장음표시 사용
511쪽
proIem notitiae applicatiue, non eficienter producti urivi dictum est. 3 Quaeres r; an intellectias agensin pham lasmata materialia moueant voluntatem Res .intellectum agentem remotae mouere voluntatem,quatenus illustrat obiectum,vel speciem repraes tatium obieeti, quam transmittit
in intelle, tum possibilem,a quo postea proponitur voluntati. Phantasmata autem magis remoth mouent, quatenus assumuntur, ut instrument
Eleuata ab intellectu agente ad producendam speciem intelligibilem ; de quatenus ad praesentiam illorum species intelligibilis consortatur,&illustratur magis ad repraesentandam bonitatem obiecti; istae enim potentiae ita mirabiliter comnectuntur,ut una iuuet operationem alterius. r Dices eum Scot. Si phantasia a concurre rei ad mouendam voluntatem,ageret, ut causa
aequivoca,quia cst diuersae rationis; est enim comporale;de volutas spiritualis; sed conssest fillam; quia causa aequinoca est nobilior suo effectu; ergo falsum est anta Resp.dist. .Ageret,ut causa aequivoca in- frumentalis, coriae; sed in hoc sensu neg. mi; ut causa aequivoca principalis, neg. Is Quaeres a Ian volutas possi moueri absq; praecedente intellectus cognitionc Resp. negative. Est com. D. . apud in . his q.9 sp 3 3 .c. I .opinantem aliquando volu tatem se mouere ad bonum absque praeuia e gnitione; ct contino rum Argem. putantem Pr
habiliter hoc saltem de potentia Dei fieri posse. Prob.tamen ex BeatissP.Augai. rotae ina ti, eg; ubi filia hanc dissicestatem declarat docens , quod litat possimus amare scire ea , quae nescimus, ex quo videtur , quod voluntas possit serri in incognitum , attamen ille amornalcituro cognitione eorum,quam habemus in genere; ex qua procedimus ad illa dignoscenda inspecie; postea coraenudun. Fi- ὰ nouimus, si nota amari non posse . a. Prob. ex illo communissimo axiomate: Nibu molitum,quin praeogmtum3 .Ratione Voluntas est inclinatio essentialiter seques formam apprehensam, quia est inclinatio spiritualis;in hoc enim distin itur se aliter in i clinatione naturali , quae sequitur sermam naturalem,ve inclinatio lapidis deorsum , ergo esse tialiter supponit cognitionem,& ideo nec etiam diuinitus potest serri in incognitum; quia quae
sunt essentialia,nequeunt a Deo immutari. 16 obiectiones autem soluuntur eum eodem
B iis; quod non est necesse supponi cognitionem persectam, sed lassicere impersectam,& g
An voluntas moueatur ab an tu sen uo 1 π oquii nur de utroque appetitu, scitulo cet irascibili qui respicit bonum a duum; & concupiscibili, qui respicit bonum a
Iutε sumptum;vt habet Fund. Din. lib. r. deta
potest intelligi, quod appetitus moueat volu tatem,scilicet mediate mouendo intellectum, &mediante intellectu voluntatem; & immediate per seipsum mouendo ipsam voluntatem propter naturalem connexionem, quam habet cum illo. Inquiritur igitur, an, & quomodo appetitus senstiuus moueat voluntatem Θa Praeterea appetitum mouere voluntatem mediante cognitione intellectiva potest esse ita , ut inuariata cognitione aestimatiua, quae dicitur iudicium practicum sensitiuum varietur istum , iudicium rationis, & sic moueatur voluntas; aue posse voluntatem moueri per solum iudicium 1ensitiuum absque eo, quod praecedat iudicium rationis; ut volunt aliqui, quos suppreo nomia ne refert in .hie disp.37. q.p.c. a.Vel necessario
requiratur tam iudicium sensitiuum, quis inimiectivum λ; Unica eonet. Appetitus sensitiuus mouet
voluntatem tantum instrumentaliter indirectE; quatenus mouet phantasmata materialia, quae ab intellectu agente eleuantur instrumentaliter
ad producendam speciem intelligibilem , quae postea ab intellectu possibili praesentatur volum
tali,& causat in illa actum amoris, ut qualitas estialiquando autem mouet sub iudicio indisserenti rationis, ut in actibus deliberatis;aliquando vero magno impetu abserbente iudicium rationis , vein motibus primo primis.IIa nu.Doctan a se. 17.q.2 3rt. I.S ima septima Oia; ubi ait ex Phil.3.Eth. ι.e. 37. Aliquando unus apperitus --ι alium deIiberatiam, aliquando impetu. . Idem habet dist-3.q. a tartit; ubi docet , quod passio aliquando insurgit cum tanta violentia , ut m ueat voluntatem ad peccandum. Hanc concr. putamus communem; ut testatur nester Gibb. his disp.r3Aub.I. Prob. I x Am Rom. Video aliam legem sn membris meis repug nantem legi mentis mea , Oeaptiuantem me in lege pereati,qua es in membris meis.Super quod Maris . lib. I. ad Simpliciq. Gait: Sentit enim se seruum dominantis cupiasiusis, quae prohibetur, e e rem prohibebi regnostis, O tamen facis. Et paulo post. Profecto minor ad mali operandum concupisentia dominante, atquσfallente dulcedine pereati prohibiti ; qua is e parte notitia legis hu improbenta quibus Maiis tantum appetitus sensitiuus mouet voluntatem ad peccandum, in qu intum dulcedine peccati fallit mentem , ut persuadeat voluntati illud bonum deleelabile esse sequendum , qua is c gnoscat esse contra legem Desiexistentem in mente , ergo appetitus sensitiuus tantum instrumentaliter indirecte, mediante scilicet cogniti
ne mouet voluntatem. Proba nt. In tantum mcupiscentia mouet voluntatem ad peccandum sin quanitim ficit , ut mens non repraesentet d
terminate voluntati legem Dei, qua prohibeturpe
512쪽
peceatum, sed sub iudicio indisserenti rationis repraesentet illud esse delectabile,& ideo faciendum;& contra Iegem Dei,& ideo non faciendu; tunc enim voluntas, utpote domina, relinquit secundum,& sequitur primu , ut docet Fuiras. Doctrialiter si deletininate repraesentaret,ille actus non esset liber, & ideo non esset peccatum; ergo ilia tantum appetitus sensitiuus mouet voluntatem ad peccandum, in quantum dulcedine peccati fallit mentem, ut persuadeat voluntati illud bonum delectabile esse sequedum, quan uis cogninstat esse contra legem Dei existentem in mente. Prob.conLAppetitus sensitiuus nequit mou re intellectum, nisi praesentando ei phantasmata materialia, quae illustrata ab intellectu agento eleuantur instrumentaliter ad causandam specidim materialerii in intellectu ; a qua postea mouetur voluntas,ut dictum est insigptari; ergo tantuinstrumentaliter indirecte mouet voluntatem. s Cons. r. Voluntas essentialiter est appetiatus sequens sormam intellectualem spiritualem; in hoc enim distinguitur ab appetitu sensitivo, qui sequitur formam apprehensam sensitivam ἔforma autem spiritualis est indisserens ad hoc,&ad oppositum huius, quia est uniuersalis . noster enim intellectus intelligit per species uniuersa-Ies: quapropter talis serma repraesentatur voluntati sub indifferentia,quae est radix libertatis; sed appetitus sensitiuus non est forma intellectualis
spiritualis, nec apprehendit per species via ruersales,quiasentire es particularium,ut docet Phthsensus enim apprehendit per phantasmata mate-xialia, quae sunt affecta conditionibus indiuiduatibus; ergo appetitus sensitiuus nequit directe mouere voluntatem . & ideo tantii in instrumentaliter indirecte. 6 Conf. a. Voluntas non mouetur, nisi peractum causatum in ipsa a mouente ; quia motus voluntatis est actus ipsius, qui est tendentia ad obiectum, & tendentia est idem,ac motus; sed actus voluntatis non causatur, nisi ab obiecto, ut diximus art. a; ergo non causatur ab appctitusensitivo, nisi mediante phantasmate niateriali,
quod repraesentat obieetium sensibile; sed phantasina materiale directe agit instrumentaliter in
inrellectum,non autem in voluntatem,quia pharasma ordinatur directe ad intelligendum; omne enim repraesentativum spcetat directe ad potentiam cognoscitiuam ; ergo appetitus sensitiuus mouet tantum in directe voluntatem. 7 Prob. z.pars concl. Appetitus sensitiuus aliquando agit tanto impetu in intellectum, ut absorbeat penitus rectum iudicui ipsius; de ideo illum deteri niti et ad repraesentandum sbium bo- mim delectabile esse icquendum; aliquando v
ris Gon agit cum tanto tria perii,& ideo sinit intellectum cogitare etiam oppositum, de repraeSentare voluntati non essὸ facit ladum, quia csit cou-
Ira legem De eigo aliquando mouet iii b indiL
sensiti uiam mouere voluntatem deliberatione,&impetu;& dat exemplum de duplici rota fixa ilia
eodem stipite ι sed una rota mouet aliam immedia tu ; ergo quan uis appetitus sensitivus, prout mouens deliberati vh voluntatem,agat mediante intellectu;atrameli prout impetum ficit in illam, mouet immediat .
