장음표시 사용
491쪽
est indisti rens ad omnem frima , & ideo ad omnem in tum, qui sequitur ad qtiant ibet forma Iita principium activum, ut activum; scilicet prout eliciens sua in actionen , ncquit violentiam pati; quia illud patitur violcntiam, quod non c6fert vi mdeu non influit in aetionem , sed principium eliciens suam actioncin consert vim, seu influit in illam; clicere enim actionem est confer te vim ad illa, nisi vclimus vocabulis Iudere; e go principium activum , ut activum, nequit violentiam pati
a Supp. 2. nullam creaturam necessario agetem possc pati violcntiam a Deo, quomodocunque moueatur. Est cot. 6; . a.disp. 26. . ἔ Sua. disp.rtae Violfe Z.3; Sal, Ua Grami I dire; Arriag. Tannem 'alios putantes Deum posse violentarc creaturas secundum quid agendo contra particularcs inclinationcs carum; ut quando diuisit aquas maris rubri rq; & quando ignis in fornace B.illonis non combussit tres pueros Dan. 3. Est quoque coni. Montesin. asse-rcntcs, quod licet lacus, , t agens uniuersale , per ordinc in ad bonum Vnivcrsi, non possit in- Rrre violentiana arta incla Ut agcns particulare , Opcrando propter finem particularem potest creaturis vi Olcntiam in serre agendo contra naturales carum inclinationcs. a Traditur tamen a Fund. Doctis I .dis. I. pr1nc. a. q. 2 ad ψ ubi docet: Dicendum, quod licet Deus aliqua fasiati quae natura facere nequiri non tamen pris Nefacit comra naturam sed praeterctfπνa naruram ; distinguunIur enim duo genera ratio num,quas Deus nam rae inuidis , filicet ob Hentiales; ct Atictor naturae nunqua acis eo fra natura quia nunquafacit contra rationes ob dianales ipsinaturae inditas, lices videatur aliquomodo agere cot seminales. Idcin repetit pluribus alijs in locis, praelataminatas. 18.q. I IN. 2.per omnia dub.lat; quae doctrina desupta est ex Beatis. Plut mox videbimus. H.inc sententiam tenet
communiter nos Schola;O Thomsica, quibus ac occlunt Salmi Phidisp.ἀSS. in Gabr.4 S. Vincent; Corndo apud nostrum G b c dispoio. dub.
6 Prob.autem I. ex Sap. I 6. IIos autem ite rum,ut nutrirentur iusi, stu's etiam suae virtutis
oblitus est ; creatura eni bi Factori deseruiens exardescit in tormentum aduersus inlusos , e, is utor sit ad benefaciendum pro hi/ , qui in te confidunt, ct Ub. I 3 .Non est, qui post tuae resistere
nihil contra natura aest; id enim eris cuicunque naturae natural quod ille fecerit, a quo est omnis
numerus,c, naturae ordo. Et in sent. decerps.sent. 283. Naturarum conditor Deus nihil in miraculis contra natura iacit ere; Nobis ergo videntur coinfra naturam inflita, quibus aliter naturae cursus innotuit,non autem Deo, cum hoe es natura, quod
Deus isse 'fo abscondis, quorundam factorum
eausas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non eo opere prouidentiae, quo natura ub- situ t,ut sint sed illo,quo eas adminfrat, ut υoluerit,quar,ut voluit, condidit te, lib. .e. 32. Arias forte nos sicut ea fecundum motus eurum natura les nunc experimur, isa etiam cum primitus instatuta sunt,eogitare debemus, sed fecundum mirabi lematque instabilem virtute apte ne Dei, qua attingit a sine usque adfine ortiter, O- disponit omniasuauiter ,e. Ex illis insitis rationιbus veniat, quas tanquamseminaliternarsit Deus ια actu condendi.Ex quibus sic. I. M lior est inclinatio in omni creatura ad Obediendum Deo uoleti,& agenti, quam ad obediendum alteri creaturae in illam agenti; nam omnis creatura naturaliter magis stubditur Deo, quam alteri creaturae , quia magis ab illo dependet in fieri, & conseruari;& ideo magis inclinatur in illum , quia in gis inclinatur in id,a quo magis coli seruatur; sedcX co, quod cruatura naturaliter inclinatur ad obediendum agenti creato, non patitur violentiam ab ipsb, quia violentia est contra inclinationem naturalem; ergo multo minus patitur violetiam a Deo. a. Actio, qua violente mouetur aliquod,non est illi suauis,quia fuauitas est sine resistentia; sed omnis actio Dei erga creaturam est suavis, quia Deus omnia attingit, & disponit sertiter,& suauiter ergo nulla actio, qua Deus mouet creaturam, est violenta. 3.Si actio dissormis ad cursitim naturalem, quem Deus dedit robus,ut fiant,& moueantur, csset cis violenta; sequeretur,quod actio,qtia Deus produxit res ii principio temporis,fuisset violenta: sed confestabsurdum; ergo & ant. b. seq. Aeli,qua Deus produxit res in principio temporis,est ditarmis actioni, qua Leus administrat res in temporis progressu; quia haec ita est, ut pcnissam platae naini cautur in semine, vi aqueo crescat humore, venon nisi,cum grandescunt, fructus producant; ut aues oriantur ex ouis;animalia per diuersa temporum spatia ad statum adolescant perfecta; illa velo ita fuit,ut sine semine, sine alimento, sine foetu, & sine tempore facta sint omnia in pers secta magnitudine; ergo si actio ditarmis acti
ni,qua Deus agit secundum cui sum usitatumia, quem dedit rebus,esset violeta, sequeretur acti neni, qua Deus produxit omnia in principio teporis, esse violentam. Prob.mi. Nulla maior a turditas reperiri potest, quam assercre actione , qua Deus creauit naturas rerum, & dedit rebus suos motus naturales eis conuenientes, de pr prios esse rebus violentam; nam actio violent non dat rebus naturain,aut motus, & inclinati nes naturales;aliter non esset violeta,quia quod dat vim passio,naturale, non violentum ei est. q.
Vbi non est resistentia ex parte passi, ibi non est violentia,ut dictum est in sep .ari; sed nulla cre tura potest resistere actioni Dei esticaciter volcti,& agent aliter non omnia,quae velle faceret;
492쪽
et go nulla creatura posset pati violentia a Deo
.Si creatura posset pati violentiam a Deo, maxime,quia Deus posset agere, ut agens particulare, contra inclinationem particularcm creaturae t afferunt Aduersa sed hoc est fallam; r pugnat enim Deo agere, ut agens particulare ,
elim si essentialiter agens uniuersalissimum ; sicut repugnat creaturae agere,ut agens uniuersia-
Iissinum, quia est essentialiter agens particulare; tum quia Deo ropugnat non agere sub ratione uniuersialissima entis, quia liaec est ratio formalis specificativa potentiae Dei; implicat autem qualibet potentiam agere extra sutam specificati illi formale;& ideo quantiis Deus producat re particularem, illam tamen producit sub ratione uniuersalissima entis; ergo creatura nequit pati violentiam a Deo.
inclinationem positivam, sed simplicem non repugnantiam ad fieri,quod Deo placet; ergo nulla est ratio adduicta. Resp.neg.ant; nam sicuti inclinatio natur2Iis est potentia,qua res subduntur actioni agentis naturalis, ita potentia Olbedientialis est inclinatio,qua subduntur agenti uniuersali. Plaeterea potentia obedientialis dicit non repugnantia uia ex parte passi; ergo actio respiciens potentiam obedientialem nequit eme violenta,quia violentum dicit repugnantiam,& resistentiam passi.5 Qustitur,an idem dicendum si do creatu-xis libere agentibus; an scilicet possint violetari a Deo in sitis actionibus liberis siue elicitis, si
saltem imperatis. 7 Prima sententia vult voluntatem in acti-hus eIicitis possis a Deo violentari. Da Angestus
8 Communis tamen sententia docet Deu non posse cogere voluntatem in actibus ab ipsa elicitis,bene tamen in actibus aliarum potentiarum ab ipsa imperatis. Ita Fund.Doct. in a. dis.
