장음표시 사용
381쪽
nu accidentaliu mouetur in t Epore ad illas suscipi εdas; sed Angelus cst huiusmodi; eigo Milet irrita tepore ad suas operationes , quae sunt pers ctiones accidentales illius. Prob. ma. Omne realiter susceptiuum siuarii in persectionum accidentalium non est lilia ut omnis sua persectio accide- talis, aliter esset omnis pei sectio; & sic esset infinite persectum , ergo mouetur successue ad illas suscipiendas,& ideo mouetur ad illas in tempore. Prob. mi; quia Angelus non est simul omnis sua persectio, nec est ipsa perfectio, cum ab illa realiter distinguatur; aliter esset infinite perfectus; quia est capax infinitarum intellectionum , de volitionum ; & ideo si esset simuI omnis suae
intellectio, & volitio, esset infinite perfectus. 2. Operationes liberae fiunt ab Angelo ex libertate voluntatis ; sed libertas non est circa aliquod aeternum; quia visio beata,quae est aeterna, non est ex libertate;& sic de cognitione,& amore sui ipsius; ergo operationes liberae Angelorum non sunt aeternae; atqui quod non est aeternum,dec dit,& succedit; & quod decedit,& succedit, mesuratur tempore; ergo operationes liberae Ang
lorum mensurantur tempore. 3. Angelus non intelli sit persecte,& distinete Omnia obiecta naturalia per unicum actum, & per unicam speciem; ut diximus q. 4; nam quo Angelus est inserior, intelligit per plures species; & quo superior, perpauciores species intelligit; nullus tamen per unicam speciem,& actum omnia simul intelligit; sed plures cognitiones naturales liberq nequeut esse simul in eodem intellectu; sicut duae albedines in eodem pariete; ergo ad unum intelligendum, quod prius non intelligebat, necesse est, quod acquirat intellectionem, quam non habebat: Si postea ad intelligendum aliud necesse est, quod aliam intellectioncm acquirat,& primam deperdat uiliter dum actu intelligit unum, si nu- quam posset ab illo desistere, nunquam posset alia ab illo intelligere; & sic darentur plurima obiecta naturalia, qtiae ab Angelo non possent cognosci,quod est absurdum, at quae habent esse
succcssiue,mensurantur tempore; crgo successio operationum Angeli tempore mensurantur.
an. 2.Quotiescunque in aliquo sunt plures fimmae mensurabiles a pluribus mensuris; tunc illud
secundum unam forma mensuratur ab una men sura; Se secundum aliam ab alia; vi v. g. quia in
panno est grauitas, & extensio, pannus potest me rari uncia, & vina; sed in Angelo est duplex forma mensurabilis a duplici mensura i scilicet esse perpetuum, quod est mensurabile ab aevo;&successio operationum, quae cst mensurabilis a tempore; ergo successo oporationum Angeli tepore mensuratur.
Ir Tandem. Quod tempus sit in motu co-tinuo, materialiter ei competit; quia socinaliter importat sollim successionem secundum prius, ic posterius ut dicitur in eius definitione, tum quia
ratio mensurae primario conuenit quantitati dia se retae,ut superius dictum cst; sed in operationibus liberis Angelorum datur sileeessio secunduprius ,ut posterius; ergo quantiis sint inter se ipsas discretae,attamen tempore sermaliter mennio
I a Prob. a. pars concl. Illa mensurantur t&pore discreto, quae mensurantur diuersis instantibus, inter quae non cadit aliquod diuisibile; λcuti enim lineae discretae sui illae, quae si iugatur, se lagunt secudu duos pueris, inter quos no m diat pars diuisibilis lineae; ita se habet duo instatia temporis, inter quae non mediat pars diu imbilis temporis; sed operationes Angelorum meis iurantur diuersis instantibus, inter quae non m diat pars diuisibilis temporis; quaelibet enit operatio fit in instanti, quia tota simul producitur;& una alteri immediate unitur; sicut autenia
ex eo, quod duo puncti duplicis lineae discrete
uniantur, non mediat inter illos aliqua linea; ita ex eo, quod duae operationes immodi a te unia tur, non mediat inter illas aliquod diuisibile; ergo mensurantur tempore discrcto I 3 Prob. 2 ex Fund. Doct. q. s. ubis. Successio plurium instantium immediatε sequentium sine ulla parte diuisibili temporis media est tempus discretum; sicut successio plurium punctorucst quantitas permanens discreta; sed tempus Angelicum est successio plurium instantium, seu crationum,quae fiunt in pluribus instantibus ;crgo est tempus discretum. I Prob. 3. Ideo tempus nostrum est quid continuum, quia subiectatur in motu primi mobilis; qui est continuus, &ideo motus est continuus, quia subiectatur in primo mobili, quod est continuum,& diuisibile; sed operationes Angeli subiectantur in substantia Angeli.quae est indiuisibilis;& est unIcum nunc aevi; ergo operationes Angeli non sunt quid continuum, sed discretum;& ideo componunt tempus discictum, non con
libet te temporali; ergo eius actiones non mensurantur tempore; nam simplicius est illud,quod mensuratur una tantum mensura , quam quod mensuratur duplici mensura, atqui esse,& operationes temporalium mensurantur una tant iamensura; ergo multo magis esse, & Operationes ipsius Angeli. a. Τcmpus est ens naturale,no ad
placitu; sed operationes Angeli sui entia ad placitum; quia sunt ex beneplacito Angeli; ergo nomensurantur tempore . 3. Sicut res se habet adesse, ita ad operari; sed esse Angeli mensuratur
aeuo ergo Zceius operari. . Singulae operationes sunt simplices; ergo nec omnes simul mensurantur icmpore; nam quia puncti sunt indivisibiles; ideo plures puncti etiam simul sumpti non mensurantur linea; ita a pari; de ratio esti quia sicut se
habet totum mensuratum ad totam mensuram ,& totus motus ad totum tempus 3 ita quaelibet pars
382쪽
pars mensurati ad partem mensurae; & pars mo- sibilis in partes,quarum aliquae sunt prius,& alitus ad partem temporis;sed si quaelibet pars mo- quae posterius; at vero pars indivisibilis, ut estius non mens inaretur tempore,nec totus motus operatio Angeli, tempore non mensuratur,quia mesuraretur a tempore; ergo quia una cognitio caret successione,cum careat partibus. no mensuratur a tempore,nec tota succesta co- 16 Obijc. a. Potest Angelus durare in unaugnitionum mensuratur a tempore. Operatione plus, quam per inflans; ut diximus
Resp.ad r.neg.cons. Ad prob.dist.ma.Sim- q. 9.art. .de Angelis bonis ante lapsum;ergo aio pileius est, quod mensuratur una tantum mensu- sola successito operationum Angeli mensuraturra, quam quod mensuratur duplici mensura in- tempore . distincta, neg; quam quod mensuratur duplici Resp.dist.ant.Plusquam per milans tempo- mesura distincta, conc; distinctio enim facit con - ris nostri, quod non mensurat operationes An- positionem, sicut indistinctio simplicitatem; & geli,couc;temporis Angelici,neg; visu. dictum ideo magis est composita substantia corporeaia , cst . quae mensuratur secundum qnantitatem molis a 17 Ceterae obiectiones faciliter soluuntur tempore;quam Angelus, in quo non est quanti- ex dictis;& videri possunt apud Fund.DOft.Mistas moIis, sed solum esse, quod mensuratur ab I 8 Quaeres I;in quo praedicamento sit tem- aeuo indistincto;& operatio,quae est qualitas m, pus Angelicum surata a tempore indistincto nam in re corporali Resp. Fund. Doct de MenfAM.q.1o.esse in ultra esse, & qualitates, reperitur etiam quantis praedicamento qualitatis, habere tamen modumtas molis, quae non reperitur in Angelo, & ideo quantitatis,& relationis,utybp. diximus de aeuo. hie est simplicior,& illa compositior. Ad 2. dici- Ratio est. Tempus Angelicum fundatur in op tur, quod si argumentum valeret, concluderet rationibus intellectus , & voluntatis ipsius An- etiam existentiam hominis in loco, & talem mo' geli; sed operationes intellectus, & voluntatis tum per loca, tempore non mensurari eo, quod sunt in praedicamelo qualitatis; ergo, & tempus
homo libere stet, & moueatur per talia locae . Angelicum. Habet tamen modum quantitatis, Dist.igitur ma. Tempus est ens naturale mensu- quatenus importat extensionem de una ad aliam rans omnes motus cxistentes in aliqua ex suis Operationem, Semodum relationis, quatenus didisserent ijs,siue sint contingentes,sive necessaris, cit ordinem ad operationem priorem, & poste-conc;secus,neg.Et dist.mi.cum Fund.DoLI. Opς- riorem.UM.1 v.art. ἀ n. .
