장음표시 사용
461쪽
ricoRegno pro Fidei dilatatione,qualiis ad Martyr ij dignitatem accedat; attamen rigorOsε Martyres no sunt, quia martyrium subitur mere passuε sustitiendo,& patiendo; non armis pugnando,ut habetur a . Cor. I o. Αναι militia nosra non
sunt earnaliase piris lia. io Tertia conditio est in adultis voluntas saltem virtualis subeundi mortem pro Fide, unde si uis etiam in odium Fidei occideretur ab Insi- est ex improuiso, & ille non cogitaret de
morte,non esset vere martyr; Innocentes tamen si int veri martyres, quia crat incapaces propriae voluntatis,& licui non requiritur voluntas propria ad subeundum bapti sinum fiuinitiis, ita non requiritur voluntas propria ad subeundum martyrium,quod est baptismus sanguinis. II inae res 2;quae nam conditiones requiratur ad veram Virginitatem ρRes p. requiri perpetuam carnis incorrupistionem immunem a quacunque delectatio mia venerea proueniente ex voluntaria seminis effvsone; & votum, vel saltem propositum hanc in corruptionem seruandi usque ad mortem propter Deum; unde requiritur incorruptio carnalis,& mentalis,& quan uis carnalis amittatur ex aliqua violentia, vel ex aliqua infirmitate, quia tamen illa amisso non est voluntaria, ideo seruatur
virtus moralis Virginitatis , quan uis non saluetus incorruptio physica, & naturalis. E contr. vero si quis habeat incorruptioncm carnis, habeat tamen propositum nubendi, si moriatur i corruptus cum tali proposito, n6 recipit Aureolam Virginitatis .Haec autem est differentia inter incorruptionem carnis,& metis; quod ista potest
reparari, quia omnis virtus potest recuperari, illa autem nequit rc parari saltem secundum hunc ordinem rerum,an autem possit Deus de potentia absoluta de corrupta virginem csficere, vid.
I a Quaeres 3; quae conditiones requirantur ad Doctoratum Resp. requiri, qu5d doceantur res Diuinae, non propter gloriam temporalem,aut lucrum , aut propter aliquod aliud motivum humanum , sed propter meram Dei gloriam, & propter c6seruationem, δι dilatationem Fidei, vel scribendo, vel docendo, udi concionando, vel instructio in Fide,& in rebus Diuinis , etian si isti non sint Pritati,quibus hoc coinpetit ex officio, aut D
ctoratus laurea inter nos insigniti.
i 3 Quae res Α; in quo subiectentur Aureolae
Resp. subiectari in anima ι sunt enim qtiali tates spiriti rates expressu. ae victoriae reportatae
in hae vita; seu sunt gaudium accidetale de operibus egrcgijs, quibus triun pharunt de suis hostibus, ut dictu in cstfv.ex Fund. DoII gaudium autem si ibiectatur in voluntate, quae cit Una ex potent ijs animae; pcr redundantiam tamen deti-uarc etiam in corpus ornando illam partem comporis, quae fuit principale instrumcntu ui illius
I Quaeres ἱ an Aureolae sint . iii Christo
Domino e Res p. negati vh; quia Aureola est quidam
gloria diminuta; in Christo Domino autem est gloria secuti diam omnem plenitudinem, de ideo in illo est Aurea omni Aureola excellentior, &pretiosior. Is Quaeres 6; an Angeli habeant Aureolas Resip. negative; quan uis cnim sint purissimi ab omni labe metis; attamen quia sunt incapaces corruptionis, ideo n6 habetUirginitate, qui dicit incorruptionem carnis; & quan uis illuminent, instruant,& doceant alios Angelos inseri ores,de
homines,& vincant Daemones tentatores; attamen non habent Aureola Doctoratus I quia non confertur, nisi operibus meritorijs, quae fiunt culabore; Aureola enim est praemium accidentale, quod respondet merito; & merces, quae respondet labori; Angeli autem non sunt in statu mere. di,nec sunt capaces laboris. I 6 Quaeres 7; quaenam Aureola ex his tri. bus sit excellentior ξResp; quod quanuis Virginitas ob diuturnitatem,& periculum sit excellentior martyrio , propter quod aliqui SS.PP. eam videantur prinserre martyrio, & sic Aureola Doctoiatus oti passiones ιςnsibiles, quae sunt vincendae, de ob Dce monum suggestiones sit maior; attamen obpugnae difficultatem , cui formaliter respondet Aureola, martyrii Aureola est digitior; quapropter ait Reatiss. P. sib e S. Vir nil. c. 6. Nemosa.
ferre maryrio ; demde Aureola dignior est Vir. sinitas; de tandem Doctoratus.
et ' Ton loquimur de fructibus spiritus S;
quos emam erat sard Galat. s; qui sunt duodecim, nempe Charitas, gaudium, pax, patienιia, benignitas, bonisas, longanimitas, ma fueIudo, Fides,modestia, Utinctia,ste sitas; hareenim fere omnia sunt propria status viae, ut consideranti potest patere. Neque de fructibus cha.
ritatis,quos constat esse bona opera, quae a charitate, tanquam a radice, procedunt. Sed loqui. mur de fructibus, qui acquiruntur solum in patria a beatis.
a Fructus ergo beatitudinis definiri potest
bonum accidentale enascens multiplicasum in be tis,ei gloriam aequiruntpropter aliquod bonumereatum dimis um,er contemptum in terra, dum erat in viaiau quod bosumsequitur in beatis gaudium auidentale . Sumitur autem metaphora a grano tritici, quod si dimittatur in terra, enasciatur multiplicatum ; sic qui saecularia contemnit propter Deum, centuplam accipiet; ut habetur Mau. 19; super quod via. D. Hier. 3 Vnica cones. Praeter Aureolas dantur frictus Beatitudis iis,qui vocantur etiam Euangelici
462쪽
eoaluia in Evangelio tradu tur; &s ut tres: idest fructus Coniugator uir ,Viduarum, & Virginum. Prob. I. pars conci . ex Ma t. I 3; ubi ha tui reeidis in ferram bonam, aIiud dedit fuctum eZIesimum, aliud trigesimum; super quod Beatiss Giblate S. Virginis. e. s. docet: Sed qui
quid significet Deunditatis illa diuersi as, vid
ristiqui hoc melitis, quam nos intelligunt; sive vim ginalis visa in centeno fructusit, insexageno vidualis in triceno autem coniugalis siue centenas silitas maryrio imputestur, sexagena continentiae, e=- tricena eo ubio ue virginitas accedente mar-ι3rio centenum fructum impuatsela vero in sexageno M ; eoniugari autem tricenum ferentes adsexagenum perueniant m rtyres1uerint, ubi inter alias expositiones ponit primam allatam in coci; ut patet; ergo fructus beatitudinis datur in beatis. Quod autem distinguantur ab Aureolis, deducitur in eo, quod isti conueniunt coniugatis, & viduis, quae nec Martyres, nec virgines, nec Doctores sunt; & ideo eis non conueniunt Aureolae, sed fructus solummodo. Prob. 2. pars,Fructus in eo sensu, quo breaccipitur,est donum spirituale reddituu prodimissione, & contemptu alicuius boni carnalis; quapropter D.Ηieriis Mare .c.Pς-:isi ea na Ita pro Saluatore dimiserit, piritualia recipiet,quae paratione,ct nurito fui ita erunt, quasi a
Mo πυmero centenarius numerus comparetur ; sed
dimissio, & contemptus alicuiust boni carnalis est continentia formaliter; nam vel est continentia fimpliciter ab omni inquinamento carnis, &se est virginitas; vel tantiam secundum quid; &hoc dupliciterivet ab inquinamento carnis tan-ttim illicito,ge prohibito, noti tamen a copula licita,& concessa,& sic est eoniugium; vel ab omni inquinamento sollim Pro tempore pr senti, &futuro, no tamen a copula carnix licita pro tempore prsterito; & sic est viduitas; ergo fructu sbeatitudinis sunt tres, scilicet Virginitatis . Viduitatis,in Coniugit. s Collig. fructus beatitudinis si 'ciali ratione eonuenire continentiae propter rationem allata.