D. f. Ligaripotes homo inuitus, quia nolent potes ligari a torqueri inuitus quia nolens potes torquerit, occidi inuitus, quia nolens potest occidi 1,sed velle non potes inuitus;quia nolens non potes υeia D. Idem d et Argent.ibid. q. I. artia I Gibb. ubis..dub. Dict omnes nostri; ct communirer omnes alν .s Unica conci . Voluntas creata nequit cogi a Deo ad eliciendos suos actus, sed tantii tria potest cogi quantum ad actus imperatos aliarum potentiarum. Prob. I .pars cones.ex BeatissP.lib. s.de Cis. Dei c. io; ubi docet: Sunt igitur nostra voluntates,
, ipsa faciunt, quidquid volendo facimus, quod non sereros nollemus. Et inf. au' circa nullo mo
regitur. Ex quibus sic . Illud foliim dicitur cogi, quod non est principium intrinsecum illius motus,ad quc cogitur; sed voluntas creata est prim Uag. Frideric. Nic.Gauardi Tom. 3.
e Ium intrinsecum Horum actuum elicitorum; rgo voluntas creata nequit cogi quoad actus clicitos. Ma .constat; luia coactio, sicut violentia est a principio extrinseco pasta non conferente vim,seu non inquente in actione, sed potius resistente. Mi.etiam est clara; actus enim elicitus est ille,qui producitur ab ipsa voluntate.Tiim quia actus elicitus est iuxta internum impetum v luntatis; est enim pondus,quo voluntas sertur in
obiectum; sicut grauitas in lapide est podiis, quo
fertur ad cetrum:ergo nequit esse actus coactus,
qui est contra internum impetum; aliter impetus impetum faceret in se ipsum, quod retrii gnat; &sic grauitas possct impetum facere in seipsam,
io Cons i. Vel illi actus essent naturales, vel supernaturales Θ Si primum; ergo nequeunt
esse coacti; quia voluntas ad omnes actus naturales habet inclinationem naturalem. Si secundu in Ergo pariter nequeunt esse coacti; quia adactus supernaturales habet potentiam obedientialem; sicut autem per potentiam naturalem V Iunias active tendit in actus naturales,& per hoc nequit esse coacta, quia coactum active non elicit motum violentum, qui est tantum ab extrinseco; sic per potentiam obedientialem actuatam per gratiam active tendit in actus supernaturales;& per hoc excludit coactionem, quae nequit starc cum activo concursu subiecti. 11 Confa . Si voluntas posset cogi, maxime, quia possct clicere volitionem, quam nollet, aute colura; in hoc enim solum potest consistere coinactio ipsius voluntatis; nam si eliciat volitionem,
quam vult,aut e contra, non cogitur, sed voluntarie vult, ut patet; sed hoc repugnat,quia repugnat csse simul volentem,& nolentem idem obieetiim; aliter coiistitueretur nolens per voliti O-nem, Sc c contra; Ergo nequit cogi quoad actus elicito S. 11 Τandem omnis actus elicitus a voluntate est simpliciter voluntarius, quia est a principio intrinseco cum cognitione; ergo nequit esse simpliciter inuoluntarius; implicat enim idem simul esse simpliciter voluntarium, & inuolunt rium; ati pii actus coactus est simpliciter inuoluntarius ergo implicat actum clicitum a voluntate eme simpliciter coactum;& ideo voluntatem coissi quoad actus elicitos. 1 3 Diximus simpliciter voluntarium, O in
uoluntarium; hic enim loquimur de coactione simplis iter, non autem secudum quid mam quod voluntas possit c licere actum simpliciter Poluntarium,& secundum quid inuoluntarium; ut est
volitio mercatoris proiiciendi merces in mar ad saluandam vitam, non repugnat, ut ins viil
a Prob. a. pars concl. Aetiis aliarum potEtiarum non cliciuntur ab ipsa voluntate, sed tantum imperantur; sed quae imperatur ab uno, possunt impediit,ne fiant, ab alio potentiori; ergo
493쪽
volutas potin cogi quoad actus imperatos aliarum potentiarum. Tum quia voluntas damnat rum cogitur ad substinenda tormenta, quae nollet substinere ; 8e illa tormenta effectiuε sunt tantum ab extrinseco, & voluntas illa nollet pati; ergo potest cogi quoad passiones ab extrinseco allatas. Tu quia potest quis nolle pedes m uere ad aliquem locum;de tamen illuc potest per vim transferri ab aliquo maioribus viribus praedito;& sic de alijs.
Is obiic. raroni. I. pari. e cl. Magnus P. Aug.epis.1o . ad Dcinatum docet homines coingendos esse ad meliora;sed hoc non essetinis v luntas cogi posset quoad actus elicitos ἱ nam si nollet opera exteriora,ad quae cogeretur , notia haberet meritum,& sic non cogeretur ad meliora,quae nequeunt esse, nisi opera meritoria; ergo voluntas cogi potest quoad actus elicitos. Resp. P. docere homines cogi dejbere ad opera externa meliora , ut ex illis comuertatur vesuntas, & reducatur ad bonam fru-sem , non autem quod possit cogi quoad actus
tari,ut patet in amore beatifico; ergo potest e simam dum necessitaturait contra internum impetum liberum proprium voluntatis,& ideo coissitur. a. ranuis actus elicitus non sit contra imclinationem actualem voluntatis , est tame contra inclinationem habitualem , ut patet do peccato,quod est contra inclinationem habitualem amandi Deum; sed hoc sufficit ad coactione; ergo voluntas potest cogi. 3. Sequeretur, quod nec etiam inici lectus , & aliae potentiae cogi possent ad eliciendos suos actus,quilibet enim actus esset vitaliter a sua potentia. q. Potest Deus v luntatem inclinatam in odium inclinare in am rem; ergo faceret contra internum impetu illius i&ideo cogeret. Resp.ad I .neg. cons nam cogere importat actum non esse ab intrinseco necessitare autem
potest competere etiam aetiit ab intrinseco elicito . Ad prob. infert. dicitur impetum voluntatis esse in bonum;qubd autem sit liber),vel necessari dicit tantum modum impetus, qui erga summum bonum cst necessario,erga bonum particu- Iare admixtum malo est libere ; unde necessitas non opponitur impetui; sed modo impetus . Ada. dist.ma. Acius elicitus est contra inclinationεacitialem, vel habitualem partialem,& inadsquatam,cone sed neg.mi; nam ex eo, quod amor sit contra inclinationem inadaequatam,quam habet voluntas in odium; attamen amor non cogit vo Iuntatem.Est contra inclinationem actualem,vel habitualem adaequatam, neg. Ad g.dist.seq. Aliae potentiae non possent cogi quoad suos actus a soluth, vel per ordinem ad ipsas potentias,conc; unde aliae potentiae non cogntur, quanuis necessitentur; sed violentia infertur voluntati quatum ad actus illarum. Adq.dist.cons.eodem modo.
