장음표시 사용
501쪽
elim miles in bello confligens eum hoste oecidis proprium patrem purans esse hostem; ignorantia , quae achanta quacunque diligentia possibili rem et cognitionem patris, di sitiit cognitione inimici, dicitur causa ocessionis patris, tanquam remouem prohibens , quia remouet scientiam , quae si haberetur,impediret occisionem patris; nati cognosceret en hostri nullo modo occideret. 1 Alia concomitans, qua neque est eo anus, qvirm pr--υ inques effuti no enim mouet hominem ad agcndum , neque romouet prohibens talem actionem, quia si ha retur cognitio illius rei dilue fieret, imo libet tius fieret;vt v.f. elim quis occidit inimicum p tam esse ieram adhibita omni debita diligentia , occisio inimici dicitur esse ab ignorantia concomitante,quia ita fit ignoranter, ut fieret,imo QNiὸ libentius,et iasi cognosceretur esse inimicum. Igitur non est causa actus , tanquam prohibens scientiam; neque est ectistus, quia occidens non vult talem ignorantiam , lapponitur enim adhibita omnis diligentia.
3 Alia subsequens , aua essectus sius actus,vel positivi, vel omisia; positive quidem ,
ut eum per actum positiuum vult habere talem ignorantiamquia illi placet, ut liberius operetur sine ulla displicentia . de haec dicitur ignorantia asscillata, de qua habetur Iob. a I. Recede . nobis,
κauit inlinigere, in bene ageret omissiue autem , quando non vult laborare , & adhibere di igentiam, ut cognoscati de his dicitur ignorantia n
glem , seu supina, aut crassa; sicut enim homo crista supine extensus diffeuuatem sentiti surgendo, ita sie ignorans dissicultatem sentit in quaeremto cognitionem , ideo negligit illa quaerere;attamen si non haberet talem ignorantiam, no operaretur; &in hoc distinguitur ab ignota-tia voluntate concomitante. Viaevbifari. Hoesvp;quod communiter dicitur. 4 Not; quod in essi istu caustis ex ignoram tia sunt duae rationes; una,in quam positict temdit voluntas,quia illasn cognostit, di ad illam omnino disparate se habet ignorantia; altera,in quam praeci siue non tendit voluntas, quia illam non cognoscit; de hanc ignorantia dicitur causare,tanquam remouens prohibens; v. g. cum quis occidit patrem in bello putans esse hostem; illata occisio simpliciter eonsiderata est positive volita a voluntate,prout fisso apprehenia ab intellectu repraesentante illum hominem, tanquam hostem voluntatirat vero illa occisio, quatenus est occiso patris reduplicatiue, dicitur esse in ignorantia. Qi rimus hie solum de effectu secundiim illam rationcm,secundum quam ignoratur ; no autem simpliciter, aut sectatim aliam rationem , quae falso apprehenditur.3 Vnica concL Ignorantia antecedens causat inuoluntarium simpliciter ; consequens vcrosccundum quid , concomitas autem causat tantu
Prob. .pars comet I aELMisAc p semain. I r.ex Reais P. epis. Ios. docente: In illis, qui min audierunt, neque potuerunt finire, paena putaui es non eredere se auum peccatum ict lib. 3tae sibias νb.e. ry. Non sibi depuramr ad culpam, quod inuitur ignoras , sed quod negligis quaerere, quia agnoscis.Idem habet ibid. e. aa. Otrae M. in Io ver illari Si non venissem, O locutus nost fuissem eis,pereatum non haberent ine auremem caseationem non habent de peccato suo. Ex quo M.Ignorantia antecedens in re peccaminosa excusat a peceato simpliciter; ergo causae inuoluntarium simpliciter. Presti ant. I. ex astatis u-bus. 2.Si ignorantia antecedens non excusaret a peccato, infidelitas ni tiua esset peccatum ἔquod est contra verba ta isti Domini IO. Qiftum quia haec est propositio 68. My damnata . ab Ecclesia tu quia motus primo primi, & acti
nes puerorum, quae procedunt ex ignorantiao, quae antecedit usum rationis, essent peccata;sed
haec sunt absurda ; ergo & id, unde sequuntur. Prob. cons. Illud excusat a peccato simpliciter , quod est inuoluntarium simpliciter; sicut illud excusat a peccato secundum quid, quod est inuoluntari iam secundum quid;ut diximus de concupisaentia inop.am peccatum enim esse alia ter consistit in esse voluntatij iuxta allud tam celebre testimonium N. Maris P. No es μα- nisi Otamarium; sed ignorantia antecedens e cusat a precato simpliciter;ergo causat inuoluntarium simpliciter. ε Cons. Illud dicitur inuoluntarium simpli-ineriquod nullo modo est volitum a voluntate, de est contra naturalem inclinationem ipsius, in hoc enim consistit inuoluntarium; sed effectus procedens ab ignorantia antecedente nullo modo est volitus,quia nullo modo est cognitus, sed est contra naturalem inclinationem voluntatis, cuius signum est, quod si ille efficius cranost
retur,non fieret a voluntate; unde quanuis volu tas non habeat actit impetum contrarium nat ratem formalem,actualem, physicum; attamenin censetur habere impetum contrarium imputatiuum,virtualem,moralem; quod suffcie ad res dendum inuoluntarium simpliciter illum is Etuni.sicut suffcit ad excusandum a peccat Oinam quemadmodum actus tinputatiuus moralis in si omissionibus supposito praecepto suffcit ad res dendam voluntariam,& ideo peecaminosam illa omissionem; ita impetus contrarius imputatiuus contrarius lassicit ad reddendum inuoluntarium simpliciter effectum procedentem ab ignorantia antecedente. ergo ignorantia antecedens causit inuoluntarium simpliciter. 7 Tum quia de ratione voluntarii est, quM fiat cum cognitione; scd cffectus factus ex ignorantia antecedente est sine cognitione; ergo non est simpliciter voluntarius ; atqui voluntas nullo
502쪽
modo iniit illun nio fit contra natiiralem inclinationein illius. em est simpliciter inuolun
8 Prob. 2. para. Illud est inuoluntarium secunctim quid, quod fit contra inclinationem inemeacem voluntatimo diximus insu. arn. sed effectus procedens ex ignorantia consequent est huiusmodi; quia fit ex ignorantia quam volutas nollet habere, at tamen ponit effectu, quia non vult laborare,n ignorantiam expellat, qua potest expellere . ergo essectus procedens ex ignorantia consequente est inuoluntarius secuta-clium quid .s Cons. t. Qui negligit secere id, quod debet, & potest, censetiir simpliciter voluntarie illud omittere; ut diximus Woliar t. 3; de qui omittit contra aliqualem internum impetum inessitatem voluntatis,censetur voluntariό secu-dtun quid omittere; ut dictum est in duobus δερ.
am, sed voluntas agens ex ignorantia conseque-
te negligit serere id, quod debet,& potest; & it
Iud omittit contra aliqualem impetum ineffcacem; ergo ponit effectum voluntarium simpliciter,& secundum quid inuoluntarium. Io C f. a. Qui vult causam, censetur sest εvirtualiter velle effectum ι sed operans ex ignorantia consequente vult illam ignorantiam, ad
quam sequitur essectus, vel positi vh per actum
m alem ι quatenus vult liberius peccare sine remorsu;vel virtualiter per actum imputatiuum, quatenus non vult eam depellere; ergo operans cx ignorantia consequente censetur saltem vir-etialiter velle effectum ex illa secutum; & ideo talis essectus est voluntarius simpliciter; quia tamen nollet operari,si talem ignorantiam non haheret, ideo operatur contra internum impetum , Ergo operatur inuoluntarie secundum quid. I r Prob. I.pars.Quod est sine cognitiones , non est voluntarium ἱ & quod non est contra internum impetum,non est inuoluntarium; sedes.fectus ex ignorantia concomitante est sine cognitione etiam virtuali, quia fit adhibita omni diligentia; & non est contra internum impetum, quia si cognosceretur,libentius fieret; & chm c gnoscitur, ex inclinatione fit; ergo essectus ex
ignorantia concomitante nec est voluntarius,
nec inuoluntarius; atqui quod est huiusmodi, est
non voluntarius negative, ut patet; ergo ignoratia concomitans causat non voluntarium negative.