De Resiurrectione corporis quaesita. x resi; qualis sutura At caro post resurreetionem λBaesp.ReatiFP.in U6 a d amem suturam ense incorruptibilem,sine aliqua alteratione indesectibilem, sine fatigatione agilem, sine morbo perfecte fanam, sine cibo perfectὰ satiatam, compotem cuiuscunque deIectationis honestae,& cuiuscunque doloris expertem . Vid. lib. I.Confessa ingresa; an caro unius hominis comesta ab altero homine resurset ita corpore comedem te, vel in comesto Resp. Fimd. Doct. H.S .g. 27. resurrect ramin corpore comesto, Deum autem reproducturum alteram carnem loco illius in corpore
eo medet: quia illa caro propriξ spei hat ad eor.
pus comestum, cum in illo inceperit; non autem ad corpus comedens quod ueluti mutuo illam accirpit. Via. Beatis aib. 2 r .de Ciu. Dei c. ao.
a Qu resa; quomod6 corpora resurgent spiritalia ξResp.Beati Pad ra. de Cia. Dei e. ao. respiritalia, non quia corpus conuertendum sit ilia spiritum; sed quia ita subdetur, & unietur spiritui indissolubiliter, ut ex hac unione insolubili contracturum sit immortalitatem propriam ipsius spiritus;& ideo vivet vita spiritus. Quaeres an corpora resurgent cum suis defectibus naturalibus, vel contractis ex aliquo accidente ξResp. Beatis. p. lib. 22ale tu. Dei e. o. ne satiue, nam nulla deformitas erit in eis,quae esset obiectum tristitiae; sed elegans pullatitudo,quae crit obiectum laetitiae. 3 Qurres s; an cicatrices remanebunt i corporibus Martyrum Resp. ibid. corpora Martyrum resurrectura cum omnibus membris integris; quia dicitur Eue. ai .Capillus capitis vesri non peribit. Signa tamen cicatriciu apparebunt,que erunt tam sple-dida, ut non deformitatem, sed pulcritudinenia sint preselatura ; erunt enim indicia: virtutis, &ideo venustate propria illius uirtutis ostendent. 6 Quaeres si an resurgent cum viiijs Rc sp .in Enchir. e. 9o. negative; nam uitlia actualia sunt deformitates, quarum nulla erit in corpore glorioso & vitia habitualia non erunt; quia tunc corpus erit perse E subditum spiritui ei in dissolubiliter obtemperans, &ideo Iuli erit concupiscentia carnis aduersias isti ritum, sed summa obedientia, & pax concordissima. 7 Quaeres 7; an aequalis statura,&figura erit in omnibus corporibus ΘRespuit. 22. e. I sct I S. corpora fiuturacsse eum cadem figura,& statura, qu. ves habuerutin aetate plenitudinis suae vitae , Ii mortui sint senes; vel habitura erant, si ad illam peruenis sunt, antequam morerentur. Notat autem ibid. e. 4; quod plenitudo aetatis est triginta annos circiter usque ad triginta tres,usque ast os uolunt aliqui doctissimi Viri durare iuuentutem; &post quos uita incipit decrescere. de corpora erutinaequalis staturae; non enim Omnia corpora tria plenitudine suae aetatis habuerant,ucI habitura ,
8 Qu res 8; an foeminet resurgent in sexu st-mineo uiri in uirili Res p. ibid.c. I 7. affirmative quia foemina,de vir ab initio creati fuerunt; & ideo debuerunt sic reformari.Tum quia fgmina,& vir fuerunt insignia Christi,& Ecclesion docet Arist. Ephes ;& ideo remanere debent in Ecclesia triuiaphate, quae non debet carere strix insignibus, quae spectabunt ad gloriam; cuius participes nos facere misericordia Dei infinita dignetur. Amen.
463쪽
Ctio uim humanarum tantus est valor, ut aeternitatis sit pretium; & quanuis breuillimo fiant, ac mensirentur temporis spatio, merces tamen eis debita nullis praefinitur durationia in limitibus . Ea illarum dignitas est,si charitato formenturivi nihil minus Deo carum sit praemium; sed aequa pariter indignistas, si praua intentione vitictur,ut nillil Icilius aeternitate poenarum eis debeatur. Viae sunt, quibus tendimus ad vitam nulla morte extinguendam; sed per ipsas quoque a vita obliquantes exorbitamus ad mortem nulla vita finienda. Media sunt, quibus iungimur Deo, si in Deum dirigantur, sed per ipsa etiaa Deo per immensum chaos seiungimur, si a Deo deordinent. Tanquam lineae, quae ad centrum beatae quietis uos ducunt, si rectae estistinentur ; ted si curvae declinent ad vitia,ad circunferentiam dolorum nos deserunt. Felicitatis , & infelicitatis horoscopi, quorum momento gloria, vel poenarum aeternitas appenditur , quorum auspicio via aeternus honorum oriens, vel perpetuus in lorum occasus sine ambiguitate praedicitur . Biuia salutis, ac damnationis semita ad utranquo exitu perducit amphibio Sicuti nanque vi tat Magium ) earim vita, qua Thebis itur Athenas, Athenis Thebas restitur , si conuersio in auersionem mutetur ; ita eadem actione, si per amore conuertamur in Deum, cumulum omnium bonorum consequimur; si vero ab ipio ad mundi avertamur illecebras, ad omnium exitum malorum deuehimur. Accidentia sunt, sed sine ipsis hominis subnantia deperditur . corrumpuntur, sed sunt vitae incorruptibilis semita , quae sine corruptione non vegetat. Mirabilis earum copia, ceu graphice discriniinata florum varietas,ho. minis animum eleganter exornat; aut stellarum disserentium ad instar multiformi speciositate condecorat. Sed seis rectitudinis debitae ordo deficiat, nullus decor, aut venustas, sed turpia ludo apparet undequaque deformis . Aptissimum huius rei exemplar ab arte Pictoria licet mutu re; quae paruulis es sonis canalibus pulcherrimi hominis erigiem pingit in plano; dc in obliquis ratibus coiacailitatum rcspicientibus latera teterrimi imaginem monstri; tunc si recto inspiciatur diametro, facies humana; s per obliquum, monstruosa conspicitur. Ita actio humana ad suum ordinata principium hominem refert ceteris creaturis venustate, ac dignitate praestantem; suia autem ab illo ad obliqua vertatur, non hominis, sed laruae horribile spectrum ostendit. Quemadmodum ergo colores faciem corporis formant; ita actiones animae vultum effngunt. Illi avi miratione dignum, si sint recte dispositi, reddunt corpus , auersone autem si male, istae laudem animae merentur, si recte; opprobrium vero, si peruerse sint ordinatae. De istis itaque est nobis
agendum, ut eos doceamur suum dirigere in finem; ne in hoc saeculo vitae laudabilis, & in alio heatissimae pretio fraudemur, & praeimo.
