장음표시 사용
551쪽
ealitate in genere causae sermalis specificatiuae. a Vnica cones. Moralitas essentialiter importat actum liberum cum modo relativo co formitatis, vel ditar tatis ad rectas regulas
multum longe a fine;vbi docet: Nee faciunt bo--s,vel maior mores , nisi bcini, vel mali amores.
Prauitate ergo nostra ἀ rectitudine Dei longe δε--us; unde rectum amando corrigimur i ut recto .ecti adbarere possimus,ct ep.s . ad eundem . Mo rumporro corrigendorum nullus aliut, quam in
hac vita locus. Ex quibus sic.Actus corrigibilis importat essentialiter actum liberum cum con- brinitate ad rectas regulas morum; scd moralitas importat actum corrigibilem; ergo importat actum liberum cum contaristate ad rectas regulas morum. Prob. ma. Corrigibile importat actum,qui potest non esse, quia dicit mutatione ipsius de malo,& desectuoso in bonu,& rectum i ctus enim , qui nequit tron esse , non est corrisibilis; et corrigibile est correlativum regulae ἔcorrigibile enim corrigitur per regulam; de regula corrigit eorrigibile ; unde sicuti filius, quia citcorrelativum patris, importat essentialiter ordi
nem ad patrem; ita a pari; sed actus, qui potest
non essein dicit ordinem ad regulas morum, est actus liber cum conformitate ad easdem regu-Ias, ergo actus corrigibilis essentialiter dicit actu liberum cum consormitate ad regulas morum. Prob.mi.Ideo in brutis, de in actibus hominis indeliberatis non est propriE moralitas,quia actus brutorum, quicunque etiam hominis indeliberati non simi corrigibiles , ergo moralitas es.sentialiter importat actus corrigibiles. a s Prob. a. Moralitas iuxta communem a ceptionem traditam a Phil.in lib. Εtb , seu mora Ilum importat actum, qui potest fieri bene, vel male; unde ille dicitur bene morigeratus, qui iuxta regulas morum ordinat suos actus iudebitum finem , & illos auertit a malo; & illi actus dicuntur morales, qui possunt subiacere laudi, vel vituperIo; merito, vel demerito; sed Ibius actus liber dicens ordinem ad regulas morum est huiusmodi; nam actus necessarius non est c pax laudis, & vituper ij meriti,& demeriti; quia
in naturalibus neque meremur, neque demeremum,
ergo moralitas importat actum liberum cui conformitate ad regulas morum. as Piob. 3.a Fund Doctmbis Actio naturalis,prout contradistinguitur ab actu morali, importat entitatem necessariam per conformitate ad sua principia naturalia , nam in tant,n actionaturalis est naturaliter bona, in quantio est a bonis principijs; in tantum vero cst mala, in qu tum est a principiis defectuosis; ut ambulatio est hona,quando tibia est sana a tunc vero est mala, quando tibia est clauda, vel alio modo desectu sa; ergo actus moralis, prout contradistinguitur ab actione naturali, imporrat entitatem liberam
per ordInem ad principia motum; illud enim, nquo una res distinguitur ab alia , importatur cf- sentialiter;quia idem es disinctiuum, ae constitutivum.