ratio Angeli quantum ad existentiam est ad pla- 19 Dices. Qualitas liabet eontrarium; sed
citum, conc; quantum ad successionem, negi ha- operatio, & tempus Angelicum non habet con-bet enim natura Angeli, quod moueatur de una trarium; ergo non spectant ad praedicamenini ad aliam operationem ; quod autem moueatur qualitatis. 2. Angeli secundum tempus non di- potitis ad hanc, quam ad illam; & quod tantum cuntur quales,sed quanti; ergo tempus Angeli- duretide non minus,est ad placitum; unde opera- cum spectat ad praedicamentum quantitatis. ito disiunctive sumpta non est ad placitum, sed Resp.ad i .dissiant.Qualitas habet cotrariutantum determinate sumpta . Vel soluitur arg. positiuum, ut sunt primae qualitates ; vel neg dist.ma. Τempus existes in ente necessario,ut est linum, ut sunt secundae qualitates oriae ex pri- tempus nostrum,conc;existens in actibus liberis, mis, conc; & in hoc sensu neg. mi; nam una ope- ut est tempus Angelicum,neg. Ad 3.dist.mi.Esse ratio Angeli nequit cise in eodem subiecto simul
substantiaIe mensuratur aevo, conc; esse acciden- cum alia; & sic neque ununa tempus cum alio.. tale,neg;nam ignis in tantum calefacit, in quan- Habet contrarium positiuum tantum uniuersalitum habet esse calidum ; &si tolleretur esse cali- ter,neg. Ad 2.neg.ant nam denominatio prou dum, non eatefaceret;esse autem accidentale sup- nit nedum a re, sed etiam a modo; virile sicut ab
ponit esse substantiale, quia accidens,cum sit en- operationibus secundum rem dicuntur quales; his ens,supponit subiectum. Ad ε. neg- cons Ad ita a modo quantitatis, quam habent, dicuntur prob.insertam dicitur punctos simul sumptos no quanti . mensurari linea, quia simuHumpti non iaciunt et o Quaeres 2; ad quam speciem qualitatis continuum; at vero plura instantia collective ac- pertineat Θcepta ficiunt successionem,quae susci t ad ratio- Resp. Fund.Doct.pertinere ad tertiam speianem temporis. Praeterea arg. a distributivo ad ciem,scilicet ad passionem, quae tollitur a subie- collectivum non valet;non enim valet:Deui in cto;nam habitus datur ad facilius; tempus autem quolibet in sit horae potes roducere Angelum ἔ non datur ad facilius operandum; quia Angeli sed in vina bora sunt in ita instantiatergo in una difficultatem non habent; dispositis est ad ulte- hora potes producere infinitos Angelos, ita a pari. riorem fbrmam tempus autem non est liuiusno Ad ratione dist.3. pars ma.Et pars motu quae sit di. tentia dicit vim operativam, & impotentia diuisibili vi in re corporali, conc; quae sit indi- imbecilli atem eiusdem potentiae; tempus autem. uisibilis, ut in Angelis, neg. Ideo enim pars mo- Angelicum dicit operationem ipsius Angeli, ue
utpote diuisibilis,habet successionem,& est diu, diuersam siluationem quantitatis molis, qua ca
383쪽
rent Angesi; ergo tempus Angelicum spectat sol mi ad tuitiam speciem qualitatis atqui non spectat acl qualitatem pallit,ilem, quia haec est diis culter mollitis a subiecto i passio autem est mobilis; et go lepus , quod cst quid faciliter mobile, 1 istat ad pastio taem . Tum quia passibilis
qualitas oritur ex passone; sitiit rubor ex verecundia; sed tempus Angelicum mensurans intellectionem olitur ex impressione facta in intellectum a voluntate; & sic de impressione intellectus in voluntate ergo est passio.Aduertenda tamen est aequivocatio,quae potest esse in hoc;nam passo dupliciter sumitur. I. ut est species qualitatis. 2.ut est praedicamentum sequens adacti nem. Hic sumitur primo,non secundo modo.
An nune aeuiis nune umoris sint idem Θ1 Vbtilissime,& profundissime hanc di I ficultatem pertractat Fund. Dos. de
Mens Ang. ar. 6 ex qua maximε pendet cognitio temporis nostri .Vt autem percipiatur sensus rei
propositae,not; quod sicut corpus sphaericum positum supra corpus p ci secte planum potest dupliciter moueri in puncto. I. Si moueatur super illud motu circulari; tunc enim ita mouetur, ut unus punctus corporis sphaerici tangat punctum tot poris plani, dc alter alterum ἱ non enim unus,& idem plinctus corporis sphaerici tangit omnes
punctos corporis plani. 2.Si moueatur motu diis recto tantummodo, sicu motu raptusi non autem volvatur motu circulari; tunc enim unus,& idem
punctus corporis sphaerici tangit omnes punctos corporis plani, ac totum planum mensurat. Ita hic quaeritur; an unum, & idem nunc, seu instans
indivisibile temporis siue nostri, sue Angelicissilendo mensuret totam durationem rei mensiuratae; vel dentur plura nunc per reuolutionem
deperdita simul cum mutatis esse ipsius motus, quae volvuntur, & pereunt Si nanque dicatur primum, sequitur nunc aeui esse idem realiter clinunc temporis; si vero asseratur secundum, is qui tur esse diuersum realiteri ut patebit.