Faceret eontra internum impetum adaequatum,neseinadaequatum,concis
17 Inst. Manente actu odij in voluntate potest Deus simul infiindere amorem;quia contra ria in gradu remisse possunt esse simuliergo v luntas tunc pateretur violentiam. Resp.neg. ant; nam licti contraria positiva in gradu remisso possint esse simul in diuersis partibus eiusdem subiecti quantitatiue extensis non tamen in eodem subiecto indivisibili, ut est voluntas. Vel neg.considato enim,quod in eadevoluntate posset esse simul amcst, & odium eiusdem obiecti, neutrum esset illi violentum, quia voluntas est potentia inclinans ad utruque; sicut si grauitas, & leuitas essent simul in eodem coris pore,eide esset naturalis motus sursum, de deo sum; unde odium esset contra impetum inadae
18 Obijc.3. Potest dari actus inuoluntarius
ex ignorantia inuincibili antecedente, ut ins e so etiam violentus; nam actus inuoluntarius ex ignorantia antecedente est contra internum impetum , & ideo violentus , tum quia non magis pugnat inuoluntarium , quam violentum cum
Resp. dimant. Potest dari actus inuoluntarius secunditan omnem rationem , seu nullo modo procedens a voluntate;sicut est violentum, neg;secundum aliquam rationem tantum,volitus tamen secundum aliam;ut est actus inuesuntarius procedens ex ignorantia inuincibili, cone; actus cnim,quo quis occidit Patrem putans inuincibiliter esse hostem,vere elicitur a voluntate, qua uis non eliciatur,qua occisio Patris est ideo non est coactus, sed inuoluntatius. Sed de hoc instarn.
rq Obiic. .Deus potest insundere volunt ii odium eiusdemmet voluntatis; sed tale odium est contra naturalem inclinationem uoluntatis iergo potest illam cogere. Resp. neg. mi; nam odium non est,nisi dia malo; unde Deus potest infundere actum odij in voluntatem,ut malam per peccatum. uoluntas autem naturaliter inclinatur in figam a malo, &ideo in fugam sui ipsius cognitae,ut malae.
bet potentiam obedientialem respectu Dei, etiaquoad actus aliarum potentiarum; sta potentia , obedientialis sufficie ad euadendam uiolentiam; ergo nequit cogi etiam quoad actus aliarum po
Resp.dist.mi.Potentia obedientialis proxia me mota a Deo suscit ad euadendam uiolentia, cone; sed in hoc sensu neg.ma; supponitur enim voluntatem non moueri S Deo quoad actus aliarum potentiarum, sed potius moueri in oppositum; si enim moueretur, moueretur per actum suum a Deo causatum in illa, & sic non cogeretur.Potentia obedientialis remota, ne ART.
494쪽
eruntur aliquot quaesita. 1 crimeres 1 an uoluntas possit pati uiolε. tiam saltem in priuatione suOrimia
actuum;ut si Deus suspenderet suu concursum ad actum,in quem inclinat uoIuntas Resp. negative. Est coni. nosertim Gibb; An-ges; 6; AlmaimGre; m Montesim Salm;Sat;
Hurtad:Ouieri ct alios. Ratio est; quia iuoluntas nedum inclinat naturaliter in adium , sed etiam in priuationem illius , utrunque enim est in eius potestate secundum se praecise accepta,q uia naturaliter inclinat in utrunque. Hinc si Deus pri- Uaret uoIuntatem beati concursu ad amorem beatificum, uoluntas naturaliter quiesceret , &naturaliter subesset illi priuationi.Tum quia m-liuntas non inclinat in amorem beatum , nisi sub concursu Dei, hoc enim est de ratione cauis secundae;crgo illo subtracto non inclinaret . Tum quia omnis causa creata naturaliter habet,quod agat,ut mota a causa prima,& simul cum illa;ergo praecisa tali motione, & simultaneo concursu naturaliter non inclinat ad agere , sed est veluti quoddam instrumentum inanime sine spiritu illa mouente ad agendum.Tum quia voluntas habet potentiam obedientialem, qua subiicitur voluntati Dei; sed potentia obiaientialis suffcit ad
saluandam violentiam, visu. dictum est ι ergo voluntas nequit cogi a Deo etiam ad cessindum a suis actibus .a obiic.GM. Uolutas potest a Deo impediri,
ne exeat in acta beatificsi,ad quem no exitu ipsa non influeret, sed potitis resisteret ; ergo potest
violcntari. 2.Voluntas beati ita est determinata
ad amorem Dei ; sicut ignis ad eomburendum ;sed Deus suspendendo suum concursum debituigni inferret ei violentiam;ergo a pari . Resp.ad 1;quod voluntas secundum se prγcise accepta est potentia tantiim remotein radi-caliter inclinans in amorem beatificum,ad quem non inclinat proxim nisi per gratiam praeuiam,& simultaneam; unde ablata gratia praeuia, & simultanea actu non resisteret; sed proxime inclinaret in carentiam illius; quia secundum se sino vllo addito potest illo carere; unde negant. Adet. dicitur hune Auctorem sibi contradicere; nam dub. 2. docet creaturas non posse violentari a Dco ; quia in ipsis est potentia obedientialis adparendum Deo. Igitur sella est ma; quia volumias beati determinatur sollim per gratiam;secun-dtim se autem est indisserens ad utrunque; ignis autem secundum se est determinatus ad comburendum.Item falsa est mi; ut diximussuperius custodem nfra Gibb. .
tiam quoad suos actus, quos elicit simul, & imperat λ ut V. g. quando vult amare Deum super omnia;an possit violentari quoad amorem Dei Θ
nam In tantii m nequit pati violentiam in actibus tantum clicitis,non imperatis; in quan iam habet naturalem inclinationem, & eliciuntur ab ipsa voluntate; & in tantum nequit cogi quantum ad cessationem ab illis; in quantum voluntas est potentia secundtim se naturaliter potens ad hoc,&ad oppositum, scilicet ad actum,& ad oppositum illius; sed etiam est potentia habens naturalem inclinationem ad suos amas imperatos,& est secundum se ad illos, ac ad oppositum illorum;ergo cogi non potest. Tum quia naturaliter habet tendere sub concursu Dei; ergo si Deus non c5- currat ad illos imperandos, naturaliter inclinat in oppositum. Tum quia naturaliter agit, ut m tti& sic de reliquis.
possint esse violenti nedum voluntati, sed etiam ipsis potentijs,a quibus eliciuntur Resp. negative. Est contineto rum Gibb; apud quem Scot;Cvr;DuriMed;Sal; I; Im ct as . Ratio est. Illud est simpliciter violentum, quod est tantum a principio extrinseco nullo modo inquete principio intrinseco, quod per illos mouetur; sed illi actus essent a suis potentiis intrinsece, quae per illos mouerentur in sua obiecta aergo non essent violenti illis potentijs.s Dices. I. Quanuis illi actus essent a potentiis intrinsecis; attamen non es t a principio
intrinseco applicativo, nempe a voluntate, cui naturaliter subhciuntur; &essent contra inclinationem naturalem suarum potentiarum, quae inelinantur ad moueri a voluntate; ergo essent violenti etiam suis potentiis.