27 Prob. . Actus intellectus, quan uis habeat ab obiecto determinationem specificam; in tantum enim intelligit tale obiectuin, ion aliud , in quantum determinatur a tali obiecto; nam seis eundum se est indisserens; attamen ectatuΘ, ut actus vitalis intellectivus, habet ab iit tellectu, a quo vitaliter producitura & non a voluntato, aut ab alia potentia; ergo actus moralis, quanuis recipiat ab obiecto,fine, & circunstant ijs talem bonitatem, vel malitiam specificam; ut infattamen,qubd sit moralis,effective habet ex eo, quod deicendata principils morum , quae generaliter respiciunt mores bonos, de malos. a 8 Tum quia moralitas non dicit entitatu necessariam, ut dictum est; neque actum liberum sine ordine ad regulas morum ι quia actus liber sic acceptus est ordinis physici; est enim vera entitas physica,quae substerni potest rectitudini, vel deformitati morali; neque puram denominati nem extrinsecam, quia non esset intrinsece --nus,vel malus,si forma denominans esset extri seca; ex eo enim, quδd paries deaominetur e trinsece visus, non dicitur habere in se ipso intrinsece sormaliter visionem, & sie si actus diceretur tantum extrinsech bonus,vel malus moraliter, non haberet in se ipso bonitatem,vel malitiam formaliter intrinsece; erso moralitas actus importat actum liberum cum conformitate, aut ditarinitate ad regulas morum .as Tandem illud importat formaliter qua libet res, quod importat primario , Essentiale enim, scii formale, quod idem est quia forma est essentia rei est id,quod primario competit rei, sed moralitas importat actionem, cum importet morem, qui est actio, ut dictu est, & actio primario importat esse a principio, & consequenter esse ad terminum, seu obiectum, quod est terminus actionis; quia principium est prius suo termino, ut patet ex ipsis vocibus; & de ratione actionis est oriri a suo principio, & esse tende tiam,per quam principium tendit ad terminum ergo moraitas formaliter importat actum curri
ordine ad suum principium , quod est regula ipsius; quia principium actionis moralis est tantum principium in esse regulativo, ut dictum est in D. S;atqui actus qui est a regulis morum,est ta- tum ille,qui est dirigibilis ad suum terminum; &ille actus tant lim est dirigibilis, qui potest dest ctere a suo termino; ideo enim operatio intellectus est dirigibilis, quia potest subesse errori, &deflectere a vero,quod est terminus ipsius; visio intem non est dirigibilis in coloratum, qilia a quit errare; ideo intellectus indiget regulis , veintelligat; non autem Oculus,ri vidcat ergo moralitas imponat formaliter actum liberum cum ordine ad regulas moruae; quia tantiim actus ib
552쪽
ber potest deflectere, & deficere. 3 o Obije. r. Actius necessario eliciti a volutate siue ex ignorantia inuincibili , siue ex concupiscentia insuperabili,siue ex determinatione iudicii, dicuntur moraliter boni,& recte facti;vel
mali,& peccaminosi; ergo moralitas non impo tat cstcntialiter adium liberum. Prob. ant. Primuvelle Angelorum, S: Ada fuit necessarium, di tamen fuit bonum moraliter; ut omnes conccdsit ;similiter amor beatus, & odium, quo Deus, &beati abominantur peccata, Iuni actus moraliter boni; & ratio est; quia ubi attenduntur regulae bonitatis,& malitiae moralis,ubi reperitur moralitas ; sed in huiusnaodi actibus attenduntur regulae bonitatis,& malitiae; quia in illis attenditur obiectum, finis,& circunstantiar ; ergo in illis reperitur moralitas.Tiim quia amor Dei est bonus ex genere, quia bonitas ex genere est bonitas ex obiecto; & homicidium indeliberatum est malum ex genere; sc dicendum de actibus concupiscentiae, alijsque habentibus obiectum malum,& prohibitum. Reip ne g. ant. Ad prob. neg; quod omnes conccdant primum velle necessarium Angei tum Disse moraliter bonum,fuit namquc bonum tantum naturale,quia filii necessarium ; naturale enim,& necessarium idem est.Sola ergo perseuerantia in illo actu bono fuit bona moraliter,quia libera filii Angelo,non autem fuit bona moraliter iniusio illius velle, quia sc filii necessariata :Vnde potcst distingui. Primum velle Angelorusuit moraliter bonum quant tim ad insitionem , neg;quant uim ad permansionem in illo,concised quantum ad permansionem fuit liberum, notia necessariu . Sic ad aliud dicitur, quod anior Dei, di actus odij peccati sunt tantum naturaliter boni ob eandem rationem, quia scilicet sunt necessarijδε necessarium idem est, ac naturale. Ad rationum neg. mi nam regulae bonitatis, & malitiae sunt iudicium rationis Dei,& ipsius creature; tu