temporis distingui realiter eo, quod nunc aeui nudatur in substantia; nunc vero temporis nostri in qualitate; & nuc teporis Angelici in operationibus Angeli, quae realiter differunt a substantia ipsius. Ita atiqui antiqui, quos suppressis nomine refert Fuis. Doct; de vocat Magnos Do-
3 Nostra sententia docet nunc aeui, &nunc rem porri non differre realiter, sed tantum vi tu aliter per diuersas habitudines eo,quia utrunque sun datur in substantia, quae, prout respicitcnb perennit cr durans, dicitur nunc aeui; prout autem respicit operationes in Angelis, aut par
tes motus illic ni pore nostro, dicitur nunc tem
poris i viide in lioc solum differunt nunc aeui, &nunc temporis, quod illud est semper stans; istud
illius Discipuli. Hoc autem ait Fuud. Din. est intelligendum de nunc aeui, & stuc temporis in eodem subiecto; vi v. g. in eodem Angelo; vel in eodem primo mobili; nam si intelligatur in dilicrsis subiectis,patet illa differre ratione subiectoruin, in quibus fiant; ut nunc aeui, quod est in temporo nostro, differt a nunc temporis, quod est in Angelis; & nunc aeui, quod est in uno Angelo, differt a nunc teinporis,quod est in alio. Nomine autem nunc intelligimus instas indiuuibile, lilocleontinuat ipsum aeuiam, vel ipsum tempus; licui enim nomine puncti intelligimus indivisibilo , quod continuat lineam per inanetatem, siue vestpartes diuisibiles lineae;& nomine mutati esse intelligimus indivisibile, quod continuat, vel unitipsa moueri, quae sunt partes diuisibiles motus; ita hac voce nunc significatur instans indivisibile
mensurae durationis,quae continuat ipsum esse , vel viait discrete , aut continuc operationes su stantiae aeuiternae. Re ita intellecta. s Unica concl. Nunc aeui, & nunc temporis in eodem aeuiterno non distinguuntur realiter.
te: Si quid intelligitur teporis, quod in nullat iam, - in minutissimas momnorum partes diuidi posssu Olum est, quod praesens dicatur. β d tamen
ira raptim a futuro inpreteritum Iranseolat, ut nulla morula extendatum, nam si extenditur, disiaditur in praeteritum, Ofuturum; praesens autem
nullum habet spatium. Ex quo sic arguit Doct. Prima Cia f. rtio dicitur. Nunc aeui, M& nunc temporis fundantur in substantia, quae
mouetur per tempus; ergo nunc aeui,& nunc tEporis non distinguuntur realiter; non enim posis
sunt distingui, nisi quia reperiuntur in diuersis subiectis, vel in diuersis partibus subiecti; nam
unus punctus distinguitur ab alio,vel quia reperitur in diuersa linea,vel quia reperitur in diue fa parte et iisdem lineae; ita autem se habet instans respectu temporis, sicut punctus respectu lineae unde si subiectum nunc aeui,& nunc temporis est eadem substantia; & substantia secundum se no habet partes; recte sequitur ista duo nunc non distingui realiter. Prob.ant.In illo fundatur nunc
aeui, quod per se dicitur semper durare; & in illo
fundatur nuc temporis, quod per se dicitur m ueri ; in illo enim est nunc durans, & nunc mobile, quod denominatur nune est, de nunc moue
turi sed substantia rei durantis,de mobilis est huiusnodi; nam subflatia sola est ens per se; & ideo ei solum conuenit per se durare, de per se moueri; nam existentia non est id, quod durat, sed id, quo essentia durat; sicut nec motus est id, quod mouetur, sed est id, quo substantia mouetur; ergo nunc aeui,& nunc temporis fundantur in se stantia rei durantis,& mobilis. 6 Cons. Iaex eod.ibid. Moueri, quod est diuisibile, per se competit soli substantiae; implicat
384쪽
enim, quod illud, quod est in alio,moueatur per
se; ut homo,qui est in naui,cum mouetur ad motum nauis,non mouetur per se;& ideo omnia accidentia,quia naturaliter sunt in alto,nou move tur per se naturaliter ; & per consequens sol subitantia, quae est ens per se, mouetur per se;e go multo magis nunc aeui,& nunc temporis,quae
sunt indivisibilia, per se competunt substantiae, quae est indivisibilis. 7 Confa. Nune aeui dicit id, quod est pra
sens aevo, & durationi ipsius; dicit enim id,quod nunc existit perenniter, per quod explicatur pH- sentia ad ipsam mensiuram aeuiternam i & nunc temporis dicit id, quod est praesens mutationibus temporis;dicit enim id, quod existit sub omni mutatione temporis; sed id, quod est praesens aevo,& quod existit nunc perenniter,est shbstantia, non existentia, quia existentia non existit,sed est id,quo substantia existit;nee est praesens aevo,
quia non est praesens sibi ipsi; & id,quod est praesens omnibus mutationibus temporis, de existit sub illis,est substantia mobilis ; ergo nunc aeui,&nunc temporis dicunt substantia miterni,prout semper est,& per se mouetur. 8 Prob. a. m illis verbis eiusdem Beatis.P. Qia tamen ita raptim 9 futuro in praeteritum
transeolat, ct ex Mart. Bora. de Trin. dicente rNune currensfacit tempus; nunc sansfacis aetemnitatem; ex Phil. .PHU, ubi test: Nunc temporis manet idem secuniam rem in toto tempore, dissera autemsecundum rationem. Ex quibus sie arguit Fund.Din ibid.ptima rationeprima via.In hoc distinguitur tempus, quod est continuum succes.suum, a continuo permanεte; quod tempus nul-
Iam partem diuisibilem sui actu habet; quia praeis
teritum iam non es, uturum nondum est,ut d
cet BeatFP. ubis, de ideo non est,nisi praesens ,
quod est instans raptim transvolans, currens, es unumsecundum rem in toto tempore; continuuautem successivum habet actu simul omnes suas Partes ; & ideo constat ex pluribus indivisibilibus; unum enim indivisibile idem secundum rem nequit esse in principio,medio,& fine linet;quia esset in diuerus partibus, & diuersis locis; sed unicum nunc indivisibile nequit attendi, nisi penes substantiam,quae unica est in omibus partibus temporis;non enim potest attendi penes m rata esse, quae simi indivisibilia connectentia partes motus, & sunt plura in toto motu, sicut sunt Plures partes ipsius motus;ergo nune indivisibiale,quod est unum secundum rem in toto tempore,& quod transvolando, currendo , & fluendoessicit tempus est in substantia. s Cons. Hoc est discrimen inter punctum, styli tractum per motum super aliquam lineam, di punctum per quietem tangentem per lineam;
quod unus,&idem punctus tractus permotum super totam lineam mensurat totam lineam, &attingit omnes punctos , qui sunt in linea; punctus autem per quietem tangens lineam non a
tingit,nisi unum punctum lineae; v v. dictum est; sed nuc temporis est indivisibile tractum permotum fluens per totam lineam;ergo non est,nisi unicum indivisibile, atqui penes partes motus non potest desumi vitum tantlim indivisibiloquia sunt plura mutata esse ipsius motus; urgo attenditur solum seclidum substantiam mobilis, quae est unica, & indivisibilis; & ideo nunc temporis est in substantia mobilis.