Resp; quod sicuti quia non essent a princia
pio intrinseco applicatiuo , cui naturaliter liubij-ciuntur, essient violenti illi principio, non enim essent ab illo principio; ita quia essent cliciti a suis potentiis intrinsecis, non cssent illis violenti; & sic suae potentiae nedum inclinantur ad moueri a uoluntate, sed etiam ad quoscunque actus, quos possunt elicere; imo magis inclinantur ad
suos actus, quam ad subijci voluntati maxime post rebellione facta per peccatu originale; hinc actus intellectus indeliberati, di motus sensuu sine aduertentia sunt naturales suis potentijs, qu uis non sint voluntaris,& ex imperio voluntatis. 6 Dices a.Denominatio violenti,& natur
lis pensanda est ex inclinatione sortiori; sed foristior est inclinatio, quam habent potentiae subditae imperio voluntatis,ad illi obediendum,quam
inclinatio naturalis ad sua obiecta; ergo actus violenti uoluntati essent etiam uiolenti ipsis potentijs. Prob. ma. Ideo creatura nequit cogi a Deo , quia potentia obedientialis est inclinatio sertior,quam naturalis; ergo denominatio violenti, & naturalis pensanda est ex inclination Ditiori. Prob. mi. Si aqua impediretur ab ascendendo ad impediendum vacuum; aut manus ad defensionem totius,pateretur violentiam, qiria inclinatio ad impediedum vacuum, acaddcfen
495쪽
dendum totum est ad bonima viiiiiersale ; sed inclinatio, quam habent potentiae ad obediendum voluntati,cst ad bonum uniuersale; ergo est fortior. Pi aeterea in appetitu scnsitivo possunt esse duo actus contrat is, virus cilicax, alicr inessicax ;videmus enim canem appetere cibum, & tamen nictii flagelli fugam capere ; ergo tunc patitur violentiam,quanuis actus fugae cliciatur ab ipso. Rcsp. neg. mai nam denominatio violenti
simpliciter petenda est ex eius definitione, quae est illius essentia, seu sorma; definitio autem cst non esse a principio intrinseco influente ; ergo quando est a principio intrinseco, non est violetum; qua auis pol si dici violentum secundum quid quatenus non e st iuxta dicii contra aliquam
inclinationem; non tamen est uiolentum simpliciter,quia non est contra omnem inclinationem,& infiixum. Ad prob. dicitur, quod sicut inclinatio simpliciter tollit violentiam simpliciter; ita maior inclinatim magis tollit violentiain; non tamen maior inclinatio facit illud, quod est iuxta minorem inclinationem, esse violentum; aliter Onan s mox us naturalcs creaturarum MIent ipsis violenti; quia in creaturis est potentia obedientialis ad motus oppositos, quae est sortior inclinatio; ita quan uis concedatur potentias habereniatorcm inclinationem ad obediendum voluntati,quam ad tendendum in sua obiecta; attamen non sequitur,quod tendentia in sua obiecta sit illis violenta, quia cst contra inclinationem volu eatis . Ad 2.n g. coni; quan uis enim actus fit minuatur ab appetitu c. bi; attamen non est civiolentus, scd naturalis, quia vere Uicitur intrinsece a cane. Est crgo minus spontaneus; sicut infdicemus de actu pro ij cientis merces in mare metu naufragis; qui minuitur a desiderio retinendi m rces,& cst inuollantarius secundum quid, non tamen est uiolentus simpliciter. Collig. ex dictis uiolentiam in natura intellectuali causare inuoluntariu simpliciter; nam violentia dicit esse tantum a principio extrinseco contra internum impetum voluntatis; lioc autem est inuoluntarium simpliciter,ut patet. 8 Dices. Virgo, quae violatur relattente voluntate,exterius tamen non resistente, qtiantiam potest, violentiam patitur; & tamen voluntarie violatur, quia peccat, & Omne peccatum est uoluntarium; ergo uiolentia non causat inuoluntalium simpliciter.
sistendo,quantum potest, censetur interpretati-ue velle uiolari;& ideo moraliter uolutarie vult;
quod suffcit ad tollendam uiolentiam.
metus causet inuoluntarium et 4 Etus ex Fund. Doct. lib. r .de Regimoli Princp. a. c. i. est passio appetitus
irascibilis,quae opponitur audacis; nam cum irascibilis sit circa malum, sicut concupiscibilis est
cirea bonum; si sit circa malum aggrediendo illud,est audaci.lisin autem circa malum fugiendo, est metus, seu ti inor. Et hoc consormiter ad Beatis. p. lib. 83. qq. q. 33; ubi agit de metu docens nullum metum esse,n, uturi, ct imminentis mali; necesse es autem, ut qui metuit aliquid, fugiat; quapropter subdit Fuis. Doct, quod metus ilia hoc distinguitur a tristitia, quae est mali praesentis, metus autem mali futuri.Igitur metus definitur passis irasibilis,qua fugimus malum futurum,e, imminys; quae definitio traditur a Phil. a.RGh. c. .ferh similibus verbis. a Duplex autem est in eius; alter cadens ilia constantem Virum; alter vero cadens in Virum inconstantem. Cadens in constantem virum est ille, tui adeo graui innititur motiuo,ut illi cedere non deroget constatiae, & fortitudini viri prudentis. Motiuum autem vel est ex parte metue iis, qui non leuiter, sed valde probabiliter iudiacat tale irraIum imminere ; vel ex parte obiecit incutientis metum ; victim minitans mesum potest,& solet illud exequi; & aliunde euitari no potest. Cadens in virum inconstantem est,qui leuibus, inanibus,& futilibus innititur coniecturis; de quo diciturn i 3. Trepidauerunt timore, ubi non erat timor His agimus de utroque. 3 Tandem motus dupliciter potest concurrere ad actum voluntatis, vel antecedenter i fluendo in illum; ut cum quis ex metu naufragii Pro ijcit merces in mare, quas nollet prothcere vcl concomitantes; ut Christus Dominus, & SS. Martyres subierunt mortem cum metu naturali ipsius mortis,quae omnibus est metuenda Metus primo modo minuit voluntarium, quia in illum influit; secundo modo non minuit, quia in illum non iniquit; unde voluntas cum metu concomi tante ita fortiter subit malum,ac si esset sine metu. Hic agimus sollim de metu antecedente. Vnica concl. Quae fiunt ex metu, sunt v luntaria simpliciter, & secundum quid inuolun
Prob. I .ex Reatiss. P. lib. de spiri, O ιθ.e. 3 I; ubi docet: Sisubtilius aduertamus, etiam, quod gusque inuisus facere cogitur,voluntate facit. Sed quia mauuti aliud deo inuisu hocs nolens fac re dicitur. Malo quippe aliquo facere compellitur, quod volens euisare,vel a se remouere,facis, quod cogitur. Nam si Ianta voluntas est, ut malit hoc nofacere, quam illud non pati, cogenti procul dubiore it, necfacitiae per hoc aeis,non quidem plena,ct libera voluntate sed tamen noabsacis, nisu tantate. Ex quo sic. Illi afictus,qui fiunt ex motu , vere fiunt a voluntate cum cognitione, imo libero,non quidem tanta voluntate,&libertate, quanta fierent,si nullus esset metus; ita enim fur, ut possent non fieri: quia posset quis potius mortem subire, quam illos facere ; nam prosiciens merces in mare posset potius naufragium subi
re,quam illas proiicere; sed illud, quod est a v
496쪽
limrate,& libertate, non quidem tanta, quantas esset, si non adesset talis conditio, est voluntariuiimpliciter, de siccundum quid inuolutarium; quia simpliciter est a voluntate impetum contrarium
agente, supponente tamen conatum contrarium; unde voluntas agens superando conatum coimtrarium magis, & sertitis agit, quam prout contrarid resistens; imo superando conatum agit effectum: resistendo autem non agit cffectum; quapropter dicitur, quod actio inuita plus habet de
