장음표시 사용
81쪽
secundum receptionem esse ἐ sed impIicat dari receptum sine recipiente, receptum enim resertur ad recipiens; ergo creatura essentialiter habet esse receptum in alio, tanquam in subiecto; sed modus agendi essentialiter sequitur ad modum essendi; ergo creatura essentialiter agit dependenter a subiecto ita,ut sicut eius esse, quia est receptum,est in alio, tanquam in subiecto;ita eius actio,quia recepta, sit in subiecto. sed actio, quae exigit subiectum,non est creatio; quia Cre tio est ex nullo subiecto; licti enim creatio,qua tenus actio transiens,si consideretur in iacto esse, importet aliquid receptum in creatura, quia , i ortat ipsum esse creaturae receptum in ipsius essentia,utfv. dictum est; attamen si considere,. tur,ut actio in fieri,sic non est in subiecto,ut ibid. dicebamus; cum per ipsam producatur subiectu,
di ideo pro priori originis illud antecedit; ergo
repugnat a Onem creaturae esse creationem.
11 Ex his duabus rationibus sic arguitur. Actio inter nihil, & esse nequit competere creaturat;sed creatio est actio inter nihil,& esse;ergo
creatio nequit competere creaturae. Mi. patet; na.iam probata est. 16 Contra a .rationem instant Scoriis apud Fasit. q. I. an. . dub.3ar.
27;&idem FasLibid; Ua . r. p.q .HO. IT . c. II o; Alberiin.Corol. I .Phsq. t 7;ct Morius his art. a n. I ; licet FasI.n. a. O 3; ct Albe ad eandem rationem,postquam illam impugnarunt, recurrant. Arguunt igitur sic. Si creatura crearet, eius actio effective penderet a Deo, & a creatura, & subiective a termino producto;ergo haberet maiorem potentialitatem , quam habet agens,quod non pendet,nisi a Deo.
a. Non omnis creatura habet potentialitatem .
nisterialem per dependentiam a subiecto; ergo
non bene insertur, quod omnis actio creaturae debeat esse cum motu, de transmutatione. 3. Ex eo, quod aliquod sit potentiale , non infertur, quod debeat esse cum motu,& transimulatione; nam creatio est potentialis, clim sit creatura, &tamen est sine motu, & transmutatione. q. Licet creatio habeat pro termino esse;attamen hoc esse est esse creatum, & ideo non est actus tantum, sed est actus mixtus potetialitati. .Effectus productus per creationem est esse receptum in essε-tia ; ergo poterit esse a creatura habente eo receptum in essentia. ndem quisd ereario habeat
pro termino esse,non ficit sensum,quod per illa
producatur omne esseipmducitur enim esse particulare,ut patetistit solum quod per ipsam pro-d alat tota entitas res,nihil supponendo illius.1 ' Respuid et .neg.ant; si enim creatura crearet,
ereatura esset suum esse, ut dictum est; & si esset sutian esse,iam n6 haberet esse a Deo; quia quod est suum esse, non habet eta ab alio, sed a se; &ideo non dependeret a Deo in ect,quia non.reciperet esse a Deo;& sic non dependeret in agere; cum agere sequatur ad esse. Nec dependeret
a subiecto prisupposito,quia hoc repugnat erea 'tioni; de licet in tacto eme reciperetur in subiecto,ut recipitur de facto; attamen considerata,vt
in fieri, non intelligeretur, ut recepta in subiecto;quia sic considerata esset causa iubiecti, quod per illam produceretur ; causa autem est prior effectu; de pro illo priori no intelligitur effectus; de ideo esset sine motu,& mutatione,quia pro illo priori non esset subiectum , quod moueretur,
de mutaretur. Ad a. neg. pariter ant; nam omnis
Creatura, ut docet Beatiss. P; habet suum fis ebim,idEst potentialitatem passivam vel physica, quae est materia, vel Feraphysicam, quae est potentia ad recipiendum esse; aliter esset actus purus, quod repugnat. Ad 3.neg. assiumptum; de adprob.inseri dicitur,quod creatio, licet ut est in facto eme, sit potentialis, quia sic est recepta inasubiecto; attamen si consideretur, ut in fieri,quatenus praecish est actio egrediens a Deo sine vulo subiecto, quod pro eo tunc non consideratur, est actio pura,& sine motu, ac mutatione, ut dictum est. Cum autem additur, quod creatio est
creatura, Et omnis creatura est actus admixtus
potentialitati,dicitur, quod creatio in facto esse est creatura,ri ;in fieri,ut quo:quia in fieri est id,per quod fit creatura; id autem, per quod fiealiquid, nequit esse formaliter illud;aliter idem fieret per se ipsum. Creatura ergo qua is sieactus mixtus potentialitati, attamen purum fieri creaturae praecish consideratum non est actus mixtus,quia non miscetur,nisi clim recipitur in
subiecto; in ipso autem fieri non consideratur subiectum; quia subiectum est terminus ipsius fieri; de repugnat, quod fieri formaliter eonta
ratum sit terminus,aut in termino; fieri enim c5-
tradistinguitura secto esse ; sicut via a termino . Et sic ad .dicitur,quod licEt c tio, ut in facta
esse, importet esse creatum mixtum potentialia
rati ipsius subiecti; attamen in fieri importat purum.esse, quia no importat commixtionem cum
subiecto; ut si daretur albedo separata ab omni subiecto, esset purus actus simplex, quia non es set composita cum aIlo; ctim autem est in subimi , est actus mixtus cum alio, de ideo compotatus.Ad s.neg.consilicet enim essectus creationis in facto esse sit esse receptu; attamen quia creatio in fieri est actio pura, ideo nequit esse nisi substantia pura nulli admixta potentialitati. Adult.dicitur,qubd licet per creationem produc tur tale esse;attamen quia est ex nihilo, de sem Iiter importat purum esse, ideo potest produc re omne illud,quod eruitur ex nihiIo; de impo tat esse producibile ex nihilo; essentia enim rei, per quam limitatur illud esse,importatur a cre tione tantum materialiter, non formaliter; sed omnis potentia potest in omne illud, quod habet rationem formalem specificativa illius; quia
obiectum formale,de I tentia adaequantur; erg si creatura crearet, posset etiam producere suum
esse, quod est obiectum formale virtutis creat
82쪽
tiae; sicut quia obieetum formale intellectus estens, lic8t intellectus intelligat hoc,vel illud ens, attamen potest intelligere se ipsum,quia in ipso est ratio entis,quae est specificativa illiust no obstante, quod ratio entis non reperiatur a part rei abstracta a ratione talis entis I &hoc non ob aliud , nisi quia ratio talis entis se habet de materiali respectu obiecti specificatiui intellectus iergo IicEt creatio terminetur ad rationem indiuidualem talis entis; qilia tamen haec ratio se habet tantum de materiali, quatenus coniungitur Cum ratione entis,etitsi ,ideo non tollitur, quin
possit versari circa omne esse producibile ex nihilo, quod est obiectum sermale creationis . 17 Et hoc bene explicat Fund. Doctri cima, aut, quod creatura nequit habete pro obiecto
alae actionis esse, quia eo defees actus tantism ;vi enim esse conderetur in fieri, est actus ti lim, ut dictum est;& si consideretur in ficto esse;qua-giis materialiter non sit actus primus . attamen
Drmaliter precisue, prout habet specificare potentiam creativam,est actus tantum; non enim
specificat,quatenus importat essentiam, sic enim est tale essemon autem esse,ut esse,quod est specificativum creationis. Hoc necessario erat pe
pendendum ἀ μοι ; ut sapientius scriberet cir
ca hanc rationem. I 8 Prob.3.eae eod.FunLI Oct.ratione allata arm .m I s. onmis creatura essentialiter agit, velastrumentum Dei,sed instraimentum essetitialiter praesupponit subiectum,cui applicatur ; ergo omnis creatura essentialiter agit ex praesuppositione subiecti ; & ideo nequit eleuari ad creandum. Ma; quam F magis esse explicatam;praeterquamquod traditur ab Ars. apud Misen. 1-ὰ SS. PP;ostenditur. De rati ne tinnimenti est, quod recipiat virtute , & moueatur ab asste principali, sine quo nequit agere,quia sine illo nullam habet activitate & actionem in effectum; di ideo dicitur eleuari supra
suas vires ad agendum,quia sine tali motu,& receptione virtutis nullas habet vires ad agendu ; sed creatura recipit virtutem,& mouetur a Deo ad agendum; secus Deus non esset primum motiens uniuersalissimum, quia non moueret omne id, quod mouetur ; tum quia sicut creatura recipit esse a Deo,ita recipit moueri,quod est idem, ac agere per motum,quod sequitur ad esse;ergo creatura agit,ut instrumentum Dei. Neque olficit,quod creatura sit etiam causa principalis; noosficit,inquam nam calor, quod est instrumentuignis, respectu calefactionis est causa principalis, di respectu ignefactionis est instrumentum; quia respectu ignefactionis mouetur ab igne;& respectu calefictionis habet virtutem lassicientem ex se ipse,sic creatura, si comparetur per Ordinem ad aliam creaturam,qua mediante agit, c quam mouet,est causa principalis; si vero per ordinem ad Deum, a quo mouetur,& recipit virtutem,est instrumentum; quotiescunque enim alicui com-MV.Frideris.Nie.Gauardi Tom.3.