nisi ab eis, quae loco a sunt,non moueri. Ex quo sic. Nunc temporis est illud, a quo incipit motus; sed illud, a quo incipit motus,debet esse immobile,quia cardo ipsius motus debet esse fixus;& sola substantia aeuiterni est immobilis secundum esse, & no mouetur, nisi per ordinem ad locum,qui est extrinsecus; ergo nuc temporis fundatur in substantia mobilis. Hanc rationem e
II Prob. .ab eod.Nunc temporis fundatur in motu; sed motus fundatur in natura mobilis τnatura enim definitur principium motus, ct quietis eius,in quo est, perse, prin tum quia motus iundatur in illo, quod mouetur per se; sola autesubstantia mouetur per se; quia accidentia mouentur solum ad motum substantiae; ergo nunc temporis fundatur in substanti mobilis ; quiae fundatur in eo,quod est principium motus. ix Prob. s. In illo est nunc temporis, quod est susceptiuum contrariorum;quia nunc temporis est susceptiuum praxeriti, & suturi, quae sunt contraria; sed sola substantia est susceptiua contrariorum per se loquendo; ergo nune temporis est in ista substantia mobilis. I 3 Prob. 6.Nunc temporis fundatur in subiastantia sempiterna,quae habet esse perpetuum; sed substantia sempiterna,quae habet esse perpetuum, mensuratur aevo, & in ipsa est nunc aeui,ut concedunt Aduersarν, ergo nunc aeui, de manctemporis est in eodem subiecto indivisibili, &ideo non distinguuntur realiter. Mi.patet ex diactis ; nam sicut res temporalis mensuratur tempore; ita res sempiterna mensuratur aeuo. Prob. ma. ex triplici inconuenienti. Primum est Si nue temporis non fundaretur in substantia sempite na, sequeretur, quod tempus non esset unum; nam si sundaretur in aliqua re corruptibili, corinrupta illa re corrumperetur tempus; & si rem neret in alia re, quae generatur ex corruptione illius,sicut illa res non esset una,& eadem cum
ista ita tempus, quod esset in illa, non esset unu ,& idem cum tempore, quod esset in ista; sed eos.
est falsum; quia unum est tempus Omnium temporalium, ut communiter ponitur; ergo & ant. Secundum est. Si tempus non fundaretur in substantia sempiterna, sequeretur,qnod tempus csset quid temporale; quia omnis res corruptibilis est temporalis; ergo tempus non e stet mensura omnium teιnporatium,sed esset tantum mensura
385쪽
illius rei temporalis, quae esset tempus nam i Empus debet esse extra temporalia ad hoc , ut sit illorum meostiira, ut superitis dii: tim esti sed coccst fusum;ergo & ant. Tertium cst. Si tempus non fundaretur in substantia sempiterna, daretur aliqua differentia temporis , quae non esset in tempore; nam omnis res temporalis corrumpitur in
aliqua differentia temporis,& sic in illa disseretia temporis non esset tempus, quia corrumperetur,& quod corrumpitur, non est; scd hoe est a surduin ergo & id, unde sequitur.
Prob. 7. In hoc distinguitur tempus a
continuo permanente; quod continuum permanens habet suum continuatiuum, quod saltenta, reductive est in eodem genere cum ipso continuo permanentpς quia punctus continuatiuus lineae reducitur ad .genus quantitatis ; at vero tempus habet suum continuatiuum a motu ; i tantum enim tempus est continuum , in quam tum est in motu continuo; & motus habet co tinuitatem a mobili; quia motus cst unus propter unitatem mobilis; mobile autem non est in
eodem genere cum motu, aut cum tempor ,
sed nunc temporis est continuatiuum temporis iergo nunc temporis est in sit bstantia mobilis; &ideo iron distinguitur a nunc aeui, quod pariter est in substantia mobilis.13 Tandem si nunc temporis non fundar tur in substantia mobilis, fundaretur in ipsis mutatis esse, quae sunt indivisibilia intercipientia a partes diuitibiles motus, quae appellantur moueri; sed cons est falsum; nam nunc temporis est illud, quod incipit, continuat, & terminat
motum; at vero mutatum esse, quantiis possit continuare, dc terminar motum ; attamen nC-quit motum inchoare; quia mutatum esse cusentialiter causatur ab ipso moueri, ad quod consequitur; nam esse calidum, quod est mutatum esse, causatur a calefactione; nec potest
antecedere calefactionem; & ideo mutatum es.se nequit antecedere motum, eumque inchoare ergo nunc temporis non fundatur in ipso mutato esse; sed in ipsa substantia mobilis, quae inchoat, continuat , & terminat motum. I 6 Haec arg; quae procedunt de tempore
nostro respectu substantiae primi mobilis, quae
est aeuiterna, procedunt etiam de tempore Αngelico resipectu substantiae Angelorum, quae pariter est aeuiterna; & ideo uniuersaliter probant, quod nunc temporis siue nostri, siue Angelici non dissert realiter a nunc aeui mensurantis e substantiae siue spiritalis, siue corporalis aeui
II obite. I. Nune aeui sun datur in substantia ; & nunc temporis in quantitate; quia nunc temporis fiundatur in motu, & motus fiundatur in quantitate ; nam fundatur in eo,quod est partibile; quia nullum impartibile mouetur ex Phihergo nunc aeui, & nunc temporis realiter differunt. a. Nunc aeui fundatur in re permanent ,
& nune teporis in re fluente; sed res permanenti& fluens differunt realiter; ergo de nunc aeui, ac nunc temporis. 3. Nunc aeui habetur per comparationem ad esse, quod semper stat;&nunc temporis per comparationem ad motum, qui fluit; sed esse stans, & motus fluens realiter differunt; ergo & nunc aeui, ac nunc temporis. Res p. haec tria fuisse soluta et ostensiam enim est, quomodo per comparationem ad substantiam, ad permanentiam, & ad esse nunc temporis fundatur in substantia mobilis; & ideo fit
runt simpliciter redarguta. Ad I. igitur neg. 2. pars ant; nam licet verum sit ad veram ratione
motus requiri partibilitatem ita, ut ipsa partibilitas , seu diuisibilitas sit ratio ipsius motus; attamen ex hoc non sequitur, quod motus per se recipiatur in quantitate; nam quantitas est ensin alio, & ideo ei non conuenit moueri per so isicut diximus de homine cristente in naui. Qua-uis ergo quantitas sit ratio recipiendi motumo; attamen non recipitur in ipsa per se; sicut qlianuis lumen sit ratio videndi, & recipiendi spe-ςiem colorati, attamen lumen non dicitur Uidere, sed oculus per Iumen; di anima per oculum; & homo per animam; ut alibi diximus . Ad a. dist. a. pars ma. Nunc temporis recipiatur in re suente per se, conc; res autem fluens per se est substantia; in re fluente in alio, ne res autem fluens per se, & permanens non distinguuntur secundum rem, sed solum secundudiuersas habitudines ; eadem enim res per or dinem ad suum esse permanet; & per ordinem ad Iocum mouetur; ut patet de primo mobili. Ad 3. eodem modo dicitur, q uod nunc temporis comparatur ad motum , prout est ens in alio , non autem per se ; &ideo per se est solum in
i 8 Inst. Accidentia sunt in substantia ordine
quodam ita, ut immediate unu recipiatur in su stantia, & aliud mediante altero; v. g. quantitas immediate recipitur in substantia; color autem immediate recipitur in superficie quantitatis ; sed motus recipitur in substantia media te quantitate; quia selum quantum mouetur, sicut sollim quantum coloratur; ergo motus per se recipitur in quantitate, non in substantia, &ideo quantitas mouetur per se, non substantia; sicut coloratur per se, quia color recipitur im
mediath in illa; nam illud, quod est ratio alterius , est magis per se, quam illud alterum anam propter quod ununquodque tale ,-illud.
