint effectus finis, seu propter finem
An omnes actiones hominis sint essctus finis a A Ctiones voluntatis aliae dicuntur actiones hominis,quiae licet sint propriae ipsius hominis, habent tamen modum c munem cum actionibus brutorum,quia non sunt liberae, ut motus primo primi, qui non fiunt ex deliberatione voluntatis, nee sunt sub dominio illius; sue sint actus eliciti ab ipsa voluntate, veintentio, clectio &e; siue sint imperati ab ipsa voluntate, & eliciti ab alia potentia subdita imperio voluntatis,ut ii sius,cursus &c. Aliae dicuntur actiones humanae, quae fiunt cum plena libertate voluntatis, sue sint elicitae ab illa, siue tantum imperatae,non elicitae;& vocantur humanae, quia sunt dignae laude, vel vituperio. De his omnibus inquirimus;& ut certa ab incertis separemus. 3 Certum est. I. omnes actiones, quae ver santur circa media conducentia ad aliquem mnem, esse cssectus illius finis , & esse propter illa finem;in tantum enim vesuntas eligit, & ordinatilla media, & illis utitur; in quantum intendit ipsum finem consequi; & ideo sunt essectus finis in intentione, di ordinantur ad finem in cxe Cutione.Et hoc verificatur tam de actionibus clidi
392쪽
tis, quam de imperatis; quia etiam imperatae filii ex imperio voluntatis intendentis conlecutionem finis,& ad illam Oidinantur. 4 Certum est 2 .actiones indeliberatas, quae
non intenduntur a voluntate, nec conducunt ad
finem, non esse effectus finis; quia finis residet in
voluntate,quam mouet; unde si illae actiones nosnt a voluntate, non iunt effectus sinis; de illud, quod est effectus finis,conducit ad finem. s Dubium ergo est de actionibus, quibus
V luntas fertur in finem , non quibus fertur ii tam cuia. Illae autem actiones vel si in t circa finem nondum acquisit uni ut simplex volitio,' intentio;vel sunt circa ipsam acquisitione sinis; ut vilio beata,& amor beatificus; vel sunt post acquisitioncm finis,ut delectatio, fruitio, gaudium &c. o Prima sententia vult solas illas actiones, quae sunt circa media esse effectus finis, & est GPropter finem. Ita Va . bic pararer 7 Secunda sententia unit actus consequentes ad acquisitionem finis, ut delectationem, di fruitione ni,non esse cffectus finis. Da Martis et,
eo tertio, , ipse Gonet,qui S. 3.1 re addit ne lite illas actiones, quae versantur circa ipsam actuale consecutionem finis,esse effectus sinis,neque es lepropter finem . 8 Nostra tandem sententia docet no solum actiones liberas,qtrae sunt circa media, sed etiam actiones, quae sunt circa finem obtinendum, vel obteium,esse effectus finis,& esse propter finem. Ita Fund.Do Iesis. 36.q. 2. dub. 3.lis, crquamplures ex no ris,ac ex Thomsis,quibus adduntur Sua; cra* .9 Not.ex Fund. Doct. ubisdub. 3. finem duplicem esse, scilicet finem actus,& finem obiecti. Finis actus est ille,qui terminat per se ipsum immediate ipsum actum; ut cum quis intendit aliquod obiectum bonum; ipsum obiectum dicitur finis ipsius intentionis. Finis obiecti est ille, qui
terminat actum terminatum ad aliud obiectini,
quod eligitur ratione ipsius finis; victim quis eligit dare eleemosynam, ut gloriam acquirat; gloria nedum cst finis intentionis acquisitionis sui, scd etiam est sinis eleemosynae,qtiae est obice tum actus electionis.Isti autem duo qnes ita se habet. Obiectum bonum apprehensum ab intellectu, &Propositum, ac o sic sum voluntati generat in voluntate actum intentionis, ut qualitas est, per que actum redditur ponderosa voluntas, ut inclinet in illud bonum,& se moueat in illud; unde obiectum duo munera exercet. Primum est cata a re in voluntate actum, ut qualitas est; I in hoc sensu agit, ut causa efficiens,non ut causia finalis, nai qualitas vera, & realis non producitur, nisi peractionem veram, & physicam causae essicientis ;causa autem finalis agit solum intentionaliter mouendo. Secundum cst per illam qualitat cinisn'. ouere voluntatem ad tendunduli:,lcu volenuu
illud obiectum;& in hoc sensu agit,ut causa finalis . Quapropter licet omnia obiecta causent in
potent ijs immanenter agentibus a tris vitales, ut sunt qualitates; ut diximus in I. Seut. D. a Scient.Dei q. .arm. g. 3; attamen si non moueae
voluntatem ad tendendum in illa, non babent rationem causis finalis . Haec doctrina expressius traditur in iuxta sententiam Funae. Doct.
Io Vnica concl. Non sollim actiones, quae sunt circa media, sed etiam actiones, quae sunt
circa finem obtinendiim, vel obtentum, sunt effectus fiuis,de propter finem. Prob. I . ex Beatiis. P. in V s . docente: moniam quidquid agimus, ad illum referimus; ct cis
ad eum peruenerimus, vora quod quaeramus, non
habemus. Eκ quo sic. Omnia illa,quae reseruntur in finem, sunt effectus finis,& sunt propter finem; sed omnes actiones siue circa media, siue circae finem obtinendum,vel obtentum referuntur in fine im ergo sunt effectus finis,& propter sincni . M a. patet; nam effectus cuiuslibet caul, cst illG , qui ad illam refertur; datur en ini relatio in tu causam,& cssectum, unde effectus patris est filius, qui ad illum refertur; ergo omnia illa, quae referuntur in finem, sunt cffectus finis. Prob. mi. O .nne ordinatum ad aliquod refertur ad illud; sicut chim relatio est Orcio, ita ordinari est referri; sed omnis actio siue circa finem, siue circa media o di natur ad fincm; quia omnis actio in via ad te minum; via autem ordinatur ad ipsum terminum; ergo omnis actio siue circa incula,siue circa fine resertur ad finem.