De acidus humanis in communi, seu uoluntario, es inuoluntatrio.
anuis omnes actus,qui fiunt ab homine, actus humani recte queant vocari; quia omnis es eius denominationem suae catilae sortitur; attainen quia aliqui actus hominis fiunt modo communi homini ,&brutis, scilicet nec sario, & determinate ad unum; alii veto fruit modo conueniente ipsi homini, prout disti tiguitur a brutis, scilicet libere; quomodo fieri nequeut a brutis, in quibus libertas non reperitur ; ideo actus, qui fiunt ab homine, distingui solent inachis hominis, & actus humanos; dae nonnune actus hominis significantur actus necessarii, qui in modo agendi communieant eum brutis; & nomine actus humani significantur actus liberi, qui fiunt ex deliberatione, & h. abent modum agendi diuersum a modo agendi , qui conuenit brutis . Quia austem libertas sormaliter residet in voluntate; ideo nomine aestis humani significantur a s volui talis liue eliciti, siue imperati; utrique cnim dependent in fieri a voluntate. Quoniam auterninacitus voluntatis generaliter conueniunt in ratione voluntrarii; & specifice disserunt secundum proprias eorum rationes; cumque a generibus ad species sit procedendum; ideo prius age mi est de voluntario, & inuoluntatio , deinde de differentiis eorum specificis .
auid, quoruplex Isi voluntarium λr Uo proponutur in titulo; quae disim m, s. sunt explicanda; proponum tur autem in eodem arn quia diuisio datur ad vonandam definitionem; - ωbi unu propter aliud,
Qt, quod non sumitur Ne voluntarium, prout distinguitur a coa seu violento; sic enim idem est, ac naturale; &importat solum inclinationem in aliquod, quod suapte natura ei competit; sic terra serminat la'
464쪽
pis suapte natura tendit deorsum;& in hoc sensu
voluntarium dicitur metaphorice. Sumitur triago, prout aliquo modo supponit cognitionentia; cum enim voluntas sit quaedam inclinatio, seu appetitus essentialiter sequens ad formam apprehensam; idco voluntarium,qiiod dicitur a voluntate, ex sua ratiori importat tendentiam inoaliquod obiectum sequentem aliquam cognitionem. Haec etiam est latissima acceptio uoluntarii; sicut enim cognitio, prout praescindit a cognitione intellectiva,de sensitiua,est cognitio latissime sumpta mam stricte si impia dicitur solum do
intellectione; ita uoluntarium sequens ad cognitionem prς scindentem a cognitione intellectiva,&sensitiva latissim ε dicitur; le idem est,ac spontaneum ; quod conuenit etiam brutis I ut docet BeatifP lib. 7. e Gen.adiit.e. t 6 Aocente: Dat emotus non es spontaneus,qualis illa,quisen i copulaturi, 3 In hac acceptione definitur voluntarium
illud, quod es a principis intrinseco supposita cogniatione . Haec definitio accipitur communiter imo
excepto Almaino apud Vasi; tradente definiti nem uoluntarij liberi; & deducitur ex illa, quam tradit Phiι. 3.Eιδ.e. I.dicens: Numarium est id, euius principium es in jse agente cognoscente particularia uel fluuia, ut aty legunt in quibus es actio; haec enim definitio competit sollim uoluntario persecto quidquid dicat quidam Reas ex nostris quod sequitur cognitionem perfecta; tum quia Aristabidaeefinit uoluntarium dignum
laude,dc uituperio, quod non est,nisi uoluntariuliberum,& ideo pereectum; tum quia pueri, &hruta non cognoscunt singuIa circunstantia suas
actiones, aliter non carerent usu rationis, aut ratione; sed haberent inquistionem,iudicium,consultationem &c.Conficitur ergo definitio uoluntarib generi ce sumpti detrahendo illas particulas singuia,ues particularia..in quibus es actio .. Exilicatur aute hic definitio. Dicitur. I. Qud est a principio; quo denotatur uoluntarium
formaliter importare actionem,de cuius ratione
est esse a principio;quapropter generatio Filii in
Diuinis non est voluntaria,ut inquit Fund.Domquia non est actio elicita,vel imperata a voluntaee Patris, quanuis voluntas Patris maxime sibi
de illa complaceat ; nam complacentia non causat id,circa quod versatur, sed disparate se habet ad illius productionem; undelicet ipse eo I
centia, quia est actus elicitus a voluntate, sit v luntaria ι attamen obiectum illius non est volu rarium,quia non est essectus illius; & ideo obiectum dicitur voluntarie uolitum, non autem v luntarium. Per hoc reijcitur diuisio,qua Sua. diuidit uoluntarium, ut obiectum, & ut actus , iccuertitur etiam doctrina afferentium voluntari ii proprie competere sol iam actibus imperatis, non clicitis eo,quia potitis dicendi sint voluntas,qua
voluntari; . Euertitur, inquam; nam ex eo, quod actus elicitus dicatur voluntas, non sequitur,
quod proprie non sit actus uoluntatis; ergo ne, quo quod proprie non sit voluntarius. Imo climactus elicitus tantum translative dicatur uoluntas; transfertur enim nomen eausae ad significandum ipsum essectum, clim uoluntarium dicatur solum de actu uoluntatis: ideo proprie de illo dicitur,de quo improprie dicitur uoluntas .s Attio igitur, in qua form liter consistit
voluntarium,uel est clicita, uel imperata, uel po sitiua,uel priuatiua, ut est omissio actionis pone-dae; ucI formalis, uel imputatiua,aut interpretatiua; ut cum quis urgente praecepto audiendi Mi Liam sciens omittit; tunc illa omisso imputatur ad culpam, ac si positiue uoluisset non audirect Missam. 6 Dicitur a.'principio intrinseco: ut distin,
Matur a uiolento,& a coacto, quod est 1 principio intrinseco,ut inf7 Dicitur 3. Supposita eognitione; in distin guatur ab actione naturali, quε licet habeat principium intrinsecum, attamen non est uoluntaria, quia non sequitur ad cognitionem; ut patet de nutritione, augmentatione, & generatione itis
plantis : Dixi in plantis; quia in homine possunt
esse actiones aliquo modo imperarae a uolutate,& ideo uoluntariae. Praeterea per hoc indicatur voluntarium consistere in actione elicita a principio appetitiuo, de cuius ratione sotu est sequisormam appr cliensam. 8 An autem ad rationem uoluntarii requiatatur essentialiter, quod illa actio sit uolita, contentio filii inter Sua, ct O ,nam Sua. opinatus fuit, quod omne uoluntarium sit uolitum; quia actio,ia qu. consistit uoluntarium , potest considerari,ut qualitas;& ut actio,seu ut dependens a voluntate nam illa qualitas est actio, inquanthmdependet a uoluntate; unde,ut qualitas,est uolutaria;& ut dependens, est uolita.Addit, qu5d illa actio nedum elicitur a uoluntate,sed etiam recipitur in uoluntate,redditque illam actu uolente; adeoque ut elicitur,est uolutaria;& ut recipitur, est uolita per quandam uirtualem reflexionem