dicium autem non datur, nisi de eligibilibus avoluntate in utranque partem,ut diximus insep. ρ, unde de actibus necessiriis inepte iudicat et quis quain, an sint faciendi ; & ideo de illis non datur iudicium, neqire regulae morum. Ad aliud dicitur similiter tales actus esse bonos ex genere naturali,non moralii quia genus morale non
initiatur, nisi cx iudicio praetico rationis distante esse sic ficiendunt; iudicium autem non est de actibus necessarijs,sed liberis. 3I Ex hoc magis prob. conci . sic. Quilibet
actus moraliter malus ex genere est puni bilis a Dco; in alO cnim morali,quod est culpabile quia xulpabile idem est,ac inaltim morale corrcspmdet poena; sed tales actus non puniuntur a Deo; ergo non sunt morallicr mali. Tum quia se Reseres contendit laso calamo ignorantiam inuinciabilem excusare a peccato; at quomodo postea asscrit actum prouentcntem ex ignoratia inui eibili esse malum morallicr,de peccatum Tunia
quia opera opposita fuissent moraliter bonas ae
ideo digna praemio, ac vita aeterna dc sic natura liter sine libertate daretur meritum, & iacmCristum; gloria,ac gehenna . 32 Obij c. r. Si actus necessarii non es nemoraliter malli, non oporteret per magistros toIli ignorantiam,per quam illi actus proc clunt; ει sic non oportuisset Apostolos tollere a gentibus ignorantiam inuincibile in Fidei,aut ignorantiam iuris naturae; siquidem illorum ficta non fuissent
moraliter mala; ergo actus necessarii sum mox liter mali. a. Nemo negaret copulam filiorum cum matribus, aut filiarum cum patribus esse moraliter malam; sic dicendum de alijs; quan uis procedant cx ignorantia inuincibilis ergo actus necessirij sunt moraliter mali. Resp.ad I. ne . ant; non enim est necessitas tollendi ignorantiam sollim, ut auertamur a m Io; sed etiam ut per doctrinam conuertainur ad
bonum; unde Apostoli debuerunt tollere in rantiam a gentibus, non quia opera facta in tali ignorantia essent mala moraliter,sic enim fuisset punibilia, & ideo ignorantia no excusaret a PC cato; sed quia per doruinam legis conuertere tur ad facienda opera moraliter bona. Ad illud de ignorantia iuris naturae, neg. supp; insita est
enim omnibus vis naturalis ad cognoscenda praecepta natu ; ut diximus to. I. de Subs. Deia .neg.ant.eadem facilitate, quia sine probatione, de cum sola admiratione affirm tur ; talis cnim actus essent festim naturalitex mali.
3 3 Obile. 3. Amor Christi Domini fuit necessarius, & tamen fuit moraliter bonus, quia filii meritorius; ergo moralitas stat cum necessi
Resp. in Christo Domino fuisse duplicenia
amorem, scilicet beatificum sequentem ad visi nem beatam ι & hic non fuit meritorius nec tiaber, nec moraliter, sed naturaliter bonus; diamorem viae sequentem ad actum fidei, que
habuit circa bona Dei extrinisa, ut puta gloria ficationem sui corporis, salutem hominum deci& hic fuit meritorius, moraliter bonus, & Iiber, 34 Obijc. . Non licet delectari de homicidio perpetrato ab amente; licet tamen delectari de sericidio; sed huius nulla ratio potest assierri ,
nisi quia homicidium est moraliter malum,non autem fericidium; nam sollim de malo moralino licet delectari; ergo actus necessarius est moraliter malus; nam homicidium patratum ab
Resp. retorq.arg. Non licet delectari de homicidio perpetrato ab aliqua sera; ut non Iicebat Iacob delectari, & gaudere, quod fera pessim3 deuorasset situm filium Ioseph; sed actus, de quo