volumaris,quam de inuolumario;ergo quae fiunt cx mctii,sunt simpliciter voluntaria, & inuoluntaria secundum quid .s Cons. Qu, fiunt ex metu, fiunt cuni quadam displicentia ita tamen, ut voluntas faciendi
superet voluntatem non faciendi;& ideo voluntas ficiendi est cilicax, voluntas vero non faciendi est inesticax; sed i IIud, quod voluntarie fit eff-caciter cum volim tale ineficaci illud non faci
di, est voluntarium simpliciter, & secunda quid
inuoliintarium; quia voluntarium simpliciter desumitur ab eo, quod habet esse a voluntate sitn-pliciter;& illud habet esse a volutate simpliciter, quod essicaciter ab illa fit i esse enim habetur ab efficientia principitan uoluntarium vero secunda quid desumitur ab eo, quod minuit voluntarium simpliciter; hoc autem est voluntas inefficax non non faciendi,quae efficit,ut voluntas non feratur
in actum voluntarium toto conatu, de tota complacentia hinc docet Beatiss. P. lib. 8.Con'. 8; s. Animus aliquando imperatAbi, ut velit, ct tamen non vult quia non plane imperat; quia non t
ius assurginergo optrae fiunt ex metu, simi voluntaria simpliciteride secundum quid inuoluntaria. 6 Explic magis. Quia Aerbius habet nigredinem corporis superantem albedinem; nigredo enim habet maius esse extensiue in corpore,qua albedo,quae reperitur sollim in una parte corporis, nempe in dentibus; ideo denominatur simpliciter niger,de albus secundum quid; illa enim albedo diminuit aliqualiter nigredinem, quia facie
nigredinem. non extendi ad omnem partem corporis;ergo quia illa,quae fiunt ex metu,quatenus cficacit cr fiunt, simpliciter habent este a volui tate;& quatenus fiunt cum voluntate non faciendi,ciscitur,ut voluntas non applicet se totam t to suo conatu ad illa facienda ; voluntas tame
ficiendi superat voluntatem non faciendi ; ideo sunt voluntaria simpliciter , & secundum quid
7 Vrgetur magis.Si una voluntas ossicaciter vellet de faceret aliquid, quod voluntas alterius hominis non vellet fieri ; tunc ille effectus dic
retur simpliciter voluntarius voluntati volenti, di facienti; ac 1 impliciter inuoluntarius respectuali crius voluntati, liinplicit ei nolentis; quia illa voluntas simpliciter nollet illimi effecthim : scd cadem voluntas potest velle, de nolle eundem effecit uni; cst enim potentia ad utrunque , ita thureia, ut ipsum velit eruaciter,& nolit ita cilicacib
ter,ut diximus de Fine art. 3. num. I 8c effectus quatenus cssicaciter fit, dicitur voluntarius sim pliciter, quatenus autem inessi citer est volitus,
dicitur inuoluntarius secunddin quid; quia tunc solum est inuoluntarius simpliciter, quando essi. eaciter fit ; ergo voluntas potest simul uelle aliquid uoluntarie simpliciter, & inuoluntarie se- . cundum quid. Atqui uoluntas clim vult aliquid ex metu,essicaciter illud villi,quia de facto illud facit; dc inescaciter illud non uult, quia non desistit a factione illius; ergo illud, luod fit ex metu,est uoluntarium simpliciter, de inuoluntariu:n secundum quid.
8 Collig.ex dictis metum non tollere tiolii tartu, sed illud latum inismerc; quia tiou obscii ratiotaliter usum rationis; sin te enim intellecta cognoscere utrunque oppositu in; nam proheiens merces in maie ex timore naufragii cognoscit amissionem mercium,& uitae saluationem. ν Obijc. I Si metus causaret inuoluntarium secundisin quid, sequeretur, quod obseruantiae legis ex metu gehennς esset inuoluntaria, c ideo mala,ac uitiosa; quod est contra Cone. Tridines.
tionum peccati excludere affectum peccati,& esse donum, ac impulsum Spiritus Sancti. Sic metus mortis in Christo Domino,& SS. martyribus effecisset, ut mortem imioluntario subjssient; &se habuissent cum uoluntate moriendi coniunctam uoluntatein non moriendi; sed hoc est fallain; ergo & ant.. Resp.omissis uariis modis dicendi Recentiorum neg. supp.m ι; nam obseruantra legis ex metu gehennae non est inuoluntaria secundu ria quid, sed simpliciter uoluntaria quia metiis ge-hetinae non hibet annexim nolitionem obib uantiae legis, etiam inessicaccm, imo habet catis re uolitionem eo, quia non Est conita actus curria voluntate peccandi; sicut metus naufragis ideo causat inuoluntari uin secundu n quid , quia est conitinctiis c u uoluntate inericaci terii indi merces. Ita metus mortis in Christo Domino, & SS. Martyribus non causit inuoluntarium secti aduquid; quia non est coni actus cum uoluntate nomoriendi;& ideo metus in Christo Domino non dicitur antecedens sed subsequens, vel cocoinitans uoluntatem absolutam moriendi; patet autem, quod inuoluntarium debet causiri a uolui tale habente impetum, seu inclinationem ad oppositi im illitis,quod fit, & quod dicitur inuoliintarium. Metus ergo tunc solii D caulatio a , luntaritim secundum quid, quando est coniunctas cum uoluntate faciendi oppositiim illius, quod fit; quod cum non coatingat in casibus allatis,
ideo non causat inuohintarium. io Itast. Implicat cundum actum esse uoluntarium, & inuolim tari una; nam ratio uolim tar iopponitur init ollantario; sic repugn.ituo in late
non faciendi est e simul cum uotiuitate faciendi; ergo trulla responsio. Resp.
497쪽
Rcs p. dist. I. pari. ant. Sectindii indiderias rationes,neg; secundum candem rationem, Onc; nam motus pio gressi rus, prout est a uiuente, est voluntarius,& naturalis;& ratione grauitatis est violentus; sic eadem actio, prout est a uoluntate,
est uolimtaria, di prout est cum displicentia, est inuoluntaria. Ad aliud dicitur uoluntate inefficacem non iaciendi nihil aliud esse , quam displicentiam , quam habet uoluntas in faciendo ; de ideo non esse actum formalem realiter distinctum a voluntate faciendi simili coniunctum cum illo in voluntate; implicat enim uoluntatem habere simul duos actus oppositos; sed esse actum virtualem, qui censetur durare i II voluntate ratione adius formalis, quem ante habebat,non faciendi illud, quod facit ex metu; patet enim displiccntiana, Jc complacentiam cO. iungi cum actionibus voluntatis .ii Obij c. a. Quod non est volitum ratione sui, sed solum ratione circunstantiae, non est uo-liintarium simpliciter; sed actio facta ex metu non est volita ratione sui, sed tantum ratione inausia gij; ergo metus causat inuoluntari unxosimpliciter. 2. Sicut se habet naturale ad naturam ; ita voluntarium ad voluntatem; sed quod repugnat naturae, non est naturale simpliciter. ergo quod repugnat voluntati, ut actio facta ex mctu,non est simpliciter voluntarium. Resp. ad I. neg. ma; nam licet quis velit furari centum aureos, quod non vellet,si essunt solum nonaginta nouem, non sequitur furtum centum aurcorum esse inuoluntarium simplicitcr . Praeterea dicitur naufragium non esse circunstantiam, sed obiectum mouens voluntatem ad pro ij ciendas merces in mare. Ad a. dist. ma. Quantum ad denominationem, conc; quantum ad determinationem, neg; nam quia natura est ad viuim determinata, ideo quod illi repugnat, non est naturale; at vero voluntas, quia est ad
oppositum, ideo quod illi repugnat secundiim
unam rationem, seu actum, potest esse voluntarium secundum aliam rationem.