22 obiic. r. Inuoluntarium simpliciter est
eoactum; sed essectus ex ignorantia antccedente non est ex coactione; ergo non est inuoluntarius simpliciter . Resp.hoc solutum suissesuperius art. II 8. Dist. autem ma. Inuoluntarium simpliciter, fir- male, physicum, positiuum est coactum, conc; inuoluntarium simpliciter,uirtuale, imputatiuum , morale, neg; nam coactio dicit actum ab cxtra
prouenientem cum impetu naturali phrsico,
actuali, contrario; impetus autem naturalis imῖtilius physicus contrarius voluntatis est volitionaturalis ipsius voluntatis, quae nequit esse, nisi cum cognitione actuali i mali; & ideo non est ex ignorantia illius, contra quod fit imiκ tus I at vero inuoluntarium simpliciter ex ignorantia antecedente est sine cognitiione actitati formali;
quia est ex ignorantia, & ideo est sine impetu
formali contrario; ergo inuoluntarium sitnpliciter ex ignorantia antecedente non cst idem, ac coactiini. 'd autem ad rationem coacti requiratur impetus contrarius positivus, probatur ex eo, quod si silisceret impetus interpretatiuus contrarius, sequeretur etiam effectum proueni te in ex ignorantia neglecta esse coactum;& ideo non deputaretur ad culpam , quod communiter est filsum. luna ob alias rationes ali alasar. . S. I.
1 3 Coactu igitur est idem , ac inuoluntaria simpliciter physicum,actuale, formale, positiva ;& quod secundum nullam rationem est positita volitum a voluntate,idest ab illa nullo modo deis
pendens; non autem est idem, ac voluntarium i terpretatiuum nullam habens inclinatione comtrariam positivam actualem. & active innuens in ipsum effectum, non quidem secundum illam rationem , secundum quam dicitur inuoluntarium
simpliciter, sed secundum aliam rationem,secundum quam est simpliciter voluntariu . Ratio autem, quare coactum secundum nullam rationem debet esse voluntarium,allata est artia; nam coactum debet esse adaequate, idest secunditis omnes rationes, contra impetum naturalem ipsius volutatis; nam debet esse totaliter ab extrinseco nullam vim conferente passe; propter quod si voluntas secundum aliquam rationc conterat vim, tollitur ratio coactionis,& violcntiae.1 'Dices. Potcst supponi in ipsa voluntate
naturalis impetus contrarius positivus; potest enim quis dicere volo occidere feram, non homiamin; ergo saltem in tali casu occisio esset coaeta. Resp. neg.ant; iram ii dii bitatiue cogitet pro eo tunc posse esse Iiominem, non seram, debet abstinere; tunc enim tollitur ignorantia antece.
dens,quia supposita cognitione opinatiua,& dubitatiua non potest procedere in aetiim sine periculo peccati,& tunc peccaret, quia se cxpon rei periculo peccandi;nam ρων amas perieulum, peribit in illo; idest peccabit. t s obi j c. et . Ignorantia est causa actus, ut re mouens prohibens; ergo potius est causa voluntarij, quam inuoluntarij; nam qui ignorat praeceptumi et imis,vult comedere carnes, ideo tu vult comedere, quia ignorat; & per consequens ignorantia est causa comestionis. Resp.neg.cos Ad prob.infert.dicitur, quod causa comestionis est appetitus complacens esu carnium active influens in illum; ignorantia autese habet tantum,ut remouens scientiam, litae impediret comestioncm,quatenus vetitam; viide inissa comestione sunt duae rationes; una, qtia tenus
503쪽
simpliciter comestio deIectabilis est, & haee est
voluntaria, quia est ab appetitu voluntatis inclinante in illam ἱ altera, quatenus vetita, & haee est ab ignorantia remouente scientiam , quae illa impediret . 16 Inst. Implicat adium voluntatis esse inu Iuniariam simpliciter; quia ad us voluntarius est
Resp.dist.assumpt. Implicat actum voluntatis esse inuoluntarium simpliciter feeundum omnem rationem dest nullo modo procedere a voluntate, conc; secundiim aliquam rationem, neg; na hoc adverbius liciter aliquando sumitur, prout est idem, ac secudum omnem rationem in omni genere; quandoque autem in uno Sener
II obite. 3. coni. a. pari. concI. Ignorantia
consequens remouet scientiam, quae si adesset, non fieret id, quod fit, ergo causat inuoluntariusimpliciterinam in tantiim ignorantia antecedes causat inuoluntarium simpliciter, in quantum no fieret id,quod fit,si non adesset talis ignorantia . a. Ratio, quare ignorantia consequens causat inuoluntarium secundism quid, est, quia operans ita est dispositus,ut si adesset scientia,non operaretur ; sed hoc non facit inuoluntarium secunda quid mam sicuti quanuis operans ex ignorantia
concomitante sit ita dispositus, ut si adesset scie-tia,adhuc operaretur, imo libet ths; attamen hoc non lassicit ad causandum voluntarium simpliciteri ita ab opposito quanuis operans sit ita di
situs, ut si adesset scientia,non operaretur ; atta
men non suscit ad causandum inuoluntarium secundum quid. Re .ad I .neg.cons. Ad prob.dicitur,qubdignorantia antecedis causat iuuoluntarium simpliciter,quia remouet omnem scientia actualem, di virtualem potentialem; per nullam enim diligentiam possibilem potest habere scientiam illius , quia fit. At ignorantia consequens potest adhibita diligentia habere scietiam; & ideo q uia
omittit illam quaerere,virtualiter censetur nolle uti scientia; ideo antecedens causat inuoluntariusimpliciter,consequens vero non; nam ad rationem voluntarii requiritur scientia, sine qua non stat voluntarium; & sicuti voluntarium aliud est sermale,aliud imputatiuum; ita dicendum est de scientia. Ad a. neg.mi. Adprob.dicitur operante
ex ignorantia concomitante non causare voluntarium simpliciter, quia nulla adest scientia adhibita omni diligentia; scientia autem necessario requiritur ad voluntarium; quia nil volitum,quin
praecognitum.18 Obij c. .cont.3.part.concl. Inter voluntarium,& inuoluntarium non datur medium in
subiecto capaci utriusquc; sicut quia animal est
capax visionis, & caeci tatis, non datur animal, quod non sit videns,aut caecum; ergo ignorantia concomitans causat voluntarium,vel inuolunt
Resp. neg. ant; nam sicut vides potest etiam negative se habere cinca aliquod obicinam remotum,& absconditum, ac propterea dicitur illud negative non videre; quia active non influit
in illud; ita a pari. .iς Obijc.s . Ignorantia inuincibilis non evicusat hominem a peccato;ergo non causat inu luntaritim simplicitera inuoluntarium enim tantummodo a peccato potest excusare. Prob. ant; nam id docet noser Greg.is 8. q.9. an. 3.