II Prob. a. ex eod.lib. 83. q. g. rq; ubi ait rauidquid ea sit temere r. quidquid temere sit,mm sit prouiratia i ηι ergo casu aliqua ni in Affita
pratur. Quὰd si non prouisiensia uniuersus Muniadus admi nuraIur, est ergo aliqua natura, atque sub linia, quae ad opus prouidentia vcn pertinet. Ex quo sic. illud solum,qilod casu aliter,& tem re fit, quia fit praeter intcntionem agentis, no ita est effectus finis; sed nulla actio erga finem fit casualiter, temere, & praeter intentionem agentis; hoc enim repugnat in terminis ; nam fieri casualiter,ic incre, & praeter intentionem agentis est
fieri praeter finem; fieri autem praeter finem , &sieri erga finem sunt contradictoria; ergo omnis actio, quae est erga finem siue mediate, siue immediate, est effectus finis. Ma.constat, nam quod fit ex intentione finis,est effectus finis:finis enim est causa intentionaliter agens I & ideo omnα , quod fit ex in tentione,fit ex fine; & cum sol tinio illud, quod fit casu aliter, fiat praeter intentione ;ideo lolii in casuale non est esseetus finis. Prob; scia explic. amplius mi. Implicat in terminis dic te, q uod intentio finis sit praeter intentionem finis: iuia implicat in terminis dicere, quod idem sit praeter se ipsum; crgo implicat in t crininis uti-ccic,quod intentio sinis,& Omnia illa, quae fiunt
393쪽
ex intentione finis,sint praeter intentionem finis, atque adeo, quod sit casualiter, & temere; tiocenim est esse praeter intentionem ; atqui omnes actiones,quae immediath sunt circa finem, vel sutipsa intentio finis, vel sunt effectus intentionis ut
acquisitio finis, fruitio, delectatio, & cetera huiusmodi; haec enim omnia intenduntur ab agente propter finem; & principaliter intenduntur,ctim propter ista eligat medita, ct propter quod unun- quodque tale, 9 illud magis; ergo sunt ffectus
fini Sara Cons. I . Quod cadit sub prouidentia, est effectius finis; nam illud cadit sub pro tridentigia, quod est ordinatum ad finem; prouidentia enim est ratio ordinandorum in quod est ordinatum ad finem, est effectus finis ; sicut quod est ordinatum ad caiisam csscientem, est effectus causae efficientis; sed omnis actio crga finem cadit sub prouidentia;est enim ordinata ad finem, quia per illam voluntas consequitur finem; ergo omnis actio erga finem cst effectus finis.13 Cons. a. Eadcm ratione, qua intentio, consecutio, fruitio, & delectatio finis non esset effectus finis intenti a creatura, non esset pariter effectus finis intenti a Deo, eadem enim cst ratior spectu Dei It creaturae; ut patet consideranti; sed implicat dicere,quod detur aliqua adtio Dei, quae non sit effectus finis intenti a Deo; quia illa actio non esset ordinata ad finem; & ideo non spectarct ad Diuinam prouidentiam;nihil autem potest esse,quod non pertineat ad Diuinam prouidentiam; sicut nihil esse potest, quod non spectet ad Diuinam potentiam; ita enim repugnat esse aliquod non ordinatum a Deo; sicut repugnat aliquod ab ipso non causatum; ergo omnis actio circa finem cst cffectus finis . I Prob.3.ex doctr. Fund. Doct.omnis actus immanens, qui est cixa finem, causatur a fine in ipsa potentia immanenter agente; prout finis per illam elatitatem, ut qualitas est, causa tam in genere cauta cfficientis in voluntate mouet ipsam voluntatem ad tendendum in ipsum finem ; sed intentio, acquisitio, quae fit pcr actum cliaritatis perscc ς, fruitio,delectatio, I gaudium sunt actus circa finem, ut patet; ergo sunt effectus ipsius
I s Prob.q.Omne illud, quo consequimur Gnem in caec cutione, est effectus finis in intentione; quia prius est causa posterioris; & posterius est effectus prioris; illud autem, quod est in exc-eutione,est posterius eo, quod est in intentione; sed mediante intentione consequimur finem ἔaliter ipsum consequeremur praeter intentione ,& ideo casualiter; & sic mediante acquisitioni actuali, fruitione, delectatione, & gaudio conse-iluimur fine, quia illi unimur,ut finis est, ut frui-bilis,ut delectabilis Rc; ergo simi effectus ipsius
i 6 Obijc. I. UQq.Si intentio, qua voluntas mouetur in finein,esset effectus finis,sequeretur,
quod etiam bruta agerent propter finem; qui
etiam bruta mouentur, alliciuntur, & trahuntura sitis obiectis; sed cons est fusti in ; quia ager propter finem supponit cognitionem finis, qua carent bruta;ergo & ant. a. Ad hoc,ut aliquid sit effectus finis, debet prae intendi; aliter non essergratia ipsius finis;id enim dicitur fieri gratia alterius, quod supponit intentionem illius, in cuius gratiam fit ipse effectus; sed ipsa intentio finis no potest prae intendi; quia intelio est primus actus, ct ideo non habet alium actum priorem se ipsa pergo intentio non est effectus finis, sed tantum
alij adius sequentes ad intentionem . Resp.ad I .eum Fund. Do I. in a. dis. I. p. 2.art. I. ad 3.dist. seq. Etiam bruta agerent propter finem cognitum per cognitionem existentem in ipsis brutis, neg; cognitum per cognitionem existente in Auctore naturae,vel in Intelligentia a Duente, neg. Et sic ad mi. Agere propter finem supponit cognitionem existentem in ipso agente, vel in alio, conc; in ipso tant tim, neg. Hoc Crgo est discrimen inter homines, & bruta ; quod homines agunt propter finem cognitum ab ipsis ;bruta autem propter finem cognitum ab alijs; &ideo non intendunt finem eodem modo; respectu autem actus electivi differunt, quod homines vere eligunt media, quia libero arbitrio praediti sunt; bruta vero non eligunt, quia libero carent arbitrio; attamen respectu actuum, qui non sunt liberi, differunt tantum eo modo, quo dictus est. Ad a. neg.ma. uniuersalitori licctonina valcat de effectibus finis, qui sunt circa media, electionanque supponit intentionem; attamen non Ualet generaliter de omnibus cffectibus finis; ad hoc enim, ut aliquod sit effectus finis, sufficit , quod ordinetur ad finem,ut dictu est; & ad hoc, ut ordinetur ad finem,non requiritur, quod per alium actum priorem intendatur finis, ipsa enim
intentio ordinatur ad finem; aliter abiretur in infinitum.
r7 Inst. Fieri propter finem est fieri ex amore finis; sed prima volitio non fit ex amore finis; quia prima volitio est primus amor finis, & primus amor non fit ex amore , aliter non esset priamus amori ergo prima volitio non est propter finem. 2. Ita se habet finis in practicis; sicut principium in speculativis;& ideo ita se habet amor finis, sicut assensus principiorum; sed assensus principiorum non cst ex alio assensu; ergo nec volitio finis est ex alia volitione. Resp.ad I .dist.ina. Fieri propter finem cle-chiuc,conc; intentitic, neg; quantiis enim clectio mediorum sit ex amore finisuit tamen intentio mnis non est in amore finis, sed sufficit, quod sit amor finis,unde ma . uniuersaliter est falsa. Ad a. retorq. arg. Ita se habet finis in practicis, sicut principium in speculatiuis; sed assensus priricipit in speculatiuis non est ex astensu principii, solus
enim assensus conclusionis est ex assensu principioruma; ergo volitio finis non est ex amore finis;
394쪽
sed sola electio mediorum est ex intelione finis . 18 Obijc. a. Finis non causat, nisi quatenus est in intentione;ergo ipsa intentio constituit mnem in ratione causae; & ideo non est effectus Gnis. 2 . Essectus finis est medius inter finem in intentione , de finem in executione I ergo finis est causa tantum mediorum ἔ atqui intentio non est medium: ergo non est effectus finis .