petit moueri ab alio,& mouere aliud; tunc sicuti quatenus mouet aliud,ei conuenit esse causiain principalem, licet non simpliciter primam; it
prout mouetur ab alio, ei competit ratio instrumenti; clim ergo creaturae essentialiter Gueniat moueri a Deo,& mouere aliam creaturam, quia est agens secundum , & se habet velut secunda . rota, quae mouetur a prima, & mouet tertiam; ideo creatura per ordinem ad Deum habet rationem instrumEli, quanuis per ordinem ad alia creaturam habeat rationem causae principalis. Prob. mi. Instrumentum causae non ita mouetur
ab illa, ut ille motus sistat in ip instrumento, sed ut recipiatur in effectu, ad quem producendum instrumentum mouetur calor enim ita momuetur ab igne, ut ille motus recipiatur in materia transmutabili ad sermam ignis; ergo instr metum essentialiter praesupponit mobile,in quo recipitur motus ipsius instrumeti; imperceptibile enim est, quod motus recipiatur in nihilo, flequod nihil moueaturi dicere namque quod nihil
mouetur,est dicere,quod nullus datur motus. I9 Confex eo Sicut se habet agens secu dum in ordine ad primum agens;ita actio, & e fectus secundi agentis in ordine ad actionem, &effectum primi agentis; agens enim,actio, & es sectus eundem ordinem seruant; aliter non possemus i posteriori per effectus,& actiones colligere,quem ordinem habeat agentia inter se; sed creatura ita est agens secundum, ut essentialiter supponat in omni sua actione agens primum,ergo actio creaturae essentialiter lupponit actione causae primae;& sic effectus creaturae essentialiter supponit effectum Dei,sed effectus Dei est ens ,riens;quia Deus, utpotε agens uniuersalissimu, agit sub ratione uniuersalissima entis, ut dictum est;ergo effectus creaturae supponit in se ipso rationem entis causatam a Deo;& ideo non est ex nihilo,sed ex ente,quod opponitur nihilo.
secundam subordinari in agendo causae primae , vel est recipere a causa prima aliquem influxum praeuium praedeterminatem Clusas secundas ad agendum;vel est supponere effectum,ut passum, in quod agat, vel quod creatura praesupponat se ipsam, quae est effectus Dei; omne enim agens in tantum agit, in quamum actu es ρ Primum est falsum;quia causa secunda natu is ex se est d terminata ad unum, & ideo non indiget praed terminari; tum quia ille influxus praeuius no totileret ab actione creaturae rationem creationis ,
quia poneret aliquod tantiam in causa, non in essectu qui propterea esset ex nihilo.Si secundu; peteretur principium quaeritur enim, an creat ra ementialiter agat ex aliquo; quod insusscientur colligitur ex subordinatione ad Deum. Temtium non est ad rem; ut patet. Praeterea agens materiale immateriale se habent, ut inserius , di luperius; & tamen agens materiale non supponit effectum agentis immaterialis; ergo pra
83쪽
suppohere effectiam agentis supctioris non col- Iigitur ex subordinatione agentis inferioris. Taquia lit i ars subordine tui naturae; it tamen potest agere in lignum v. g. a solo Deo productum;& et gens noturale non sol hin praestipponit eis clum Dei, idἡst materiam primam, sed etiam effectum naturae,idest formam; non enim agit iii materiam informem, sed sormatam ι ergo ex subordinatione non colligitur praesuppositio effectus,aut e contra. Tandem ad saluandam subordinationem suscit, quod praesupponaturaliquis
effectus, seu concursus agentis superioris; notia
autem,qubd talis effectus debeat esse passum,in quod agit agens infinius; nam licEt ars subordinetur naturat, attamen nedum ars supponit effectum naturae,sed etiam natura, quae est subordinans sibi artem, supponit passum, in quod agit;
ergo sicut ex subordinatione activa non colligitur actionem debere esse ex nihilo; ita ex subo dinatione activa non colligitur aetionem debere esse ex effectu praesupposito. Resp. causam subordinari in agendo nihil aliud esse, quam recipere actionem a causa suisbordinate; sicut subordinari in essεdo nihil aliud est, quam recipere esse a subordinante, ut dixi-
.mus ta. a. de Scient. Dei q. .F.3; sic secunda rota horologij subordinatur primae rotae in mouεdo , quia recipit motum ab illa. atqui nedum causa secunda subordinatur cause primae, sed etiania actus, & cffectus causae secundae in production sui subordinatur actioni,& effectui causiae primae, aliter no estentactus,& essectus causae secundae , ergo sicut causa securida nequit non supponer primam: ita actio , & cffectus causae secundae nequit non supponere actionem, & essectum causis primae. Effectus autem causae primae debet ess
passum dii quod agit causa siccunda; quia efferuis causae primae essentialiter debet esse effectus causae secundae; aliter effectus cauis secundae non esset effectus causae primae; dc ut effectus causae primae debet praesupponi ad effectum causis secuniadae,ut dictum est quod optimε explicatur per rationem entis,quae est prior ratione talis entis, &ratio entis, clim secundiam se sit indifferens, de terminabilis, & contrahi bilis petrationem talisentis,ideo habet rationc passi,ac receptiui. Neque hoc est petere principio, sed rectissime probare a priori per causam; quia est probare per aliquod essentialiter praesuppositum ad actione creaturae, quod Optime infertur ex subordina tione, quae importat aliquod supra ipsam acti nem, ut actio est praecisE. Igitur id,quod quaeritur: est; an actio creaturae possit esse ex nihilo praesupposito;de conuincitur hoc medio; quod causa creata non possit agere,nisi praesupposita prima causa ; ex quo deducitur, quod effectus caulae creatae nost possit esse,nisi ex praesupposito
effectu causae primae; probare autem effectu per causam quis non videat non esse petitionem
principij dcd probationem potiorem Ad a.dici-
eur agens materiale, Ze immateriale non subordinari essentiat iter, sicut nec eorum actiones, &effectus, ut subordinatur causa secunda causae primae; sed sol iam se habere, ut persectius, R imperfectitis, superioritas autem persectionis noris est idem,ac sub ordinatio, ut patet; nam homo li-cEt sit superior, & persectior planta in agendo , nullus tam ε diceret, quod subordinet sibi acti
nem plantae. Subordinatio ergo ultra superiori. tatem,& inferioritatem importat productionem eiusdem effectus secundum rationem uniuersa liorem,& minus uniuersalem . Ad aliud dicitur