ad v, ct ad 3.princ. 'Resp.neg.ant.Ad prob.dicendum, quod licet quidam ex nos is id concedat de nostro Greg;
attamen omnino gratis, ac sine ullo sundamento; nec locus bene citatur ; quia illa dis. non habet, nisi duas quaesiones de solum q. I .tres articu los habet; quia quasio a. duos tantum articulos continet; & ad 1.art. 3. q. I. nihil omnino habet circa hac re .sicut nec ad aφrine. Solii ergo ad 3. habet hec verba: Respondeo,quod non omnis imp sentia bene agendi excusat hominem ἀ peceato; μcut me ignorantia, quae es poena peccati, excusi hominem a peccato si mo aga quoὰ debet,aut agat, quod non debet.Et subdit non exculari a peccatos quia impotetia ad bene agendu est effectus peccati originalis.Arsuitur igitur sile. I.Gregorius noloquitur expresse de ignorantia inuincibili; ergo gratis, & sine ullo sundamento fit Auctor huius opinionis, quae damnata est in Bais; nam non lucet aliquem Doctorem, praesertim tam grauem,indoctrina PP sume versatu, subtilissima intellige-tia prςditum,ac tot, tantisque Viris maMissuma probatum in aliquo causare, nisi manifeste comstet de eius mente; aliter animositatis ut mod stilis loquamur censuram subeundi periculum est. I .Si aliqua ratione posset hoc deduci de eius
mente,maximΘ ,quia asserit ignorantiam non e
cusare a peccato co,quia est poena peccati origi, natis; de ideo nec etiam ignorantia inuincibilis, quae procul dubio est poena peccati originalis, excusat; sed ex verbis ipsius non deducitur; imo potius deducitur oppositum a nam asserit, quod non omnis impotentia extust; de postea paritatem facit de ignorantia subdens: Sicut me ignorantia atqui omnis impotentia est effectus, sicut omnis ignorantia,peccati originalis; & tamen si no omnis impotentia excusat; sequitur, quod aliqua- impotetia excuset; haec enim propositio illi aequi- pollet; ut patet ex Summulis; ergo licet omnis ignorantia etiam inuincibilis sit enectus peccati
originalis; attamen non omnis ignorantia excusat, sed aliqua tantum,quae nequit ine, nisi inuincibilis; ergo ex hoc non deducitur, quod eossit aperte pronunciari auctor propositionis Baianae. 3. ibid. in fine ait, quod hoc patebit magis inseq.q; sed in fine 2.q. respondens ad arg.in c trariuait: Sie etiam dicebatur insolatione tertν argumen
ii principalis praecedentis quaestionis; ex quibus
verbis apparet referre se ipsum, ac se congrue ter explicare; unde quaelibet alia inplicatio,ia quam
504쪽
quam spuria,& comentitia, reiicienda est. Asserit ergo, quod si voluntas non potest vitare peccatum, voluntas Ada , in quo Omnes peccauimus ,
hoc fecit; unde haec impotentia nobis deputatur ad cii Ipam in alio commissa in congruentissime ad doctrinam Beati F. P;ve suo loco videbimus. Post haec stibditi Et ulterius dicendum, quod propter huiusmodi necessitatem non', quin illud peccatum
sit voluntarium,quoniam adbue asciente, c, non coacto committitur; quaesinciunt ad rationem voluntarῆ rgo si peccatum,quod committitur, esta sciente,non est ex ignorantia inuincibili; repugnat enim ignorantem esse simul scietem;& ideo quod est ab ignorantia inuincibili iuxta huc celeberrimum , ac sapientissimum Auclarem, quo nullus scripsit subtilitis, non est voluntarium, nec peccatum . . Quia ibid.nihil aliud intendit, quam refellere Pelagianos asserentes viribus naturalibus nos posse facere bonum, & hoc probantes ex eo,quod non peccaremus. Responὸ et autem hanc impotentiam esse effectum, & poenam peccati originalis ; quod in nos traducitur, quia vo-Iuntari θ in Adam peccauimus; & ideo peccatum originale nobis imputatur ad culpa a nobis veris in Adam commissam; propter quod impotentia, ignorantia, & aliae poenalitates consequentes ad ipsum peccatum, nostra culpa, scilicet originali, in nos derivarunt; & per consequens etiam peccata ex illis procedentia ad culpam reseruntur; dummodo tamen aliunde sint in nobis conditiones requisitae ad merendum, & demerendum; inter quas est cognitio, & libertas; patet enim iiiis pueris, alijsque ratione carentibus culpam est non posse, ut fatetur idem Gregoriusfepi meae go ex hoc deducitur ipsum locitat.loqui de ignorantia vincibili, quae importat cognitionem vi tualem, seu possibilem habitu a & ideo infertur potius oppositum calumniae ei leuiter impictae;&se manifestὰ vindicatur puritas eius doctrinae ,
sed de hoe sorsan latitis alibi.
ro Collig.ex dictis contractiis, & vota, quae fiunt ex ignorantia substantiae iplius rei, circauquam filmt,esse inualid i , & inuita; unde si quis
contraheret matrimonium cum Liuia putans csse Iuliam, matrimonium esset inualidum, etiansi adsit copula; quia non copida, sed consensus facit matrimonium. Hinc Iacob , quia consensit in Rachelem, non in Dam, quantiis Liam corruperit;
attamen non contraxit pro eo tunc matrimoniucum Lia; sed per consensum subsequentem; mi
sericordia cnim motus,ne maneret GOrrupta, po
stea in illam consensit. Habetur 22. q. I; ubi ait Gratian. Fecit Iacob coniugem Liae, non consensus praecedens copulam,qui non fuit,fedsubsequens. 2 I Ignorantia vero conditionum circunslatium subitantiam rci contractae, si pertineant ad si ibstantiam rei, inualidant contractum; unde siquis emeret equum ad iterandum, qui esset inuintilis, contractus esset nullus; & si quis contraheret cum serua putans esse liberam, nullum esse e matrimonium. At si sint accidentales; ut si quis
emeret equum album putans esse nigrum, notia inualidat contractum. Sic si quis contrahat cum paupere putans csse diuitem, vel cum corrupta putans esse virginem. Habetur 2 p. g. I; ubi a tGratian. Error per fome, er materia excludit eouissensim, non vero eum fortunae, aut qualitatis. Hoc
tamen intelligendum est, dummodo non adiit voluntas actualis, vel virtualis, aut conditio, vclpactum; ut si quis habuns equum album inluderet, & pactum iniret de emptione alterius equi albi,ut illos pares faceret pro curru; tunc si non tradatur equus albus, contractus cst nullus. 22 Hinc habetur communis regula; quod ignorantia, quae dat causam principalem actui, inualidat contractum; ignorantia vero, quae dat
causam tantimi accideu talem, non inualidat; aliter ignorantia conditionum accidentalium in ublidaret contractum.