553쪽
sermalem in se ipsi; potest tamen esse obiectum
actionis moralis esterius hominis habentis usu arbitrij , nam elim Deus prohibeat desidera mortem proximo , ideo delectans de occisione alterius est malus moraliter. 3 s Obije.f. scelera, quae committit homo in ebrietate,sunt peceata , & tamen sunt Disti Gne Iibertate, quia sine usu rationis ι ergo ad moralitatem non requiritur libertas. Res dist.2.part. ant. Sunt fidia sine libemtate actuali,c6c; virtuali, g; libere enim se inebriando libeth posuit actum,ad quem sequuntur illa Resera,& ideo libere posuit illa scelera,quet
fiunt virtute actus inebriationis. 36 obiic. 6. Motus concupiscentiae ctiam repugnante voluntate sunt peccata, ut patet ex
Apsssi. -.nsscd illi motus non sunt liberi; ergo ad peccatum non requiritur libertas . Resp.eum BeanssP. quo Trissest. 1 .neg. ma;Aps.enim illos vocat peccata,quia stant etiasectus peccati,& in peccatum inclinant. 37 Obiic.7.pro a .sent.Posita Bla libertate, di secluso omni alio actus est moralis ; ergo moralitas importat selam libertatem. Prob.ant Sol Iibertas reddit actum imputabilem , quia time actio imputatur homini,quando est in eius potestate;ergo posita sola libertate actus est moralis. Resp.vel neg ant; vel dist. Posita sola libertate formali,& radicati,quae est iudicium indiffe-xens rationis,conc;tantum mali,neg.Ad prob. eodem modo vel neg; vel dist. ant. Sola libertas Drmalis, & radicalis reddit actum imputabilem moraliter,conci fissa libertas ibrinalis, neg; tunc enim reddit sollim imputabilem physice, quia , vere committitur ab ipsa per actionem physica inon vero moraliter, quia desunt principia re gulantia illam actionem.
38 Obij c.8. pro 3.sent. Actum regulari per legem nihil intrinsece ponit in actu;ergo importat solam denominationem extrinsecam. a. M rsitas in obiecto est ens rationis; ergo de in actu. Respiad I. neg. ant, ponit enim in actu bonitatem meritoriam,per quam actus dicitur se
maliter intrinsece bonus ; seu nihil ponit entitatis,cone, modi relativi consermitatis, neg. Sic similitudo in pariete albo nullam ponit entitatc , nullus tamen diceret, quod non ponat intrinsece relationem; aliter relatio similitudinis non essit in ullo subiecto; quia non est maior ratio, cur se potius in hoc, quam in illo pariete. Ad a. neg. antinam moralitas obiectiva dicit pariter relationem conlamitatis adactum , & ad regulas
actus,quae est realis,non rationis.
3 9 Quaeres ; quaenam libertas requiratur ad moralitatem
Resp.requiri vel l bertatem contrarietatis, ψel contradictionis; quia voluntas nedum peccateommittendo per Iliartat in contrarictatis; sed ctiam omittendo per libertatem contradictionis. Non tamen sussicit quaedam libertas pure natu-Mag. Frideriis.Nie.Gauardi T om.3.
ralis , quam admittunt in pueris, & amentibus Argent cordubino Suasia aer aedit, tum quia . illa libertas est mere commentitia ; nam libertas essentialiter supponit iudicium rationis,quod est radix ipsius;tum quia etiam admissa tali libertate
adhuc actiones non essent moraliter bonae, vel
mali;aliter essent primiabiles,vel punitates.Nec lassicere libertatem mere potentialem, seu aptitudinalem remotam;quia sine libertate proxima actus est necessarius;vt patet in danatis,& beatis. o Collig. ex dictis motisitatem intrinsecEdiei de actibus, de obiectis, & de principiis
actuum, inter quae ctiam connumerantur habitus. Primuin patet ; quia morale formaliter dicitur de moribus,qui sunt actus. Secundum prob;
quia obiectum dat speciem moralitatis, ut infTertiunu quia moralitas actuum sumitur a pri cipijs morum i & ideo si principia non haberent
in se ipsis moralitatem, illam non possent conferre actibus,quia nemo doquod non habet.Ult mum prob;nam habitus auget bonitatε, vel malitiam actus;item est moraliter bonus,vel malus; ergo habet intrinsece moralitatem. Tum quia sicut naturalitas dicitur intrinsece de his o libus;ita & moralitas.