artem essentialiter subordinari naturae naturatae, vel naturantis; accidentaliter autem subordinari naturae naturatae,idest creaturae, quia essectus productus a creatura , circa quem vertatur ars spoterat a Deo solo produci;at vero essectus productus a creatura non potest a Deo non produci;& ideo ars,& creatura in sua actione essenti liter Deo subordinantur; alteri autem creaturae snon nisi accidentaliter ex libera Dei voluntate . Ad illud de materia dicitur,quod tam materi , quam forma sunt effectus Dei; vel quod forma praesupponitur per accidens, quatenus materiaia
nequit esse sine serma,qubd si posset esse sine illa,n ages naturale induceret in materia dispositiones ad aliquam formam, posset illam educere ex materia . Igitur non praesupponitur forma r tione actionis, sed ratione materiae, & ideo per accidens.Ad vittidicitur ad subordinationem requiri,quod praesupponatur idem effectus secum dum aliquam rationem uniuersalem productus a causa superiori,ut dictum est; & cum dicitur , quod natura,quae subordinat sibi artem,praesupis ponit aliquod in agendo,resp. naturam praesup ponere, non quatenus sibi subordinat arte, quia
ars ad actionem naturae nullo modo concurrit ἐsed quatenus subordinatur Deo, qui concurrit ad actionem creaturae,ut causa prima uniuersalis. sma . Melitis ergo capere debebant Aduersam rationem subordinationis, sic enim vidissent , haec nihil concludere coni. rationem firmissimam Fund.Doctoris.
a I Prob. .ea eod. Operari immediat δ per iubstantiam nequit copetere creaturae; sed creare est operari immediate per substantiam ergo
creare nequit competere creatum. Prob. ma. Si
operari immediate per labstantiam posset competere creaturae, posset sibstantia creata esse ide, ae sua virtus operandi; si enim virtus operandi non esset idem, ac Libstantia creaturae, iam illa virtus non esset sabstaiatia, sed accidens, quia praeter labstantiam non datur nisi accidens; acincidens enim, & sabstantia adaequale diuidulens creatum; sed implicat siubstantiam creatam es virtutem operandi; quia implicat esse idem eum suo esse; ut dictum est to. i. de Sub . Dei S. I; & percola sequens multo magis implicat, quod siubstantia sit idem,quod virtus,quia virtus
supponit esse iubstantiale,& ideo magis distat ab
84쪽
essentia, quam esse;& ea, quae magis distant, minus possunt identificari, quam ea, quae miniis distant; erso operari immediatὸ per tuam substantiam nequit tapetere creaturae. Prob. mi. Cre re non est operari mediante accidente;nam operari mediante accidente est per transmutationε
subiecti,quod necessario requiritur ad hoc, ut in illo recipiatur illud accidens, quo medigie producitur substatia, ut patet in operationibus age-tiu naturalisi;sed creare est operari ex nullo prς- supposito subiecto; ergo creare est operari non mediante accidεte, sed immediath per substati a.
22 Inst. FUM. n.3I. Haec ratio probat co elusionem certam, & magis notam per medium incertum,& minus notum; quia quod substantia creata non possit immediath operari, controue titur in Suesis;& magis notum est creatura non posse creare , quam non posse agere immedi tε,hoc enim negatur apluribus,quam illud;ergo non recth probat.Tum quia non ita constat Deu non posse facere creaturam immediatε operatiuam, sicut constat non posse facere creaturam liabentem virtutem' creativam; ergo istud recte
non probatur per illud; quia est per ignotius.
Resp. neg. ant; nam incertitudo illius propositionis non est ex parte ipsius scientiae,sed ex defectu scientis,qui illam non percipit, sicut debet percipere.Ceterum ita certum est secundum se; quod esse creaturae nequit esse idem cum essentia, aliter ipsa essentia creaturae nunquam . posset non esse, ut a nullo rationabiliter disicu
rete possit negari cognitis terminis, scilicet quid significetur nomine tisentia, quae dicit ordinem
ad esse;& existen , quae importat rationem essendi a parte rei,& qua manente in essentia, ensentia semper esset a parte rei; unde si esset idem cum essentia, ab illa nunquam posset separari,&Per consequens essentia nunquam posset non esse; ergo haee propositio est principium certum secundum se rem probans conclusionem, quanuis possit esse incertum per accidens ;scilicet defectu scientis.Ad aliud dicitur,quod substantiam
creatam operari mediantibus accidentibus no-
his innotescit per sensum; videmus enim, quod ignis ad hoc, ut producat ignem in liEno, prilis producit calorem, qui calor non est forma ignis; lignum enim statimae est calidum, non est igniatum;& mediante calore inducit formam ignis in
lignum; rationem autem creationis no nisi cum
magna dissicultate possiimus percipere;ut ex dictis ara. I;O a .potest patere;sed illud, quod aliquo modo apprehenditur per sensum, est nobis magis notum, cum omnis notitia pro hoc statu oriatur a sensu ergo haec ratio probat ignotum per notius,& ideo rectissim8 procedit.
creaturae communicari virtus anni hilativa rediagens aliquam rem in nihilum; ergo neque virtus creativa produces ex nihilo. Prob.ant. Nihilum est terminus omnipotetiae, quae sicut habet ag mg.Friderie. Nie. Gauardi et Om.3.
re ex nihilo,ita habet redigere in nihilum a quemadmodum potentia editetiua, quia habet agere in non esse formae, ita habet reducere in non esse Hrmae; terminus enim . qua, ct ad quem sibi correspondent; sed omnipotentia nequit c&mi inicari creaturae;ergo neque potentia redigesin iii hilum. Conspatet; quia eiusdem est annititulare,cuius est creare; unde sic ti si agens naturale non posset reducere in non esse formae, non posset sermam educere; quia eductio Hrmae lao
fit nisi per destructionem sermae antecedentis; ita a pari.Hςc ratio reducitur ad prima. id.ubffa Esset hic ostendendum, quod Aduersariorum rationes re vera patiuntur eam infirmitatem, quam impingere conantur rationibus Fund.DOTI; sed ne prolixitas augeat legentium querelas, aliquas tantum breuiter tangemus.11 Arguit igitur em Scol. 6.m c. 2.n. I 3. Si aliqua creatura posset creare, maximε creatu
ra spiritualis, quia creatio est actio trasiens persectissima, oc ideo nequit competere nisi naturae persectissimae,ut est natura spiritualis;sed creaturae spiritali nequit competere creatio; nam vel competeret per naturam;& hoc non; quia creatio est actio libera,& nequit necessarib conuenire niturae;vel per intelleitionem, & volitionem;& hoc pariter dici nequit;quia intellectio,& volitio sunt accidetia,quae exigunt subiectum; nulla autem alia potentia exequens datur in natura spiritali distincta ab intellectu, & voluntate ;ergo virtus creativa nequit copetere creaturae .