Resp. ad ri quod intentio dupliciter sumit ur. I.Prout est actus intellectus, qui idem est, ae apprehensio. 2. Prout est actus voluntatis tendentis in finem. Distinguitur igitur ant. Finis noeausat, nisi in intentione,idest in apprehensione, conc; finis enim, ut apprehensus ab intellectu , mouet voluntatem ad tendendum in ipsum;&ideo est causia intentionis,quae est actus voluntatis . Non causat, nisi in intentione, id est in ipso actu,quo voluntas tendit in finem, neg. Ad a .dist. ant.eodem modo; effectus finis est medius inter finem in intentione, idEst in apprehensione,& mnem in executione, conc; inter finem in executione,idest in actu voluntatis tendentis in finem, neg.Ad mi. subsump.dist. Intentio non est mediuquod, conc; nam circa medium quod datur electio, quae non datur circa intentionem . Non est medium quo voluntas consequitur finem,neg.
I9 Obiic.3. Gonet. Effectus finis nequit esse sterior consecutione finis; quia essectus finis est propter finem; & illud, quod est propter aliud,nequit esse posterior illo; sed quies,fruitio, deletitio,& gaudium supponunt consecutione Dei in ratione boni;ergo nequeunt esse essectus finis . Tum quia illud, quod est ultimum,habet Potius rationem finis, quam illud, quod non estvltimum; sed stultio,delectatio, & gQ uidium sunt rid ultimum; nam consecutio summi boni o inatu ad fruitionem, delectationem,& gaudia;
non e contra; ergo potihs habent rationem finis, quam effectus finis. a. Causalitas finis consistit in hoc,quod moueat, & determinet voluntatem
ad sui amorem; sed Deus, ut clare visus, non m mei, que determinat voluntatem ad amorem
Beatificum:quia voluntas non est indifferens, sed omnino determinata, & necessitata ad talem amorem; ergo actualis consecutio Dei per am rem beatificum non est effectus finis. Resp. ad r.dist.ma.Effectus finis nequit esse posterior consecutione finis adaequa te considerati secundum omnem rationem formalem in illo existentem,coc; sed in hoc sensu neg.mi; nam quanuis delectatio supponat consecutionem fimis in ratione summi boni; non tanten illam supponit in ratione summh delectabilis: & sic nee fruitio in ratione summe frui bilis; si tamen haec duo distinguantur, de quo ins & gaudium in ratione si imme gaudibilis; Deus cnim,qui est vitimus finis, habet in se ipso omnes istas rationes;& ideo est consequibilis per actiis ab istis specificatos. Inadaequat Econsiderati tantum secundualiquam rationem, neg; & in hoc sensu conc. mi. Mag.Friderie. Nis.Guardi Tom.3.
Ad aliud dist. mi. eodem mi ido: fruitio, & deleiactatio sunt quid ultimum respectu consecutionis ipsius Dei in ratione summi boni, conc; in ratio ne summi delectabilis, neg. Ad a. neg. mi; nam
voluntas praeciso actu amoris non est determinata Brinaliter: quia non determinatui , nisi peractum actus enim est, qui deterrarivat, uno est ipsa determinatio,& ideo non est necessit.ua, necessitatur autem ab ipso actu intrinsece ill im perficiente,& sitiante tot. m eius capacitatem, quia est circa obiectum habens omnem ratio. cm boni,& nullam ratione mali; unde licuti ait Fuud.
Doct.in a. kis. 7. q. Iarri. I. g. rti.ι υλι materia nullam habens annexam contrarietatem nequit
spoliari illa forma, quam habet; quia pcr illam
perfecte satiatur, & sicut principium nullam habens annexam rationem falsitatis cogit intellectum ad illi asseiatiendum, ita bonum nullam habens annexam rationem mali necessitat voluntatem ad illud amandum. Sed ipse actus producitur in voluntate ab ipso Deo,ut a causa efficiente; de postea ipse Deus,ut causa finalis, mouet vo luntatem sic actuatam ad tendendum in se ipsu ;&sie dicitur trahere voluntatem ad se, quae tractio est causalitas, seu effectus ipsius finis ultimi; vijis. dictum cst de fine in communi.
1 DR aeter allatas diuisiones finis adhue I diuiditur finis ultimus in finem vitiamum in uniuersum; & cst bonum in uniuersu tria non clescendendo ad aliquam rationem particularem boni; appetunt enim homines naturaliter esse beatos,& carere omni miseria; non tameth suam felicitatem quaerunt in aliquo bono par ticulari, sed in bono communiter accepto; I diuiditur in finem ultimu in particulari; & est bonum, prout reperitur in aliqua re particulari, v.g. in fiuitione Dei, in determinato bono an Lmae,vel corporis. Qilaeritur in prs senti, an Omnia, quae vult homo, velit propter ultimum silenta,
vel in particulari,vel in communi, seu in uniuerissum acceptum a Uelle autem aliquid propter finem vitiamum quadrupliciter cile potest. I. Actualiter e presse; quando actu formali explicito voluntas intendit ultimum finem. a.Uirtualiter implicite; quando praecessit aliquis actus formalis explicitus, qui dicitur virtualiter remanere in alijs actiabus successuis in virtute illius elicitis: & hic diacitur virtualis ex parte operantis. Interpretatiue; quando voluntas fertur circa aliquod bonum,quod cx sua natura ordinatur ad ultimuniis finem ; ut clim quis dat eleemosynam ex miser cordia; t.ilis actus ex sua natura ordinatur ii Deum; quia illius obiectum ad Deum refertur; Iehic actus vocatur etiam virtualis ex parte ope sis. .Habitualiter; quando natura est naturaliter instituta , ut possit tendere in suu in ultim uno
395쪽
3 Certum est. I; quod homo non vult omnia propter ultimum finem in uniuersum actualiter explicite volitum;constat enim experientia,
qua unusquisque in se ipso potest habere , quod
aliquando voluntas vult aliquod nihil cogitai do actualiter de ultimo fine in uniuersum; quamuis appetendo aliquem finem in particulari, de ulterius non procedendo dicatur ille finis esses
6 Certum est a. hominem naturaliter habitualiter velle ultimum finem; quia habet natur tem inclinationem ad sua in selicitatem. Dissicultas ergo reducitur ad amorem virtualem ex pa te operantis,& interpretatiuum, seu virtualem ex parte obiecti. Imo exceptis quibusdam Nomianalibus asserentibus posse voluntatem appetere malum, ut malum, Omnes alij concedunt homine
velle in omni sua actione voluntaria implicit E,&interpretatiue ultim uni finem, seu beatitudinem in communi,quia illud, quod vult, appetitur ab ipso sub ratione sormali boni,in qua uis enim illud,quosi appetitur, sit tale bonu in particulari; attamen ratio formalis illud appetendi est ratio boni,vise; sicut licet iis, quod videtur ab oculo, sit tale visibile in particulari ; attamen ratio sor malis videndi est color,ut se; sed bonum, τιμ,
est finis, seu beatitudo in uniuersum; ergo voluntas appctens aliquid vult implicite, & interprotative finem ultimum in uniuersum, nam implicit E imbibitur in ratione boni particularis, ut diactu ni est. Igitur dissicultas est solum de amore virtuali ex parte operantis, an scilicet volitio, qua homo vult aliquod ,supponat praecessisse aliquem actum explicitum, quo voluit beatitudine
in uniuersum.1 Prima sententia vult omnem volitionem hominis supponere praecedentem amorem finis vltimi, seu beatitudinis in uniuersum,& ideo omnia,quae vult homo, velle propter ultimum fine.