I Aduert. tamen, quod actus,& principia alia sunt simul physica,& moralia simul;vt quam do actus physice producitur ab illis principisis,
quae sunt regulae illius; alia sunt tantiun moralia; ut quando ille actus noa producitur;vt clan quis consulit occisionem inimici; illa oceisio respectu occidentis est actus physicus,& moralis simulis spectu autem consulentis est tantum moralis, nophysicus 4.
An actussumat bonitatem, O malitiam
ab obiecto x Λ ssoralitatem escienter haberi a re' 1V1 gulis morum,a quibus productiuὸ
descendit,uiximus in stipori, modo inquiret aduera quo si in genere causa: sormalis specificuti uae a Supp. autem moralitatem diuidi in bonitatem, de malitiam; quia actus humanus vel est cotisorinis ad regulas motum, & sic est bonus; vel non confisrmis,& sic est malus.An autem ista diuisio sit adaequata; vel ultra actum bonum, &malum dandus sit etiam actus indisseres, inferias videbimus . 3 obiectum autem hic sumitur, prout contradistinguitur a fine operantis, & a circunst iijs,de quibus agemus in Dissert autem obiectua fine,&circinistantis A quia obicctum respicitur per se ab illo actu; finis autem operantis;& circunstantiae respiciuntur tantum per accidens , quatenus coniunguntur cum tali obiecto.
Prima sententia opinatur actum non se mere bonitatem, & malitiam ab obiecto eo,quia putat in obiecto non esse intrinsece bonitatem,
554쪽
ot malitiam, scd latum mere extrinseci: denominatiuΘ, ut sanitas est in aere, cibo &c; &ideo obiectum non possie dare aetui bonitatem,& m.IIitiam;qitia nemo dat. quod non habet.Ira Lore σὰissi. 27; idemque asserit de vinutibus, &habiti-bbis, quos Vult proprie non pertinere ad genusanoris.Ipsum sequitur quidam ex nosris. 3 Sententia tamen commultissima docet iniis recipere ab obiectis bonitatem,& malitia , qaam obiecta continent in se ipsis intrinsece.IM
c, omnes Scotisae; quibus adduntur omnes Neote--i sequentes ris; iuxta cuius doctrinam nequit oppositum sustineri; ut 1Upatebit. 6 Unica concI. Actus sumunt bonitatem, &malitiam specificam ab obiectis,quae vocatur bonitas,& malitia eκ genere. Prob. I. ex Beatis.P. Nise. a. ad Macedom autem eligamus, quod praesuὸ diligamus, νε quo nihil melius invenimus Hoe Deus est,cui si dilig/ndo aliquidpraeponimus,vel aquamus,ustfi or diligere nescimus. Tanto enim nobis melius est,quamo magis in ilium imus,quo nil melius es;
fimus autem non ambulandosed amando; & paulo post. Prauitate ergo a rectitudine Dei Ioge fumus;
unde rectum amando corrigimur , ut recto recti
adhaerere post M. Ex quibus patet dari rectitudinem, seu bonitatem moralem in Deo, cui adhaerendo boni,& recti moraliter sumus; ergo nodum euellitur fundamentum Aduersariorum asserentium bonitatem, & malitiam non esso intrinsecam obiectis . si enim ita esset, non dic retur rectitudinem nostram consistere in adhaerere rectitudini Dei; quia Deus in se ipso non haberet rcctitudinem morale intrinsece; & ideo creatura non posset illi inhaerere; aliter inhaereret et,quod non est ; sed etiam cssicaciter prob. nostra concl. sic . Actus stimit obonitatem morais Iem ex eo, quod conuertatur in Deum, & sumit
malitiam ex eo,quod conuertatur ad creaturam;