Sed haec ratio in primis coincidit cum A.
ratione asserente creaturam agere per acciden tia . Praeterea filium est potentiam exequentem
in natura spiritali non distingui ab intellectu, &voluntato;quia potentia exequens est transeunter agens; intellectus autem, & voluntas imm nenter agunt; ut diximus D. I. de omnipot. an.6. Tandem non probatur,cur creatio non possit esse per naturam maxime in horum sententia, qui
asserunt substantiam creatam posse immediathoperari;sicuti enim generatio potest esse per na
a6 Arguunt Aly r Ad creandum requiritur potentia infinita;creas enim debet superare infinitam distantiam,quae est inter nihil, & ens; sed
potentia infinita est incommunicabilis creaturae;ergo & potentia creativa. Sed haec ratio, nisi explicetur, ut explicat Fund.Does,non concludit nam distantia, quae est inter ens,de nihil ,est negatiua;vt patet; infinitas
autem negativa non videtur repugnare creatu
rae ; ideo ab Atiquibus scitur Angelus in filii thpersectus in sua specie, quia habet totam persectionem suae speciei, nec maiorem potest illa species habere. Praeterea explicandum est, quomodo inter ens,quod producitur,quod est finitum,& nihil sit distantia infinita; distantia enim sumitur ea parte entis, non ex parte nihili,quod nihil estens autem finitum quomodo fundare potest I a di-
85쪽
ου 8 Quaest. II. De creatione.
distantiam infinitam Igitur infinitas potetiae siu-
menda esset ex eo,quod esset irrecepta, ut diximus I .de In .art. I. S. I . vel ex obiecto se
maIi adaequato specificativo, quod est omne eust creabile,quod est infinitum, ut in L 28. 27 Aliae rationes vel sunt modici valoris, veI reducuntur ad nsras superius allatas, ut est haec,quae valdε essicaciter concludit. QSotiescu-que aliqua actio egreditur ab aliqua proprieta te,quam repugnat communicari alteri ab illa natura, cuius est proprietas , tunc illa actio nequiteommunieari steri naturae nec etiam diuinitus ;quia illi nequit communicari illa proprietas, qui est principium proximum illius actionis,ut v.g.si risibilitas ita est proprietas hominis, ut repugnet illam communicari alteri ab homine; etiam risus, qui est actus sermalis illius, ita conuenit homini , ut nequeat communicari alteri ab homino ἀsed creatio est actio omnipotentiae Dei, quae ita est propria Dei, ut repugnet communicari cre
turae, ergo repugnat creationem communicari creaturae. Haec ratio reducitur ad sicut enim omnipotentia habet terminum a quo, &. ad
quem sibi proprium,ita debet habere actionem sibi propriam. 8 Obijc. I. Dur. Ad creandum suscit potentia finita; sed haec non repugnat creaturae; e go m mn repugnat potetia ad creandum. Prob.
ma. i. Ad creandum sufficit potetia superans distantiam inter nihil, & ens; sed haec distantia est finita,quia ens,quod creatur, est finitum, & negatio illius est finitianegatio enim no tollit pilis, quam ponat assirmatio; ergo ad creadiim suffcit potentia finita.Tum quia distantia est tantum i ter duo entia positiva; ctim negatio fundetur immediath in ente positivo;& ideo ab illo no distet.
. Creatura non producitur a Deo secundum rationem infinitam; nam ut dolet Beatis P. lib. 83. q. 61 alia ratione conditus es homo, e - alia equus;& ideo ratio,qua creatur homo, non est infinitas aliter esset ratio,qua etia creatur equus. 3. Infinitas virtutis arguitur ex infinitate termini producti; sed terminus productus per creatione non est infinitus . ergo neque virtus creatiua .
.Vbi maior est resistentia terminorum, ibi maior virtus requiritur ad illam vincedam; sed maior est resistentia inter duos terminos positivos , ad quam tamen superadam suffcit virtus finita , quam inter terminum positiuum, & negationem illius; ergo magis ad superandam resistentiam , quae est inter ens & nihil, lassicit virtus finita . Resp.neg.ma.Ad 1.pro dicitur,quod lichtadmittatur inter nihil, it ens esse distantiam finiata; attamen quia virtus creativa habet pro obiecto sermali omne esse creabile , quod est infinitum, ideo requitur virtus infinita . Vel dicitur,
quod ad creandum requiritur virtus irrecepta. ,
quae est actus purus, de ideo est infinita, ut d illumus to. .vis vel dicitur,qudd lichi inter nihil, di tale ens,quod creatur, sit distantia finita, quia.
ens,quod creatur, est finitum;ctim sit tale esse;a tamen inter nihil,& esse, quod specificat pote tiam creativam , est distantia infinita, quia est sic acceptum est omne esse, quod est infinitum ιεc nihil negans omne esse, est pariter infinitum Ad aliud dicitur verum esse de distantia posituua,non denegativa. Vid. Funae. Doctin esse,O- ef,sent. q. 6.ad 6. Ad a.dicitur,quod ratiO,qua conditus est homo ,est infinita secundum speciem , , quia est ratio producendi infinitos homines; delicet per nostrum modum intelligendi sit disti et a a ratione, qua conditus est equus, & ideo sic praeci siue accepta non sit infinita simpliciter; attamen realiter est idem cum ratione, qua condistus est equus, & omnes aliae creaturae; unde re liter est una tantum omnium Idaea; ut docet Bemisi. P. Sic illa virtus licet praeci siue sumpta esset infinita sollim secundum speciem; attamen realia ter esset infinita simpliciter, quia esset actus purus, de cuius ratione est identificari cum omni esse, & excludere omne non esse; nam si diceret aliquod non esse, diceret potentiam passivam , quae importat non esse. Ad 3. dis .ma. Infinitas virtutis arguitur ex infinitate termini adaequata
specificatis,& hoc a posteriori,cω; sed neg.min; inadaequati, non specificantis; & aliunde nequitargui a priori,scilicet ex eo,quod sit actus purus pliciter irreceptus, neg. Ad 4. dicitur, quod
sequeretur requiri maiore virtutem ad educe dam sermam,quae fit per resstentiam contrario rum, quam ad creandum ex nihilo; quod tamen nullus diceret .Maior ergo resistentia arguit maiorem virtutem in agente ex contrariis sibi inuicem resistentibus; non tamen arguit maiore a
virtutem, quam sit in agente ex nihilo, in quo nulla est resistentia, quia in illo nulla est formia habens primas qualitates, ex quibus sumitur resistentia. 29 Obsic. a. Creaturae potes communicari visio beata, quae est nobilior ereatione, cum sit supernaturalis; tum quia ei communicatur actio generativa, quae pariter est nobilior creationeo .ctim generatio sit in Deo formaliter, & creatio tantum virtualiter; illud autem,quod est in Deo
Drmaliter,est persectio simpliciter simplex;& illud,quod est in Deo virtualiter,est perfectio sim plex, quae est minor perfectione simpliciter simplici , iniam creaturae communicatur possiproducere formam quae est nobilior materia; ergo potest ei c6municari creatio,ci uae ignobilior. Resp.ommisso ant. nes.conu nam nobilius est poste generare hominem, quam formicam o ,& tamen homini communicatur primum, non
secundum. Item intelligere est nobilius, qua
sentire; & tamen primum communicatur Ange- Io, non secundum.