42 Obij c. Metus leuis causat inuoluntari iam secundum quid; ergo metus grauis cadens in virum constantem causat inuoluntariu in simplicit r. Resp.ncg. consi inuoluntarium enim suscipit magis , & minus ; & ideo sicut metus leuis causat minus voluntarium secundum quid; ita grauis maius inuoluntarium.13 Objjc. . Quae fiunt ex metu cadente in virum constantem, non sunt valida, sed irrita, vestini professiones , matrimonia, alij que contractus , qui ccnsentur inualidi in utroque foro; ergo i io simi simpliciter voluntaria; quae cuim sunt
Resp. iacg. cons. Ad prob. inscrt. dicitur iblos contractus solos esse ualidos, qui sunt v li; litarij Iccundum omnem rationem,& sunt Omnino immuncs a coac ione, & metu. Hoc au-
tein vel est intelligendum de iure naturali, quia
est contra aequitatem naturalem , quod quis percipiat commodum ex iniquitate, vi , & fraude ; ut ex e. dudum de Usuris;Me. Sicut tuis de Simonia; vel de iure positivo,
ut constat ex e Locum Ictexe. Veniens de Sponsalibus; &ex titulo De ys, qua vi, metuo
eau fiunt. Promissiones autem ex timore illisse incussis ad faciendum aliquod, quod face
tenemur; & proniissiones factae Deo ex metii , ut in casu naufragij dcc; sinit ualidae, ut tenet comunissima sententia. 1 Obijc. Si actus diceretur inuoluntarii, quia non fiunt ex toto conatu uoluntatis,se queretur paucillimos actus esse uolutarios, quia paucilsimi fiunt in toto conatu; cons. cst falsum; ergo & ant.
Resp. actus fieri ex toto conatu intelligi dupliciter . I. Negati ue ita, ut neget conatum ad
oppositum; & in hoc sensu locuti sumusIbporius. 2. Positive ita, ut dicat totam intensionem actus, quam potest habere a uoluntato . Dist. igitur in a. Quia non fiunt ex toto conatu positive, conc. seq; sed non est ad rem; negatiue, ne g. multi enim sunt actus, qui fiunt lino displicentia, quan uis non fiant cum tota intensione
Is Qtiaeres; an metus grauis excuset a peccato ΘResp. non excusare; dummodo non perturbet rationem, & euertat penitus libertatem .
Ucrum tamen est, qηod in aliquibus casibus, in quibus potest esse metus grauis periculi vitae, lex, siue sit naturalis, siue positiva, tam Diuina, quam humana non obligat; non enim quis tenetur reddere gladium apud se depositum volenti illum occidere; quan uis lex naturae obliget ad reddendam rem alienam, aqua tamen
lege dispensamur per Epicheiam. Sic Israelita
expoliarunt m cte; de David I. Reg. 2I.
Comedit panem propositionis , ne fame periret aqui tamen erant laicis prohibitus iure Diuino a quod a sortiori dicendum est de iure humano.
Anconcupiscentia ea et, vel minuas inuolutarium
I Ictum est metum,qui spectat ad ir I stibilem,causare sollim inuolunt
rium secundum quid,& ideo solum minuere v lutitarium nunc quaerendum cst de altero appetitu sensitivo,qui est concupiscentia; nec restringimus dissicultatem ad aliquam passionem specialem fundatam in ipsa ; ut restrinximus ad soluin metu insep. arti sed loquimur de omni passione fundata in appetitu concupiscibili versante circa bonum sentibile; passiones autem principales spectantes ad concupiscibilem sunt sex,
ut doc et Fuis. Doct. De Rexim. Prine. lib. I. p. . e. I , scilicet amor, tum, desiderium, abominatio,
498쪽
deIectatio,& tristitia, quartim tres versantu IN Ca bonum,nempe amor, desiderium , & delectario.Diximus principales, quia dantur vltra istas etiam aliae ad istas redactae; ut habet ibid. c. 9. et Concupiscentia duplex est; alia antec dens, quae praeced it actum voluntatis, & concurrit ad illum,tanquam causa ill ius; ut clim viso ali-
qiro obiecto delectabili accenditur desideri uin, di inflammat voluntatem ad illud quaerendum. Alia consequens, quae subsequitur ad adium vo-Iuntatis,quae aliquando tanto seruore tendit ii aliquod obiectum,ut excitet passiones sensitivas ad tendendum in illud;& lichi passiones sic excitatae possint iterum mouere voluntatem ad tendendum scruentius in illud; attamen prout sic
mouent i sunt antecedentes respectu nouae tendentiae,non consequentes. fie loquimur de concupiscentia antecedete, quae sola est causa actionis voluntariae,quia concurrit ad illain, tanquam Principium motivum voluntatis; non autem di
Concupiscentia consequente, quae est effectus illius 3 Not.autem,quod aliud est minuere, vcI
augere voluntarium, de aliud causare inuoluntarium. Augere voluntarium est concurrcre, tanquam principium mouens,& instam ma os voluntatem ad tendendum intelasius in obiectum . &minuere est causare desectum in aliquo ex principijs concurrentibus ad actionem voluntariam, quae sunt intellectus,& voluntas. Augere autem,& minuere voluntarium potest intelligi vel dovolutario Iibero,vel de necessario. At vero causare inuoluntarium est facere, quod voluntas tc- dat cotra internum impetum; patet autem, quod augere,vel minuere voluntarium non est facere, quod voluntas tendat contra internum impetu,
sed solum quod magis, vel miniis voluntaric tedat; & ideo non est causare inuoluntarium, atque adeo minuere voluntarium est facere aliquomodo non volutarium negative, idest quod voluntas non adeo voluntarie tendat; non autem
contrarie, idest quhd voluntas tendat per impctum contraiium.