sed Deus , & creatura sunt obiectum boni, vel mali amoris;ergo actus sumit bonitatem, & -- litiam ab .obiecto. 7 Prob.a. ex vulgatissimo, &receptissimo axiomate Phil. asserentis potentiamspecifieari ab actibus, ct actus ab obiectis ; quod verificatur uniuerialiter de omni actu siue naturali, siue morali; eadem enim ratio, quae probat de uno, probat de omnibus; nam in latum potentia specificatur ab actu,in quantum secundum se est indifferens , atque adeo indiget determinari adtendendum potius in illud obiectum, quam ilia
aliud:abind Terenti enim,ut indisserens est, nequit exim actio determinatas di in tantum actus
specificatur ab obiecto , in quantum debet essO
determinatus ad illiid,non ad aliud; determinatio autem ad aliquam speciem rei est specificatio, ut patet; tum quia unus actus disti rguitur specie ab alio actu, quia tendit in obiectum silecte distinctummon enim potest distingui a pote-tia, quae est una secundum se, & potest elicero omnes actus specificE diuersos, distinctio autem specifica nequit sumi ab eo, quod est unum specie ; di ideo distinctio specifica actuum habetur solum a distinistione specifica obiectorum;ab eodem autem habetur distinctio specifica, a quo habetur si ecificatio:quia nec cativum ,-ῶ- sinctivum idem est sed potentia moraliter agens
secundum se est indifferens ad omnes actus m rates ; nam actus moralis no sunt determinati ad
aliquod obietis specificε tale,nisi per illud obiectum; tum quia non distinguuntur inter se specifice , nisi per obiecta specie diuersa ; ergo actus motales specificantur tantum ab obiectis moralibus ; & ideo recipiunt bonitatem,& malitiam ah illis.
& malitiam ex obiectis, maxime, quia obiecta , non sunt intrinsece bona,vel mala; ut volui ALuersar=,sed hoc est falsum; naia ex Phil. 6. Met. Bonum,ct malam sunt in rebus; quia obiectuitia secundum se est conueniens, de discqnueniens astu conforme, vel difforme rationi; in qua con-Drmitate , & difformitate consistit bonitas, &malitia; ergo ab obiecto potest sumere bonita tem,& malitiam. Tum quia si non reciperet bonitatem, Si malitiam ab obiecto , multo minus a fine operantis, qui per accidens se habet ad illuactum; quia actus potest esse sine illo fine; tur quia si bonitas ,& malitia non sunt in obiecto; multo minus sunt in fine, quia actus, in quo sola est bonitas, & malitia intrinsece, ut voliunt ALMerfarii;magis distat a fine,quam ab obiecto; sedeon sest absurdum,ut infart. tergo & co Tum quia si obiectu.no esset intrinsecEbonu,vel matu, di ideo non posset dare actui bolaitatem,VCI ma iitiam,sequeretur,quod actus bonus ex fine non vitiaretur tendendo in quodlibet obiectum , sicque intendens procreationein filiorum posset iblos Senerare ex uxore,& non vκore; & intendes eleemosina posset accipere tum ex re sua,tum
aliena; sed confest falsum;ergo deant. Pro Actus bonus ex fine solum vitiari potest lecto,quod est malum in se; aliter illam a nullo reciperet; non enim haberet a R ipis quia lacundum se bonus esti neque a fine
dem rationem;neque a regulis morum; quia generaliteriespiciunt omnes actus morales, ideo ab illis nequie desumi bonitas, vel maIitia specialis; ergo si obiectiim non esset intrinsecEbonum, vel malsi, sequeretur, quod actus bonus ex fine non vitiaretur tendendo in quodlibeectio
555쪽