3o Obij c.3. indo corrumpuntur species
panis iam consecrati vel in vermes ab aere humido in illas agente, vel in cineres ab igne illas absumente; & sic de speciebus vini in acetum
86쪽
Quaest. II. De creatione. Art. IV. 69
transeuntis; tunc ages raturale producit non sta cit aliquod praeuium ad essectum eaust principalima formam,sed etiam materiam verinium, in Iis, per quod refert in effectum actionem eiusdern,in aceti; forma enim sine materia nequit exi- cause principalis; ut v.g.calor,qui in ignetastio-stere; sed materia non producitur , nisi per crea- ne ligni dicitur instrumentum coniunctum ignistionem, quia chm sit primum subiectum nequit eo, quod agit supra suam sphaeram, producit ca- supponere aliud subiectum , ex quo educaturi lorem in ligno praeuid ad ignesectionem; & per ergo creatio competit agenti naturali, saltento ipsum calorem desert in lignum actionem sub- miraculo . stantialem ignis,per quam ignesit lignum. 2.In-Resp.F-LDOct.Theor. s .de Corp. christi directe,& est, cum causa instrumentalis producit materiam non produci ab agente naturali, sed aliquid mere extrinsece, ad cuius positione cau- resultare ex connexione essentiali, quam habet sa principalis producit suum effectum ita, quod cum illis dispositionibus introductis ab agenteis causa instrumentalis nihil ponat intrinsech in es. naturali in species e secratas; &dat exemptu fectu cause principadis,neque deserat actionenia de anima rationali , homo en im generans intro- substantialem illius. Ratio autem,ob quam cau- ducit ultimas dispositiones ad animam rationa- sa instrumentalis sic diuidenda est, sumi potest
Iem, qualiquia naturaliter connectuntur cum il- ex eo,quod cum causa instrumentalis reducatur
laudeo illis positis resultat anima,quae tamen no ad genus cauis efficientis, est enim extrinseca . ἀproducitur ab agεte naturali per actionem edu- sicut causa effciens diuiditur in causam, activam,sed a solo Deo creatur.Ita in casu,qui est effectus per verum influxum activum , & intillae dispositiones introductae in species cosecra- causam, ad quam resultat effectus, non quidem ras ab agente naturali non minus connectuntur per influxum intrinsece terminatum,& receptum naturaliter cum materia, quam dispositiones in- in effectu, sed per naturalem colligationem,quatroductae ab homine generante connectantur habet aliquod posterius cu aliquo priori, a quom anima, ideo ad positionem illarum resultat dicit ut emanare,& resultare; ut anima dicitur materia absque eo, quod producatur ab agenteo causa,ad quam resultant suae passiones , & intel- naturali. lectus causa voluntatis; sic causa instrumentalis,' Ceterae obiectiones partim solutae sunt art. eo, quia est ericiens, alia est qua est essectusi; dia; partim faciliter soluuntur ex dictis,& per verum influxum physicum intrinsect recep- partim soluentur inseq- n. tum in effectu causae principalis siue producen-- - ταν do aliquid praeuium , siue deferendo actionem
A R. T. IV. principalis agentis, ut dictum est; alia a qMm
An creatura possis euuari, ut eausa in umenta- sequitur effectus ex prouidentia siue generali, iis, ad erranism siue speciali connexus cum illa ι ut voluntas vi I Iligenter examinanda est haee dissicul- turaliter connectitur cum intellectu ex ordin i s tas; ab ipsa enim pendent plures aliae tione prouidentiae generalis naturalis Ordina discutiendae circa materiam de Sacramentis, & tis omnes res naturales; δι dona supernaturalia circa antiquam SS.I P doctrinam;ad quas dissol- cum gratia ex ordinatione prouidentiae speciauendas maximε confert id,quod breuiter,sed sa- lis supernaturalis. Utraque autem haec causis impientissimὸ docet Fud.D LAeg. de esse,ct essent. strumentalis dicitur instrumentum physicui';q.6- ἀ 9; quod expressissimε tradit ReatissP.Aug. sicut utraque essiciens a qua ae ad quam dicitur
ι b.9AD Geniata sita. ID, quo Recentium lites cir- physica, prout contradit inguitur a morali, quae Ca praesentem controuersiam excitatae commode non est nisi consulens,iubens, rogans, At intelio-Possunt componi. naliter mouens,ut dictum est.Hocsen. a Non est hic sermo de eausa instrumentali Prima sententia vult creaturam posse eIe- morali,quae non inquit in effectum agentis prin- uari tanquam instrumentum physicum ad cica-cipalis per verum influxum physicum realenta , dum. Ita Mag.Sent.in . . .c.vin D.Tbo.in . sed tantum influit intentionaliter, quatenus ex sent.dis. s.ρ; Iinrt.3.quasluc.3.-q; O in a.dist. intentione agentis dirigitur ad illum essectum; I. q. I.art.3; qui tamen hanc sententiam retracta
c Mna ad hoc, ut ipsemet Deus crearet ani- dis. Ita . ; Sua.in Metui .aos I. M, Humae,mam Samuelis, quem dedit ei filiu; & sic de pre- P0fdisp.I a se I.6;Auertis to. I .q. I . eia. orol. cibus D. Nicolai Arrensis, quibus obtinuit no- ri Arriagaiolet; AIliarem Gabri Mendoea apud srum S.Nicolaum et Mentinatem; &non est du- sol;Le narras.7.disp. I.q.3 Amic.to.a.dio a. bium,quod preces Christi Domini, BeatissUi fct. ct Ak asserentes,quia licet creatura non sinis potui sient impetrare a Deo creationem possit eleuari,ut instrumentum naturale ex natu alicuius erraturae . Sermo igitur est de causa in- ra sua institutum ad creandum,potest tamen et strumentali phvstea influente per verum influxu uari,ut instrumentum Obedientiale.
Physicum in effectum plincipalis agenti s. s Secuda sententia tenet ex opposito cre 3 Iesbiere autem physich si t dupliciter. r. iura no posse a Deo eleuari, utanstrumetu phy-Dirrae I di est clan causa instrumentalis produ- sicum ad creandum. Ita communiter omnes alis .
87쪽
qua dissensio; nonnulli enim volunt creaturam nullo modo posse esse instrumentum physicum creationis.Ita omnes illi,qui putant Sacramenta nouae legis non causare gratiam physiceod moraliter inter quos est etiam noser M. Consenius in M.Aqui putat Fund. Doct.in atas. I.q. 2 inrt.
s. s. Vis saluare hac doctrina sententiam Magia
Ari ; re tamen maturius considerata hoc non habet Fund.mctivi mox dicemus. Alij vero posse eleuari,ut instrumetum physicum indire M pr ducendo scilicet aliquid extrins E se habens ad effectum creationis; ad quod postea Deus creet se solo essectum. Ita sentire videntur, qui tenent fratiam a Deo creati, dc Sacramenta illam phy-iieE causare. 6 Nostra igitur sententia docet creaturam non posse a Deo eleuari tanquam causa insit mentalis physica ad ereandum diteeu, henE t men indireia, seu ministerialiter extrinsectivi loquitur Beati .P.ins tanquam instrumetum, ad quod,non ἀ quo. Ita Fund. Doct. de se, ct essent..ifpQstqiram enim dixit, quod creatura potest anni hilare indirem,n6 direm,quia potest pone.