6 Prima sententia vult concupiscentiam causare aliquo modo inuoluntarium . Resertur ges.in Mor. ζ.3. Secunda sententia vult concupiscentiam antecedentem minuere voluntarium. Ita Vas
Lore; Montesin Conr; e, alν. 6 Tertia tandem sententia docet concupiscentiam non causare inuoluntarium per se, nec minuere volunt. iam imperfectum, imo potius illud augere, sed tam lim nai intere voluntarium , liberum. Plinium traditur a Funct. Doct.in a.dist.
pliciteroerfectrict imperfecti, primi autem motus scit altratis funi GoluitDry saltem imperfecte ;quod si motus appetitus seniatiui sunt volunta
es liberi arbitr=, nisi quod habet ration m , ct intellectum; quod ergo deuiat a ratione, demat a liabertate,er quia malum est quid a ratione aeuians, oportet, quod deuietὼ libertate. Harc sciatentia sic explicata a nullo videtur negabilis; unde put mus esse quaestionem de nomine, aequi uocantes in hoc nomine et luntarῆ. Idem docet noster Gob; omnes nostri Auctores ; Thomiserae, inter quos Gonet hic do. I .an 6; AueFq.7se I. I 3. Itactiam intelligendi sunt Auctores relati pro a. sen 7 Diximus autem concupiscentiam nyn causare inuoluntarium persemam , ut docce Fund. Doct.in Od.dis. 2 . q. Iarn. s. in e corp; potest continSere, ut aliquis ex concupiscentia velit fornicari; tamen propter conscientiae remorsum velit cum aliqua repugnatia, propter quam aliquid habeat in oluntatij; vertim hoc non cautatur per se a concupiscentia, quia potest etianis dari fornicatio sine tali remorsu. 8 Unica concl. Concupi sicentia auget volutarium imperseetum,quod est commune pueris ,& briatis; iniituit autem voluntarium persectum sue Iiberum, siue necessarii ini; non tamen causat per se inuoluntarium, qua nuis causet non voluntarium liberum . Prob. I.p. is concl. ex Beatiss. P. in V. II 8.cone. 8.verses finem docente: Sepe enim quid et dumsit. midemus, nec agimus, quia non delectat, ut agamus, ct concupiscimus,ut dete IN. Ex quo sic.Quo maior est delectatio,eo intensior est te- dentia voluntatis in obiectum ἱ sicut quo minor est delectatio,eo remissor est tendentia; sed co cupiiccntia auget delectationem voluntatis; ergo auget tendentiam voluntatis in obiecti im;atqui voluntarium consistit in actuali tendentia , voluntatis,quia consistit in ipsius actione, quae est tendentia ad obiectum ; ergo concupiscentia auget voluntarium. Prob. ma. Quo delectabilius est obiectum, eo intensilis fertur voluntas, hinc voluntas beata intensissime fertur,quia proponiatur ei obiectum summe delectabile clare visum; ergo quo maior cst deice alio, eo intensior est tendentia voluntatis; nam desectatio specificatur
ab obiecto deIectabili; & ideo quod dicitur de
illo, dicitur de ista. Prob. mi. Magis delectatur voluntas,quae delectatur in se ipsa, de in alijs potent ijs, quam illa, quae delectatur solum in se ipsa; quia delectando etiam in potent ijs extendit suam deleetationem etiam ad alias potentias; &ideo illa delectatio saltem extensiue est maior ;sed concupiscentia facit, ut voluntas delectetur in se ipsa,& in alijs potentijs; quia facit, ut volutas seratur in obieeiuna sensibile, quo delectatur
appetitus sensitiuus . ergo concupiscentia auget delcctationem voluntatis. Dices. Si hoc arg. valeret, concluderet animam be.iti separatam a corpore minus dele-ct.ui, quam coniunctam cum corporei sed hoc
499쪽
videtur salsurra; aliter non esici pellccte beat ergo nihil concitidit. Resp. animam si paratam minus dolectari extensue non intensive; quia cum fruatur bono iii finito, quod es omnis boni bonum ; ut loquitur Mariss Pi ideo nequit in corpore habere maiore delectationem inicia sitae; at vero hac obiecta
creata sensibilia, cum sint bona particularia, &determinata; habcnt bonitatem sciatibilcm , quae est distincta a bonitate intelligibili ; ergo apprehensa per in cilccitum, & per sensus misis delectant, quam apprehensa tantum per intullectum. Et ex hoc.
Io Prob. I. Eadem pars. Qia' magis aliquod obiectum apprehenditur bonum, eo sortitis voluntas sertur in illud; sed concti piscentia escit, ut obiectum scia sibile apprehendatur masis , ut
bonum; ergo concupiscentia tricit, ut voluntas hortius tendat in illud ; atqui voluntas non tendit fortius in aliquod obiectum , nisi per maloie
conatum,& impetum , & tendentia cum maiori conatu, & impetu habet magis de voluntario, quia est actio intensior voluntatis, & voluntariuconsistit in actione, atque actio intensior climagis voluntaria; ergo concupi lcentia auget volu
tarium. Prob. ma.Bonum non mouet voluntate,
nisi quatenus apprehensum , atquc adeo quia Deus clare apprehenditur a beatis, & obscure a nobis; ideo a beatis summe amatur, & a nobis i cmisse; ergo quo magis aliquod obiectum apprehenditur,ut bonum, co sertius voluntas tendit in illud. Prob. mi. Illud magis apprchcnditur, ut bonum,quod apprehenditur per intellcctum,& simul per sensus, quam illud , quod soluin ap-
prchenditur per intellectum ; nam cognitio scia-iitiua est magis cui dens, quia tenuit in rc mcxistentem,& prae semcm cognitio aut cin intellectilia non halici cuid ni iam, nis a seni bus, εmnu n syra cognitio in hoc flaru habeat ortum a sensu. scd coiicupiscentia cricit, ut obiectum rc praesentctur voluntati per sensus; ergo efficit, ut obicctum apprchendatur, ut magis bomim.Tum quia concupiscentia aliquando offuscat ratione,
eamque totaliter absorbet; nec sinit intellectum lepra sciata re illud voluntati sub ratione boni, &mali indifferenter; sed facit solum, ut repraesentet sub ratione boni; sed illud, quod repraesentatur sollina sub ratione boni, magis repraesentatur, ut bonum ; cluam illud , quod repraesentatur simul sub ratione boni, & mali; quia malum diminuit
bonum,cuius est priuatio; ergo concia piscenti magis repraesentat,ut bonum; de ideo fortius trahit voluntatem per illud bonum; quae propterea magis voluntarie tendit in illud . ii Ex hoc habetur probatio a. pari. conci . nam concupiscentia ita opprimit intellectum, ut non sinat eum reptae sentare obiectum voluntati
sub indifferentia ad bonum,& malum; sed hocc si diminuere voluntarium liberum; quia libertas sequitur ad liuellectum;& actio libera sequi-
tur ad cognitionem indifferentem ad bonum, de
malum,ac cum illa cominensuratur; & ideo quo cognitio intellectiis est minus indifferens, actio voluntatis est minus libera; quapropter motus primo primi non sunt Iiberi, quia sequuntur c gnitionem determinatam ad vir uni; unde dicitur intellectus radix libertatis, ergo concupiscentia
illud r. ad Cor. is . Abfrpta es mors victoria tua, ait: Concupisentia carnis sequentes duxit nos, posea retinentes traxit nos. Ex quo sic. Ducere , detrahere nolentem est minuere libertatem illius; quia etsi non auserat libertatem,quia ductus, det iactiis potest resistere;attamen vim in fieri liberistati, e dii iiiiiiiii vires illius ad tendendum in oppositiim; sed concupiscentia ducit, & trahit voltilitate in ; Ergo minuit Itbcrtatem in illius in