6 Secunda sententia vult non omnia, quae vult homo, velle propter ultim si finem. Cit. Seon,
quanuis a muliis explicetur nihil aliud vello, quam quod homo non semper intendit ultimum finem actu distincto ab illa volitione, qua vult bonum particulare, unde in hoc sensu sciuit nobiscum,ut inf Tertia sententia docet hominem vello omnia propter ultimum finem absque eo, quod supponat aliquem actum praecedentem elicitum
e voluntate circa ultimum finem in uniuersum. Deducti ex Fuis. Duct.is q. 2 art. 3. g. Respondeo; ubi docet; quisquGies potes considerari, prout unum est ratio alterius; fle est unus
pi um de luco,quae est ratio videndi colorem; &de ambulatione propicr digestionem ut inf. Hac
eandem sententiam tenent Dic omnes nostri; in-
8 Vnica concl. omnia, quae vult homo, it propter ultimum finem in uniuersum unico, fleeodem actu simplicissimo.
Prob. I aeae Beatiss. P. lib. I 3 .de Trin. e. s; ubi susE hanc materiam pertractat, doccnter Quapropter quoniam verum est, quod omnes homines esse beati velint, idque υnum ardenti mo amore appetant, er propter hoc cetera, quaecunque appetunt Ex quo sic arguit Fund. DditI. Q totiescunque aliqua potentia tendit in aliquod obiectum si,cciale per rationem genericam,tu ac per unum simplicis limum actum tendit in rationem genericam,& specificam; sed voluntas tendit in quoslibet bonum specificu per rationem boni, visio quod est ultimus finis in uniuersum; ergo voluntas per unum sippliciisimum actum tendit in vltimum finem in uniuersum,& in tale bonum specificu,& ideo omnia,qtiae vult homo, vult propinter ultimum finem in uniuersum unico,& eodem actu simplicissimo. Prob.ma Potentia intellectiva
unico actu cognoscit tale verum per verum, ut
sic, quod imbibitur in tali vero, de quod specificat ipsum intellectum; sic oculus per rationem coloris,etu se, videns talem calorem habet tantii unam visionem, qua videt utrunque; scut vides hominem per speculum videt per unicum actu visionisi sic potentia creativa producens tale esse per rationem Mncricam ratis non habet duas actioncs, perquarum unam prius producat ens ,
visit; de per aliam deinde producat tale esse; si cognoscens effectum per causam non habet, nisi
unicam cognitionem;ergo potentia tendens in
aliquod obiectum speciale per rationem genericam per unum simplicissimum actum tendit lixi
Utrunque. Prob.mi.Voluntas non tendit in obi
ria specialia, nisi per rationem boni, πως, quae est ratio adaequat E specificans voluntatem; aliter non tenderet per ilium specificatiuum ; & ideo tenderet extra suam speciem, ac extra se ipsam; tum quia ita se habet voIuntas; sicut intellectus,& ceterae potentiae, ergo voluntas tedit in quoslibet bonum specificu per rationem boni, wμῖ& ideo per ultimum finem in uniuersum.
9 Prob. 2.ex eod. Beatisse. lib. de Epicureis , er Stoicis c. 3 .docente: Pone aliquem furem, quam ab illo, quarefurtumfacit Vt habeam, inquis,quos non habebam . amrre υis habere, quod non babebas auia miserum es non habere. Si ergo miserus non babere, beatum putat habere; sed in eo imprudens est,e - errat, quia de malo vult beatussi ri. Et in hy I I 7 .cone. I .Reatum esse tam magnum
est bonum, vi hoe ct boni melint, O maIi. Nee miarum,quῖd boni propterea sint bonised illud est mirum, quod etiam mali propserea funt mali, ut rbeati iam quisquis libidinibus deditus, UI DAu-νia,fur Due corrumpitur,1n bdie malo beatitudinem quaerit. Ex quibus sic.Amor beatitudinis, seu ultimi finis in uniuersum, propter quem amatur tale
396쪽
tale bonum speciale,est circa ipsum bonum specialo; quia amor beatitudinis, quem habet fur, est circa ipsum furtum, liue circa rem, quam furatur; & amor beatitudinis, quem habet libidinosus, propter quem fornicatim est circa ipsum obiectum fornicationis; quia sur vult esse beatus de ipso furto; de libiditiosus de ipsa re venere ;sed circa illud obiectum speciale, quod homo
vult, non habet duos actus dissi nictos, unum praecedentem, Si alterum posteriore In quia viri m- ,
di idem obiectum potest amari unico,& codem actu ; ergo amor beatitudinis in uniuersium, &amor talis boni, in quo existit ratio boni, Urse, quod est beatitudo in uniuersium, non simi duo actus, sed unus,c': idem simplicissimus achiis. Io Coini. In hoc distinguitur intellectus a voluntate ; quod cum intellectus trahat res ad se;ideo potest intelligere res uniuersales abstraetas a conditionibus indiuiduantibus, cum quihus res non possunt recipi in intellectu, quia sui
materiales; at vero voluntas, cum trahatur a re-hus , non potest tendere in res uniuersales ab-
fractas a conditionibus indiuiduantibus; quia res univcrsales abstractae a conditionibus indiuiduantibus non dantur, nec dari possunt a parte rei; ergo voluntas nequit amare finem ultimum, misse,nisi in aliquo bono particulari; & per consequens actus, quo vult finem ultimum in uniuersum,non supponitur ad actum , quo vult aliquod bonum particulare,sed est unus, & idem actus cum illo .