Resp. illum unum intelligi quod appetitus sensitiuus aliquando agit remisse ita, ut sinat intellectum proponere sub iudicio indifferenti rationis,& tunc voluntas deliberat; aliquando vcro agit cum tanto impetit, ut determinet ratione ad unum, & non sinat voluntatem deliberare .
Istum autem impetu potest appetitus sensitiuus facere in voluntatem modo, quo dictit in est; quia appetitus,& voluntas figuntur in eadem anima ;scut duae rotae in eodem stipite . Quod haec sit eius sententia colligitur ex dist. 26. Dicemus enim ; ubi inplicat, quod impetus facti in uoluntate sunt actus causati a Deo, &ab
y Obije. r. Experientia docet,qubd statim, ae passio insurgit in appetitu sensitivo, tangitur
voluntas, Sc coli istici imo ipsa voIuntas dat vim tali passioni; sed hari: repentina motio non vid tur posita fieri mediante intellectu; ergo fit i mediate. 2. Experimur, quod voluntas aliquat do diu tangitur a passione, & impugnatur adhue proponente intellectu contrarium esse faciendu; ergo tunc nequit moueri mediante intelle, tu, qui illam potius mouet in contrarium. Resp.ad I .mg.mi; potentiae enim spirituales, clim careant mole, non indigent tanto te pore,ut moueantur talis tamen motus non fit in
instanti; quia fit successione plurium operationa; quauuis videatur fieri in instanti, quia fit breui si
simo temporo Ad 1.neg.colas; quanuis enim intellectus consulat voluntatem contrarium e
faciendum ; attamen quia passio sensitiua urget intellectum,& mediante intellectu voluntatem, quod prouenit ex eo,quod voluntas non represserit efficaciter passionem; ideo volutas trahitur,& inclinatur potius ad obediendum passioni, quam rationi; intellectus tamen proponit utrunque faciendum ; quan uis consulat potius faciendum esse id ,quod est conforme rationi. io Obije. 3.Si appetitus sensitiuus non moueret voluntate, nisi mediante intellectu, sequeretur,quod non posset dari malitia in voluntate, nisi praecedaterior in intellectu; sed conssest falsum aliter non daretur peccatum ex malitia ; e go appetitus sensitiuus immediate iliouet volsitatem. 2. sequerctur habitum coiitinentiae cis ponendum in litici lectu ad restificalidum iudicium rationis, non in uoluntate, ut communiterponitur.
tat scientiam iii ιι niuer ili, di istiorantiam, scil
513쪽
Geitatem in particulari. Ad a.negassumpi;ideo enim continentia ponitur in uoluntate ι quia. quanuis intellectus proponat uoluntati aliquod obiectum sub ratione boni, de mali, attamen umluntas pro suo libito potest eligere illud , & p
test praecipere intellectui , ut cogitet tantum de honitate delectabili; & ideo ad fietnandam uolutatem ponitur in ipsa uirtus continentiae. xt Obije. Si appetitus sensitiuus moueret
voluntatem mediante intellectu , uoluntas semis per moueretur a iudicio erroneo deritiato a pastione in intellectu ; sed cons. est falsum; ergo
Resp. neg.sem quanuis enim passo moueat intellectum ad proponendum uoluntati bonum
delet ibile; attamen quando penitus non returbatur, & absorbetur ratio , tunc intellectus proponit uoluntati illud obiectum, quatenus desectabile,de quatenus prohibitum, & in hoc casu voluntas non mouetur a iudicio erroneo intellectus . Clim autem voluntas praecipit intellectui ,
ut cogitet sellim de delectabilitate, non autem de prohibitione ι & ex alia parte urget passio imflanimata;tunc excaecatur intellectus , & in illum derivat iudicium erroneum. I a Quaeresian quando passio excaecat intel- Iectum,perturbat,in euertit usum rationis,militas peccet Resp.afirmative; nam ut docet Fund.D Lmbifex Beati,fP. erat in libertate voluntatis r primere, & se nare passionem iuxta illud Gen. q.
Subtus te erit appetitus tuus, ct tu do aberis MIius; quod quia omittit facere,censetur libere coissentire passioni,& ideo peccare.