supra se ipsam; non enim potest uoluntas uelle aliquod obiectum, quin virtualiter ipsam uolitionem itellit in se ipsa recipere . V si ei instetur de actibus per modum fugi; resp. illos eme nolitiones formales mali, a quo fia-git; eme tamen uolitiones uirtuales sui; tum quia licEt isti actus explicentur negatiu sunt tametia actus positivi. I o Ua .veris asserit, quod licti actus imperatus sit simul uoluntarius, de uolitus; non tamen velificatur de actu elicito. 1. Quia nisum est productionein uolitionis eci uolitionem fbrmalilei; ergo falsum est illam actionem, ut qualitas est , esse uolitam per suam productionem. 3. Quia u litum est,quod obiicitiar uoluntati, ut appetatur; unde si Deus infunderct in uoluntatem aliquam
actionem, ut qualitas,non hab rei rationem uoluntarij, quia non esset a principio intrinseco, sed
465쪽
estrinseco. . In actibiis fugae falsum est; nania et pium intrinsecum utriusq; supponendo GDLaliud est uelle non peccasse ; aliud uero nollo tionem; ergo de ratione voluntarij est esse volis peccasse. tum, vila, si sit aetiis elicitus;vel volitum, ut 11 Sed istae duae opiniones continent mul- sit actus imperatus. ta, quae in Sehola substincrino possunt. I. II Prob. I. pars concl. I. Ad rationem v Falsum est , quod dicit Suaupsam actionem , ut luntarii iussicit , ut sit a principio supposita e qualitas est, produci a voluntate; nam, ut dixi- snitione, ut dicitur in eius definitione; aliter mus q. a. de Beat. art. 3i secundum lianc ratione cius definitio csset inadaequata, & diminuta, &ab obiecto solum producitur. 2.Falsum est illam sic non csset bona ; quod est redarguere omina itioincm, vi cst qualitas recepta,este volitam;na Philosophos,o Theologos communiter; haec enim voluntas respectu volui active sic liabet, in tantu definitio traditur ab omnibus; ergo ad rationem enim vult aliquid, in quam tim aetiue tendit lino voluntarii non requiritur, quod semper sit voli- illud ergo pastiue recipiendo non dicitur velle , tum,ut quod ἱ nam illud non pertinet ad ratione quan uis possit per alium adium velle ipsam re- alicuius rei, quod non pertinet ad essentiam il-ceptionem, sed tunc ipsa receptio se liabebit, ut lius;& illud non pertinet ad essentiam, quod noeobiectum imperatum, & ideo liabebit rationem pertinet ad dc finitiolaem,cum definitio sit oratio voliti . . mplicans cs Icntiam rei; imo sit ipsa essentia tella Sie etiam falsum est 1; quod dicit Uals explicata. Quod autem non pertinet ad essentia actum elicitum non posse habere rationem voli- rei, accidentaliter ad illam se habet; &ideo si e ii quia potest quis intendere amorem Dei; tunc se volitum,Vt quod, non pertinet ad essentiam ille actus, prout intentus a vesuntate, habet ra- voluntarij, Uine, cidentaliter se habet ad illud. tionem voliti;& prout elicitus, habet rationem I 6 COD Esse volitum, ut quod, pertinet ad voluntarii. a. Falsum est productionem amoris rationem voluntari j imperati, ut dictum est; ergo non esse ipsum amorem; quanuis enim actus, ut accidentaliter se habet ad rationem voluntarii, qualitas,& ut actio, importet duas rationes, seu ut Aquia voluntarium imperatum est differeniti speeius ad plures causas; attamen eadem enti- tia diuidens voluntarium, visie; disserentia autε eas est realiter cum diuerso respectu. 3. Falsum accidit generi .per modum qualis,'uia praedic est actionem infusam a Deo non habere rationε tur in quale qmrivi dicitur in Logisa, at rati voluntarij,prout elicitur a voluntate,quanuis n5 nalitas non pertinet ad rationem formalem amia prout infunditur;& sic falsum est actionem infu- malitatis, ut se; aliter non posset reperiri animvsam,ut qualitas est,non posse esse a principio in- litas in aliquo,in quo non esset rationalitas; &trinseco, ut actio vitalis est. Ut igitur appareat , sic rationalitas esset in cas equo dcc; quaprorquid sit dicendum . ter dicitur in Logica genus non includere in sucit 3 Vnica concl. optimὸ definitur volunta- conceptu formali disterentias. rium generaliter sumptum per esse a principio II Prob.r.euertendo fundamentum Sua. Iaintrinsecofupposita cognitionetide requiritur ad ra- tantum omne voluntarium est volitum, in quantioliem illius,quod sit volitu ,ut quo,vel ut quod, tiun omnis actus elicitus etiam directus , α im- non autem semper, ut I .Pars conci . satis mediatus est volitus per virtualem reflexionem; explicata,& probata est. sed hoc etiam admisso no habetur intentum; er- Prob. 2.pars.Esse volitum,ut quo,est esse id, go non omne volutarium est volitum. Probant. quo voluntas vult aliquod obiectum ; sed de ra- Illa virtualis reflexio est volantaria, quia est,tione voluntatij est esse id,quo voluntas vult alia voluntate; est enim actus virtualis ipsius uvium quod obiectum; ergo de ratione voluntarii est talis, ut patet; & tamen non est volita per aliam esse volitum, ut quo.Prob. ma.Esse productum,ut reilexionem virtualem,& sic in infinitum, ergo quo,est inc id,quo aliquid producitur; ut calor non omne voluntarium est volitum. est id, quo ignis producitur in ligno; ergo esto i8 Reiicitur radu rationibus allatis n. II;quae volitum,ut quo,est esse id,quo voluntas vult alia ostedunt sententia Sua. inniti falso fundamento. quod obieetum; & hoc patet ex expIicatione a Ty obiic. I .coni. I. part.concl. Definitiuati terminorum.Prob.mi. Actio volutatis est id, quo lata conuenit alijs a definito; ergo non est bona. voluntas vult aliquod obiectum; sed voluntaria Prob. ant. I. Omnis cognitio etiam indeliberata est actio voluntatis, visu. dictum est; ergo vo- est a principio intrinseco cum cognitione, clinia linitarium est id, quo voluntas vult aliquod o, ipsa sit cognitio;& tamen non est volutaria,quia
iecitum. ad illam non concurrit voluntas. a. Assensus coisi Explic.magis.Voluntarium veIes actus clusionis est a principio intrinseco , &supponit
elicitus,vel imperatus;sed actus elicitus est voli- cognitionem praeuiam principiorum; & tamen tus,ut quo 'c imperatus cst volitus,ut quod quia non est voluntarius, supposito, quod non sit im- ac tus clicitus cst id, quo volumus aliquod obic- pcratus a voluntate. Et si dicatur assensum sup-ctum; & actus imperatus est obiectum volitum ponere cognitionem principiorum, non autem ab ipsa voluntate per actum elicitum; uterque i cognitionem sui; voluntarium vero supponere aut cin ex his actibus est a volutate,quae est priri- cognitionem sui. Contra est.Iudicium supponit
466쪽
praeuiam cognitionen, sui, & tamen non est vo luntatium; ergo nulla rest onsio. Resp. neg. t. Ad I .prob. dist. ant. Omnis cognitio etiam indesiberata est a principio intrinseco per modum appetitus, & inclinationis, sicut est voluntarium,neg; nam appetitus , & i clinatio supponit, & sequitur formam approhe-1am, non autem est apprehensiva ipsius formas; qilia de se est potentia cce , & ideo nequit al3prchendere . Est a principio intrinseco per m dum appreliensionis , conc; Et sie ad r; & ad replicam .