xx Dices. Iunias mouetur a rebus, prout
sunt in intellectu ; sed in intellectu res sunt unia
uersales; ergo mouetur a rebus, prout sunt uniuersales; atqui non tendit in res,nisi prout ab illis mouetur ; ergo non tendit, nisi in res uniuersales
Resp; quod licet voluntas moueatur a re bus, prout sunt in intellectu, attamen quia noria tendit in res, prout consequibiles in esse intellectuali, sed in esse reali a parte rei; ideo voluntas non tendit in res uni uci sales, sed particulares. Vel dicitur, quod qua nuis res, prout sunt in intellectu hominis praeci se, sitit uniuersites; attamen mouent voluntatem, prout respiciunt phatasmata existentia in memoria sensitiva, vel in alijs sensibus; in quibus quia cxistunt cum conditionibus indiuiduantibus; ideo mouent etiam secundum gradus particulares. I a Prob.3.Potest intellectus repraesenta rovoluntati aliquod bonum speciale , absque eo,
quod praecedenter ei repraesentet bonum, vis mi V. g. potest repraesentare bonitatem eleemo*nae faciendae huic pauperi nunc occurrenti ergo potest voluntas tendere in bonum speciale abique eo, qudd praecedetnter tendat in bonum, ideo non est necessarius amor vltimi finis in viai uersum praecedens amorem specialem talis rei in speciali. Prob. ant. Potest intellectus apprehendere aliquod verum speciale absilue eo, quod ne-Mag. Frideric. Nis Gauardi, rom. i.
cessitetur ad apprehendendum verum, visi , per cognitionem praecedentem distinctam; crgo pomtest illud repraesentare voluntati sub ratione speciali taIis bonitatis, quae annectitiir tali veritati
speciali; nam eodem modo, quo apprehendit, repraesentat. Prob.cons. Ad hoc, ut voluntas tendat
in aliquod bonum, si ficit, quod illud ei repraesentetur ab intellectu ; ergo si potest intellectus repraesentare aliquod bonum socciale abi vi eo , quod repraesentet pri iis per distincti ia r
praesentationem bonum , ut sic, pol Crit volun
tas in illud tendere abs a te eo, q i , a tenti it i
bonum, vine, tendit enim eo modo, quo iicii repraesentat tir ab intellectu. I 3 OblIc. l .Si homo non posset tendere in aliquod bonum particulare, nisi tendendo iii bonum uniuersale, quia particulare est pars boni uniuersalis, se literetur, quod horno peccanS ten deret in Dcum saltem iii terpretatiue, I propter illum operaretur; sed cons. est falsum; quia peccans auertitur a Deo ergo & ant. Prob. seq. Bonum particulare est participatio bonitatis Dei;
ergo cadem ratione icndcret in Deum. 2.Sequeretur nullimi cssc verbum otiosum; quia verbum
otio stim est illud,quod caret fine; ted hoc pariter
filsum est cominuit iter; ergo dcant. 3. Volt in Casest libera circa finem in communi; ergo potest iii illum non tendere. Resp. ad r; quod licet aliqui propter auctoritatem BeatissP.lib. 2.Co .c. 6. docentis: Super bia ce rudinem imitatur , cum tu= υnussu'e omnia excelsus;'ambitio quirin honores guriris, gloriam, clim Iusis prae cunctis honoran ius
die; sentiant etiam actiones peccaminosas diris propter Deum, ut est Auetor u itula' ; ait inae ii quantiis actiones malae secundum entitate ph sicam imitentur Deum, ut Auctorem naturae,
quia sic boliae sunt, secundum tamen est pn ita- tein moralem discordant a Deo,& ab illo peccatorem auertunt; quapropter subclit Beatis. P.
quod haec est imitatio peruersi,& opposita. Et quan uis peccans falso Zelo Religionis reserat
actionem peccaminosam in Deum ἱ non tamen peccat propter Deum; nam Deus non mouet,ut
finis, ad peccatum; sed sbia falsa imaginatio est motivum ; & ideo peccat propter falsam imagia
nationem,aut propter Deum falso imaginatum ;non propter Deum veraciter apprehesum.Neg.
igitur seq. Ad prob. dist .ant.Bonum particula reale est participatio bonitatis Dei, conc; & i ita
hoc sensu ait Fuud. Doct. in a.dis. Ierinc. a. q. I. art. 3. omnia esse bona participatione honitatis Dei; bonum particulare apparens,neg est enino
malum morale sub apparentia boni; qiiod quidereducitur in bonum,ut ελ, tanqt Iam in genus; noautem in Deum,tanquam in causan . Ad a. iacg.
pariter seq. Ad prob.infert.dist. Uerbuni otiosum est illud, quod caret fine proximo secundum rectam rationem, concyquod caret fine remoto difformiter ad rectam rationem,ne g. Ad 3.diit ant.
397쪽
Est libera quoad specificationem , neg; quoad
exerciti lim, conc; quia volu mas potest actu non
tendere in bonum; supposito tamen , quod velit tendere in aliquod bonum particulare,necessit tur ad tendendum sub ratione boni,v P; quia neces statur ad tendendum in suum specificatiuum, extra quod nequit ferri. I obij c. a. Scol. Potest quis appetere aliquod bonum singulare ratione ipsius bonitatis singularis nihil cogitando de beatitudine ; ergo
non omnia,quae vult homo, vult propter ultimufinem. a. Potest quis appetere aliquod contra beatitudinem; vi v. g.occidere se ipsi im.
Res .ad I .dist.ant. Nihil cogitando de beatitudine per actum distinctum,conciter eundem actum, nem impostibile enim est , quod appetat
bonitatem particularem non sub ratione uniuersali ho nitatis, ut ei sicuti enim ratio bonitatis, ut sic, cssentialiter imbibit ut in ratione talis bonitatis ; ita in amore talis bonitatis essentialiter imbibitur amor bonitatis,υυγ;nam actus specificatur ab obiecto, & ideo nequit ferri extra illud, quia nequit ferri extra suam speciem. Ad a. dist. assumpt. Potest quis appetere aliquid contra talem beatitudinem in particulari, conc; ita uniuersum, nes; in tantum cnim potest appetere occidere se ipsum; in quantum putat bonum csse carere miserijs, quas experitu r; & ideo propter bonum,ut sc ,appetit Occidere se. Is obhe. 3.Gonet. Impossibile est, quod causa secunda ossiciens operetur, nisi praesupponat influxum causae primae ergo repugnat,quod finis particularis moueat, nisi praesupponat influxum ultimi finis; quia ita se habet vittinus finis in mouendo respectu finis particularis; sicut primui effcies ad causas efficietes particulares. 2. Actus circa finem ultimum est naturalis, & necessarius
quoad specificationem; & actus circa finem pamticularem est liber; sed actus liber supponit necessarium ; sicut voluntas , ut pol entia libera , supponit se ipsam, ut est natura ; ergo volitio finis particularis supponit volitionem finis vlti ini. 3. Omne mobile , & incertum supponit immobiIe, & certum , ne detur processus infiniistus; ergo actus circa finem in particulari supponit actum circa fine ultimum. 4. Ita se habet finis vltimus respectu finis particularis,sicut finis particularis respectu mediorum; sed clectio mediorusupponit intutione finis particularis; ergo a pari. Resp. ad 3; quod potius concludit opposi- tui nam sicuti primum ericiens agit per eandeactionem,per quam agit secundum effetens ; ita finis particularis mouet per eundem motum,per quem mouet finis ultimus ; & sicut ad diuersificandam actionem primi, & secundi efficientis