re peccatum,quo posito annihil atur gratia; subditi Sie etiam indirecte potest faeere ex nibiti alia
quid quia potes facere aliquid, quo facto aliquid producitur ex nihiloivi potes di oneres elenire
corpus ad animam intellectiuam; quo disposito imfunditur anima ibi. Et ad io. loquens de Sacramentis ait: Sacramenta e tum,quodsiguram;mo quod direm causent; sed ea ant aliquem ornaturn anima,quo causato, nisi praebeamus obicem, i
funditur nobis gratia. Imaginabimur enim, quod phantasmata in virtute intellectus agentis possunt mouere intellectum podilem non oblanu, quod phantasia est virtus in corpore; intellectus vero risibilis nec es corpus, nec es vinus in corpore e Sacramenta in virtute superioris activi,ut in vim iure Diuina aliquid inciunt in anima non obsam te, quod Sacramenta sunt quid corporale; anima mer. quia spirituale. Indirem ergo Sacramensa ea ant gratiam. Et in 1.Sent.vbf. salvans sente-tiam Mag.esti cum ergo in i a creatu sancti eata aliquid inducatur per creationem, sicut gra-na,vel aliqua alia dona,posset Deus eoncedere mianiserialiter, quod posset creare aliqua, idest quod
instrumentaliter operaretur interius an anima ad opus errationis excellentiori modo, quam ei commlarit. Sie ergo pos creare ministerialiter non es facere de nihilo aliquid sed est praestare miniseria, τι Me t.auia A dicatur hoc communieatum esse
creaturis; quia iacerdotes miniurando Sacra memta disponunt ad gratiam; dicemus, quod hoc es δε- e do aliquid exterius ivuli autem Magisterii quod fieri eoliatum est creatura dissonere ad gratiam faetendo aliquid exterius sic poteris conferri creatura posse creare ministerialium,ides posse exhibe-
re -nisterium ad opus ereationis operando etiam
interius. Haec sentetia habet Patronum Bean . Aus; a quo nedum doctrina, sed & ipsa serε ve ba sumpsisse videtur Fund. Doct; nee dubitem omnes sere ipsam amplexuros fuisse, uno, vel altero excepto,si illis explicata fuisset.Igitur 7 Unica concl. Creatura nequit a Deo et uari, ut ii utrumentum physicum, ad creandum direm; bene tamen indirecte, & ministarialiter extrinsere; seu non ut causa instrumεtalis . qua, sed ut eausa instrumentalis ad quam . Prob. I.m Beatiss. P.Mis ubi loquens de
Armatione Maaitta Aliter ergo quaeritur,que
admodum sit sporatus Adam, eo que eius fine ullo doloris sense a corporis eo age detracta sit; Hac enim fortasse dicantu potuisse ρον Angrior
fieri ormare autem, et adi stare costam, in m iter esset, usque adeo non potuit, nisi Deus, a quo uniuersa natura sub is, ut ne illud quidem camni vpkmentum in eorpore viri suod in illius e
MDecessi Deum, ab Avelis Desum esse crediderim sicut me Vfum hominem de terra puIuerer, non quod nulla sit Avelorum opera, ut aliquid creetum, sed non ideo creatores sunt; quia nec agricolas creatore egelum,atq; arborum disimu non enim
qui Houi es aliquidineque qui rigat sed qui in
crementum, at Deus . Ad hoc incrementum pretianet etiam in eo ore humano, quod osse de id Iocus carnesvplitus est; illosiliret opere Dei , quo naturassub imis, vinni, quo ipsi quoque A g Ior creauit. Et paulo post prosequitur. Medicus
etiam agro corpori alimentum adbibu ,--λπ- rara medicamentum; primum non de rebus, quas creauit,sed quas erratas opere creatoris inuenit iaminae cibum,vel potum potuit praeparare, O mianistrare,ct emplastrum formare,'medicament illico ancnere..Ac desnde.Voluntas vero Ariel ea obedienuν Deo subdit eiusq; executa iussonen naturalibus motibus de rebus stibiectis laqua materia ministrare,υt secuia illas nine'ales in Verba Dei non ereatas, ψι secundum ilias in nimis sex
diem operibus causaliter creatas rationes aliquia in tempore creetur,more agricolandi, ves medendi
potes. a uale isag iminiseris Deo exhibuerim Asegeti in illa mulieris formatione, quis audeat vir mare ει quo sic arguitur. Quanuis Agricola, Ac Medicus non producant per verum influxsi physicum herbas,& plantas; & carnem, ac vires In corpore aegroti; non enim deciditur aliqua pars substantiae Agricolae,& Medici,qua solum habe tur influxus physicus in omni generatione; ait men uterque dicitur physia ministerialiter operari circa generationem plantarum, & carnis meo, quia aliquid mese extrinsech, Scindirecte operentur;non enim quis diceret eos meia moraliter 2 habere ad illarum productionem; cis quanuis creatura non possit a Deo eleuari,uti strumentum intrinsect influetu in essectum ex tionis; attamen potest ad illam physic non tantum moraliter , ut uistrumentum ministrans e tri
88쪽
trinsece, indirecte , de ut ad quod .
8 Prob. I .pars concl.ratione Fund.Domati lata in p.artar. 9. Omne instrumentuin agit, ut
motum a principali agente; idest per motum factum in illo, qui motus transit. & recipitur i subiecto,quod mouetur ad illud esse, quod pro ducitur ab agente; sed motus praesupponit mo-bit e,nihilum enim nequit moueri;nam nihil m ueri est simpliciter non moueri ; ergo omne instrumentum agit ex praesupposito subiecto ι sed praestipponi subiectum repugnae creationi; quia est cotta eius definitionem; ergo repugnat creaturam elevari, ut instrumentum influens directὸ ad creandum. Via ubifs ConfSi creatura posset eIeuari ad creandum instrumentaliter , posset eleuari ad agenduindependenter ab omni subiecto materiali, seu habente potentialitatem passivam;& ad esciendam actionem liabetem nihil pro termino a quo , di esse pro termino ad quem, sed hoc repugnat; ut proiatum est insep. am, ergo repugnat creaturam eleuari,ut instrumentum, ad creandum .