Resp.-Dom quod licet unum accidens sit ratio recipiendi aliud , non tamen illud recipit per se, quia non habet esse per se; si e go recipit, ut in alio, debet dari receptiuum per se, quod necessario supponitur ad recipere, ut in alio. Igitur dist. ma; & mi. Color recipitur in superficie, & motus in quantitate per sic , neg; ut in alio, conc. Additur, quod sicut grauitas
386쪽
uitas est ratio, per quam lapis tendit deorsum, nullus lai IIcia diceret, quod tondere deorsumis per se recipiatur in grauitate, quae est qualitas ;ita a pari. 1; Obi R. r. Tempus fundatur super m tum localem primi mobilis , qui cst primus motus ; sed motus localis sundatur in quantitati , quia per quantitalcm acquiritur . ergo tempus fundatur in quantitate, cinin substantia. I. Os ,ritas potest movcri sine substantia mam in Sacramento Altaris quantitas panis transfertur douno loco ad alium sine substantia ἱ non tamella,
substantia potest moueri sine quantitate; sed nuctemporis dicit illud, quod per se potest moueri; ergo magis dicit quantitatem, quam substantia .
Rcs p. ad I. neg. alat; quan uis enim motus
Iocalis primi mobilis sit ratio,qitare tempus fu- detur in substantia primi mobilis, attamen notUfunctatur per se in ipso motu . sicut dictum est clagrauitate, quae in lapide est ratio motus localis deorsum, di tamen non est subiectum per se r ceptiuum motus Iocalis.Ad a.dissima. Quantitas miraculose halbens modum substantiar, conc; secundim cursum naturalem,ut loquimur bi neg. ro ObiIN. 3 .Nunc temporis ita comparatur admotum primi mobilis; sicut punistus comparatur ad lineam; sed punistus est in linea; ergo nunc temporis est in motu. a. Nunc arui estitia eodem genere cum amo; de nunc temporis est in eodem genere cum tempore; sed aruum cst iii genere substantiae; di tempus est in genere qualitatis;ergo nunc aeui nequit esse in eodem genere cum nunc temporis; dc ideo disserunt realiter inter se. Resp.ad I. retorq. arg. Sicut se habet motus ad mobile , ita nunc temporis ad motum ;sed motus est per se in substantia mobili; ergo de nunc tomporis per se est in substantia mobili; ergo si idem dicendu de puncto,habetur contra dictor iu. Dist.igitur ma. Sicut se habet pudius ad lineam,ita nunc temporis ad motum quattim ad indivisibilitatem, & continuationem partium diuisibilium,conc; quantum ad subiectionem, &multiplicationem, neg; nam punctus subiectatur in linea,viIPp .dictum est,& in illa multiplicatur; nunc autcm temporis non labiectatur in motu, nee in illo multiplicatur; quia est unum nunc fluens per omnes partes motus.Ad 2. neg. 2. parSina;nam sicut mobile, quod est substantia, no ita est in eodem genere cum motu, qui est accides; ita nunc temporis non est in eodem genere cum motu; de licet punctus lineae sit in eodem genere cum linea saltem reductive; attamen nunc temporis non est in eodem genere cum motu , quia
punctus subiectatur intrinsece in linea; nunc auiatem temporis intrinsece recipitur in substantia mobili.
rem,& tempus variabilitatena ergo lauticaeui, de
nunc temporis differunt realiter; implicat enim, quod idem sit simul invariabile,& variabile. r. Aelium differt a tempore; ergo, & nunc aeui a
nuc. JPori .F. Sublato nuc aeui adhuc remaneret
nunc temtoris vrio differant realiter. l. Nunc aeui pertinet ad considerationem metaphysicam; dc nunc temporis ad considerationem physicam; sed metaphysica,& physica differunt realiter; ergo & nunc aeui,ac icmporis. Resp.ad I. g.conLAd prob.infert.dist. Iniplicat ille esse variabile, de invariabile secudu diauersas habitudines,neg; nam substatia Angeli estinuariabilis secundum esse,& variabilis secundu operationes; & ideo ex hoc sequitur ipsam esse
nunc aeui,& nunc temporis.Secundum eandenia habitudinem,conc.Ad 2. neg. cons nam aeuuina fundatur in existentia, & tempus in motu, at vero tam nunc aeui, quam nunc temporis sundatur
in substantia:& ideo ista non di Ferunt, illa vero differunt. Ad 3. neg. consi; nam sublato uno filio cessit relatio paternitatis ad illum, de manet re- Iatio ad alterum filium; & tamen per hoc nolia arguitur in codem patre esse duas paternitates; sic sublata una linea a pumst' trianguli non manet amplius ordinatio puncti ad illam lineam, Bd manet ordinatio eiusdem puncti: ad alteram lianeam;& tamen unus, & idem pum ius ordinatur
ad duplicem linea uta a pari. Ad q.dicitur,qu5d Deus, ut primum ens,spectat ad metaphysicam ;& ut glorificator spectae ad Theologiam & tamen Metaphysica, te Theologia differunt realiter; ita a pari quan uis nunc aeui, & nunc temporis spectent ad diuersam considerationem; ait men non differunt realiter; quia suificit diuersa ratio, seu habitudo tollim viri ualiter distinctia . Sic bonum, & ens spectant ad diuersam potentiam; quia ens est obiectum intellectus,& bonum voluntatis; intellec ηs autem, Se voluntas dili inguuntur realiter; & tamen ens, & bonum sunt idem realiter.
1 1 Haec de supremis illis Intelligent ijs Deo
adiuuante intelligere potuimus pro hoc statu, in quo ab illorum separamur cosiortio magna in terposita sensuum densitate; faxit Deus,ut ad trulorum beatorum spirituum Societatem perueni
mus euitates malorum caliginem sic enim clarae eorum scientiae compotcs erimus; nam Luc. 2 o.