De motione uoluntatis ad suos ac rus.
ANntequam agamus de actibus voluntatis creatae in speciali, agendum est de motione ipsius voluntatis ad illos; motio enim est quid commune omnibus actibus; quia voluntas per
omnem actum mouetur , quoniam autem primum mouens omnium creaturarum est Deus , ideo.
An, O quomodo voluntas creata moueatur
a Deo ξ1 N, & quomodo voluntas moueatur
a Deo per actus supernaturales,s iis dictum suillo. a.de Scient. Dei q. .art. Γ, ct de Vol. g. .art. 2', scilicet moueri per actum bonum
a Duo diuinitus inspiratum,& diffusum in cordibus nostris. Nec auctoritatcs, & rationes, quas congerit Gonet hie disp. 6. an. a. ad probandat
suam pra determinationem physicam in sensu Recentiorum, prout nempe dicit auxilium, seu qualitatem praeuiam distinctam realiter ab actu productivam ipsius actus, aliquid obtinent; auctoritates enim nec leuiter indigitant hoc, sed potius nostram sententiam; & rationes probantes causam secundam necessario debere a Deo, qui est causa prima,praemoueri, probant quoque
nostram assertionena nam causa mouens aliquod mobile non iliouet,nisi causando motum in m bili ; non autem causando aliquam qualitatem
praeuiam distinctam a motu productivam ipsius
motus,ut patet in his naturalibus; nam sic ira oueiatet tantum mediatus sed Deus mouet omne nio
505쪽
elusiam secundam siue necessariarn, siue liberam;
nam mouet in eo,quod est causa secunda,& mouet immediate , ut fatentui Thomissa etint. Dum, ergo mouet producudo in illis motum, quo mo-uctur creatura, non autem producendo aliquodpi aruium ad motum; atqui motus, quo mouetur voluntas,est actus ipsius; quia motus est actus emtis inpotentia, ergo D cus mouet volutat cin producudo in ca actum bonum; ex quo patet ex eo rum rationibus probari nostram, imi iobari quo eorum sententiam. Tum quia ita Deus praem uet, ut Auctor gratiae in Ordine gratiae, sicut in Orcline naturae', ut Aulior naturae; sed in ord nonaturae non prae mouet causando aliquam qualitatem praeuiam prodi id tuam motus; nam sic ageret mediantibus dispositionibus; neque est assignabilis talis qualitas praeuia aergo neque in Oresine gratiae;& sic de aliis rationibus; quas vid Scient. Dei et bis.1 Si dicatur illum motum, ut est qualitas a
Deo producta, determinare voluntatem, ant inquam determinet sic, it ideo Deum praedetermi
Scd contra est nam nomine praedeterminationis non intelligunt Recentiores ipsum actimia
infusum praeuiu respectu Dei, & posterius elicitum a crcatura; in hoc cnim sensu conceditur praedeterivinatio a nobis, quomodo locutus est D. Dioni ct Dabo; scd intclligunt qualitate ui praeuiam realiter distinctam ab actu productitia allius ; & in laoc sensu piaedeterminationem reiicimus. Ho opp.
3 Qtiae limus in praesenti solum de actu libero naturali ; an, & quomodo producatur a Deo
Thomsa, inter quos Gonet de Volunt. Dei κχρ. .an. 7. g. 2ὲ sentiunt voluntatem moueri a Deo ad actus naturales liberos per pi aedeterminationem physicam ; sed non explicant, an per illam praedcterminationem causet Deus in volutate aliquam qualitatem praeuiam productivam ipsius actus liberi; sicuti dicunt de voluntate per ordinem ad actus liberos supernaturales; undo vix potest intelligi eorum sententia; si enim dic ut pro priori naturae produci a Deo in voluntate ipsum actum naturalem liberum;& pro posteriori produci a voluntate creata, incidunt in nostra sententiam; nec possunt faciliter solliere paritate de actu supernaturali, cur non producatur eodemo des Si autem dicat produci aliquam qualit tem naturalem praeuiam ad actum, perquam constituitur voIuntas actu proxime potens agere ; ergo voluntas ad actus naturales est tantum potens radicaliter, sicut ad actus Iupernat ratus; di ideo non habet vires proximas ad ullum actum; quod est contra modum loquendi n.Pridi- etiam storum T homissarum, i, omnium .
voluntate cum solo concursu Dei; at haec sentcntia quoque rem non explicat, sed cofundit; nam
vel sermo est de concursu simultaneo; & sie non
explicatur, quomodo Deus sit causa prima uniuersalissime mouens omnes causas secundas; per concursu enim simultaneum fit motus in effetiti, non in causam coagentem; ut patet de duobus hominibus deserentibus idem pondus non enim unus homo mouet alium, sed ambo simul mouet
idem pondus; Deus autem, utpote causa prima uniuersalissim2 mouens, mouet omne mobile,s cus non esset uniuersalissimum mouens; & ideo mouct Omnem causam secundam, quae est mobilis.Igitur pro eo tunc,quo mouet causam secun-d .lm, quia Deus se habet,ut caula active mouens;& causa secunda se habet, ut positiuὰ mota a Deo;& causa saltem pro priori originis intelligitur antecedc re effectum; ideo non sufficit concursus simultanciis, qui non antecedit, sed simul est crgo iacccssilio requiritur cocursus priui .s Vci cst sermo de concursu praeuio; & hoc dupliciter; nain vel hic concursiis explicatur per modum indifferentis;& hoc dici nequit, quia vltra ea,quae diximus D. 2. de Scient. Dei q. . an. .
vel iste concursus esset sola voluntas Dei parata ad concurrendum ad quenlibet actum, quem etiacitura est voluntas creata, de hoc no lassicit; quia per solam voluntatem Dei paratam ad concurrendum non mouetur voluntas creata; quia voluntas Dei parata non dicit aliquam actionem ad extra,per quam solam mouetur volutas cre ta tum quia nomine concursus praeusi Dei in tetiligitiir actio Dei ad extra, qua Deus agit in cre turas; actio aute ad extra, qua Deus agit i* cre turas aliquid producit in creatura; ergo per co cursum praeuium nequit intelligi 1bla voluntas Dei parata ad concurrendum cum creatura. Vel est aliqua actio ad extra producens aliquid in voluntate pro aliquo priori naturae,pro quo v
luntas ereata nbn agit,& quo voluntas mouetur
ad elidicia dum actum ι & sic erit aliquid intri
sece productum in voluntate ι quia res non mo- ictur permotum cxtrinsece productum in alia
re; est autem assignandum , quid sit haec entilagintrinsece producta in volutate; nam vel est qualitas praeuia determinans voluntatem ad agendum ; omne enim receptum intrinsece in vesuntate illam informat, quia omne determinans est actus, de actus informat potentiam, & ideo se ha-bcbit per modum constituentis voluntatim in actu primo potent agere; quia potentia in tam
Ium agit,in quantum actu es; & sic no est aliquid indisserens, quia indifferens non determinat, sed determinatur; atque adeo inciditur in opinione Thomsarum.Vel est ipse actus,qui virout ques,tas est, pro aliquo priori producitur a Deo, Ut a causa prima, in nostra voluntate; & sic dicentes coguntur fateri nostram sententiam; ut mox pa
6 Vel tandem hic eo cursus passuE acceptus
explicatur per modum alicuius cmitatis determinatae;& sic sequitur idem, quod prius dictu est.