An voluntas moueatse ipsem λχ H Xplicandum est pri iis, quid sit volutatem sic mouere;ex hoe enim depe- det resolutio eorum, quae dicenda sunt. a Non loquimur autem He de motu , quo voluntas mouetur passiuE; sic enim mouetur ab obiecto,viIup. dictum est,sed loquimur de motu, quo actiuε se mouet; certum est enim secundum Fidem,ut habetur in Com.T M.fviarn.2;vesuntatem non se habere mere passii, , sed active ; &nos ibid. diximus voluntatem active producem stos adtus,ut sent actiones vitales. 3 Neque loquimur de motu amue sumpto, prout dicit simplicem tendentiam activam ilia obiectum; in hoc enim conueniunt omnes pot&tiae vitales,quae active tendunt per suos actus ilia sua obiecta. Sed loquimur de motu proprio linsius voluntatis, quo mouet se ipsam potius ad hoc, quam ad oppositum huius; qui motus co uenit soli voluntati, cui soli conuenit formaliter libertas; unde in hoe sensu ceterae potentiae non se molient.Explicandum igitur est, in quo consistat motus proprie competens soli voluntati, prout libera est s nam prout natura, se mouet, sicut aliae potentiae. Igitur. Voluntatem se mouere est determinaria secum potestate ad oppositum. Ita Fund. DORI.
moia. 3. q. I 6. Determinare autem se ad aIi quem actum cum potestate ad oppositum no . importat aliquem actum, seu entitatem actualε distinctam ab actu,seu ab entitate actus,ad quem se determinat; sed tantiim importat consensun ipsius voluntatis,seu non contradicentiam ipsius voluntatis ad illum actum eum dissensu, seu dosistentiam abaetii opposito; nam se determinareti ad aliquem actum eu positiuὸ tendere per illum actum in obiectum; tendere autem positiuE n quit esse simul cum non tendentia opposita quia opposita simul esse nequelit; unde D. by.apud
Fund.DοἱLdescribens determinationem,seu C sensum voluntatis explicat illum per non coir dicentiam ad illum, eum potestate tamen ad co- tradicendum aiens:Consentire es tacere, ei possis redarguere. Insuper tendentia in obiectum nodicit,nis ipsum actum, qui formaliter est ipsa tε-
dentia; ergo voluntatem se mouere est detem mnare se eum potestate ad oppositum,idEst cons tire uni sine contradictione, quae illi opponitur ,& cum desistentia ab opposito. s Cons. In hoc distinguitur actus necessa rius ab actu libero, qui conuenit soli voluntati ,
prout distinguitur ab alijs potenti js hecessirijs
quod actus necessarius ita est ad unum, ut non potuerit esse ad oppositum; actus vero liber ita est ad unum, ut potuerit esse ad oppositum ; de ideo potentia libera se mouens ad unam partem determinate con sequenter relinquit oppositum, quod nequit coniungere eum proposito, quod sequitur;sed actus, quo voluntas se mouet motu illi proprio,prout distinguitur a motu aliaru potentiarum,est liber; ergo actus,quo se mouet v luntas motu illi proprio, consstit ia determin tione ad unam partem cum relictione, seu des, stentia ab opposito. 6 Aduert. tamen, quod actus,quo se mouet voluntas, potest esse, vel positivus, vel imputa tiuus; & hoe dicitur propter omissionem volum
tariam; ut diximus q. I .de Voluntario.
7 Insuper desistentia ab actu potest esse vel
ab actu iam posito ita,ut supponatur voluntatem. in illo actu stetisse; vel ab actu,qui poterat poni utroque autem modo potest voluntas desistere ἀ& ad actu se mouere requiritur desistentia uno x vel altero modo disiunctive tamen, non conitiinctiuE.
8 Dices. Si voluntas se mouens determina rei se ipsam, actuaret se; quia aisus, s qui dete
minande ideo determinare est actuare; sed volutas non actuat se ipsim, quia actuatur ab obi cto; ergo se mouere non consistit in se determinare.a.Ait Fund.DoLLIaiasib. ubisi quod volutas desistendo ab actu opposito dat vim obiecto,ut ipsam actueti, & ideo actuat se saltem indirecte. Resp.
514쪽
tea minare producedo entitat m actus est actu. re, nc producendo nouam refercntiam entit
iis habitae ad aliquod obiectum determinate est actuare se,neg. Ad a.dicitur voluntatem desist do ab opposito dare vim obiecto, quatenus ei non resistit, sed sinit,ut agat tota sua virtute tria ipsammam qui non resistit contrario, sed sinit se trahi,dicitiar dare manus cotrario, ut trahat maiori vi;ita se habet voluntas;ut ex contextu Fiid. Doctoris colligitur , non autem dat vim obiecto positive influendo in illud vim tractivam ipsius voluntatis. His fun. 9 Quaeritur in praesenti, an voluntas liberula moueat nedum in media, quae sunt ad finem , sed etiam in ipsum finem io Non loquimul autem de ultimo fino, qui est summum bonum excludens omnem rationem mali ; nam de hoc satis diximus de Beat. q.a inrt. 7 ; nec de fine particulari includentorationem mali admixtam bonitati ; cum enim Gnis particularis sit finis intermedius , & finis intermedius habeat ueram rationem medii; ideo si uoluntas libere se movet in media, libeth etiam se movet finem intermedium. Quod autem finis particularis sit finis intermedius, colligitur exco,quod ordinatur in finem in uniuersum; nania quis appetit sanitatem,quia appetit esse felicem; fe licitas autem est bonum is seu in uniuersu. IGitur sermo est de fine in uniuei sum, quod estselicitas,utse,praescindens ab omni ratione mali. Quanuis aute plura dicta sint ιract. de vis nes t. a.S.2;attame maioris claritatis gratia ad forma redigenda sunt;de ut distinctius procedamus. ir Dupliciter potest voluntas se move ad finem. I.Quantlim ad specificationem ita, ut Proposito bono t e, ab intellectu possit in illunon tendere per modum prosecutionis, sed ab illo se auertere per modum fugae prosequeudo malum,quod opponitur bono. a. Quanthmadcxercitium ita, ut nunquam possit desistere ab rictu amoris boni,v c., sicut beati na quam possunt demere ab actu amoris summi boni semel habiti. Hie loquimur solum in primo sentu. I a Prima sententia vult voluntatem nedum libeia se mouere in media,sed etiam in finem,qui habet rationem boni,v0se Ita Stat:quem sequutiar omnes Scoti me asserentes voluntatem posta tendere in malum,ut malum.13 Nostra sententia docet voluntatem li- heia se solum mouere in media; in finem autem necessario tendere quant lim ad specificationem,
non quantum ad exercitium. Ita Fund. Doct. in
r Vnica concl. Voluntas non se mouet libere in finem, sed tantum in ea, quae sunt ad
Prob. r.eae Beatis P epi a.docente: Si vereb eati esse volumus,quod nolle nonpossismus.ct i numrris fe=e in locis docet amorem selicitatis, Ut A, esse in nobis a natura modo naturali,& determinato ut lib. II. de Trin.α3. in ρή ct de Natrier Grai.c. 6;O-hb. t o. confesse.a a; et 3; eral; O lib. .de civit. Deicia '; ubi ait: Nullus invenisur,qui nolit es elicem. Arguitur autem sic eum Fund. Doct.Voluntas tendit in finem, ut natura;&in media, ut libertas; ergo necessitatur a
fine quoad specificationem, & solum in media semovet libere. Prob.ant. Omnis natura,vi natura, est determinata ad aliquem finem; quia natura, ut natura,est ad unum determinata;hinc natur Die idem est,ac necessarium; sed voluntas est quindam natura; quia est quaedam res physice bona- ἔ& omnis res physice bona a Deo producta nat ra est; quapropter dicitur Deus Auctor naturae; quia omnis res a Deo producta est quaedam natura,clim a Deo nata sit; ci So natura,vi natura- ,
est determinata ad aliquem finem;& ideo tendit in finem,ut natura,non ut libertas, quia libertas habet indifferentiam ad tendendum in hoc,& in
oppositum huius; natura autem est ad unum determinata.In media aute tendit, ut libertas; quia ita eligit unum,ut aliud relinquat,& E contra. is Cons. ex eod. Fund. Doct. di'27. an.6.dub. igat.υbis. Finis ultimus in uniuersum in ponitur voluntati ,ut vuus, idest sub una, de prae- eis a ratione boni; media vero proponuntur voluntati,ut plura, quarum aliqua videntur bona, quatenus conducunt ad cosecutionem finis; alia vero videtur mala,quatenus auertunt a fine; sed in illud, quod est determinatum ad unum, volutas tendit, ut iratura sic enim natura definitur; dein illud,quod est indifferens ad plura, voluntas tendit,ut libertas; quia libertas a necessitate doqua hic loquimur, est ad hoc, & ad oppositum huius, de ideo ad plura, seu ad plures actiones
oppositas crgo voluntas tendit in fineo, ut na-mra, in media,ut libertas;& ideo libere se mouet tanti im in media,non in finem. I 6 Urgetur magis. Una,de eadem simplicissim.i ratio obiectiva nequit specificare amis o positos, ut v. g. ratio disgregativa visus nequit specificare nigredinem,& albedinem, quae contrarie opponuntur; sed libertas essentialiter est circa obiectum, quod potest specificare duos actus contrarid oppositos;quia potest specificare actum volitionis,& actum nolitionis;ergo libertas nequit esse circa obiectum habens unani, id eandem sinplicissimam rationem obiectivam , Iatqui bonum , ut sic , habet unam , ct e. n-dem rationem formalem simplicissimam obiectivam; quia habet praecisε rationem boni sine ulla ratione mali; ergo non potest specificare libertatem, quae essentialiter introluit duos aestus
515쪽
specifice oppositos. a. patet. aliter essentiae reruconsiste rei in oppositione; di ideo essent amphi-bit,& nulla de eis posset haberi deterini nata ueritas,certiti idoin scientia. Mi .etiam csistat; quia libertas essetitialiter est ad hoc , & oppositum huius,& ideo est ad actus oppositos. Media aute, quia sunt plura,plures etiam habent rationes; &ideo possunt plures actus specificare, ac esse obiectum libertatis.