habetur: Aequaks Angelis eiussint; qui cum illis beatam illam aeternitatem sertiuntur. Magrriderie. Nie.Gauatai T
387쪽
i Otum fac mihi Domihi finem meum,o numerum dierum, qui es; ut iam, quidd si mihi. y 38. Haec ainantissima vox toto animi affectu prolata v tum,quod altius fouebat in corde, quia inter alia desideria cimnebat, ruenti simo expromit aliticlitu. Non initium dierum,quod fuit, nec numerum annorsi, qui fuit sed finem, qui est flagrantissimPinquirit. Quanuis enim legat Vulgata :Numerum die im, qu a es; atramcn Se Iaginta vortit trastatio: mis, seu quisat,vtibiae π cxplicat Beari grater. Finem ergo sine fine,& numerum sine numero cogitos cerc peroptabat Rcx Sanctus; non istum finem, qui non est, quia finem habet;nec istum numerum, qui, cum vencrit,non stat, cum praetereat, scd finem dierum , qui nec hesterno praeceditur, ut succedat nec crastino impellitur,ut transeamguus cere anhelabat, vociret, quid ei deesse tunc enim scimus, quid nobis deest,cum quid prodcst,expcrimu Quamobrem illo fine habito sciemus nunc esse nobis deesse, quia ad non esse continuo deuoluimur. Sciemus deest , , vitam, lilia morti perpetuo accedimus.Sciemus deesse quietem , quia in hoc instabili rerum motu scio per stabilis insidet labor. Cessabunt corporis morbi, qui finem habebunt in fine. Desinent aegritudines animi,quae ultra finem nesciunt torquere. Nulla crunt desideria, quia nihil expectabitur iis turummullus dolor, luia nihil amittendum plorabitur nulla turbatio, quia perpetua regnabit tranquillitas. Plena bonorum omnium satietas probabit nos in hoc statu quantacunque ubertate as: ἴ-tes nonnis fame, siti lite perire inamissibiles diuitiarum thesauri indigentem huius seculi pauperi tem ostendetiti omnigena gaudiorum pos scilio conuincent eam, quae in hoc Mundo gustatur, esto meram felicitatis illuccbram. Discordias quis inueniet, ubi terminum habent; ibi enim ligat animos scit per insoluta societas,bella quis reperiat, ubi nactam agnoscunt;ibi ilanque sterno sesere triumphat beatissima pax odium quis dispiciat, ubi eius extinguitur ardor i ibi enim ardet inestinguibilis anaoi Foris timor, foris spes, toris fides quia intus charitas,qnsforas mittit rimorem',intus gaudium, quod asilictionem c liminat spei; intus vitio, ius caecitat cm cxiciminat Fidei .Felicitatis horoscopus, ad quem diliguntur omnes ais ccius; Sapientiae epilogus, ad quem ordinatur omnis sciendi cupido. Beatitudinis centrum, ad quod rescrutatur,& in quo omncs beantur amores. Omnia aduersa ab hocstic filiuntur,ct omnia prospera in hoc fine habent initium, sed sine fine, quia finis finem non habet; nam si haberet, finis non citct.Finis simul, atque principium,qucd fine caret, quia finis est, qui nota habet initium,cum sit ipse principium.Huius finis in praesenti nobis cst perquirenda notitia, ut illius
amore ardentius accendatur voluntas, in laminctur ailectus, aliarumque rerum, quae non sunt, quoniam transeunt quaerendarunt finem imponat.
Porio licet causa finalis inter causas primatum obtineat unde videtur prius agendum suisse de fine, tuam de causa cilicienti creaturarum,de qua iam egimus in stiperioribus tractatibus attamen , quia finis executio posterior cst actione ciscientis di quia omnia, quae usque ad finem huius curses Theagici discutienda supersunt,ad consecutionem finis ultimi ordinantur; idcirco de illo posteri
SVs postis ijs,quae in z. Phu dicuntur de caiisa finali generaliter accepta, examinanda sunt hic,
quae Deo conuentulit, ut liabet rationem ultimi finis; ad qucin omnes creaturae ultimate ordi- n. ii tur; luod pristabimus in hoc,c eq.tra I. acturi deinde in alijs,quae ad hanc scientiam Theologiacam de cet cro spectant,de medijs, quae ad collacutione huius suis creaturas intellectuales coduci:
An Deus At mus sinis ethimus omnium
r π oquimur de omni creatura sive vi-l ι uente, siue non vivente,sue intellectuali,siue non intellectuali. In hoc autem discriminatur creatura intellectualis a non intellectuali; quod illa potest consequi Deum in se is so in esse intellectuali; quia ei potest uniri per
visionem,& per amorem beatificum; ista autenia Deum consequitur non in se ipso, sed extra se ipsi ina, quatenus participat cius bonitatem , seu es sic, liuod habet,quod est participatio esse ipsius Dcima civile participans haciet cile illius, quod est per essentiam. Sic etiam creatura intellectua lis,quae se auertit a Deo peruerse operando , li- ct ic auertat ab illo, ut a fine sui ematurali Sc a gratia ipsam beatificate altari a nequit se auertere ab illo, ut a fine naturali dante illi este; nec ab eius iustitia tu lepuniente, & ordinante culpas ad poenas; ut v gai quis intendat lignum c sescri, ut octo,non potest hoc facere, nisi conixi gat immediat θ lignum istit; sic enim lignum fit ignis cum nequeat dari calor, ut octo, separatus a forma ignis, est enim eius proprietas; at vero si intendat lignum calefieri si luna, ut quatuor,non est necesse,quod lignum vniatur igni secundum
substantiain, sed suis cit, quud ponatur in debita
388쪽
distantia. Ita Deus intendit aliquas creaturas In tellectuales fieri Deum in esse intelligibili, oin-rie enim ita teli gens fit res iii tellecta, ideo necesse est,quod illae consequartur Deum in se ipso;
at vero clina intendit aliquas cicaturas illum no
participare,nisi in gradu imperfecto, non est necesse, quod illae ipsum consequantur intrinsece
in se ipso, sed sufficit extrinsece in aliqua illius
a. otis. 3 8. q. I. an. a. S. Posset autem; alius proximus,scu intermedius I qui ita est finis respectu unius, ut sit etiam mediu respediu alterius ; alius remotus, scii xltimus,qui ita est finis, ut non possit medium. Primus est ulciad quem secundum unam rationem aliud ordinatur ; & secundu imaliam ordinatur ad aliud. Alter est ille, ad quem omnia simpliciter ordinantur,ipse autem ad nullum ordinatur; utv.g. si quis intendat acquirerenum os, ut illos largiatur propter amorem Dei; tunc elargitio eleemosinae dicitur finis intermedius; amor autem Dei dicitur fiuis ultimus sinpliciter; quia non ordinatur ad alium finem: Hoc tamen est intclligendum, quod non ordinatur secundum rectam rationem; nam secundum perversam intentionem etiam amor Dei potest ad
aliud ordinari, ut ad vanam gloriam &c. 3 Vertim quia negat rationem finis intermedii, ideo priusquam resoluamus difficultatem propositam, statuenda est allata doctrina.
dia non posse habere rationem mnis; quia is definitur id, cuius gratia cetera Funtii cum autum finis intermedius kat gratia alterius, ideo nequit habere rationem finis; undo remanet solum finem ultimum habere rationem finis as Communis tamen sententia concedit Gnes intermedios. Ita Fund. Doct.vbis, O diu.38. q. a. an. 2; ubi docet, quod idem secundum diuersam rationem potest csse intentum,de electu.& ideo habere rationem finis, & med ij; quia intentio est circa finem,& electio circa media. Ide tenent tota nostra Sebota Thomsica, edi alii. Vnica concl. Vere dantur fines intermedii. Probari solet. I ax Aps. I ad Tim. I. Finisprae
reptis Garitas 1, sed charitas non est finis vitimus, sed medius; ergo finis intermedius colligiatur ex Scriptura.
Si dicatur charitatem esse finem ultimum quoaluia per illam coniungimur Deo, qui est Gnis ultimus qui; di ideo non esse finem Intermedium, sed ultimum.