dici ob ij c. a.occisio inimici tacta a Sorie me volento,& gaudente est mihi voluntaria, & tamen non est citastiue a me, quia mea voluntas non influit in illa effective, ergo falsum est,quod voluntarium sit a principio intrinseco. Prob. ant. Illa occisio imputatur mihi ad peccatum; ergo est mihi voluntaria; nam ut docet Beati,fPIib. I. δε-mnes pereatum,ns t volumarii.
ter inuenit thesauruin, sponte quidem incidisse, quia libenter incidit, non tamen ex electione; ergo ad rationem spontanei, seu voltimari j non requiritur,quod sit a principio intrinseco . Resp.ad I .dist.ant. Si mea voluntas consum luit, vel aliquo alio modo moraliter influκit ilia cisionem, cone; si nullo modo in si uxit, nes; est enim tantum volita,non voluntaria.Ad prob.dicitur,quod ille actus gaudii,&volitionis est peccaminosus,& ideo mihi voluntarius; unde ille actus est mihi peccatum; oceisio autem est obiectum peecati, non autem mihi formaliter peccatum,nam si non gauderem posita tali occisiones, non peccarem.Ad 2.dicitur eodem modo θ o- te cadere supra gaudium inuentionis thei iuri, quae est voluntaria,non autem supra ipsam inue-tionem, quae utique est volita, non tamen voluntaria,quia non est ex electione. a i Obij c. 3.Actus fugae circa malum non est voluntarius, quia malum est contra voluntatem; di tamen ille actus est intrinsece a voluntate . α. Dolor de malo in damnatis est ab ipsorum voluntate, & tamen non est voluntarius; qui talis dolor pertinet adpinam sensus; pena at tem instigitur contra voluntatem ; crgo nolia definitur recte voluntarium. Respad i. neg. assumpi; aliud enim est malum esse contra voluntatem; & aliud actum fuge a malo csse contra voluntatem; quia malum
est obiectum talis actus; & actus sugs est recessus a malo; recessus autem a malo cst bonus, de
ideo voluntarius; sicut recessus a bono cst tri Ius, & ideo voluntas nequit recedere a bono, ut bonum est, sed sollim prout habet rationem mali adiunctam. Ad a. dicitur actuin doloris, &tristitiae spectare ad psnam sensus, quatenus inuoluntarie infligitur damnatis ; non quatenus
ab ipsis voluntari. elicitur, quia esiciunt actum
doloris, quatenus nollent illis penis cruciari,
unde similes actus sunt mixti ex voluntario, &in voluntario ; sicut volitio , qua quis metu naufragd proiicit merces in mare, est volunt
ria, quatenus vult vitam seruare; &inuoluntaria, quatenus nollet merces amittere, ut inferius dicemus.
ad 3; ubi obseruat, quod mil. 3. Eth.c. I; postquadixit,quod pueri,& animalia bruta non operantur voluntarie, lubdit, quod pueri & alia animalia voluntarie communicant . In quo infert B. DOct. plane datur intelligere,quod no voluntariὸ agunt; licet videantur de voluntario aliquidparticipare. Ratio huius est; quia chin voluntarium
sit inclinatio sequens formam apprehensam; sicut dupleκ est apprehensio , scilicet intellectiva, & senstitia; ita duplex est inclinatio sequens duplicem appreliensionem, nempe ila tellectiva, quae dicitur voluntas, aqua, tanquam a
perfectiori, & nobiliori, sumitur denominatio voluntarij;& sensitiva, quae dicitur appetitus sε- sitiuus; sed apprehensio sensitiva est imperfecta;& intollectiva est perfecta; ergo voluntariu aliud est imperfectum, aluid perscctum . Tum quia illud, quod de aliquo dicitur simpliciter, est persectius,quam illud, quod dicitur sol tim secim luquid; ut patet de calore, qui dicitur simpliciter de igne, & ideo habet esse persectilis in illo; &de aqua, de qua dicitur secundum quid,seu paristicipative, & ideo habet esse imperfecte in illita:
scd voluntarium ex Phil. non dicitur simpliciter de pueris,& briitis,sed tantiam commiliticatiue, participaliud, & secundum quid; ergo voluntarium in pueris, & brutis habet esse imperfecte; in naturis vero habcntibus vlum rationis habet esse persecte.
Σῖ Quaeres;an haec diuisio sit eadem,acilla, qtia scilicet diuiditur a plupibus Reeentibus etiam nostris volutariu in improprium,& proprium ita, ut volutarium imperi cetum sit improprium,& ideo sol tim improprie competat pueris , brutis,& amentibus Resp. negative; voluntarium enim, licet impersecte competat pueris, & brutis, attameiti
propriε illis competit; sicuti licet apprehensio imperfecte illis competat; attamen proprie illis competit apprehendere;& ideo illis proprie co- petit appetitus sensitiuus,quanuis hic appetitus sit imperfectus respectu appetitu; intellectualis;& sic voluntarium, quod importat actionem appetitus sequentem ala prcheiasioncm,eod in modo dicitum tuo dicitur actio appetitus; sed haec dicitur proprie de brutis, & pueris, et ij ut e rationis usu calentibiis .cigo & voluntariuria. I. Licet cras dicatur linperfectriparticipative, & sc-cundiam quid cla accident . atramen proprie di-
467쪽
citur,non metaphorice; sic eator de aqua &c; ergo a pari. 3. Si voluntarium non diceretur proprie de pueris,& brutis, maxime, quia voluntarie agere est se determinare, di se mouere ab intrinseco cum potestate ad oppositum ἀ & ideo
agere volutarie est agere ex electione, lixe enim
eii ratio aduersarisν-Sed hoc verificatur sola
de voluntario libero , non de omni voluntario proprie dicto; aliter Deus, & Beati non amarent maxime voluntariE Diuinam essentiam propri loquendo,quod est falsum, uti f. videbimus; ergo uulla est ratio Aduersariorum neg indi pueris, de brutis ratio item voluntarij proprie dicti, licet imperfecti. . Actionibus puerorum,& brutorum competit definitio voluntarij i ergo proprie simi voluntariae; pratis enim,quae impropriEdicuntur ridentia, non conuenit definitio risus. Tandem confex auctoritate Beatisi P.tib. . de Cis. Dei c. ς; ubi ait: Iam veri catine volumina , aut Dei sum ut Angelorum, aut hominum, aut quoruncimque animalium i si tamen appellanda δεηι voluntates animalium rationis expertium motus illi, quibus aliqua faciunt secundum naturam suam, eum quia boni, maliue vel appetunt, mel euitanissit paulo post. Per hoc colligitur non
esse causas sistentes omnium, quae sunt,uisemota tarias illius natura,scilicet quae spiritus vitae est ;nam ct aer ise, flue ventus dicitur spiritas; sed
quoniam corpus es, non es spiritus vitae. Ex quibus patet voluntarium proprie reperiri in vive-tibus rationis usii carentibus,quanuis illae actiones, seu motus vitales nequeant dici volitiones; ars uitur autem hc. IIIa actio dicitue voluntaria, qua tenditur m bonum, malumque vitatur, &habet modum eleuatum supra corpus , quan uis enim ventus dicatur spiritus; attamen quia corpus est, non cst spiritus vitae, & ideo nequit habere actionem vitalem; sed actiones animalius carentium usu rationis tedunt in bonum, & malum euitant, habentque modum eleuatum supra corpus,quia fiunt sine materia,quanuis non sine conditionibus materiae, ergo proprie sunt volutat ice.Sed haec magis rispatebunt, cum de Deo,& beatis agemus.