susscit in effectu ratio entis, visic ratio talisentis, quae rationes non distinguuntur, nisi rati ne; ita ad diuersficandam motionem finis ultimi,& finis particularis lassicit ratio bonitatis, Ut se, 8c ratio talis bomatis in eadcui re cum sola di-
stinctione rationis. Et quia ratio entis ost prior,& ratio talis entis est posterior; ideo primum efficiens agens in ens est primum ; & secundum agens in tale cns est secutulum. Ita a para. Ad a. neg. m suffcit enim, quod ratio liberi supponae rationem necessarii,quar est in eodem actu; notia enim implicat, quod idem actus seundum diue fas rationes sit liber,& neccssirius; ut idem homo secundum praedicata essentialia est neccsD-rius;& secundiam praedicata particularia est contingens. Praeterea si hoc valeret; valeret etiam
de quocunque actu cuiuscunque potentiae, & sic oculus, qui necessario neces litate specificationis
tendit in colorcm,ut i non autem in talem c Iorem; quia in colorem,υ c, non potest non icindere; cum nequeat no tendere in suum specificativum; potest tamen non tendere in talem col
rem; oculus, inquam,ut videns talem colorem- ,
deberet prius videre per visionem antecedente colorem, υIsc; quod est ridiculum. Ad 3.eoctem modo dist. ant. Mobile supponit immobiIe mouens per motum distinctum, neg; indistinctumia , conc. Ad . vel neg. ma; nam vel media habent rationem formalem, per quam eliguntur, diuersam a ratione sor mali, per quam intenditur finis; ratio autem formalis intendendi finem particu larem est bonum,ut se,quod est ultimus finis; Scideo media non eliguntur eodem actu, quo intc-ditur finis; vel si habent eandem rationem sormalem specificam,est tamen saltem numerice diuersa, quia est in diuerso subiecto; & ideo potes diuerso aetii eligi medium, & finis intendi. Vel
eum Fund.D t. dist. mi. Quando medium appetitur secundum se,conc; quando appetitur ratione finis, ne g. eodem enim actu potest voluntas tendere in finem, & media; & ideo idem actus secundum dii tersas rationes potest esse electio ,& intentio; ut suo Deo videbimus .
16 Obij c. .idem. Beati 1P. II. de Trin. e. 6. asserit: vis isae.atque tales volunIates proprios fines habentiqui referuntur adfinem illius voluntatis, qua volumus beate vivere; ergo volitio boni particularis supponit volitionem finis, ut fle. 2.Voluntas de se est potentia indifferens ad omnes actus; ergo nequit determinate prorumpere in actum, nisi determinetur a Deo per aliquem actum; sed hic actus nequit essh erga bonum particulare ἱ quia actus erga bonum particulare saepe est peccaminosus, & Deus nequit producere In voluntate actum peccaminosium, aliter esset Auctor peccati; tum quia actus circa bonum particulare non satiat voluntatem adaequale;& ideo nequites se ratio adaequata mouendi illam; ergo erit amas erga bonum uniuersale. 3. Homo ii in volitione finis particularis humano modo operatur propter finem ultimum; ergo tendit in ultimum finem formaliter; aliter si intenderet vltimum finem solum, quatenus imbibitur in fine particulari, & quatenus cognitum ab Auctore nature,operarctur modo communi brutis,& ina
398쪽
nimatis;& sic non humano modo. Resp. ad I . Beatiss. P.nihil aliud velle,quam quod finis particularis refertur ad finem uniuem
Lalein, qui est imbibitus in ipso fine particulari ,
V v. visum est; unde illa relatio non est realis ;non autem quod alio actu appetatur finis particularis;& alio finis ultimus.Ad a. neg.conLAda. prob. inscrt. dicitur, quod entitas il lius actus est bona,& prout ordinatur a Deo ad finem, bona est mala autem , prout ordinatur peruerse a voluntate creata.Ad a.dicitur voluntatem creatam in hoc statu non satiari iuxta illii dU. I 6. Sasiabor,eiam apparuerisseria eius; unde neg. sup p.
Ad 3.neg. consi cu his probatio non est ad rem ;aliud enim est, quod voluntas appetendo finem Particularem non appetat diuersb actu finem uniuersalem; & aliud,quod illum non cognoscannam ex eo,qubd dicamus per eundem actum appeti finem particularem, & uniuersalem, dicimus,quod utrunque cognoscat; quia nihil voliatum, quin praecognitum; & in hoc distinguitur sufficienter a modo tendendi in finem , qui conuenit brutis, & rebus inanimatis ; tendunt enim in finem per cognitionem existentem in alio, nolia in se ipsis; homo autem per cognitionem etiam in se ipso existentem; nam vere cognoscit, & appetit rationem boni isse, existetem in fine particulari; aliter ab illa non specificaretur eius voluntas,si in illam non tendereti & in ipsam non tendere nisi illam cognosceret ; quan uis eodem actu tendat in illam, & in rationem particulare.
An idem homo posse tendere in plures eradaequatos γε odem modo intelligenda est haec, dissicultas, quo diximus de Angelis q. inrt. 7.de duplici obiecto respectu intellectus.
Vt tamen certa ab incertis separemus. a Certum est I .eandem voluntatem tendere in plures fines vltimos adaequatos successiuε supposto,quod peccatum sit ultimus finis, quem sibi praefigit homo peccando; potest enim volu- eas eiusdem hominis successive comittere plura
Peccata,vi experientia notum cst. Igitur dubium
est;an idem homo post simul tendere in plures fines adaequatos ξ3 Certum est a. posse simul tendere in pI res fines per modum unius; quia potest quis intendere acquisitionem pecuniae propter elargitionem eIeemosynt; tunc enim illi fines sunt tan-ehin materialiter,& inadaequa te plures , non autem sormaliter, δι adaequate.
Certum est 3. posse simul tendere in plures fines adaequatos ultimos diuerso modo, scilicet in unum habitualiter , & imalium actualiter; quia licet voluntas inclinet in Deum ; attamen dum peccat,constituit sibi ultimum finem crea
s Certum est 4.posse tendere imperfecte,&
Inessicaciter; nam cum in nobis sensius confligit cum ratione, durante tali conflictu imperfecte,&inessitaciter intenditur ab homine utrunque bonum propositum a sensu,& a ratione. 6 Sensiis igitur est; an eadem voluntas possit simul tendere in plures fines adaequatos, ut plures sunt,seu per modum plurium, actualiter, persecte,& eficaciter. 7 Communis siententia est negativa. yω . nd. DoLI.in a diu. 38. q. a. art. a; c, mori. F. omnes a* DD. coni. Hadriau. .1A. 7. art-,qui potius negauit iuppositum coiicli qua ipsam conci; nam, ut refert Vasi; putauit hominem peccando mortaliter non constituere tria creatura ultimum fine, nec magis diligere creaturam,quam Deum. 8 E contra tamen Fuis. Doct. in I. dis. r. prisc. q. I .in e corp,ct in a .dis.3 I.q. a. art. I Ie, omnes aik communiter docent hominem
peccando sibi statuere finem ultimum in creatura; imo non sollim peccando mortaliter, sed etiavenialiter. Et prob. I. ex Beatiss. P. Io. de Trin. c. Io.docenter Non es alia Uita hominis Oitidis, atque culpabitis, quam male utens,O- mal run.