lat. Ex Phil. 3. Eth .habetur: mlibet de neces re vult esse beatus ; quia nullus multi miser; sed beatitudo,de qua loquiturPibi est deatitudo
naturalis in uniuersum; quia non agnouit beatitudinem supernaturalem; ergo quilibet necessario tendit in beatitudinem in uniuersum; atqui haec est finis ultimis; crgo voluntas non se mouet liberi in finem ultimum . I 8 Pi ob. 3. Dase habeIsinis in practicis Leus principium inspeculaIiuis. ut habet Phil. r. de
ctus necessario assumitur principiis; quia principi uni illa,qua is nullo negari possitint ό ergo voluntas necessario icndit in finem ita, ut non possit non tendere; & ideo non se movet libere tria
finem εiς Dices ex Sco .in I. dist. I. q.q.s. Pro opinione paritatem non valere; aliter sicuti inteli
eius necessatio assentitur coclusonibus propter principia, ita voluntas necessario eligeret media propicr finem, sic voluntas nec etiam in media
Resp. Fund. Doct. ibid. conclusiones deter minate,& necessario contineri in principiis;quia intellectus intelligit res, ut sunt in se ipso;& quia in ipso no sunt, nisi prout uniuersales, & uniuersalia sunt necessaria; sicut particularia sunt contingentia; ideo intellestiis cogitur ad assentiendum conclusionibusi quia sunt necessariae, & determinatae in suis principijs at vero voluntas,cli appetat res, prout sunt in se ipsis; quia intellectus trahis res adse, O voluntas trahitur a rebus; intellectus autem in se ipsis est potentia uniuersalis & res in se ipsis sunt particulares, & continis
gentes; contingentia autem non oritur necessario ex principio necessario; ideo voluntas liberε tendit in media,& necessario in finem. Igitur intellectus necessitatur ad assentiendum conclusi sionibus; quia conclusiones determinantur ad unicam vcrit/tem a principiis ; inducunt enim hecessitatem,prout sunt in intellectu, quia inducunt uniuersalitatem,ratione cuius inseruntur; at vero voluntas non necessitatur ad media; quia media non determinantur a fine; nam potio conducens ad sanitatem habet rationem utilis, &prosequibilis; di habet etiam coniunctam rati
nem amaritudinis,a qua voluntas potest se aue ter inciri enim trahuntur ad voluntatem, quaia
solii in possent lumere uniuersalitatem, sed eliguntur in se ipsi,. iu se ipsis autem habent conis
ditiones indiuiduantes , quae sunt contingentes,& ideo ad oppositiam. o Prob. .Circa finem est quies; quia habito et cessat motus; be circa media est motus; quia
per illa movemur ad finem; ergo uoluntas ne
quit se mouere ad finem; nam illii diad quod uoluntas potest se libere mouere, debet esse mobile; & ideo debet esse subiectum receptiuum motus; finis autem nequit esse mobilis; quia in ipso non esset quies; ergo debet esse immobilis; sed
omne immobile est necessarium; sicut omne m bile est contingens; ergo finis nequii csse obiectum actus liberi,seu contingentis. 2 r Tandem. Potentia specificatur ab actu ,& actus ab obiecto; ergo potentia nequit liberhse mouere per actum liberum ad obicetum omnino necessarium; nam sicut obiectum contingεs nequit specificare actum necessarium:ita obiecta necessarium nequit specificare actum liberum; sed ultimus finis in uniuersiim est obiectum n eis cessarium; quia proponitur uoluntati sub dete minata ratione bonitatis; nam proponitur absq; ulla malitia; neque proponitur, ut indifferens ad bonitatem, de malitiam; ergo nequit specificare libertatem indisserentiae,de qua loquimurὲ quae propterea nequit ad illum se mouere. Vid. de
dia obijc. I. Potest uoluntas uelle sanitate, ut possit fortitis inseruire Deo; & nolle sanitate; quatenus est inductiva hominis in peccatum. ; sed sanitas est finis; ergo potest libere mouere se in finem. Resp. dist. mi. Sanitas est finis intermedius habens rationem boni, & mali, conc; finis ulti
a 3 Obij c. a. Stat. Voluntas non habet liberistatem ab intellectu; ipse enim est formaliter libera,& ab ipsa Iibertatem participant omnes aliae potentiae; ergo qua nuis intellectus proponat uoluntati selicitatem,ut ocitant lim sub ratione h ni; attamen uoluntas labe rh tendit in illam. a. Adius inteIlectus est in potestate volutatis; quia subditur illius imperio; ergo multo magis actus voluntatis cst in potestate ipsius voluntatis; sed ex eo, quod actus intellectus sit in potestate voluntatis,voluntas Iibere ad illum se mouet; nam libertas consistit in esse in potestaxe voluntatis
ergo ex eo, quod actus voluntatis erga fesicitatem in communi sit in potestate voluntatis, v luntas liberε se mouet ad illum. Resp. ad I .neg. cons quanuis enim voluntas non habeat libertatem ab intellectu; quia tamen est potentia essentialiter sequens intellectu; nam nibit volitum, quin praeognitum , ideo nequit ferri in utranque partem, nisi utraque pars sibi. praesentetur ab intellectu ; ergo si proponatur tantum una pars, in unam tantum determia nate potest ferri; secus tenderet in aliam non cognitam; de sic tenderet in incognitum. Ita ad a. dicitur,quod est in potestate voluntatis ponere,
516쪽
vel non ponere actum circa aliquod obiectiim, si tamen praelapponatur cognitio obiecti secunda tranque rationem,ob quam poni, vel non poni potest,hoc nanque importat essentialiter volu tas,quae est appetitus essentialiter sequens formam apprehensam. a obiic.3.idem.Agens necessarium neees.sario remouet prohibens,si potest sicut enim n cessario ponit effectum;ita remouet illud, quod repugnat essestiti; sed voluntas non remouet ne cessario non considerationem ultimi finis , quae sola potest impedire amorem illius; n6 enim n cessitat intellectum ad semper considerandum, ultimum finem; eigo non amat necessario vitimum finem. a. Quod mouetur necessario ad aliquod, ab illo nequit diuelli,nisi violente , ut patet de lapide,qui sollim violente avellitur a loco deorsum;sed voluntas libeth se avellit ab ultimo fine in uniuersum; ergo non mouetur in illum necessariis,sed liberε.