χε Dices.Voluntas non est in brutis; sed ν Iuniarium dicitur a voluntate; ergo voluntariunon est in brutis. Resp. dist. ma. Voluntas non est in brutis , prout est appetitus inclinans in bonum, neg. ma; S in hoc sensu conc. mi. Prout est spiritualis, conc;sed neg. mi; nam voluntarium dicitur a voluntate,prout est inci inatio in bonum,utfup. dictirmest; denominatur autem ab inclinatione perfectiori,quanuis haec inclinatio perfectior no
reperiatur in omni voluntario, de ideo non omne voluntarium cst perfectum, sed impersectum. Vel melius dist. mi. Voluntarium dicitur a volu
tate,tanquam a principaliori analogante, ut acincidens dicitur cus a substantia, quae est principale analogans, conc, tanquam asotma speciali nqanalogante ad plura, neg. Sicut ergo accidens
est proprie ens, & tamen dicitur ens a sibi antiacita Spari. as Collig. voluntarium duplex esse in homine, aliud imperfectu in parte sensitiva, de hoe uni uoce dici de homine,& briitis; sicuti uni uoce dieitur animal sensitiuum, ad quod sequitur appetitus sensitivus, in quo fundatur voluntarium imperfectum; nec differunt, nisi materialiter emtrinsece, quia scilicet appetitus sensitiuus in homine potest dirigi a ratione, de imperari a volutate, & propter hoc fieri voIuntarium imperata ersectum; non sic autem appetitus in brutis. st tant. Ponet. Prob.Persectum, & imperficium non dicu tur uni uoce, sed analogieε ; homo enim non est magis animaI,quam canis; nee Petrus est magis homo,aut magis perfectὸ homo, quam Paulus; substantia autem est magis ens,quam a cidens:quia haee analogice dieitur; illa vero vn, uocε; sed voluntarium magis perfecte competit homini,qtiam brutis, quia magis perfecta ei c6- petit cognitio,quae est intellectiva; ergo analogice dicitur. a. Vniuoea habent eandem definitionem; sed appetitus intellectualis, & sensitiuus non habent eandem definitionem; quia volitio , di sensatio diuersὰ definiuntur; ergo non sunt
uni uoca. 3. Euertitur ratio Gonet. In tantum voluntarium uni uoch conuenit homini de brutus; in quantiam animalitas, ad quam consequitur ratio cognoscitiui, de appetiti ui, conuenit univocε homini,& brutis; sed hoc est fessum; nam licet hoe verificetur de ratione cognoscitiua, & appetiti. ua sensitiua; falsum tamen est de ratione cognoscit tua, de appetitiua intellectiva; istae enim sunt passiones sequentes ad animam rationalem, &non ad animalitatem ; ergo falsum est id, quod sequitur. Tum quia licεt animal possit fieri r
tionale, de irrationale, attamen appetitus sensitiuus sequens ad animalitatem nequit fieri inteDlectivus; cum ab illo realiter distinguatur; ergo non est eadem ratio de utroque. x6 Diuiditur a.voluntarium persectum in necessarium,de liberum. Ira Fuis. Doct. in a. dist.
rarie mouetur; quia nihils ibi de eo,quod es inuitum,ves inuoluntarium;mran in finem magis v tunia se mouetur, quam in quodcunque aliud ,
propter quod voluntas dieitur esse ipsius ii 1 ctibiis. an.6. dub. I Iat.*Sed dices , quod voIuntas nece latur a Fine ci sebdit aliam rationem dicens: μὰ -bntas plus volantaria mouetur in Hem, quam in ea, quasunt ad sinem, quia adeo voluntas mouetur in finem, Q finem vestis propteν se ipsum; sed non voluntaria mouetur in ea , qua
funt ad finem, cum moueatur in ea propter em. Non in ante ergo,quod de necestate moueator in finem, us wluntaria mouetur in finem, quam tmea, quaesum adfinem. ibus expresth docet ra
468쪽
ti6nem volum. 3rij perfecti nedum conueni voluntario necessario, sed perfectius esse voluntarium necessarium,quam liberum. Ita etiam no-
te ipsum Vo .Ita esiam Caien Med Gonet,e, alj et homira;quibus accedunt Sua; Gran; Monte . Est eom. G:Sah Lore; ieri apud quos Almaim Conrier a*; de refertur etiam Seonqui vult actum beatificum esse liberum , quia libertas constitubtur per exclusionem coactionis,aut violentiae; &ideo diuerso ex capite Mol. affirmat voluntariueste idem,quod liberum ; nam negat voluntari lihecessarium,& ideo assirmat omne voluntarium esse liberum; illi vero asserunt voluntarium persectum esse idem, ac liberum libertate indisseretiae ita,ut voluntarium necessarium, ut est amor
beatificus,& processio spiritus S; non sint pers ei ,sed imperfectε voluntaria. 27 Prob. I. ex Beatiss. P. in Suppl. conto Iul. lib. I .e. I o 3;vhi docetrImosi necessitas dicenda es:
qua neresse est aliquid vel esse, fieri, beatissima
fra omnino necessitas, qua necesse est felieiter vis Nin in eadem vita necesse es non mori necesse esse deurius non mutari.me necessitate non premiι- tur Sanm,sed fruuntur inobis autemsaturainon
praesens.Ex quo sic.Nihil est nobis magis voluntarium,quam velle feliciter vivere,non mori, de non mutari in deterius; quia illud est magis v
4untarium,quod magis volumus,& amamus;v luntarium enim dicitur a volendo,& amando mcut inuoluntarium dicitur a nolendo, di odiendo;& ideo illud, quod magis volumus, & am mus,magis est nobis voluntarium; nihil autenti. magis volumus,& amamus quam vitam felicem mortis nesciam, & a calamitatibus immunemo; quia nullum est maius bonum a nobis magis appetibile;sed volitio, qua volumus feliciter uiu
re,non mori, & non mutari in deterius, est ne-eessaria; hoc enim naturaliter omnes appetunt; ergo voluntarium necessarium est magis perfectum, quam voluntarium liberum.
a 8 Cons. 1.Persectio voluntarij habetur ab obiecto volito,vel ab influxu appetitus volitivi, vel a persectione cognitionis praesuppositae; sed obiectum volitionis necessariae est magis perfoetum, quam obiectum volitionis liberae;& voluetas magis inficit in volitionem necessariam h hentem pro obiecto summum bonum, & cognitio est magis perfecta; ergo volitio necessaria est a gis voluntaria, quam volitio libera; &ideo voluntarium necessarium est perfectius, quam voluntarium liberum. Prob.ma. Ad mluntarium non concurrit,nisi obiectum, ut specificatilium formale ipsius; actus enim, in quo diximus isse aliter consistere voluntarium, specificatura suo obiecto krmali;& cocurrit potentia,ut principium productivum illius;& tandem cognitio, ut aliquod praesuppositum, cum quo commensuratur volitio; illud enim, suod magis cogno Mag.Friderio.Nic.Gauardi Tom.3.