obiectum. Mi. est certa; nam de Fide est adulterium esse peccatum, etiansi sit ex fine procreationis filiorum. Ex hoc patet Aduersarios substinentes actus humanos trahere bonitatem, &malitiam a fine, & negantes illam trahere ex obiectis, sibi aperth contradicere. 9 Prob. q. In obiectis reperitur intrinsectutilitas,honestas, & delectabilitas; ergo in ipsis reperitur intrinsece bonitas , St. malitia . Prob. antSi in mediis non reperiretur utilitas , possemus uti quolibet medio ad quenlibet finem , ut
esset delectabilitas , posscuius delectari de eo, quod non est delectabile; & sie venereus posset Candem delectationem sumere a muliere pulcra, di turpi,imo a statua mulieris; tandem si in illis non esset honestas , circa illa nullus posset effoactus virtutis , qui est tant tim circa bonum honestum.Prob;consinam utilitas,honestas, & delectabilitas sunt species bonitatis,& malitiae. Io Prob.3.Vei obiecta secundum suam cntitatem sunt consona regulis morum , vel dis na Si primum; ergo sunt intrinsece bona; nam honitas consistit in c6formitate ad regulas morum,ut dictum est insup.an. dii secundum; ergo
uni intrinsect mala;quia malitia consistit in da Drmitate,seu dissonantia. II Praeterea ex Phil.veritas,&D ta umin intellectu ibonitas autem,'mali fum in re-ώ-sed res iunt obiecta; ergo in obiectis est intrinsech bonitas,de malitia; & ideo illam possunt
transsandere in actus. xa Tandem actus sunt relativi ad obiecta. , sunt enim via,& tendentia ad obici .sed quodlibet relatiuum specificatur a suo correlativo;
ergo actus specificatur ab obiecto; & iiuro ab illa recipit speciem talis bonitatis , vel malitiae. ra Obijc. r.Circa idem obiectum potest esse actio bona,& mala; vi v. g. circa eundem Deuamor,& odium;circa eandem pecuniam odium,& surtum; ergo actus non habet bonitatem, &malitiam ab obiecto. a. Sequeretur Deum ess intrinsech malum moraliter, prout attingitur actu odii;imo si bonitas, de malitia supponeretur in obieeto,antequam attingatur ab actu, sequeretur , quod odium Dei esset bonum obiective, antequam Deus detestetur; & e contra chaiatas esset mala obiective, antequam resuleturued ii
sunt absurda; erg' & id, unde sequuntur. Respuid 1.dissi anti Circa idem obiectum
secundum eandem rationem, neg; secundtim duuersam, conci ctim enim obiectum non moueat voluntatem, nisi ut repraesentatum per intelle-ehvmideo s repraesentetur,ut malum,circa illud potest esse odium;sin autem,ut bonum,potest esest amor; unde secundum diuersam apparentiam potest terminare amorem,& odium; hinc ortum
habuit illa distinctio, qua diuiditur bonum in
reale,& apparens:& sic diuidendum est malum . Et sic ad a. dist. seq. Sequeretur Deum cile in-MaiFrideris. Nic. vardi T
trinsecὸ malum moraliter secundum apparentia, idest in hoc obiecto repraesentato ab intellectu sit intrinseca malitia moralis apparens,concinit quam enim voluntas posset odisse Deum , nisi repraesentaretur,ut obieetium malum; sequeretur
Deum esse intrinsecε malum moraliter secunduesse reale, neg; & similiter ad aliud.Sequeretur odium Dei esse bonum obiective secundum esse
reale,antequam detestetur, conc; secundum apparentiam,neg. Idem dicendum de actu cliaritatis.Quando ergo dicimus bonitatem, & inalitia esse intrinsecam obiecto, vel intelligendum est de obiecto secundiam apparentiam, vel secunducsse reale;non tamen semper secundiam esse reale; quia non solum bonitas realis, sed etiam apparens habet mouere voluntatem; de sic euadim-tur haec absurda. .