Re .ad i. dist.ma. Agens necessarium necessitate specificationis, di exercit si,conta tunc enim debet remouere omne inmediens actuat exercitium actus. Agens necessario necessitate tantum specificationis, non exercit ij, neg; na mutunc debet solum essicere,ut potentia non possit tendere in oppositum; non autem quod no possit ipsum actum non conseruare; sic enim ageret necessario necessitate exercith. Eodem modo ad a. a s obite. .Voluntas,& natura habent modos agendi oppositos , quorum vvus non r ducitur in alium, nec ambo in tertium; quia natura operatur ad unum determinata ab alio; v luntas vero determinat sei ergo sicut natura nequit operari se determinando; ita voluntas nequit agere,ut determinata ad unum a.Eadem est
Potetiaiquae fertur in finem,de media; sed in media fertur liberE;ergo & in finem. Respmeg.supp. ma; nam eadem voluntas habet rationem potentiq;& quia est quedam res, habet etiam rationem naturae, ut dictuin est;vnde voluntas, & natura in eodem subiecto non diuidunt res, sed rationes diuersas eiusdem rei. Ad a.dissima.Eadem est potentia, quae sertur in fine, ει media secundum diuersam rationem,conc; sica dem intellectus sertur in principia naturalitersne discursu,& in conclusiones cum discursu; cundlim eandem rationem,neg;8t ideo voluntas sertur in finem necessario, di libere in media .
An voluntasse moueat ad primum velle a Vplex est primum velle ipsius ho-
minis:aliud est primum simpliciterita; ut ante illud nullum aliud penitus homo h buerit;sc est velle,quod elicit homo primo perueniens ad usum rationis.Aliud est primum tantum secundum quiddcilicet in aliquo particulari negotio,qui, d potest suscipere homo post usu Mag.Frideris.Ni Duardi rom.3.
rationis; quod licΘt supponat primum velle habitum in principio usus rationis, imo supponat multas.volitiones habitas circa alia negotia; a tamen est primum velle in illo negotio; ut cimo homo incipit cogitare de bello, primum vello, quo se determinat ad volendum bellum, dicitur primum in negotio belli. a Prima sententia opinatur voluntatem moueri a Deo nedum quoad velle,qtiod est primum simpliciter in tota vita,sed etiam quoil est primum in quolibet particulari negotio. Ita plures ex omisis, ut restatur noser Gibb; qui illos sequitur bie disp. I 3. dub. 2, Lorea hic disp. Iq; AueF. qu. 9.se P. I Ity ; apud quem Mericta*.3 Secunda sententia vult voluntatem moueri a Deo solum quoad velle simpliciter primum in tota vita; quoad primum autem in aliquo particulari negotio , si sit bonum moueri a Deo,si autem sit malum,non moueri a Deo , sed a se ipsa. Ita Gonra hic disp. Martia,qui nullum pro sita sententia refert Auctorem.Idein videtur docere in .hic g. 9inrt.6 disp.39. . 2 cyam tamen c.3.u. I I. xplicat, quod voluntas in primo velle cuiuslibet negotij non dicitur mouere se, quia non vult per aliquam volitionem praeuiam, sicut cima eligit media dicitur illa velle pervolitionε finis.Tribuitur etiam Funct.Doct.in a.dis.3φ.3. q. I.art.2;sed falso,ut inf Tertia tandem sententia docet,qubd licte voluntas creata non se mouerit ad primum actu volitionis productum a Deo simul cum ipsa in primo instanti creationis; attamen potest se m uere ad omnes alios actus, siue cum primo per uenit ad usum rationis; siue cum incipit aliquod negotium particulare. Ita Fund.Din.υbis docens; quod prima intellectio, & prima volitio, quam habuerut Angeli.& Adamsuerunt eis naturales,quia Deus illas in eis creauit; ademite cum illis natae sunt non miniis, ac eorum natura, attamen quia intellectus eorum poterat se postea conuertere super alias species rerum,& e rum voluntas illas res velle, vel nolle; ideo aliae volitiones subsequentes ad primam fuerunt Iiberae; inquit ergo ibid S. Ad primum ergo: auia ergo boe non habuit Ue,nec ad hoc se 'sem mouit, non potuit tu hoc in esse peccatum ct S. Tota ergo: Illam tamen intellemonem primam non ex intemtione voluntatis oed ex unionesub amia Angeli ad intellectum intelligimusfactam esse ier ex hoc consecuta es complacentia secundum talem intellectionem; qua complacentissubseeutapotuit Angelasse mouere ad aliud, sicut voluit; ct arι.3 seq. In prima ergo intellectione Angelus non peccauit; er postea quia ex Me super aliquid aliudspecialiarer se conuertit iuud inordinau appetendo,ideo tuo peccauit.Ex quibus manifeste constat, μω. D
riorem expresse docere voluntatem creatainosiipposito usu rationis indifferentis sbium ad iIIam volitionem i.on se mouere libere,quae simul
517쪽
ereata est cum ipsa de ideo ad omnes alias subsequentes etiam disparatas pertinentes ad diuersum negotium patet enim intellectum Angel rum,& Ada potuisse se conuertere ad species distaratas pertinentes ad diuersa negotia ) libere semouis . Ex hoc patet perperam ei tribui s
cundam sententiam .Hanc sententiam sequuntur omnes DD. allati paucis exceptis qu.9. de Ang. quoad a. partem,de qua hic est qua stio,Moceu uis ibid.cit.n. .s Ad tollendam confia fionem not. nos bιe non loqui de motu,quo passuε mouetur volumias ab agente in illa producente actum,ut qualitas est ; patet enim in hoc sensu voluntatem ad nullum actiim se mouere libere ; quia nullum actum,ut qualitas est, potest producere in se ipsa, sed tantum passive ad illum se habet , libertas autem sollim importatur peractiuε agere. L quimur ergo de motu, quo voluntas iam actuata efficienter ab obiecto , vel agente extrinseco libere se movet producedo eunde actum,ut amovitalis est,qua tendit in obiectum. In prima ergo
rerum conditione voluntas creata non se mouit ad primam volitionem, neque ut qualitas erat, neque ut actio vitalis ; quia voluntas condita fuit a Deo reista,& bona; ut habetur Gen. I.Vidit cuncta,qua fecerat,= erans vaede bona.Cum autem rectitudo voluntatis consistat in actione , qua vitaliter tendit in obiectum bonum ; ideo voluntas fuit creata nedum cum a tu , ut qualitas, sed etiam cum actu,ut actio uitalis erat. At uero ex Scripturis non habetur uoluntatem honi in is,ctim primo peruenit ad usum rationis,uel cum prinio applic.it ad diuersum negotium, a Deo reclam formari,& bonant; quia in primo instanti usus rationis, & cum applicat ad diuersum negotium, potest sequi obiectum malum,& p
care ideo non est eadem ratio,nec eodem modo
philosophandum cst de uoluntate in utroqueto
o Praeterea notiquω cum in omni actione, qua .uolumus aliquod bonum particulare, inci datur uolitio boni in uniuersu, quia ratio boni,vit sciest ratio sormalis uolendi tale bonum, sicut ratio ueri,ut 2,est ratio intelligendi tale iter limparticulare, quapropter in omni uolitione semper intendimus ultimum sincm, ut diximus de
vis n. art. a. S. 1, cumque uolimias ad ultimum
finem non se moueat litare,sed necessario, ut dictum est insupaan; ratio autem volendi bonum , ut se,cst prior ratione uolendi tale bonum, climst ratio, propter quam uolumus tale nutria ἔideo si confideretur uolitio , prout sertur in bonum,mste,non est libere a uoluntate,quia illam non praecedit alia uolitio,nec etiam uirtualis, &in hoc sensu Fud. Doct;9 D.Tho. hic art.6.ad 3.