506쪽
IVnica concl. Voluntas creata mouetur a Deo ad actus liberos ordinis naturae per productionem ipsol um actuuna, ut sunt qualitates in-Drmantes per modum actus primi, & constituetes ipsam in actu primo proxime potentem ag re in ordine naturae. Ita Fud.Do I.ct omnes alycitatipro nostra sententia D. a. de Sciem. Dei q. q.
Prob. I .ex Beati .P.lib.9.de Gen id lit. e. Ist. docente.Super hunc autem motum Cursumque rerum naturalem potesas Creatoris habet apti e posse de his omnibusfacere aliud, quam eorum aquasi feminales rationes habranon tamen ia,quod
in eis posit, ut de his fleri, vel absque i possis.
Et interius . Habet ergo Deus infe ipso abscondia rars quorundam factorum cavsas, quas rebus comediiis non inferuit easque implet,non illo opere proti identiae,quo natura fissiluit, ut Ased illo, quo
ea r administrat, ut voluerit,quas, ut voluit, condidit.Ibi est,er gratia, per quam alui sunt peccatores.Ex quibus sic. In hoc distinguitur actio na-4uralis ab actione supernaturali, quod illa producitur a Deo secudum virtute seminalem inditam robus per ordinem ad agendum secundum cursum naturae; ista vero producitur a Deo secu-dlim potentian , obedientialem inditam rebus per ordinem ad agendum supra ordinem natu--;sed actio libera volutatis creatae est actio naturalis;ergo producitur a Deo in volsitate crea- ea secundum virtutem seminalem per ordinem ad agendum secundum cursum naturae. Ma. cxpresse habetur in verbis allatis, & ij idem prodinam Deus est asens uniuersali stimum nedum in ordine gratiae, scit etiam in ordine naturae; sed quatenus est agens in ordine gratiae, producit actionem supernaturalem in voluntate; implicatenim,quod aliquid fiat absque illo, aliter notia esset agens uniuersalissimum dc no fiat ab illo,ut a causa prima; ergo & quatenus est agens in ordine naturae.
8 Conscii actus libertiaturalis non produceretur a Deo in voluntate,ut qualitas cit, maxime, quia non distingueretur ab actu superiraturali;vel quia non eliceretur naturaliter a voluntate creata; sed neutrum dici potest.Non primu; quia actus naturalis,& supernaturalis conueni ut in hoc,quod ambo creantur a Deo;& differunt, quod supernaturalis producitur a Deo in volutate creata secundum potentiam obedietialem; naturalis vero secundum virtutem naturalem seminalem. Non secundum; quia non implicat plures causas subordinatas elicere eandem numero actionem, ut per eundem motum productum a prim rota horologii in secuda rota producitur motus a siccunda rota in tertia rota;ergo nulla est ratio contrarie opinandi.
9 Cons magis, & simul euertitur alia instalia,quae potest seri ex dictis. Si actus liber naturalis no produceretur a Deo in volutate creata, maxime,quia voluntas creata non posset suis vi, Mag.Frideriis.Nic. uardi T om.3.
xibus naturalibus elicere actum naturalem, sed necessario deberet a Deo in illa produci; de ideo non esset actus naturalis,sed supernaturalis; quia esset donum Dei diuinitus ab ipso inspiratum, sed hoe est falsum;ergo & ant.Prob.mi.Ad hoc, ut aliqua actio sit naturalis, sufficit, quod prod cantra Deo secundiim virtutem seminalem n turalem subijcientem sibi passum, per ordinet ad quod resultat actio, ut dictum est in Hex m.
an. I r. n. i8; sed actio libera naturalis producitur in voluntate creata habente virtutem semienalem naturalem, per quam sibi subiicit omne obiectum naturale, in quod potest libere natur liter tendere;ergo est naturalis. Neque obstat, quod sit donum ex eo, quod producatur in nobis a Deo; nam sicut ea,qui producsitur in nobis a Deo in ordine supernaturali, sunt dona gratis; ita ea,quae in nobis producuntur a Deo in Osedine naturali, sunt doua in ordine naturae, quae vocantur dona creationis ι omnino cnim gratasea,quae habemus,Deus nobis donauit. Io Vrgetur,oc magis explicatur haec ratio . Actio trantiens propria creaturae colistit in hoc, quod creatura habeat virtute naturalem a Deo
sibi inditam, cui subi jcitur proprium passuum , quo posito iuxta proprium aestium, seu iuxtia, habens virtutem seminalem, resultat ipsa actio in ipso passivo;quae propterea dicitur ab agente naturali per suam praesentiam educi de potentia passiua ipsius passi; non resultaret autem in ipso passivo,nis essectiuξ produceretur in illo ab Auctore naturae;quia ab illo sunt omnia ; ergo actio immanens naturalis propria creaturae est ill , quae ad piaesentiam virtutis naturalis seminalis positae iuxta proprium obiectum passivum ei si biectum ab Auctore naturae secundum cursum,& ordinem rerum resultat in ipsa potentia;non autem in obiecto; in hoc enim distinguitur actio immanens a transeunte, quod immanens recipiatur in potentia activa; transiens vero in termino passive attacto ; atqui actus liber naturalis cre ius est actio naturalis propria voluntatis creatae; ergo effective producitur a Deo in uoluntate
xi Prob. 1.Illud,quod mouet,Vt motumia, mouet per motum causatum in illo a principali mouente; ut palci de instrumento, quia mouet per motum causatum in illo a manu artificis ; &de secunda rota mouente tertiam per motuma causatum in illa a prima rota I sed creatura m uet,ut mota a Deo,quia est secundum mouens,& secundum moues mouetur a primo mouente; aliter non esset secundum,sed primum; nam primum mouens est illud, a quo incipit motus, &transit ad secundum; unde si motus, quo moti tur creatura,non inciperet a Deo; iam no Deus, sed creatura esset primum mouens; ergo creatura mouet pcr motum causatum in illa a principali mouente; principale autem mouens est primum mouens;& ideo agit per motum causatum
507쪽
tura ast actio ipsus ; quia motus es actus entis inpotentia ; ergo creatura agit per actionem caus
tam a Deo in illa. I a Vid. Mias rationes allatas de Selent. Deimbib, ubi soluuntur obiectiones , quae fiunt co tra hanc solidissimam, & subtilissimam veritat ε ;quae magis declarabitur inseq. art.