Vid.alias rationes ibid; quae hoc modo reducuntur ad probandam etiam hanc conclusionem , O
quam propterea Fund.Doct. indistinctim pertractauit eum illa. Io Prob. a. omne instrumentum physicum transeunter influens in effectum principalis ag tis debet habere actionem praeuiam disponentε ad illum,per quam debet deferre actionem pri cipalis agentis;sed repugnat creaturam haberi actionem praeuiam disponentem ad essectum
creationis, & deferentem actionem creativam; ergo repugnat crcaturam a Deo eleuari, ut in- frumentum direm influens in creationem.Ma. explicatur. Dicitur instrumentumphsecum; nam clim instrumenta moralia non producant effectum, eo non est necesse, quod habeant actionem praeuiam Dicitur transeunter in ens; quia cum instrumentum immanenter agens non prO- ducat suum termnum, ut oculus non producit
parietem;nec intellectus suum obiectum; ideo Gest necesse quod habeat actionem praeuiam adactionem animae rationalis, cuius est instrumentum;sed suffcit,quod verε agat per eandξ actionem, per quam agit anima ; & illam deferat ad obiectum.Dicitur insuens in Octum principalis agentiq; nam si non concurrat ad effectum p Bantiorem se ipso,non agit,ut instrumentum,sed ut causa principalis; ut patet de calore ignis; qui nisi concurrat ad actionem substantialem productivam substantiae ignis in ligno, sed solum ad
producendum calorem, tunc nec habet actione praeuiam, nec agit, ut instrumentum. Dicitur,
quod debet habere actionem praeuiam disponensem ad sectum agentis principalisialiter actiuE no influeret;quia nihil ageret secundtim se; haec autem actio debet esse distinista ab actione agentis
principalisi quia idem nequit esse prius se ipso; tum quia actio sipecificariis , dedistinguitura ter-
mino; terminus autem productus ab instrumεto per actionem praeuiam est accidens; & terminus productus ab agente principali est substantia , quae realiter distinguitur ab accidente. Dicitur tandem, quod debet deferre actionFagentis prin-eipalis;aliter non posset explicari,quomodo acti-ue concurreret ad citastum agentis principalis . Ex quo deducitur;quod instrumentu habet duas actiones;vnam accidentalem, per quam producit qualitatem praeuiam, quae disponit ad essecta
agentis principalis;alteram substantialem, quia per illam actionem praeuiam defert actionem agentis principalis in essectum;& siet agit, ut instrumentuin;actio autem substantialis,ad quamueleuatur instrumentum, identificatur cum actio ne agentis principalis; quia in tantum eleuatur ab agente principali,in quantum consertatur ad eliciendam actionem agentis principalis; & ideo actio substatialis instrumenti eadem est, ac actio principalis agentis.Igitur prob.ma. Instrumentu transeunter influens, prout instrumentum est, α
quatenus distinguitur a causa principali, debet
habere verum influxum,aliter no influeret, qua tenus instrumentum; ergo influxus proprius in strumenti debet esse distinctus ab influxu causae principalis ; quia causae essentialiter diuersae influentes,prout diuersae,habent diuer s influxus, aliter non influerent;vt diueris,sed ut unum , de idem . Tum quia si instrumentum non haberet actionem praeuiam dispositivam ad effectunia principalis agentis, nulla esset determinatio instrumentorum; & sic possemus uti quolibet i strumento ad producendum quodlibet ;&ideo animal posset generare nedum mediante seini-ne,sed etiam mediante sanguine, urina, sudore, earne &c;quod reprobat experientia. Tum quia si non haberet aliquam actionem praeuiam distinistam ab actione agentis principalis, fi ultraneum esset instrumentum; totum enim fieret peractionem agetis principalis,quia nulla alia actio interueniret; ergo no esset necessaria alia causa, quae esset instrumentalis; causa enim non requiritur,nisi propter actionem. Tandem notum est
nobis calorem,qui est instrumentum ignis, pr ducere in ligno calorem praeuiε disponentem lia gnum ad actionem substantialem transmutatiua ligni ad substantiam ignis; sine qua actione praeuia non potest sequi actio substantialis; & ideo dicitur calor esse instrumetum necessario requi-fitum ad introductionem Grins ignis in lignum; quod si non esset necessarius calor in ligno, bene argueremus calorem non esse instrumentum 'ignis ad ignefaciendum;ergo instrumentu transeunter influens physice in eficium principalis agentis essentialiter importat habere acti nem praeuiam disponentem, & deferetem actionem substantialem; instrumentum enim importat illud essentialiter, in quo contradistinguitura causa principali; sed agere praeui E disponendo contradistinguitur a causa princiuilunam in eo,
89쪽
quod sit nul cum causa principali producit effectum sub tantialem, couenit cum illa;& per hoc, quod agat in virtute causae principalis, conuenit pariter cum illa , quia hoc importat unitatem virtutis, unitas autem couenientia est; tum quia agere per virtutem receptam ab alio simpliciter non constituit rationem instrumenti, nam homogenitus agit per virtutem acceptam a genera te, & tamen non est instrumentum illius a sic Filius in Diuinis creat per virtutem acceptam a Patre, & tamen non est instrumentum Patris; ergo instrumentum physice inquens essentialiter importat actionem praeuiam disponentem &ciret Tandem prob. Quanuis una creatura
possit elevari ad agendum supra sphaeram suae activitatis specificae, non potest tamen eleuari ad agendum supra sphaeram totius activitatis creatae simpliciter in omni genere; quia supra totam sphaeram activitatis ereatae simpliciter n5 est nisi
a multas increata, ad quam nequit eleuari cre .lura; ut v.g. licEt accidens possit eleuari supra sphaeram activitatis productitiae accidentis, quae est sphaera activitatis, quae conuenit accidenti; quia potest eleuari instrumentaliter ad produc dam si ibstantiam creatam; quae productio est intra sphaeram activitatis creatae eo,quia substantia creata potest producere aliam substantiam creatam ἔ attamen nequit eleuari ad producendam personam Diuinam, quia talis productio est supra totam sphaeram activitatis creatae; sed creare est supra totam sphaeram activitatis creatae;vt via sum est in supinnaergo nulla creatura potest et uari ad creandum instrumentaliter . I a Prob. a. pars conci .ex Beatus P lib. 6. de Gen ad litae. I 3; ubi loquens de Deo create Adamum ex terra,non ex parentibus asserit: Ita enim
certas temporum leges generibus, qualitatibusue rerum in manifestum ex abdito produeenius attriabuit,vi eius voluntas Uuper omnia teria qui pesua numeros erraturae vidis, non Φfam potentia eisdem numeris alligauini nam Spiritus eius ita faciendo Mundosuperferebatur,ut d amsupera rarumnon eorporalibus locis, sed excellentia pol satis.Ex quo sic. tuit Diuina voluntas ordin re, ut creatura praestaret aliquem essectum, quo posito creetur aliqua res a Deo; hoc enim des M ordinauit; quia ordinauit hominem formare corpus humanum in ventre matris cum ultima dispositione ad animam rationalem, quo formato statim anima creatur a Deo; & ideo ex ordinatione Diuina creatio animae naturaliter sequiis
tur ex operatione hominis; sed illud, ad quod sequitur .illud,vel est causa principalis ad quam, si illud quod sequitur,est eiusdem speciei, ut est
anima rationalis; yel instrumentalis, si sit superioris Ordinis,ut gratia,quae sequitur ex a lus ablutione in baptismo; ergo creatura potest a Deo eleuati ad creandum indirecte, & ut instrumentum ad quod .i3 Cons Iax eiusdem doctrina superilis tra-
dita. Quanuis agricola nequeat direm generare
segetes, aut medicus carnem in corpore gracili; quia usitatus cursius naturae, ut docet lib. 9.vbis. e. I 8; est, ut de grano tritici non nasi
tu faba, wι de faba tritisumvel de pecore homo, vel de homine meus i& sic de plantis dcc; attamen potest agricola, & medicus aliquod operari, ad quod sequatur productio segetum,ic carnis; e go quan uis creatura directe non possit in effecta creationis acti ita in illud influendo; attamen potest aliquid operari,ex quo sequatur creatio; sed
hoc est esse causam instrumentalem ad quanto ι quia illa operatio creaturae non connectitur cacreatione ex sua natura, sed ex virtute Diuina ipsam eleuante ad talem coniunctionem, tuae est supra vires ipsius creaturae; ut patet de gratia consequente ad ablutione , qua aqua abluit cor pus; ergo creatura potest instrumentaliter a Deo
eleuari ad creadum indirectε, ω ministerialiter, non vero directE,& principaliter. IA Confr. Potuit Deus facere, qu5d A
geli in prima rerum conditione ςompingerent corpus Ada ex limo terrae; quo compacto secuta fui stet creatio animε ; ergo potuit illos mini siterialiter eleuare ad creadum indirect ; nam cre
te indiretis nihil aliud est, qua efficere aliquod , quo posito ponitur creatio;ut supra dictum est.