scimus esse bonum, magis volumus; nihil aliud
autem concurrit ad voluntarium, ut patet; ergo
ex istis derivare debet suam perfectionε. Prob. mi. obiectum volitionis beatae est magis persectum,quia est summum bonum, quod est infinith persectius quolibet bono particulari; & in illud fortius tendit, & suit voluntas , quia ab eo
fortius rapitur,& suauius ferturi fluxus enim, &tendentia voluntatis commensuratur cum bonitate obiecti; & tandem visio beata praesupposita ad talem volitionem est perfectissima inter omnes cognitiones; quia magis persectum est eius obiectum; emo obiectum volitionis necessciriae est magis perfectum;voluntas magis inquit, &cognitio praesupposita est persectior. 29 Confr. a Fund.DOct.mbis. Illud est magis perfecte voluntarium, quod habet minus de coacto , inuito, & inuoluntario, quod opponitur voluntario;sicut illud est magis lucidu, quod habet minus de tenebris;sed volitio beata habet minus de coacto,inuito,& inuoluntario ; quia eius obiectum est summὰ bonum nullam habes
rationem malitiae,circa quam solum est coactio,& inuoluntarietas; volitio autem libera creata habet annexum inuitum,& inuoluntarium iuxta
illud Apost. Non quod volo bonum, hoc ago, sed quod noto malum, boeficio,quod est signum , &effectus captiuitatis peccati,qua tenebamur; f cere autem,quod nolumus,est inuoluntarie ag
re;vt habet BeatissP.Mi .99;ergo volitio be ta est magis persecte voluntaria; & ideo voluntarium necessarium est perfectius voluntarium, quam voluntarium liberum, quod habet pro obiecto aliquod habens admixtam rationemia mali; sicut enim volumus id, quod apprehendimus , ut bonum; ita nolumus id,quod cognosci
3o Cons. 3. ab eod. Liberum est voluntariuper Petum I ergo necessarium est voluntarium magis perfectum . Ant. admittitur. Prob. concPropter quod munquodque tale, O illud magis; sed propter voluntarium necessarium volunt rium liberum est persectum; nam voluntarium
liberum est circa media, circa quae illim datur electio libera;& media sunt propter finem; circa
quem est voluntarium nec rium; nam voluntas tendit in finem,ut natura, & ideo necessario; ergo voluntarium necessarium est magis persectum,quam voluntarium liberum.
3x Vrgetur magis. Illud dicitur persectius
voluntarium, quod uoluntas magis,& principalius vult,quam illud,quod voluntas minus principaliter vult;quia maius,& principale habet esse magis persectum, quam minus principale;sed voluntas vult magis principaliter uoluntarium necessariuin,quam liberum; quia illud vult magis principaliter, quod vult ratione sui, quam
illud, luod vult ratioiae alterius,uoluntas autem vult finem ratione sui,& media ratione finis; u
litio autem finis est necessaria, & uolitio medio- LlI et rum
469쪽
rum libera ἱ ergo uoluntarium necessariuin est magis persectum,quam uoluntari uin liberiin .
3 a Praeterea illud est magis uoluntariumunquod sertius inclinatur uoluntas; & in illud fortius inclinatur , a quo nunquam potest diuelli;
quia in illud, i quo nunquam potest diuelli , inclinatur conatu omnino tenaci, δι ideo magis forti sed uoluntas in amorem necessarium beatuinclinatur fortius, & ab illo nunquam potest diuelli ; diuellitur autem ab amore libero ι ers. amor necessarius est magis uoluntarius,quam liber. Prob. ; nam uoluntarium est illud, quod
est a principio intrinseco per inclinationem, dc ideo quod est a principio intrinseco sortius inclinante, habet persectiorem rationem uoluntaris .Prob.mi; na si interroSaretur quilibet,an uelit potius, & fortius inclinet insulicitatem sin ulla miseria,nec praesenti,nec futura; an ueroue.
lit aliquam felicitatem cum aliqua miseria; pr eul dubio primum responderet,non secundum ἔsed uolitio stlicitatis sine miseria est ne saria; ergo uoluntas sortius inclinat in morem n es, sarium,quam in liberum. 33 Item, Voluntarium formaliter consistit in actione uoluntatis i crso uoluntarium perfectius consistit in actione persectiori uoluntatis , atqui uolitio necessaria beata est tarfectior qualibet actioiae libera i ergo necesiaripm ypiuntq-rium est perstetius,qtiλm liberum. 3 Vlterius.Anior, quo Deus amat se ad , is quo producit Spiritum S; de quo beati amant Dcum,non est linperfectior,sed persectior am re,quo creatura dilisit bonum creatu; sed amotin eo,quod amor formaliter,est uolutarius; vi voluntarium tormaliter consistit in actione uoluntatis,de amor sormaliter est actio uoluntatit aerso amoriquo Deus amat se ipsum,& quo producit Spiritum S; & quo beati amant Deum, est perfectius uoluntari ut amore, quo creatura diligit bonum particularciatqui ille est necessarius, di iste est liber; erso tuoluntarium necςssarium ess persectius, quam liberum.
3 s Deinde illud est masis persectE uolun
tarium, quod fit cum maiori complacentia, magis libenter,& delectabiliter;sed amor beatus est huiusmodi; excedit enim complacentiam, libemtiam,& delectabilitatem cuiuslibet amoria liberi babiti a creatura in via; ergo amor beatus, qui est necessarius, est masis persevi uoluntarius, quam amor liber. 36 Noster Gibbasit contrarium non esse t Ierabile pos bullam B. V;, Greg.XIIIἱ qua inter alias propositioncsMichaelis My damnantur ista;βuod υοIuntarie rata necessitat ariliberum esT, Osola violentia repugnat libertati hominis naturali; in quibus patet aliquod volatarium non essu liberum, & ideo liberum non a
37 Sed sicut istae duae propositiones non intendebant , nisi quod non daretur in homine libertas indifferentiae; ita damnatio illarum asserittantum libri tatem indifferetitiae , di ideo ex illis
hoc tantiim potest deduci. 3 8 Obi;c. I.Iπ Scripturis voluntarium sumitur,prout idem est,ac liberum; ut U. 33.Volu Iarie sacrificabo tibi; I ae. I .Voluntarie genuit nos noster BeatisfP.vb f. Peeeatum adeo es υolua tariam, visino sit voluntarium, π I peccatumerso uolutatarium perfectum idem est, ac liberum,& ideo male diuiditur uoluntarium in liberum,& necessarium. Resp.ωg.cons peccat enim fillacia antec dentis;ut si quis diceret: Homo est amm . ergo animai idem es eum homine, ideo recte non diauiditur animal in bominem,ct brutum. Vol intarium igitur competit actionibus liberis, sed non per hoc sequitur,quod non competat etiam n cessarijs; quia generic8 se habet ad omnes a mnes uoluntatis;vnde nedum voluntarie sacrificamus Deo in via, sed etiam in patria, in qua erimus vivum fer um, visumque templum Hunneda voluntarie Deus genuit nos, inquam filios adoptiuos, sed etiam voluntariὶ produxit Spiritum S.sibi consubstantialem in natura dec. 39 Obbc.a. M. Oo Z.in a.dist. 13. q. rL4.docet tendere in finem non esse actum proprie humanum, quia actus humanus a propria,& ρομiecta ratione voluntarij dicitur tal is; hoc autem non essς isi voluntarium perfectum idem essi', ac liberum.Item ιis. I. q. a. rLI .ah: Sciendum squia voluntarium oportet diei omne, quod edis in . potestare nos ter quia in potesate nostra est us D,, non velle; quia voluntas nostra es Amina fui actus,quia parest velle, non velle,ideo moisistarium dicitur non fu/m, quod est voluntariὸ π ilium, sed etiam quod es voluntariὸ non volimis . Rationem autem affere dimao.Qf. Voluntata agere importat se movete ab intrinseco deteris minando se ad unum relicto opposito , sed beati non se determinant ab intrinseco cum potentia ad opposivsi;ergo non assit volunta M perfecita Resp.ad r.Fund.Din.ibiaeprobare sollimis actus dici humanos ; quia sunt a libero arbitricidi a voluntate, quia sunt uoluntatis ἱ voluntas enim, de liberum arbitrium idem est, ut habet LP umus autem insine; ex hoc autem n6 eruitur omne voluntarium esse actum humanum, proueactus humanus importat libertatem; nam volu tarium dicitur a voluntat quae priacipaliter te dit in finem;actus humanus vero dicitur a libero arbitri quod tendit in media, voluntas autem
tendit in finem necessatio, ut docet ibid, ergo eruitur potitis oppositum.Ad aulicitur loqui ta-ttim de voluntario libero asserens hoc reperiri nedum in volitione,quae est actus assirmatim M. plicatus,sed etiam in nolitione,quet est actus p sitiuus negariuE explicatus. Ad rationem uist. nia. VoluntariE libere agere consistit in se determinam ab intrinseco cum potestate ad opposito, conc;voluntarie necessui res.