cum D. AU. asserunt primam uolitione in non e se liberam. At uero si consideretur,quatenus terminatur ad tale bonum , quia supponit virtualiter se ipsam,ut est uolitio boni,etus c, ideo est li-
herὸ a uoluntate. Hoc maxime notandum est. 7 Vnica concl. Voluntas ad omnem volitionem,quae simul cum ipsa concreata non est, de supponit usum rationis indisserentis; & prout actio vitalis est,libere se mouet , siue sit prima volitio usus rationis, siue sit prima alicuius negotij. Diximus, Maesupponis usum rationis indifferentis propter motus primo primos,quq ex defeetii indifferentiae rationis non sunt Iibek a v
minibus esse peceata, quae committuntur non necessitate,sed υoluntate, quae tantummodo peccata
fori, quod saepe repetit, & est cristrina eius communissi ma. Ex quo sic. Ad illam volitionem Iib th se mouet voluntas,quae potest esse peccatum, quia peccatum non est peccatum, nisi sit volu tarium liberum, libertas enim essetialiter requiritur ad peccatum; sed prima volitio usus rati nis,& qua incipitur aliquid negotium,potest ense peccatum; quia puer perueniens ad usum rationis potest peccare;& quis potest incipere nouiter cogitare de idololatrando; ergo voluntas libere se mouet ad primam volitionem usus rationis,& negotij nouiter voliti. 8 Cons. i. Datur praeceptum obligans puerum ad se couertendum in Deum saltem,ri Auctorem naturalem, in primo instanti usiis rati nis, ut docet Thomistae, prout videri potest apud Gonet de Reprobatio. s. an. s. g.Di sed soliis actus liber, ad quem libere se mouet voluntas, radit sub praecepto; illa enim solum praecipiuntur,quae possunt fieri,& non fieri ; frustra nanque daretur praeceptum de eo,quod non potest non esse; e go ad primam volitionem usus rationis uoluntas libere se mouet etiam ex doctrina Ttimustata;& ideo multo magis ad prima volitionem est rius negotii nouiter uoliti. V Conta Si ad primam uolitionem usus rutionis voluntas liberὸ non se moueret, maximει quia primus adtiis naturae producitur ab Aucto re naistrae in ipsa natura ; sed hoc solum velificatur de inclinatione uniuersali in bonum , infle a Deus enim, ut Auctor uniuertiis , dedit rebus inclinationem uniuersalem in bonum; ut docet D.No. Gise D ad primam uolitionem usus rationis,quatenus tendit circa bonum particulare, libere se movit voluntas.
I o Prob. I . Applicatio ad primam cogniti nem usus rationis, vel noui nego iij potest esse peccatum; quia in primo usu rationis potest praesentari voluntati obiectum peccaminosum; &nouum negotium, cui incumbit voluntas, potest esse malum moraliter; sed applicatio ad peceatuncquit csse a Deo; quan uis enim entitas substrata peccato physice producatur a Deo, ut ab Auctore naturae uniuersalissivi agente; attamen d terminatio voluntatis ad obiectum malum, qua
voluntas per illam entitatem physice accepta
518쪽
determinate se applicat malitiae morali, neqvitcsse a Deo; aliter Deus esset Auctor peccati; ergo est a voluntate creata libere ad illam se mouen. temam si aliqua esset ratio,ob quam voluntas libere non se moueret ad illam applicatione iris , maximE,quia deficeret usus rationis, seu indifferentia iudicis,ut contingit in motibus primo primis;sed hoc est falsu; quia in primi volitione primi usus rationis ia supponitur pet sectus usus rationis, seu indifferetia iudicij; & negotiu nouiter propositum ab intellectu potest esse quoque sub indifferentia iudicij intellectus enim supponitur
expeditus ad cognoscendam rationem boni, lemali existentem in nouo negotio; non enim hac cognitionem habet a voluntate praecedente, sed ex se ipso,& ex sua naturai ergo volutas in viro. que casu potest libere se mouere ad primam c gnitionem .Ex quo sic urgetur.Ad hoc, ut uolumias libere se moueat ad aliquod obiectu, sulficit, quod illud praesentetur ab intelle, tu sub indis
rentia rationis; di aliunde nulla sit coactio in ipsa voluntate; nam uoluntas de se est potentia libera potens libere se mouere in obiectum habens admixtam rationem boni, & mali; sollim enim necessitatur ab obiecto purri & ssime bono ad prosecutionem, sicut ab obiecto pure, de summe malo necessitatur ad iugam ; sed in primo usu rati nis, & in nouo negotio potest intellectus repraesentare obiectum habens admixtam rationem boniae mali sub indisserentia rationis; supponi in Iur enim perfectus usiis rationis ἱ ergo uoluntas potest libere ad illud se mouere. II Tandem. Ideo uoluntas creata in primo vitanti suae creationis non potuit peccare,qui in primo instanti a Deo fuit creata recta rectitudine morali; fuit enim creata eum casso amore,cthona voluntate;ut docet BeatifP ib. r a.de Ciuit. Dei .s; ct de Corio Grata. Ita, sed in primo usurationis, di in nouo negotio non creatur a Deo voluntas cum bona voluntate, idest volitionω ; supponitur enim iam creata,neque adest ullum fundamentum in Scriptura, aut ratione asserendi Deum infundere actum bonum moraliter ; ergo voluntas potest Itbese se mouere ad primam v litionem in primo usu rationis , & in nouo u solio is Ia obij c. I.Gonet.Ut voluntas se libere mo-iaeae quoad exercitium in prima volitione finis, quam habet homo in initio vitae, deberet esse in actu respectu illius ; sed voluntas nequit esse in actu respectu talis volitionis; ergo nequit ad illa se mouere ; & ideo specialiter a Deo mouetur.