Resp. charitatem consummatam esse finem ultimum qim;non autem charitatem viae,quae est medium ad consequendam charitatem patriae; s. autem loquitur de charitate viae, quae habetur cκ fide; fides enim non manet in patria. at LMag. FriderIς. Nic.Gauariu Tom. i.
naque r Finis aurempraecepti est ebar fas de eo sed puro,ct eonscientia bona,&Fle M Da. Qitan uis igitur per charitatem viae coni: nga inur D oin spe; attamen est medium ad con vi gendunianos cum Deo in re; quia clim eligimus aliquod medium ad aliquem finem , tunc coniungunureum tali fine in spe ; in tantum enim quaerimus obtinere ali luem finem un quantiim illum sperr-mus;& tamen tale medium, per quod speramus
consequi talem finem, de per quod coniungimur cum fine in sipe,iron est ipse finis; ita a pari. Prob. a. Beatissi P. Aug. lib. 83. qq. q. 3 ubi ait: a nquam enim omne honestum υtile, oromne viiIe honestum es ubtiliter defendi queat; tamen qyia magis propri tque usitanus honesis dicitum quod propter se se m es everendum ivtiale autem, quod M aliud aliquid referendum es, fecundum hane dissi rentiam nune loquimur; illud fari custodientes,ut honesum, O utile nullo modo sibi aduersentumi aduersari enim hae bi aliquam
do imperite, ac vulgariter exstimatur. Quibus verbis imperitam, atque vulgarem opinioneau dicentium rationem utilis,de honesti, de ideo rati nem finis,& mcdij non posse coniungi. Ex hoc
duplex ratio efformatur. Prima est. Honestas vere constituit rati nem finis I Sc utilitas rationem med ij; sed hon stas,de utilitas possunt coniungi in eodem; ergo
de ratio finisin medij atqui finis intermedius dicit simul rationem finis,&medij ergo datur finis intermedius. Prob.ma.Honestum est illud, quod propter se est expetibiIc; de utile, quod propter aliud expetitur ; in hoc enim distinguitur honesum ab utili; sed illud , quod propter se expetitur, habet vera ratione finis; de illud, quod expetitur propter aliud, habet vera ratione medii;ei-go honestas vere constituit rationem finis; de utilitas rationem med ij. Prob. mi. Obiectum virtutis est bonum honestum; de tamcn e st utile ad Deum consequendum; ergo honestum, dc uti Iopostlint coniungi in codem. Secunda cst. Quotiescunque propter aliis quod vere eligitur mediuin, tunc illud liabet veram rationem finis; sed propter finem intermedium vere eligitur medium; ergo finis interm dius habet veram rationem finis. Prob.mamania
finis constituitur eo,quia propter ipsum eligitur medium; de ad ipsum medium ordinatur; in hoc enim distinguitur a medio, quod eligitur propinter aliud,& ad illud ordinatur. Prob.mi. Acquisitio nummorum v.g. vere cligitur propter ela
gitionem eleemosinae; di ad illam vere ordinatur; sed clargitio eleemosinae est finis intermedius ; ergo propter Gem intermedium vere clia gitur medium.
suit fincm in illum, qui nullius gratia appetitur,& est finis vltimus ; dc in illum, qui est propter alium finem; sed hic est intermedius; ergo ex Pbil. dat ut filiis intermedius.
389쪽
Prob.3.Ita st habet medium ordine intε-tionis respectu finis, sicut effectus causae essicientis respectu eiusdem causae essicientis; nam sicut effectus causatur a causa effciente, ita mediurnis caiisatur a causa finali ordine intentionis; sed eL feetus ita est cctetus causae cffcientis, ut possit etiam simul esse causa alterius ab ipso causati; unus enim homo ita cst e sectus hominis, ut sit etiam causa alterius hominis; ergo medium ita est effectus causae finalis ordine intentionis, ut possit etiam esse eausa ordine intentionis alterius
medii atqui hic est finis intermediust ergo datur
finis intermedius. 8 Cons. I. Primum simpliciter debet correspondere vltimo simpliciter, eique comm nsu rari ; sed quan uis Deus sit prima causa effciens simpliciter; attamen non sequitur creaturas non habere veram, & propriam rationem causae eff- cientis intermediae; ergo quan uis Deus sit vitimus finis simpliciteri attamen non sequitur fines intermedios non habere veram, & propriam rationem causae finalis. Ma. patet; quia primum, &vltimum dicuntur ex aeqiro, & se inuicem respici lint;& sunt aeqii aliter extrema;& ideo quod dicitur de uno,ut cxtremum est; dici debet etiam de alio, ut est extremum. Mi. est certa secundum Fidem; habetur enim Gen. i. Deum dedisse tricientiam creaturis;cum diu li: Germinet serra hembam virentem i producant aque Ocivi videri potest ima. P0 9 Cons a. Quanuis causa simpliciter prima
sit illa, cui essentialiter competit esse causam, aqua simpliciter pendet omnis effectus; attame non tollitur, quin causa secunda,li qua non pendet omnis effectus, sed tantum aliquis , sit vera
eausa ericiens; & quan uis causa secunda physichmoueat in virtute causae primae,& ut mota a causa prima; attamen non sequitur causam secudam non esse veram causam e cientem; ergo quanuis causae finali simpliciter ultimae competat cia sentialiter esse causam, ad quam simpliciter omnia ordinantur; δc quan uis finis intermedius intentionaliter moueat in virtute finis ultimi; attamen non tollitur,quin finis intermedius, ad que non ordinantur omnia, sed tantu in aliqua, sit vera caula finalis.1 o Dices causas secundas habere virtutem
intrin eam productivam, de ideo esse veras causas eruientes;at vero fines intermedios non habere intrinsece virtutem motivam intentionale.
Sed contra est ; de magis stabilitur concI. Quanuis causae secundae accipiant virtutem api ima causa ossiciente, Sc in virtute illius , ac vim citae ab illa,physitὰ moueant;attamen dicuntur habere illam virtutem intrinsecam,quia illa virtus est in illis intrinsece recepta; ergo quan uis fines intermedi; habeant virtutem motitiam inteistionalem a fine ultimo, de virtute illius intentionaliter moueant; attamen dicuntur habere viris rutem motium intrinsecam; aliter non possent
mouere; sicut causae essicientes non postent ago. re; si non habcrent virtutem intrinsecant.
turae,cui nequit secundum rectam rationem comvenire ratio ultimi finis, non essent quatuor causae physicae erratae, quod est contra communem Philosophiam; ergo ratio finis conuenit etiafinx, qui non est ultimus simpliciter, de ideo est
xx Obile. r. Finis a Phil. r. P0s definitur id,
ius gratia cetera fiunt, O ἀ B at F. P. Preh.c. a. Ad quem euncta referuntur, cuius causasum rei
qua omnia .a Graecis telos icitur. Sed gratia finis intermedis non fiunt cetera, quia non fit finis vltimus; chm ipse fiat gratia finis ultimi, non econtra; ergo finis intermedius non habet veram ratione finis. Prob. ma; nam quan uis illa particula cerera addita sit ab Argyrophilo;no enim his tur in Graeco; ut obseruat noster Lusitus.1.D FLne q. 3.art. I. g. 2; attamen consonat dictis misi. r.
Et b.c. 7; a.Met; ubi ait finem esse, quod non salterius gratia sed cuius causa celera. a. Vtile, vevtile,nequit appeti gratia sui; ergo nequit in ratio, ur aliud ametur propter ipsum;nam quod non est sussiciens, ut ametur gratia sui, & prointer seu equit esse ratio, cur aliud ametur gratia sui, de propter ipsum; sitd intermedia habent rationem utilis, quia sunt media ad finem ultimu ,
ergo nequeunt esse ratio,cur app tantur gratia a
sui, de cur alia appetantur propter ipsa; & ideo nequeunt habere veram rationem finis. 3. Idec,
utile nequit appeti gratia sui, quia non est bonuisset ute,sed relate ad bonu honestum, ad quod
conducit ergo illa niedia,quae ordinantur ad aliquem finem intermedium , non ordinantur ad ipsum absolute, sed reIate ad finem ultimum; ερ ideo v traque sunt tant tim media, quorum unuest proximum,de immcdiatum tala vero remota, de mediata .