33 Cons. r. Concupiscentia minuit peccatum i quia peccatum ex passiosae est minoris grauitatis, quam illud,quod fit sine passione tentante,& trahentei ergo minuit rationem voluiuarii liberi; cirin cnim libertas sit conditio requisitae ad incritum,& dc meritum; ubi est maior libertas, ibi est maius demeritum; ergo c contra ubi
est minus demeritum, ibi est minor libertas. Quapropter N. Beatis P; er ex illo Fuis. Doct. saepe docent peccatum AngeIorum fuisse maius peccato Adae, quia in illis non sunt appetitus sensit illi,quibus in Adam, & in omni homine ligatur libertas & ideo in illis suit maior libertas , quaelion fuit ligata sensibus. Insuper docent peccatu Adae sitisse maius, quam peccata posteroru ; quia in flatii innocentiae habuit sensus perfecte subiectos ; in statu autem culpae sensus rebelles vir instrunt libertati. i Quod autem minuat etiam voluntarium persectum necessarium, eodem modo deducitur; nam voluntarium perfectum necessarium est capci fccta cognitione; ut patet de amore beatifico, de amore naturali, quo Angelus diligit seipsum; sed concupiscentia minuit cognitionem , ut patet ex dictis; ergo minuit voluntarium perfectum necessarium. Is Prob. 3. pars. Illud causat inuoluntarium secundum quid ,quod formalit et respicit malu , quod non vult voluntas : nam circa ma Ium datur nolitio, sicut volitio est circa bonum; sed co- cupiscentia secundum se non respicit malum, quia respicit formaliter bonum sensibile, a quo specificatur; & tantum per accidens respicit malum, scilicet ratione metus adiuncti, qui formali-liter respicit malum,a quo fugit; ergo concupi scentia secundum se non causat inuoluntarium , sed tantum per acciden S.I6 Cons. Concupiscentia secundum se respicit sormaliter solas voluptates sensiuales; imo tollit acerbitates ab obicctis, in quae fertur, ni illa timere,& sugere cogatur; hinc videmus cou-
500쪽
cupiscentes patienter sufferre omnia tormenta .ru poenalitates omnes subire absque metu imo illas amare, tanquam delectabiles utiliter, illas
enim concipiut,ut conducentes ad voluptatem, quam anhelanti amor enim concupiscentiae it supponit voluntatem, ut non relinquat eam alia
quid odisse, & ideo tollit omnem impetum e&tra seipsum; solum nanque odium est impetus
Contra amorem; ergo concupiscentia secundum se ipsam non causat inuoluntarium; inuolunt xium enim est contra internum impetum voluntatis .r7 Praeterea illud secundum se causat inuoluntarium, quod causat actum displicentem
voluntati; nam ideo metus naufragij causat io- uoluntarium, quia causat proiectionem mercisi,
quae displicet proijcienti; sed concupiscentia secundiim se non causat actum displicentem voluntati,causat enim actum amoris, qui mari inhilli placet ergo concupiscentia secundum se non
causat inuoluntarium. I 8 Gndem quod causet non voluntarium Iiberum, prob.ex eo, quod minuat voluntarium liberum; sed ex eo,quod minuat voluntarium li-rum,causat non voluntarium liberum; quia voluntarium Iiberum nequit minui,nisi per se uno oppositum priuatiuum,vel contrarium; non minuitur autem per oppositum contrarium, aliter minueretur νer inuoluntarium, quod ei contraxi ξ opponit utiquod tamen est falsum,ut dictum. est;ergo concupiscentia causat non voluntarium liberum. I9 Aduere.tamen , quM non causat nons voluntarium liberum simpliciterialiter actus c6eupiscentiae non esset puni bilis; quia solus actus liber est dignus praemio, vel poena; sed causat actum non voluntarium liberu secundum quid; quia ut docet BeatissP.Mis voluntas, ut domi-ma,habet libertatem domandi, & seaenandi concupiscentiam, ne exeat in suum actum; unde si exeat in actum,libere exit; quia liberε non impedituriergo remanet, quδd causet sollim non voluntarium liberum secundum quid, quia miantis est dignus poena peccans ex concupiscentia,quam peccans ex sola malitia voluntatis. ao obiic. I .coni. I. part.concl. In brutis noest voluntarium persectum; quia carent cognitione persecti; sed concupiscentia minuit cognitionem,ut dictum est; ergo minuit voluntarium Perfectum. 2. Peccata commissa ex maiori coii- cupiscentia sunt minoris grauitatis, non ob alia rationem,nisi quia sunt minus voluntaria ratione minoris cognitionis. 3.χod est cx concupiscemia,est minus a principio intrinseco;quia est etiam ab appetitu sensitivo trahente voluntatem. .C6cupiscentia minuit voluntari si libetu; ergo & necenrium; nam voluntarium liberum, di voluntarium necessarium sunt duae species voluntarij,vise; sed non potest augeri, vel minui disseretia, quin augeatur, vel minuatur ge--g.Frideriis.Nic. vardi rom.3.
hus; ergo eoncupis aentia minuit voluntarium. Resp. ad Iineystippulon enim dicimiis coricupiscentiam augere, voluntarium persectum,liis berum,uel necesiarium,sed tanttim voluntarium imperfectum commune pueris, & brutis minu re tamen voluntarium perfectum siue necessarium, siue liberum, &sic ad 3; procedunt enim de voluntario libero, quod nos concedimus. Ad .omissa responsione comuni dist. cons. Minhs voluntarium liberum, conc;imperseetum, neg.Ad prob.dicitur,quod licet liberum, de necestarium sint species voluntarii in communi, &non possit augeri species,nisi aucto genere, prout reperitur coiitractum ad illam speciem ; ait men falsum est, quod aiusta specie debeat augeri genus,prout contractum ad aliam speciem; quia potest augeri linea, quae est species quantitatis, di per consequens ipsa quantitas, prout contracta ad lineammon tamen ex hoc sequitur, quod debeat augeri quantitas,prout est in superficie , vel corpore;ita potest augeri voluntariu imperfectum,& voIuntatium in communi, prout est contractum ad voluntarium imperfectu,absquυeo,quod augeatur voluntarium persectu , quod
est altera species diuidens voluntarium, visi . 2I Obijc.2.coni. 3.particones. Concupiscε-tia causat displicentiam, & tristitiam; quia omne animal post coitum tristatur,ergo causat inuoluntarium; quia tristitia causat inuoluntarium.
Resp.dist.asit.Causat displicentiam, & tristitiam per se,neg;ratione fiditatis culpae, conc; nam per se causat voluptatem. Uel dicitur displicentiam,& tristitiam subsequi ad actum conis cupiscentis;& ideo ipsum non reddere inuolsit rium; quia causa causans inuoluntaria debet ipsum praecedere,n5 subsequi, ut supra dictum est. a a Quaeres an concupiscentia meuset a Peccato Resp.excusare secundum quid, idest a gr. uitate peccati,non autem simpliciter; quia volutas adiuta per gratiam potest illam fraenare, ursep.diximus.
An ignorantia cansiet inuoluntarium λ1 π Gnorantia, ut d ct Fuis. Doct. in et . dist. I a.q.2.art. ; triplex est alia antecedens,quae dicitur etiam inuincibilis, de ineulpabilis; & est illa, quae est quodammodo causa
scientia ergo;ex eo enim, quod ignorantia remoueat scientiam omnino a voluntate etiam adhibita quacunque diligentia possibili,quae scientia impediret simpliciter illum actum, dicitur illum
causare sicut enim si quis rei noueat trabem substinentem domum dicitur caulare ruina domus, ita ex eo, quod ignorantia remoucat a voluntatem cognitionem alicuius rei, quae impediret politionem illius, dicitur causare illam rem, ut