Ma.patet; nam vn quodque in tantum mouet,
in quatum actu est. Prob.mi. Prima volitio nulla aliam supponit, per quam voluntas constituatur in actu;ergo voluntas nequit intelligi in actu respectu primae volitionis. a. Ideo ad electione mediorum voluntas liberE se mouet; quia supponitur in actu per intentionem finis, sed ante primam volitionem voluntatis nequit esse in actu ;
quia esset in actu per aliam volitionem, elim voluntas constituatur in actu per volitionem, & sic illa volitio non esset prima;ergo voluntas nequie se mouere ad primam volitionem. 3. Ita se habet finis respectu voluntatis; sicut principium resipectu intellectus; sed intellectus mouetur naturaliter ad assensum principiorum; ergo & voluntas ad primam intentionem finis. Resip. neg.mi. Ad prob.neg.consi licet enim prima volitio non praesupponat aliam volitione antecedentem ; attamen supponit se ipsam, ut qualitas est, sic enim actuatur voluntas,utfφ.dictum est. Ad a.dist. mi .e . modo. Nequit esse in actu per aliam volitionem, conc; per se ipsam,ut qualitas est,neg. Ad 3.dist. . Ita se habet finis in uniuersum, sicut principi si , quod essentialiter est propositio uniuersalis, conc;filiis particularis, qui est veluti conclusio reducta in principium uniuersale, neg. Vel dicitur ad haec omnia prima volitionem finis particularis supponere uirtualiter uolitionem finis in uniuersum . I 3 obit c. r. Idem Aliquando uoluntas crea ta mouetur a Deo ad aliquod opus supernaturale , quod prius non intendebat ; sicut aliquando Deus, ut Auctor naturae,mouet homines ad inueniendos thesauros, de quibus antea non cogitabat; ergo in prima uolitione noui negotii uoluntas non sc mouet.
Resp.dist. ant.Si sit detectus usus rationis,&indifferentis iudici j,cone; secus,neg;aliter sequeretur voluntatem creatam libere non se mouere ad actus supernaturales; dc ideo non mereri.
I obij c. 3. idem. Plus requiritur ad hoc, ut voluntas se moueat motione rigo rosa, de qua agitur in praesenti,quam ut libere operetur; ergo ruit ratio allata. Prob.ant. Ad hoc,ut se moueat, requiritur,ut intellectus prius applicetur ab ipsa voluntate ad consiliandum,& iudicadum;ad hoc autem,ut libere operetur, suffcit iudicium indis. ferens rationis; ergo plus requiritur, ut uoluntasse moueat, quam ut libere operetur.Tum quia in hoc distinguitur operatio libera a necessariaia, quod uolutas in operatione libera se movet per
modum principi j eliciti ui sub cognitione finis .
non autem in operatione necessaria, quae non
elicitur sub cognitione finis; ergo ex eo, quod voluntas libere operetur, non deducitur, quod se moueat motione rigorosa,quae consistit in eo, quod applicet intellectum ad cogitandum de tali obiecto. a. Puer perueniens ad usum rationis
non potest peccare in illo instanti initiativo, sed solum in tempore sequenti; nam illud instans importat morulam temporis; quia puer non attingit usum rationis,nisi procedendo de una cognitione ad aliam ἱ omnis autem morula terminatur
duobus instantibus; in quorum primo applicatur voluntas a Deo ad recti im dictamen, de in secundo uoluntas facta in actu per talem applicatione Dei applicat intellectum ad inlionestatem obicincti, de sic peccati ergo allata ratio non probat.
519쪽
Prob. I . pars concl-Voluntas,utpote domina in regno anime , potest applicare intellectum ad cogitandum de aliquo obiecto , de quo prius non cogitabat;sicut Rex potest applicare Consiliarium ad cogitandum de aliquo negotio Regni,de quo non cogitabat; ergo voluntas potest mouere intellectum, qui est potentia simpliciter
rationalis. Praeterea voluntas, utpote domina
sitorum actuum, potest seipssim mouerc per imperium ad illos, ut v.f. potest modo deterner in sequenti hora elicere amorem Dei; ergo potest seipsam mouere, quae est potentia sequens rationem simpliciter. 3 Excipiuntur tamen actus intellectus, qui praeueniunt voluntatem; isti enim non subduntur illius imperio; quia illud antecedunt. Excipiuntur pariter actus primo primi, siue motus in Ecliberati ipsius voluntatis ob eandem ratione; nam isti motus fiunt in voluntate praeter eius intentionem,& ideo non sunt liberi.
6 Prob. a. pars concl. I. experientia; constat
enim aliquando hominem voliuntario exeitar in se ipso conciupiscentiam,& irascibilem,& OG dem aliquando compescere; sic mouere oculos , ut videant,& illos claudere, ne videant; item moti cre pedes ad ambulandum, vel manus ad striabendum, & uniuersaliter potentiam loco motiva
ad transeundum de uno loeo ad alium, vel ad notranseundum, & sic aliae potentiae animae sensitiuae sunt rationales secundum quid, quia participant aliquo modo cognitionem;ergo voluntas mouet potentias rationales secundum quid. a. Voluntas est potentia uniuersalis tendens ita
bonum,υUD,& potentiae sensitiuae simi potenti et speciales tendentes in bonum particulare sensibile; sed potentia uniuersalis mouet particulare; quia per ipsam tendit in bonum particulare; ergo voluntas mouet potentias sensit iras,quae aut secundum quid rationales. Haec tamen motio non est perfecta, sed imperfecta; quia non est eum persecto dominio; n im potentiae sensitiuae rebelles a voluntate per peccatum repugnant eius imperio, eique perse-eta obedientia non subduntur. 6 Excipiendi sunt pariter motus primo primi facti in appetitu sentitiuo; isti enim antecedulimperium voluntatis; & ideo voluntas non mouet potentias seu sitiuas ad illos; quapropter docet Beatiss. P; de ex illo remes DD. motus prim6
primos,qui anteueniant vltim rationis non esse peccata,sed tantlim effectus peccati originalis . THProb. 3. pars concl.Voluntas solum potest impedire, vel officere nutritioirein, aligumenta tionem, di generationem mediante potentia lo-c Omotiua,quatenus porcst non applicare sibi cibum &c; at vero praesente cibo non potest nutritionem impedire, di sic dicendum de augmen-
ratione,& generatione ergo voluntas lautum in
directE potest mouere potentias vegetati uas,qui
sunt simpliciter irrationales. 8 Obijc. coni. 3. pari. concl. UeI potentiae animae vcgetatiuae non subduntur diretis moti ni voluntatis; quia sunt ignobiliores vel quia sue omnino immateriales; neutrum dici potcst; nam mebraeorporis sunt ignobiliora,quia sunt materialiora,& tamen subduntur motioni voluntatis;
nam movemus mansi, vel pedem,cum volumus; ergo a fortiori potentiae animae vegetatiuae subduratur motioni voluntatis. Res p. neg. mi.Adprob. insert. dicitur membra corporis subdi imperio, & motioni voluntatis solum mediante potentia Iommotiua,vel mediantibus alijs potentijs operativis existentibus in istis membris. Maiori autem cum facilitate voluntas mouet membra corporis,quam appetitus sensitiuos,ut docet Beatis . conLIut. c. ἰquia appetitus sensitici repugnant suis propriis actibus tenderibus in oppositum illius, quod intendit volnntas; membra autem sic resistere non possunt, ut patet.