Resp. ad I; quod θ retera intelliguntur ea , solum,qui sunt supra sinem,& ad illu ordinatur; non autem ea, quae sunt infra,de post finem; sicut enim distinguimus finem in simpliciter ultimu , de in finem secundiim quid ι ita omnia ordina ad finem distinguutur in eo; quod omnia simpliaciter ordinantur ad finem ultimum simpliciter ἔomnia vero, secundum qtiae obtinetur talis finis, ordinantur ad finem secundiim quid. Dist .igitur mi. Gratia finis intermedis non fiunt cetera,quia bus assequimur talem finem, g;cetera simplici
ter,neg. Ad illud 2. Mecdicitur Phil. loqui de fine ultimo, de probare non dati processum infinitum in finibus; de ideo admittit necessarib pluralitatem finium; δc consequenter fines intermedios. Ad a .resp.cum Beats.P.Ubi dist. ant.Vtile, ut utile, quod non habet,nisi rationem utilis,ne
quit appeti gratia sui, transeat; quod habet simul
rationem utilis,de honesti,neg. Ad 3.dicitur c dem modo dis .ant.Utile non est bonum absolute,sed relate, quodnon est simul utile, de honestumi
390쪽
stum,c6c; quod est simul utile,& honestum,neg. Qu*nuis igitur illud, quod habet praecish rati
nem utilis, nequeat appeti gratia sui; attameio falsum est de eo, quod simul habet rationem utilis,de honesti; nam secundum unam rationem ain
petitur gratia alterius; & secundum aliam appetitur gratia sui. 1 3 Obile. . De ratione finis est,qubd appetatur propter se;sed finis intermedius non appetitur propter se, sed propter alium finem I ergo non habet veram rationem finis. a. Finis proprie loquendo significat id , quod ultimo terminat Ised finis intermedius non terminat ultimo, qui ulterius ordinatur ad alium finem; ergo finis intermedius proprie loquendo non est terminus. 3.Si finis intermedius liaberet propriὸ rationem finis, sequeretur Deum habere pro fine creaturam,cum producit unam propter aliam; ut cum fecit omnia, quae sunt in Mundo propter hominem , habuisset pro fine hominem; & chm Ue hum Diuinum incarnatum est propter nostram salutem,nostra salus fuisset finis Dei; sed hoc est falsum ; quia finis Dei est sola bonitas Diuit communicanda creaturis;ergo finis intermedius non habet proprie rationem finis. Resp.ad I .dist.mi. Finis intermedius no appetitur propter se smpliciter, seu secundit omnem rationem, cM; secundum quid, idest secundum aliquam rationem,neg;& sic intelligiturma;nam de ratione finis simpliciter est,quod appetatur secundum omnem rationem;& de rati ne finis intermedii tantum secundum aliqiram . . Ad r.eodem modo dist.ma. Finis ultimus significat id,quod ultim terminat,conc; finis intermedius,neg; ad rationem etenim finis suffcit, quddterminet;& s terminat ultimo, est ultimus; si non terminat ultimo, est intermedius. Ad 3.neg.seq; nam Deus non mouetur nisi a propria bonitate, ideo nequit habere alium finem a propria boniatate; at vero creatura mouetur a bonitate finis intermedij ad eligenda media ad consecutio irem illius; atque adeo potest habere finem intermedium .
Expeditur Aniculus.1 π Inis ultimus alius est finis quo, siue C euius quo; & est ultima operatio, vel actualis appIicatio,qua coniungimur cum fine ultimo;alius est finis qui,sive cuius qui; & est illud obiectum, cui coniungimur mediante vitima operatione; finis autem quo, de is qui dieitur euius;quia utriusque gratia,& propter utruque eliguntur plura media; hic solum loquimur de fine qui, siue cuius qui .is Tandem finis alius est secundum rectam rationem, qui habet in se ipso vera,& re te bynitatem, quae appetitur, ut talis;alius autem scc dum apparentiam, qui habet in se mal itiam, &difformitatem ad honitatemiqui tarnen malum, Ut malum, appeti non potesti quia nemo initiens
ad malam operaturit ideo necesse est,quhd appareativi bonum.Hic loquimur de fine primo modo tantum ι infra autem loquemur secundo
16 Unica concl. Deus est ultimus finis om
ter omnes T heologi. Prob. I. ex loe. vini ubi de Deo dicituri
Dosum Alpba,ct Omega, primus,' ut mus; principium,o nisaein quo sic r. Deus est primu
efficiens omnium rerum; ergo est ultimus finis omnium rerum; finis enim debet principio correspondere. a. Deus agit ad extra communicando omnibus rebus suam bonitatem ergo est finis omnium rerum; bonitas enim habetur a fine; cusinis,ct bonum conuertamur. I7 Prob. 2 .ex BeatissRubi ocente zOmnia
ergo, quoactasunt, in usum hominissam s.ntra& paulo superitis loquens quoque de hoinino
ait: Vritur autem reteris amantibus ad eietatem,
irrationabilibus ad eminensiam, vitam etiam sua ad id refert,wfruatur Deo;ita enim beata es. Ex quo sic arguit Fund.Doct. dis. I ittaris. tiescunque aliqua plura ordinantur ad unum Gnem, etiansi unum illorum sit propter aliud;tunc ille finis est finis illorum plurium ; ut quia potio ordinatur ad sudorem,& sudor ad sanitatem animalis ; sanitas animalia est finis nedum sudoris, sed etiam potionis; atqui omnes res ordinantur ad hominem, sunt enim media a Deo creata, ut eis uteretiir homo ad consecutionem vitae beatae, quae est Deus; di homo ordinatur ad vitam beatam , quae est Deus; ergo Deus est finis viti
I 8 Prob.3.ex Han.3. Omne mobile est a principio immobili;& est ad finem immobilem ;sed omnis res creata est mobilis; crgo est a principio immobili,& ad finem immobilem; atqui fianis immobilis est solus Deus;erga solus Deus est
finis omnium rerum. Prob.macii mobile non esisset a principio immobili,in mouentibus,& motis per se daretur processus in infinitum & sic nulla creatura de fusto mouercturilia motus ad illa noposset peruenire; quia debuisset transire mquentia infinita a parte ante, infinitum autem nequit transiri;& si non terminaretur ad finem immobilem, motus nunquam esset in termino, qia nunquam esset in fine; terminus enim est finis motus;& sie nulla creatura esset in aetii,de in facto esse; quia semper esset in motu,qui stactus entis in porentis,ens autem in potentia actu non est;& sienulla creatura actu esset; ergo omne mobile est a principio immobili & est ad finem immobilem . Mi .patet;nam omnis creatura transit de non esse ad esse, & potest transire de esse ad non esse; sed omne trantiens de non esse ad esse, & e conir est mobile;ergo omnis creatura est mobilis. 39 Prob. .ab eod.ibid.Omnis multitudo re- ordinata, orcina ur ad unum; ut patet de nu