An voluntas moueatur ab obiecto p
1 T Aec quoq; difficultas, sicut praete-L 1 dens, sufficienter discussa filii to. a.
de Scient. q. . an. I. S. D, de solutae rationes oppositς Treuiter ergo ad serinam i digemus,que ad maiorem explicationem eorum, quae dicta sunt
insup. arti conducunt. 2 Ut autem clarius procedamus cultantes confusionem Recentiorum , qui confundunt Obiectum cum intellectu ; & tamen diuersis sma ratio est de utroque,ut patebit; qua uis obiectum non praesentetur voluntati,& agat in illam, nisi prout cognitum per intellectum; attamen qui. M. cognitio se habet statim,ut conditio, ad hoc, Vthonitas obiecti moueat voluntatem adeo quaerimus hic soldm de obiecto, locuturi inseq. de ia-tellectu.3 Voluntatem moueri ab obiecto omnes fatentur; difficultas est autem de modo, quo mo
4 Prima sententia vuIt moueri selum in genere catas, filialis, & se alis extrinsecae determinantis indifferentiam voluntatis ad amandum potius hoc bonum, quam aliud. Da ex nostris Gibb.hie disp. Iaalab .vit n. 9;apud quem S Ot.iα
S. ο; Amic Arriag, Gonet, ud quem Ban. Idem sentiunt als quam plures.s Nostra sententia docet voluntatem moueri ab obiecto nedum morialiter alliciente, sed etiam pliysice in genere cause efficientis producente in ipsa voluntate actum volitionis,ut qualitas est; quem postea voluntas producit, ut actio .esi,dum per ipsum tendit activh in suum obiectu . Ita Fund. Docto ciscit .vbifi Argent. ibid, Paulus Veneti Corneius apud Gibb; 6- tota nostra Schola. Ex exteris ii cur docent Caiet. I p. q. T.
Suessantae sensu agente, Thim O as ; pro cuius
deciso Not .non repugnare plures causas subordinatas concurrer cad pioduetionem eiusde cffcctus secundum diuersas rationes producibialitatis in ipso effectu repertas, a quibus diueris causae specificantur. Hoc ab ullo Philosopho rationabiliter non posse negati censendum est, na
sa uniuertilis concurrens ad generationem omnium hominum , sed nedum hominum, vcrum Ctiam animalium, ac vegetiabilium; quapropter dicimus Solem efficere , ut scgetes flauescant ad messem;& uuae maturescant ad vindemiam; homo autem,tanquam causa specialis solius hominis productiva. Non implicat ergo, quod Deus , tanquam causa uniuersalissima;& obiectum, tanquam causa essiciens extrinseca,& voluntas, tanquam causa effcietis vitalis intrinseca sub diuersa ratione producant ipsum actum voluntatis; voluntias enim subi jcitur suo obiecto, tanq uaproprio activo extrinseco; a quo recipit specie .& Deo, tanquam uniuersalissimo agenti, a quo recipit este,&agere.
7 N eque ex eo, qubd Deus possit se se Ioescienter producere in voluntate actum volt
tionis, quia Deus potest se solo producere,quidquid effcit simul euin secudis ossicietibus argutitur,quod obiectum illum non producat effcie
actio Dei duplex est; alia, qua res produxit ex nihilo,& ad hane solus Deus concurrit, ut cuin produxit plantas in principio temporis, alia, qua administrat in tempore materiam iam creatam sassumendo cam,tanqua in mumerum,quo utitur ad ipsa. propagandam nouis sectibus, non quide ex indigentia ad agendum, sed ex communic tione essicientiae rebus contes, , secundum qua dicitur res peragere motus suos, ut ex Beati P.
. ostendimus; se Deus simul cum planta producit aliam plantam in tempore, & ita de alijs
plantis, ceterisque rebus,quae successue decede-tibus alijs nascuntur; ut nouis semper producti nibus intere uti lim reparet defectum, earumque
8 Ita a pari dicendum de voIuntate creata per ordinem ad suas actiones seruatis tamen se uandis; Deus enim licet in principio temporis produxerit voluntatem eum prima volitione , quia ea produxit perfectam; quapropter dicitur
Gen. I . Vidit cuncta,quae fecerat; ct erant valde
bona ; attamen in tempore simul eum obieeio ipsius voluntatis,tanquam cum instrumento, cur communicauit vim agendi comnis enim creat i a est, veluti instrumentum Dei, quia agit in vi in te Dei a Deo recepta producit adium voliti nis in ipsa,per quem determinatur ad volendum hoc potius obiceatum, i uam aliud; ab indifferet ii enim,ut indifferens est, nequie exire actio determinata; ut dictum est io. a. ubif9 Itaque hic ordo reperitur m actione v Iun ratis. I. Deus,ut causa principalis ossicierim uel obiectum, tanquam instrumentum ad age dum. 2.obiectum praesentatum voIuntati ab intellectu, quod est proprium activum, subij citvoluntatem sibi,tanquam proprium pessulim; αDeus producit in illa entitatem volitionis, ut est qualitas illam determinaus ad agedium; sicut d,
508쪽
ximus in Dp.an; ignus enim praesente eombustiabili , quod est proprium passivum a Deo illi subiectum in Mundi primordiis , cum benedicens
rebus dedit eis virtute uter rem, plicarentvrsuper terram citur agere in lignum,
quatenus ad eius praesentiam instrumentaliter assumptam a Deo ad agendum Deus producit in ligno formam ignis, & in hoc sensu creatur dicitur instrumentum Dei. q. Voluntas, utpote potentia reflexiva supra suos actus, eandem entitatem actionis reflectit in ipsum obiectum, tamquam in proprium passivum terminans illius actionem. Neque implicatiquod duae causae ad inuicem agant; nam PMI.est , quod onme et ragendo repatitur, quatenus autem causa repatiatur,effectus agit in illam. Tum quia actio volu tatis non est in ordine physico; no enim per v litionem producit aliquod esse physicum in obiecto,in quod tendit volendo i ted est tantlim in Ordine intellectuali per modum grammaticalis tendentiae,ut dici solet patet autem, quod filius productus a Patre, quanuis non possit produc re ipsum Patrem;attamen potest agere in illum, seu reflectere se in illum intelligendo ipsum, levolendo.Τum quia lichi duae causae in eodem senore nequeant ad inuice agere substantialiter
producedo se ad inuice sub csse substatiali; quiales,quod producit substatialiter aliud,debet esse existens;nam actioms sunt exi enitum; ct agemmis in quanta ues,de id, quod substatialiter,
Producitur,debet non esse actu;na productio est erasitus de no esse ad esse; attamen etiam in eodegenere possunt Vere accidentaliter ad inuicem; quia una potest in alia qualitatem , quam non habet, producere;lassicie enim, quod lubstantia unius non habeat qualitatem alterius; quaprointer aer calidus agit in aquam educendo ab tilla calorem; & aqua in aerem inducendo fi igiditate in illum.Sed obiectum, & voluntas agunt accia dentaliter producendo volitionem, quae est accidens;ergo possunt ad inuicem agere. Io Tandem ex eo, quM Deus moueat ci, lectum, tanquam instrumentum suum ex sual heralitate assumptum ad agendum, dicitur prinuise agere in illud;& ex eo, quod simul cum in-
frumento moueat voluntatem ad agendum, diacitur simultaneh quidem agere eum obiecto,sed praeuie agere in voluntatem; & quatenus simul agit cum voluntate, dicitur simultanee agere cailla.Per hoc clare,& solide explicatur concursus Dei praeuius,& simultaneus. msperactis.