9 Excipiuntur tamen cor, & genitalia, ut ibid.docet Reaiqs P; quia cor est principi u in
tus naturalis ipsius vitae; motus autem naturalis, utpote necessario consequens naturam,non subditur motioni voluntatis, sicut ipsi non lauditur
natura. Genitalia vero clim moueantur a calore
existente in corpore ; sicut calor non subditur motioni voluntatisuta neque ipsa genitalia. Hoc
tamen intelligendum est post peccatum origina te,& post amissionem iustitiae; quia per ipsam g ni talia perfecth subdebantur rationi virtute ipsius iustitiae originalis , a qua perfecte domabantur, ut docent omnes communiter cu B sus P.
in libris eant. Iul. saepissime. Io Quoad a. propositum , scilicet
quomodo voluntas moueat alias potentias, sunt multae opiniones. it Prima sententia vult volutarem producere simul cum potentiis sibi subditis actus illi .
rum. Resertur Scot. in a.di Piala; c, Debet. ibidem
apud nostrum Gibbiis disp. dub. a L6; ubi etia
1 a sed hic seluentia communiter reiicitur; qilia potcntiae exequentes imperatae a voluntate habent virtutem proponionatam, de sufficiet ad producendos suos actus etiam sine volunt te; nam aliquando illos producunt sine illa, ut quando non imperamur; imo illos producunt resistente uoluntate iuxta illud Apost. No quod -- lo bonum γος facio; sed quod odi malum, hoe ago; 'ergo iiohantas non mouet alias potentias silaiulcum illis producendo actus illarum; quia in tantum Deus simul cum creatura producit effectus creaturae, quia creatura se sola nequit illos producere; hoc enim dicit causa alteri subordinata in agendo. a. Si uoluntas simul cum intellectu
520쪽
produceret intellectionem,sequeretur,quδd umlsitas principalitis intelligeret,qtiam intellectus, quia actio tribuitur principalius cauis mouenti, quam caulae motae ut patet de Deo, di creatura;& de Sole,aede homine I nain nedum homo,sed etiam Sol dicuntur generare; sed uoluntas non intelligit ; ergo non producit intellectionern fiamul cum intellechu;3e 11c dicendum de potentiis sensiticis. 3. Voluntas est potentia immanenter agens ι ergo nequit producere aliquid extra se . sic enim transeunter ageret . 13 Secunda sententia vult voluntatem m uere alias potentias imprimendo in illas motum, seu qualitatem physicam transeuntein, quae tan
bus reiicitur. I.Motus,quibus mouentur alie p tentiae , sunt actus proprii illarum potentiarum , quibus vitaliter tendunt in sua obiecta , ut diximus ara. I; sed voluntas non producit actus aliarum potentiarsi , aliter intelligeret M; ut dictum est. ergo non producit motus aliarum potentiarum,ut qualitates sunt. 2.Si voluntas,ut causia subordinans , produceret motus aliarum potentiarum, aliae potentiae no possent illos producere sine voluntate , sed hoc est falsum; qui prima cognitio producitur sine concursu volu
tatis , clam antecedat omnem actum voluntatis ;ergo falsum est ant.Sic etiam voluntas est potentia immanens ι & ideo nequit producere aliquid
3 7 Tertia sententia vult volutatem moue re alias potentias per impetus immediate factos in illas.Ita aliqui suppresib nomine allati,in impugnati a Fund.Doct. Laesuperias esItarn. 16 Reijcitur haec pariter ijsidem rationibus, quibus reiectae sunt aliae.in n. Qifr7 Nostra tandem sententia d et voluntatem immediath mouere intellectum,quatenus desistit ab opposito, Si eligit propositumi & imperat intelleitui,ut cogitet solum de proposito iintellectus autem possibilis per intellectum ag rem illuminat phantasmata materialia existentia in sensibus cognoscitiuis , a quibus tandem mmuentur appetitus sensitivi; unde voluntas immediat ε mouet solum intellectum;alias vero potentias tantum mediat E;& in hoc consistit mirabilis
armonia,& eoneors simpathia potentiarsi animi Ira Fund.Doct. in quem sciquuntur Argenti Gibb;ω aldi ex nostris.ει exteris vero Caiet; cor,Ual;Sua; plures alis apud no
i8 Secunda conci . Uol utas immediat m uel solum intellectum imperando, ut cogitet de obiecto ab ipso obiectin& mediate intellectu ρο- tentias sensitivas illustiando potentias cognoscitiuas , & mediantibus cognoscitissis mouendo appetitiuas. 19 Prob. Ita se habet voluntas respectu in tellectus,sicut Rex respectu Consiliari j;nam sicut Rex est Dominus in suo Regno, & Consiliarius considerat ea,quae agenda sunt in illo Regno; ita voluntas est domina in regno animae, & intelleis eius considerat ea, quae agenda sunt ab animaeo sed Rex per solum imperium mouet immediata Cosiliartu, & mediate Cosiliario mouet ceterox Ministros inferiores subordinatos exequenteS; ergo voluntas immediate solum mouet intellectum,& mediante intellectu potentias sensitivas
inseriores .ao Cons. Si Rex immediate praeciperet Ministris inferioribus exequentibus,& illos moueret per suum imperium ad agendum, tolleretur oris do hierarchicus, quo inseriores reducuntur inisupremum per mea um,ut diximus g. I o.de Ampsicut si Angelus supremus non illuminaret Amgelos inferiores per medios, non saluaretur ordo hierarchicus;& ideo poneretur confusio tum quia frustra essent ministri superiores;ergo si v
luntas non moueret immediatis intellectu,& m diante intellectu potentias sensitivas, non dareis tur ordo, sed confusio inter potentias animae. 2 r Prob. 2. Experientia constat non acee
di appetitum, nisi elim post determinationem voluntatis intelIectus est fixus in contemplati ne boni delectabilis mouentis appetitum; ergo voluntas mouet intellectum,& medianae intelletctu potentias sensitivas.
a a Prob.3. ex reiectione aliarum sententi rum;nam voluntas non potest mouere imprimedo aliquam qualitatem,nequilio modo ex supradictis;ergo remanet,quod moueat trullin eo mo: do, quo diximus .
Obiectiones, quae eontra hoc fieri possunt,
De actibus humanis in speciali.
DEscendimus ad agendum de actibus humanis in speciali; quorum aliqui stat elaea tacin ; desunt voluntas, seu volitio, intentio, & fruitio; ut habet Fund.Doct. in a sc38. . ainrt. I-ι vlt; alij sunt circa mcdia; Ac sunt electio, consilium, sententia, consensus, de usus; ex istis autem solunt clieiti, alij vero imperati; ut ins patebit. Et quanuis circa finem detur etiam amor perfectus,& gaudium; ut diximus q.a. de Mat. an. a dii attamen amor persectus nihil aliud est, quam executio intentionis; executio autem importu id, quod erat intentio; & ει gaudium reducitur ad fiuiti nem, ut ibid. dictuni est.