470쪽
stillior modo operandi necessario ι nam modus operandi necessario conuenit brutisi modus autem operandi libere conuenie soli naturae inte Iectuali, ergo ratio voluntarii est perfectior alia
modo operandi libere, quam in modo operandi necessario . Resp distant. Modus operandi libere cirea
bonitatem utilem, conc; circa bonitatem summe fruibilem, negmam mor viae, quia est liberε ci
ea Deum, qui est summh fruitalis, est imperi
ctas ; amor verti patriae, qui est necessarius, est periectus, & consummatus . Ideo erγ modus operandi libere circa bonitatem utilem est persectioriquia dicit rationem,le usim rationis; namdus autem operandi necessario dicit carentiam ratioois,ut in brutis;vel carentiam usua rationis, ut in pueris; modus autem operandi per rationε est persectior modo operandi materialiter sine ratione. At vero modus operandi necessarici ci
ea bonitatem frui bilem importat persectissimam. cognitionem,ideo est modus operandi perfectissmus;& per hoc patet ad probansere; a st enim.
Modus operandi necessariti sine ratiane circa , bonitatem utilem, cone; modus operandi neces,
sario per cognitionem pericistissimam circa bo
nitatem summe frui bilemneg. et Gije. . Voluntarium liberum magis estis intrinseco,dc ex perseinori cognitione finis x quam voluntarium necessarium i ergo est magis perfecte voluntarium.Pro anta voluntas liberε agens mouet se ipsam ab intrinseco; at vero necessario agens mouetur ab Auctore naturae; &potius agitur,quam agat; & cum libere agit, cognitioproponit ei obiectum,in influit in illam; at vero necessiviti agens , non est necesse , quod ei
proponatur obienum,a quo moueatur.
voluntas necessarthagenx moueatur a Deo,quia voluntas creata non est primum mouens, idea
indiget moueri a primam eme ; attamen ab intrinseco mouet se ipsam magis , quam cum libere agitiquia necessarici agens se movet inflexiabiliter, & secundum totam latitudinem suae vi tutis activae; quod non praestat, cum bberε agit; quia tunc tendit flexibiliter,potest enim tacti in
aliam partem,& cessare ab illa tendentia,nec penitus adaequatur eius virtus per illam tendentia, di ideo quanuis agatur, agit ramcn magis, quam cis agit libere.Inanimata verci necessario agentia potius aguntur, quam agant,quia non habent in se ipsis principium activum sui motus;at vero
voluntas, quanuis necessirio agatur, attamen
active agit, quia habet in se principium activum
sui motus, Nec minor requiritur cognitio, scd maior ad actionem necessariain voluntatis; quia volitio commensuratur cum cognitione . unde qui magis cognoscit bonum, magis amat; ergo
qui livme amat, summe cognoscit; sicut enim necessaria est cognitio ad volitionem. ita maior
eognico ad maiorem volitionem . 2 Inst.Quanuis in brutis uoluntarium sit 1
principio intrita seco, attamen est impersectum,
quia est necessarium,quod dicendum est etiam de motibus indesiberatis prim5 primis,qui fiunt
ab homine;ergo voluntarium necessarium non est ita persei bim,sicuti liberum. Resp.dist.ant.Est imperfectum, quia est necessarium circa bonitatem utile, & supponit c gnitionem imperfectamconc;quia est necessariut anthm,neg;& sic dist. cons. Vesuntarium nec Diarium circa bonitatem utilem supponens cognitionem impersectam cinc;voluntarium necessirium circa bonitatem Duibilem furemem c gnitionem perfectissimam,neg. a Diuiditur,voluntarium in elicitum,&imperatum. Elicitum est actus productux immediate ab ipsa volutate. Imperatum est actus proinductus ab alia potentia subiecta voluntati ex imperio tamen ipsius voluntatis; vel potest esse etiaactus elicitua ab ipsa voluntate, & ab ipsi imp ratus L nam voluntas potest etiam sibi impera siros actus; unde in tali casu talis actus est iunuleiicit in impaeratu& Diuiditur .in sermale,victuse de habia tuale Formale est ipse actus actuaster existens
in vo tale I Ut clim quis actu vult celebrar . Vittaale est actu& praeterit is, non tamen retra
etatus, sed virtualiter permanens.M. aliquo et-cta imperato; ut clim quis volens celebrare persit ad Merarium,& distrahitur in itinere ab actu
volitionis,induit tamen se velabit sacris dec;tuc illa volitio virtualiter durat in illa tendentia,.i dutione vestium &c,quae ord inantur ad celebr. dum.Habituale est quaedam consuetudo inducta a frequentatione talis actus absque eo,quod duret addix praeteritus,sed sit interruptus, rig. quis intendit cras celebrare;& postea interrumpit hac. intentionem per alios actu& disparatos, v. S. Per intentionem studii,co inestionis,ludi,&c; quae ninordinantur ast celubraudumi& posteaadueniente die erastinanillil cogitan&de celebratione ce
sicunt est actux a voluntate reaster procedens Mora te est actus perseueranx in obligatiove co- tracta; ut in uotis,&contractibus.In hoc autem
differt voluntariumvirale a virtuali; quod morale,etiansiretractetur, adhuc perseuerat in iudicio prudentu ut si quis retractu matrimoniu, attamen non dissoluitur, nisi per mortem virtu te autem per retractationem destrit esse ia S Diuiditur 6.in expressum, de interpret M. rimimctu imputatiuu Expressum est illud,quod a voluntate positive intenditur; interpretatiuii, ieu imputatiuuin est illud,quod positive non intenditur,sed prudentum iudicio, aut iuris, ac logum tenore ita imputatur, ac si voluntas illum intendisset; ut cum quis nihil cogitans de audita