In hoc distinguitur usus a stultione; quod usus
est circa ea, luar referimus ad finem,& iduo usus importat motum ad ulteriorem terminum; fruitio vero cli circa finem, & ideo importat quietem;& negationem motus ad ulteriorem finem; sed homo peccando fi uitur creaturis; ergo h mo peccando quiescit in creaturis ita , ut illas non rcferat ad ulteriorem terminum; sed finis , qui no refertur ad ulteriorem finem,est ultimus; quia ultimus est ille, ultra quem nihil est; ergo homo peccando constituit sibi ultimum finemo
in creatura. Tum quia si peccator non constitueret ultimum finem in creatura, referret suam intentionem in Deum, eumque praeponcrct creatur e creatura enim, quantum est de se,est resertiabilis in Deum,& est Deo inferior, & subicet L;
unde si peccator non sisteret in creatura,necessa. rio deberet reserre suam intentionem in Deum, in quem refertur creatura; sed cons.est falsium anam referendo Pam intentionem in Deum c uertitur ad Deum; & ideo non peccat; quia peccare est auertere se a Deo, & conuertere ad se ad creaturam, conuertere autem se ad creatura ipsam referendo in Deum non est auerti a Deo, nec peccare. ergo peccando constituit ultimum finem in creatura. Praeterea lib. q. de Gen. ad litie. 3 2 .h ibetur. Pqst haec si eo modos si placeret, usa Itusse sto, quam Crearare suo delectare ur; nonfleret mane .Fκ quo sic.Homo peccando magis delectatur creatura, quam Deo; ergo ponit vltimum finem in creatura; nam in ultimo fin
est maior delectatio,quam in alijs finibus: qui L. in illo est maior quies; tum quia fines interm dii habent delectabilitatem propter ultimiana fi-ntam propter quod voxquo ne tale, liud magis. Irinde iii omnia aetio humana debet ha-
399쪽
bere ali clitem viti in ima fitiem quem, aliter si non haberet finem,esset infinita, sed peccatum non habet pro ultimo fine ad quem ipsum Deu; quia Deus est terminus, a quo per p ccatum recedit homo ; & terminus a quo nequit esse te minus ad quem; crgo peccatum habet pro vitianio fine creaturam , nam praeter Deum nihil est,
o Dices r. Potest quis peccare ex ignorantia vincibili putans obsequium se pristare Deo; ergo tunc peccator non constituit finem ultimuin creatura; nec diligit se magis,quam Deum. 2. Peccans in gratiam amici n6 diligit magis amicum, quam se; quia non perderet pro amico manum,uci digitum; ergo a pari. 3. Peccator vellet
potius se ipsum in nihilum redigi, quam Deum .
. Peccatoi non ordinat Omnia in creaturam; neque illa si uitur; quia fuitio quietem consummatam importat, quae nequit haberi,nisi in re simpliciter immobili, ut est Deus. Rc sp .ad I. neg. conmaam licet ex intentione operantis illa actio referatur in Deum ; ait mcn secundit in se ipsam non refertur, quia est aversio a Deo.Ad 2.neg.ant; R ad prob. dicitur, quod non perderet manum propter dolorem, quem sentiret peccans autem vult delectatione, non dolorem. Ad 3. dicitur, quod quan uis vellet potius in nihilum redigi,quam Deum ; attamen non sc qia itur, quod aetio peccaminosa secunduse ipsam reseratur in Deum,cu sit aversio a Deo; licet intentio operantis aliunde reseratur in D cum . Ad q. dicitur , quod sicut de ratione finis vltimi lacundum rectam rationcm cst, quod Q. la omnia bona reserantur in illum , non auteri
etiam mala; ita de ratione finis ultimi secundum peruersitatem rationis est, quod sesa peruersitas referatur in illum. Ad aliud dicitur quietem co- summatam haberi stilum in summo bono; non autem in bono creato; nec per hoc tollitur, quod non sit finis ultimus ; quia ad hoc sufficit illam , actioncm non ordinari in alium finem. i o Sed quaeres, an saltem peccatum veni γle reseratur in Deum
Resp.aliqui Thomissa referri habitualiter,
quia per ipsum non tollitur charitas, quae rescrintur in Deum. ir Sed oppositum est dicendum cum Fund. Doct. in a dist. I. g. I .art. 3 ivbi habet,quod peccatum veniale est quidam leuis animae morbus disponens ad separationem animae a Deo, quaeses aratio est peccatum mortale, quod propterea a Beatiss. P. vocatur mors animae; unde sicuti peccatum mortale constituit complete finem vitiamum in creatura; ita veniale constituit dispositi-uc,& incomplete. Tum quia peccatum veniale, ut tale,est defectus moralis; sed nullus desectus moralis rcfertur in Deum; quia sicut Deus non est causa efficiens,ira non est causa finalis peccati .ergo constituit ultimum finem in creatur . Quanuis ergo per charitatem, quae remanet, re-
feratur in Deum; quia tamen peccatum veniat Onon consistit seu maliter in illa charitate, sed in defectu seruoris , & ille defectus non resertur in Deum ; ideo veniale non refertur formaliter in Deum, sed sistit in creatura. His not. I 2 Vnica concl. Homo nequit actu simul tendere in plures fines adaequatos per modum plurium.