I I Unica concl. Obicetum mouet voluntatem cssicienter producendo in illa entitarenti, physicam aetus,ut qualitas est, per quam voluntas constituitur in actu primo potens agere; &per quam actue tendit,& reflectit se in obiectu. Prob. . BeatissP.aliato insup. ari; O t eis ibid. ω; de generaliter loquens de omni actu voluntatis B.8q.8.ait. Ex diuersis visis dialaversus appetitus arimarum s .Ex quibus M. Illa MV.Frideris.Nic.Guardi Tom.D
res essectiuε agit in aliam, cui Deus inseruit visis
tutem seminalem,& potentiam obedientialem , ut ad illius praesentiam ficiat actus naturales, &supernaturales;sed obiectu est res,ad cuius prinsentiam Deus producit in voluntate actum v
litionis; ergo obiectum essectita producit ilia voluntate actum volitionis. Maior satis explicata, & probata est; ideo enim ignis effecti concurrit ad comburrendum lignum, quia ad illius praesentiam Deus, tanquam Auctor uniueris salis omnium rerum,producit actionem combustiuam in ligno. Prob.mi.Illa est res,ad cuius pri- sentiam Deus producit actionem in voluntate , quae determinat voluntatem ad talem speciem actionis;sicut ideo ignis est res,ad cuius praesemtiam Deus producit actionem combustivam ilia ligno , quae est eiusdem speciei cum actione c6bustiua; quapropter dicitur agens assimilare sibi passum, assimilatione quidε specifiea,si sit agens
univocum;assimilatione vero genetica,si sit qu, uocu; quia in generibus latent aquisorationes; ut
docet Phil, sed obiectum est illud,quod determinat volutatem ad talem speciem volitionis; nam voluntas de se est indisserens ad volendu quoslibet obiectum; de non determinatur ad talem volitionem,u. g.ad volendam sanitatem , nisi ab ipsa sanitate apprehensa, & sibi repraesentata ab intellectu;ergo obiectum est res , ad cuius prinsentiam producit Deus in voluntate actum v litionis,& ideo essective concurrit ad producti nem illius .
t a Cons. In hoe distinguitur esciens eductivum,ut est creatura b essiciente creativo, veest Deus; quod illud ad suam praesentiam educit sermam, quae erat in potentia passiva subiecti ιessiciens autem creativum illam producit ex nihilo ; sed ad praesentiam obiecti educitur actus volitionis de potentia voluntatis, ad quem v luntas, antequam ei praesentaretur obiectum , erat in potentia pure passua; non enim actu i rebat in ipsa, aliter contineret actu omnes suos actus, de sic non esset indisserens, sed determin ta ad illos; ergo obiectum est essiciens educituli actus ipsius voluntatis.
et 3 Prob. a. Quodlibet obiectum repra emtatum voluntati ab intellectu sub ratione boni causat in voluntate pondus, per quod illam i clinat in se ipsum; sed pondus volutatis est amor ipsius iuxta illud N. Marissi Puris: Amor meis
pondus meum: e feror, quocunque feror; amor autem est actus voluntatis,ut patenergo obiectu causat incienter in voluntate actu ipsius. Prob. ma; nam voluntas trahitur a rebus obiectis; n quit autem trahi, nisi per pondus causatum in
ipsa ab ipsis rebus, quia haec tractio est per m dum inclinationis naturalis,de nomine ponderis naturalis nihil aliud intelligimusinisi inclinationem,seu motum naturalem; ergo obiectum ea sat in voluntate pondus, per quod voluntatem
inclinat in se ipsum. Tum quia nequit aliter e
509쪽
plicari , quomodo obiectum trahat voluntatem ad se. 14 Prob. 3. Si obiectum non produceret
physice in volutate entitatem volitionis, sequeretur, qliod voluntas se sola illam produceret; sed concest falsum; ergo & ant. Prob. seq. Quotiescunque aliqua duo concurrunt ad aliquam fictionem,si alterum illorum effective no influat, remanet, quod unum selum essective illam producat , ergo voluntas per se solam produceret suam volitionem . Tum quia in tantum requiris tur unio ad actionem,in quamlim unum illorum active se habet producendo aetionem in alio; alterum vero palliuῆ recipiendo actionem productam ab alio; sed si obiectum non produccret es ficienter in voluntate actionem illius, unum non se haberet iniuE,& aliud pastiue, quia obiectum non recipit in se ipso actionem voluntatis, nec voluntas producit in obiecto volitionem in ipso receptam; ergo non esset necessaria unio obiecti eum voluntate; & ideo se sola prod uceret volitionem.Mi.constatinam voluntas nequit velle ,
rvsi ei repraesentetur obiectum ab intellectu; tum quia sicuti ex inulti tu, est, obiecto paritur notitia, ut docet BeatifP; ita ex obiecto,& voluntate paritur amor; sunt enim istae duae potentiae aeque immanentes, & ideo eodem modo de utraque loquendum est. I s Dices hoe valere de actionibus transellistibus, non autem de actionibus immanentibus , inter quas est actio voluntatis. Resp. unionem obiecti cum intellectu requiri ad productionem intellectionis, etiansi intellectio sit actio immanens; ergo uniuersaliter concluditur de omnibus actionibus. I 6 Prob. q. Voluntas specificatur ab obiecto;omnis enim potentia specificatur ab obiecto, ut communito dicitur; sed omne specificatum actitatur a suo specificativo sormali; quia specificari est a serma,quet est actus,& a forma habetur actuatio; unde animalitas in homine specificatura rationalitatea qua contrahitur, δι actuaturi ergo voluntas actuatur ab obiecto. Aliter nequit
ostendi, quomodo potentia specificetur ab obiecto, & ideo sententia negans principium coinmuniter admissiam cogitur negare. Videantur aliae rationes Mifer de Beat. q. a. art.3 I ac locis ibidem ein. ubi asseruntur obi ctiones,& earum solutiones.