Is Prob. a . Per hoc, quod creatura eleuetur ad creandum aliquod indirecte, euitantur omnia
inconuenientia superitis posita,& qui poni pos sunt,& aliunde habemus,quod homo hoc modo
potest concurrere ad creationem animae rati
natis I ergo non est denegandum Diuinae omnis potentis,quod possit assumere creaturam, ut in strumentum ad creandum in directh. Prob. antis Ex hoc,qubd creatura eleuetur ad errandum in directξ,non sequitur, quod influat intrinsecε ita effectum creationis,nec quod deserat actionem a creativam; ergo non sequuntur illa inconueniε-tia, quae non sequuntur nisi ex eo, quod influae per verum influxum physicum in iplum actum
I 6 obi je. r .Si creatura non posset eleuari sui instrumentum creationis,maxim quia agere eextra suam speciem; sed non repugnat instrumει tum agere extra suam speciem , ergo non repugnat creaturam esse instrumentum creationis. 1 a Potest creatura eleuari ad videndum Deum; er
go a fortiori ad creandam aliquam creaturam perfectior enim operatio est viso Dei, quam
creatio creaturae. 3. Si Deus non posset communicare creaturae potentiam creandi instrumentaliter,maxim quia haee potentia est infinita; sed
non repugnat communicari creaturae potentia infinitam; nam durare tempore infinito est habere potentiam infinitam; creatura autem, ut pa tet, potest durare tempore infinito; ideo habee potentiam infinitam; ergo non repugnat creat raepotentia creandi instrumentaliter. q. Slcr
menta nouae legis in hoc distinguuntur a Sacra
90쪽
mentis veteris legis; quod illa tant tim signifie bant gratiam,haec autem efficiunt, quod figurat;
sed gratia creatur; ergo creaturae possunt creare.
Tum quia qui potest in antecedens, potest etiain consequens , sed homo generans potest in ditispositiones antecedentes animam rationalem;
ergo potest etia in ipsam animam; sed haec creatur;ergo potest creare. und.Doctiale essent.vbf. ad r. dist.mi. Non repugnat creaturae agere supra sui speciem in virtute alterius supponendo labiectum,in quod agit, conc; hoc autem no est crea re,ut patet.Non supponendo subiectum, neg;sic enim ageret,ut instrumentum, ut stipponitur; &non ageret,ut instrumentuitu quia eliceret acti nem primam dantem esse non praesiupponentem aliam actionem; quod est agere principaliter, noinsiti umentaliter. Ad a. neg. consi nam videre Diumam es lentiam praesupponit Diuinam essentiam agere autem ex suppositione subiecti no
repugnat creaturae; at vero creare essentialiter
importat primam aetionem,quae est propria primi agentis; & ideo nequit communicari causis secundis civiso autem est perfectior entitatiuε,no autem modaliter; tum quia non valet, quod potens in persectius,possit in imperfectius,iram h mo potest generare hominem, non formicam, uae est imperfectior homine.Ad 3.ommissa ma. ist.mi. Potest communicari creaturae potenti infinita negative,ut est potentia durandi tempore infinito,que non est infinita,nisi quia nihil habet contrarietatis, a qua possit corrumpi, conc;
rant,ministerialiter indirecte, conc; directe,neg. Ad vittidist.ma. Si antecedens,& consequens sint idem secundum rem, conc; sic qui potest in rationale,potest in animal; si disserant secundit esse, neg; nam aperiens senestram illuminat d mum; & tamen ex eo, quod possit aperire fenestram, non sequitur, quod possit in illuminationem domus.
II obiic. a. Maior virtus requiritur ad Incarnationem, quam ad creationem; sed creatura potest assum,ut instrumentum Incarnationis;erso & creationis. Praeterea ignis inferni producit qualitatem in spiritibus, ut instrumentum Diuinae potentiae; ergo potest esse etiam instrumentum creationis.
Resp.dist.mi. Vt instrumentum Incarnationis indirecte operans aliquid circa humanitate,
V.g. organizationem corporis, nullo tamen modo influens in unionem hypostaticam,conc; dire-
ω, g.Ad a.quidquid dicendum sit de illa qualitate , neg. conssi quia non repugnat creaturam
agere ex suppositione subiecti; ideo non repugnat ignε producere aliquam qualitatem in spiritu, ut in subiecto; sed repugnat agere ex nullo subiecto praesupposito,& ideo repugnat creare .i8 obhc.3.Creatura agit,ut instrumentum Dei; & per eandem actione, per qua agit DeusἷMag.Frideris.Nic.Gavardi T om.3.
ut docet FG.DMU, sed actio, per qua agit Deus,
est creatio;ergo creatura agit, ut instrumentunia creationis;nam illud agit, ut instrumentum creationis , quod defert actioncna creativam in cffectum deriuatam a principali agente sed creatura est huiusnodi; ergo agit, ut instrumentum creationis . Praeterea creatura agit per eande actionem, per quam agit Deus, & agit, ut Dei instrumentum I ergo de ratione instrumenti non est ,
quod agat per actionem praeuiam ad actionem principalis agentis; implicat enim, quod actio
causae secundae praecedat actionem causae primae . Resp.dist.ma.Pcr eandem actionem eodem modo sumpta neg;diuersio modo, conc. Igitur
actio, prout est a Deo,cst creatio, quia nullum praesupponit subiectum; clam per ipsam producatur etiam subiectum; ut diximus insep.ari proiit autem est in creatura,est eductio,quia prs supponit siubiectum;& ideo creatura,lichi sit organum Dei,ut agentis, non est tamen organum Dei, ut creantis reduplicatiuε. Neque implicat eandem actionem per ordinem ad diuersa agentia esta creationem,& eductionem;quia a diuersis agentibus recipit diuersas modificationes, & ideo diuersas denominationes , nam non implicat eandem rem produci a Deo sub ratione uniuersialis. sima entis; & a creatura sub ratione talis entis; imo necessario res ita producitur, quia Deus est causa uniuersalissima, & creatura particularis; de ideo Deus sub ratione uniuersalissima entis, &creatura sub ratione talis entis debet produc
te;sed ratio entis,insili est obiectum creationis, quia est prima ratio,quae nihil supponit; & ratio talis entis est obiectum eductionis, quia supponit rationem entis; ergo sicuti non implicat caniadem rem sub diuersa ratione creari,& educi; ita non implicat eandem actionem esse creationem,& eduilonem. Sic materia per ordinem ad Deudicitur creari; per ordinem autem ad ages natu
rate dicitur generari simul cum forma; quia ab eo generatur totum, quod non est nisi materia simul cum forma. Ad aliud dicitur,quod in creatura cst duplex actio; alia disponens ad formam substantialem; & alia introduces ipsam formam ἔutraque haec actio est a Deo ; & ideo nulla actio creaturae potest praeire actionem Dei simpliciteri attamen actio disponεs ex parte obiecti est prior
actione introductiva; & ideo creatura agens, veorganum Dei,habet actionem disponentem pretis uiam ad actionem, qua Deus producit formam. Neque implicat in hoc sensu actionem creaturae ex parte obiecti antecedere actionem Dei;quia actio,qua Adam generauit Abelem,praeivit acti nem, qua Deus creauit animam Setb; ad latumdam autem prioritatem simpliciter actionis Dei
sufficit, quod actio generativa Abelis sit posterior actione, qua Deus mouit Adam ad generandum