Prob. I .ex Beatis P .is psy ; ubi agens dovltimo fine ait: auare finis dicitur Θ βυ-ianti quidquid agimus,ad illum referimus ; S chm ad
eum peruenerimur,vltra quod quaeramus, non habebimus. Ex quo sic. Ultra finem ultimum adaequantem voluntatem nihil remanet quaerendu; ergo repugnat voluntatem tendere in plures fines adaequatos. Prob. ant. Si ultra finem ultimum adaequantem voluntatem esset aliud quaerendii,
ille ςnis non esset ultimus, quia ordinaretur ad illud aliud,qiiod superesset qusrendum; nec esset
adaequatus, quia non expleret totum appetitum voluntatis; ergo ultra finem ultimum adaequantem voluntatem nihil aliud manet quaerendum. Prob. cons. Si voluntas tenderet in plures fines vltimos ad quatos, neuter illorum esset ultimus, quia cxtra quenlibet illorum voluntas aliquid quaereret; nec esset adaequatus, quia per alterum etiam repleretur, & satiaretur; ergo nequit vinluntas tendere in plures fines vltimos adaequatos .i3 Prob. 2.Vel illi duo fines conuenirent in
una ratione boni,visse, communi bono reali, &apparenti; vel non Si primum; ergo voluntas tu-deret in illos per modum unius, non per modii plurium,quia ratio formatis,per quam tenderet, esset una ; & ideo illi fines non essent plures,nisi materialiter, non formaliter; sicut olim oculus videt plures homines simul; quia est unica ratiosormalis videndi,nempe color, aut Iux, dicitur tendere in plura obiecta per modum unius. Praeterea illi fines non essent ultimi, quia reduc rc-tur in illam rationem boni, ut sic, communem Vtrique quae, quia non esset reducibilis in aliam rationem, esset ultima; & sic constituerent unum tantum finem Vltimum adaequatum. Si secundu aergo unus tantum finis est Pt bonus; alter ver onedum realiter, sed etiam apparenter malus; sed voluntas nequit tendere prosecuti ut in malum; quia malum opponitur bono; & ideo habet rationem opposita in rationi, quam habet bonum; bonum autem habet trahere voluntatem, ut ipsuprosequaturi ex quo sequitur, quod malu habet retrahere, seu reij ccre voluntate, ut illud fugiat ;ergo voluntas tenderet tantum prosecuti u E in unum finem,& in alium fugitiue; de hoc autem
nulla es quaestio; quia clim voluntas appetit sua felicitatem, fugit a miseria, quae illi opponitur; &ideo dissicilitas procedit sol tim de duobus finibus positive volitis per modum prosectitioniS.r Cons Uci voluntas tenderet in illos duos sines per quiadem actum volitionis; & ita reprἄ-
400쪽
sentar Etur ab intes lectu per uni a speciε;vel per
duplicem volitionem, dc re prs sentaretur per duplice specieὸSi primu; ergo non tenderet in illos per modum plurium;quia actus ab obiecto trahit specificationem,& ideo unitatem,& distinctione.& per consequens si esset vita volitio,esset quoq; unum illius obiectum; nam a pluribus, ut plura sunt,nequit sumi unitas, ut unitas est. Si secundu; ergo voluntas informaretur simul duplici actu adaequato; sed actus adaequatus es specificativus potentiae ; sicut obiectum adaequatum est specificati utim actus; ergo voluntas haberet duplex
specificatiuum adaequatum ; & ideo esset in duplici specie; nec esset una,& eadem voluntas, sed diuersa,& distincta realiter, sicut estet diuersum ;&distinctum realiter illius specificatiuum , sed
haec omnia repugnant, &destruunt statum quinctionis; ergo repugnat etiam id, unde sequuntur .is Prob. 3. In diuinis ratio communiter alisiata,Ob quam Pater nec Fit producere alium Filium, est,quia Filius est terminus totalis ita adaequans potentiam generativam; ut non valeat tendere extra illum producendo alium Filium seroo a pari voluntas ita adaequatur ab uno fineo totali,&adaequato,ut nequeat simul actu tendere extra illum prosequendo alium finem ; aliter illa ratio non probaret generaliter ; atque adeo
possetSegati s de haberemus instantiam de voluntate respectu finis adaequati; ita enim se ii het voluntas respectu finis ultimi totalis ; sicut potentia generatim respectu sui termini adaequati . I 6 I 1 alias rationes q. .de Cog. Mi ubis; scut enim se habent plura obiecta respectu intellectus; ita plures fines respectu voluntatis I de ideo aeque probant hoc, de illud. IT Obij. I .Iustus peccans venialiter eo,quia faciat opus bonum cum tepore , habet simul pro ultimo fine ipsum Deum; & pro ultimo fine creaturam; quia ille tepor essentialiter resertur ad creaturam, cum Deus non sit causa illius te- Poris, qui essentialiter est defectus; ergo eadem voluntas potest simul actu tendere in plures fi-Mes vltimos adaequato S.
Resp.cum Fund.Doct. dist. ant. Habet simul pro ultimo fine Deum complete, Se persecte; &creaturam dispositive,& incomplete,seu inchoatiue, conc; & creaturam complete, & persecth,
neg; non implicat autem eandem voluntatent habere plures vltimos fines ita, ut in unum stratur perfectE,& completh;& in alium dispositiuE, di incompleth; nam sic ferri est potius inciper desinere a tendendo in finem , in quem tendit completE, & perfecte, quam tendere in duos fines vltimos adaequatOS.
18 Obijc:2. Potest homo simul committere diuersa peccata mortalia; vi furari, & superbire ssed peccando constituit sibi ultimum finem; ergo potest tendere in plures vltimos fines. Resp.dict. m. Potest homo simul commitis
tere diuersa peeeata illa ordinando ad suam se. licitatem, quae est unicus finis ultimus illorum,
quan uis ordinet peccata in unicum finem eui a tamen sibi constituit plures vltimos fines qui. Resp.dIst.ant. Peccator quantum ad personam,aut substantiam est finis eui, conc; quant timad felicitatem, neg; hinc Beatiss. P. lib. II. de Gen. ad sit. Dia per totum docet Daemones omnia referre in propriam excellentiam, tanquam iii ultimum finem qui; & in propriam personan , tanquam in finem cui .ao Obij c. 3.Gentiles adorantes pluralitatem Deorum constituebant deitatem in quolibet illorum; aliter eos,ut Deos,non adorassent; ergo
praefigebant sibi plures vltimos fines totales; nam de ratione Dei est esse finem ultimus . Resp.Genuis diuisisse Deos in maiores,&minores,& ideo praefixisse sibi plures vltimos fines partiales,& inadaequatos;omnes autem illos Deos reducebant in Iouem,tanquam in summu , di primum aliorum . a I Obiic. . Non repugnat saltem diuinitus dari plures causas totales, & adaequatas non subordinatas esticientes eiusdem effectus; ergo
neque plures causas fimales adaequatas. 2. NOH repugnat duas stirmas actuare eandem numero
materiam; & duo corpora adaequa te replere eundem locum; ergo a pari. Resp. ad I. neg. ant; ut dicitur in a. P s. Praeterea potest distingui ant. Non repugnat dari plures caulas etlicientes non reductas in una causam primam efficientem neg; reductas in una causam primam, transeat; sc non repugnat dari plures fines reductos in unum finem ultimum ;repugnat tamen dari plures vltimos fines nonis reductos respectu eiusdem effectus. Ad 2. neg. con sinam materia non actuatur vltimate per una sermam;cum enim est sub una serma, est actuabilis per aliam; & ideo potest ab alia aettiari; de
duo corpora se habent per modum Vnius, quia fiunt penetrata,& non occupant maius spatium, quam unum solum; at vero sicut plura corpora non penetrata nequeunt esse in eodem loco , quia tunc habent modum plurium locatorum- ,
quae habent occupare diuersum spatium; ita plures fines per modum unius possunt intendi,noi tamen per modum plurium. 22 Obijc. s. Potest voluntas saltem disiunctive intendere plures fines ut cum quis esse miles, velfacerdos; ergo potest tendere ii plures fili es, Sc in illis quiescere. Res p. dist. ant. Potest voluntas disiunctii Eintendere plures fines sub ratione boni, vis , illis communi, conc; sub ratione primo diue ista , neg;& sic soluuntur fere omnes alis obiectiones,