An, O quomodὰ volantas motieatur ab intellectu et QRaesentem pariter dissimitatem eadeL perplexitate pertractant Recente . Alν nanque dicunt intellectum mouere volu tatem,quia ei proponit obiectum; i enim obisctum mouet voluntatem,nisi quatenus apprehE- sum;vnde esse apprehelisum, & esse bonum integrant unum principium effcienter mouens v
luntatem. Et serte obliti sunt εἰ: illius, quod do. cent in ph cis; scilicet quod esse cognitum, scuapprehensum est tantum conditio requisita ad finalixandum; tum quia non selum bonum, scd aliquod commune bono, & vero esset obiectum adaequatum mouens voluntatem; quia obiectum est illud,quod mouet, & specificat potentiam:&ideo voluntas esset uniuersalior intellectu,& bonum non esset eius obiectum adaequatum. a Alj di eunt intellectum mouere volunt
tem in genere causae finalis allicientis. Sed hoc ijsdem rationibus improb; illud enim,quod ει
lizat,& allieit voluntatem, est bonitas apprehensa,non autem ipsa apprehensio ; quod autem requiratur apprehensio, hoc dicit solam conditi
nem;conditionem autem non concurrere effecti-ue,manifestum est.Tum quia bonum,quod appetitur propter se,& finis non essent idem a quia etiam cognitio finalizarei,d: ideo haberet rationem causae finalis . 3 Tandem omnes miscent hanc dissicultat εcum praecedente; hanc enim probant per illam pex quo nunquam potest distincte deduci; an i tellcctus per se acceptus habeat aliquo modo
mouere voluntatem alia motione saltem virtu
liter distincta ab illa,qua ipsam mouet mediante obiecto p Et hic est sensus, in quo nobis videtur
agitanda pretiens controuersia. Igitur. 4 Unica concl. Intellectus mouet voluntat εnon solum moraliter, idest considendo, sed etiaphysice applicando obiectum; non autem physch influendo. Prob. I .pars conel. Intellectus est cosilia. rius voluntatis; ergo illam moraliter mouet per modum consilientis . Ant. communiter admittiatur;nain consilium est actus intellectus a &ideo pertinet ad intellectum consiliari; sicut electio est actus voluntatis.Concrevi inserturinam Gosulens homicidium censetur causa moralis m
uens moraliter homicidi ad occisionem; & ideo iuste punitur, quod non fieret iustedi non esset aliquo modo eausa illius; non enim fit reus, nisi quia illud causat; non est autem causa physic ut
patet,ideo remanet,quod sit tantum causa mora lis;ergo ex eo, quod intellectus consillat volum talem ad se mouendum in aliquod obiectu, m raliter illam mouet. 6 Prob.2 .pars eonti ex Beati .P.Augo MLa 6.in Io.ubi docet: Ramum viridem ostemias our, , trahis illum nuces puero demonstrantur ι νώ hisurier quia quὸ currit, trabituri amandores, etur, cordis curricula trahitur. Ex quo sic. Intellectus applicat voluntati obiectum, a quo volutas physice mouetur, ut dictum est insep. ann ergo intcllectus physice mouet voluntatem per m dum applicantis acti .Prob.cons. luntas non
potest tendere in obiectum, nisi illud sibi applicetur,& fiat praesens per intellectum,quia πιι vo litum, quin prae initum; ergo intellectus appliscat obiectum voluntati; nam applicare est idems
510쪽
ae facere praesens alicui; ut cum quis praesentat ignem stupae. Prob. cons. Illud dicitur physice concurrere active per modum applicantis,quod Praesciitat ac timim suo proprio palliuo; ut cum quis applicat ignem ilupae, dicitur active comburere stii pam ; sed inici lectus applicat obiecta voluntati , a quo physice mouetur ; ergo actiuε mouet voluntatem per modum applicantis. 7 Cons. Quod movet causam, mouetesi olim ab illa causatum, etiansi active non inquat in ectetum, nisi per ipsam causam ; ut qua nuis mouens ignem ad lignum non inssuat in i pium lignum aliquod, per quod comburatur, attamen dicitur physice lignum comburere, non immediate, sed mediate; sed intellectus mouet obiectu illud applicando voluntati; & obicetum mouet voluntatem; ergo intellectus physice mouet v
8 obije. r. Si intellectus concurreret
ad monendam voluntatem, vel concurreret, Ut
instrumentum, i ut causa principalis Non primum ; quia instrumentum est in serioris ordinis, quam sit causa principalis; intellectus autem est iusdem ordinis cum voluntate, cum sit ordinis spiritualis. Non secundum; quia variata intellectione secundiim clarum, de obscurum variaretur volitio; nam causae diuersae secundiim natura diuersum producunt effectum; ergo intellectus mullo modo mouet voluntatem. Resp. dist.a .part. ma. Ut causa principalis opplicans, ne specificans meg. Adprob. licitur, quod variata causa principali specificante, a qua habetur species esimus, variatur effectus specie; non autem variata causa applicante, a qua non
habetur species essectus; na siue applicetur ignis supae ab homine, siue ab equo , idem ignis specie, imo numero producitur.
ς Obije. a. Voluntas per se ipsam sollim est potens producere suos actus ; ergo non indiget ueri ab intellectu. Prob. ant. Voluntas curn habitu charitatis est sussiciens producere actum dilectionis Dei; nam habitus charitatis datur ad simpliciter, non ad facilius;& quod datur ad simpliciter,non indiget aliquo alio ad produceiadu; aliter non esset ad simpliciter . Resp.dist.ant. Voluntas per se ipsam solum est potens producere actum, ut qualitas est, iacia ut actio est,conc.Ad prob.dist.eodem modo. V luntas per habitum charitatis est potens producere dilectionem Dei,ut qualitas est,neg; ut actio vitalis est, cone. An autem ad quenlibet actum dilectionis Dei sit necessarius habitus charitatis;
alibi examinatur. Io Obij c. 3 . Gonet. Si intellectus moueret v luntatem, maxime mouerct, ut principium
sicut species mouet liuellcctum; sed hoc est falsum, quia principium quo debet esse ratio foris malis intrinseca principio intellectus autenon est intrinsecus voluntati; ergo intellectus nomouet voluntatem, a. Duae potcntiae non possitiit
ad inuicem se mouere in eodem genere causaessc enim quilibet esset causii,& causatum; sed voluntas active mouet intellectum ergo intellectus
Respuid i .neg. ma; intellectus enim mouet voluntatem, ut principium quod extrinsece applicans, non ut ratio Brmalis intrinseca. Ad a. dist. ant. Duae potentiae non possunt ad inuicem sic mouere producti iid ita, ut una aliam producat, conc; applicatiue, neg; maxime quando sunt diuersae speciei, & agunt sub diuersa ratione, vesunt intellectus,& voluntas; nam intellectus mouet voluntatem ostendendo ei obiectum, a quo causatur actus in voluntate,ut qualitas est;& v luntas mouet intellectum per dominium, quod habet in illum.
tatem in bonum, sed tantiim ostendit: ergo illam non mouet,nisi in genere causae finalis. Prob.anti Voluntas de se est inclinatio in bonum; ergo noindiget ab alio inclinari. Prob. nsMouere per solam ostensione ad summum est mouere per aulicientiam ; sed mouere per allicientiam est m uere Ibitim moraliter, & in genere causae finalis; ergo intellectus mouet voluntatem solum in genere caiisae finalis. 1. Proposito bono, & ablata omni efficientia intellectus, adhuc voluntas potest tendere in illud; quia qiuaelibet potentia apta nata cst tendere in suum obiectum sibi pra sens; ergo intellectus non mouet effcienter v
Res p. ad I .dist.ant. Intellectus non inclinat sermaliter voluntatem in bonum,conta applicative essiciente eg;nam applicat bonum volum rati , a quo incienter producitur in voluntat pondus, per quod postea voluntas se aliter tendit in bonum.Ad prob.dist.ant. Voluntas est inclinatio potentialis, idest est potentia apta nata tendere per suum actum in bonum, conc, est inclinatio actualis, neg; aliter voluntas creata. noli dis ingueretur a ino actu; quod est falsum apud omnes. Ad a.dicitur,quod essicientia intellectus consistit in ipsa propositione, sicu applic tione boni; unde ant.interimit se ipsum . I x obijc. s. ni.aliam pari. concl. Verbum Diuinum actiuὸ producit Spiritum S; ergo cognitio non solum applicatiue, sed etiam productiue mouet voluntatem .2.mis P. . U.pluries iis Io de Trin. habet amorem procedere a notitia,unde vocat ipsum prolem notitiae; ergo idem, quod prius. Resp. ad x .dist.. int.Verbum Diuinum,quatenus Uerbum,4 sub ratione sermali praecisa iiDsius Verbi, neg; sic enim solum habet esse term num exprestiuum cognitionis Patris. Verbut Diuinum, quatenus persona habens voluntatem, conc. Ad a. dicitur saepe hoc nomen notitiam sumi obiecti vh pro re notificata, & sic idem est, ac obiectum. Si autem sumatur formaliter pro ipsa cognitione,dicitur amorem procedere,tanquam