1 Et ita intelligitur Reatiss. P. lib.7- Ciu.
e.27.dices:Si t lo Sacerdotesi Sacrificio colatur aliquod elementum Mundi, vel erratus aliquis
Diritus, non ideo est malum, quia illa mala sunt,
mala,sed mali, O lib.3. de Doct. Christ In rebus non es malum sed in vo peccannum; intelligitur enim in rebus secundum esse reale,quod litant in se ipsis a plute rei; cum enim secundlim illud
esse creata sint a Deo, ideo nequeunt esse mala... moraliter; licitur enim Gen. I. Vidit omma, qua ferit, , erant valde bona ; secus Deus esset Ametor peccati, quia malum morale est peccatum. Non autem intelligitur in rebus, secundu quod repraesentantur voluntati ab intellectu, sie enim habent rationem mali,quodpotest transfundere in actum malitiam moralem.
is Obijc. a. obiectum dicitur morale per Iam denominatiocem extrinsecam, quia dicitur morale per ordinem ad reguIas morum; ergo nequit dare actui boni ratein, vel malitiam , moralem. 2.Quod est bonum, vel malum mora-le,est dignum laude,vel rena; sed obiecta non sunt huiusmodi,ut pate; ;eixo idem,quod prius.
3.Si obiectum esset malum itioraliter, esset quoque culpabiles quia ab obiecto pariter actiis traheret culpabilitatem; sed consest falsum; quia culpabilitas supponit libertatem, quae non est in obiectis; cigo & ant.est nisum .Quod est bonu, vel malum inorale, est conssime, vel diisermorationi,sed esse conssirme, vel disserme rationi conuenit solis actibusinon obiectis; ergo malitia,& bonitas moralis non conuenit obiectis . Resp.ad I .neg.ant; nam quanuis obiectum dicatur morale per ordinem ad regulas morum; attamen non sequitur, quod non sit malum in se;aliter nec etiam actus esset malus in sic, quia dicitur moralis per ordinem ad regulas morum; ex hoc ergo solum 'quitur malitiam moralcm obiecti esse relatium , non autem quod non sit in obiecto; nam filiatio dicitur per ordinem ad patrem, & tamen ex hoc non sequitur non esse in filio. Ad a.dist.ma.Quod est bonum,uel malu ,
556쪽
vi operatichest dignum praemio, vel poena,mnc; Sola enim operatio habet ratione meritorii, vcldemeritor ij. Quod est boriu,vel malu ,ut obiectili, neg. Ad 3. dist. ma .Esset culpabile obiectiu dest esset obicctum clilpae,concabrinaliter, neg; quia sola operatio est culpabilis hoc modo,ut dictum est. Ad mi icitur solam citi pabilitatem, quae est in Operatione,supponere libertatem formalem sculpabilitatem aut cm obiectivam suppolier indifferentiam obiecti repraesentati, quae dici potest libertas obiectiva, quia est obiectum Iibertatis. Ad 4.neg.mi; ita enim se habet obiecta ad actum , sicut actus ad potentiam ; quia sicut
acciis adaequatur, &proportionatur potentiae, ita obiectum actui; ergo sicuti necessc est actum esse conformem,vel diffoimem rationi ; ita obi ctum, quod actui proportionatur,debet esse c5. forme vel difforme rationi;semper tamcn,prout
repraesentatum.16 obite. 3.Aetus humanus debet sumere primam speciem moralitatis ab eo , quod primo respiciti sed finis est huiusmodi; nam respicit obiectum propter finem,non E contra ; ergo sumit speetem a fine. r. Actus sortitudinis nullam habet bonitatem moralem 1 proprio obiecto,quod
est tolerantia mortis , nam si mors non lubeatur propter girem,non est bona moraliter; ergoamus humanus non habet bonitatem, & malitia ab obieeto.3. biectum aliquando est indisse ad bonitatem,& malitiam;ergo ab eo nequit desimi bonitas, de malitia. .Actus exterior est o lectum actus interioris ἡ sed actus interior non accipit bonitatem,& malitiam ab interiori; ergo actus non specificatur ab obiecto. 3. Actus, quo quis vult honestatem, visis, v.g. cum quis ait: Volo bones vivere: non determinando sibi aliquam materiam specialem, puta Religionem , caelibatum, vel matrimonium, est actus determinatae bonitatis specificet; distinguitur enim specie
ab omni alio actu vertinte circa specialeni m teriam ; sed talem bonitatem specificam nequit
habere ab obiecto, quod est solii in generich num , a genere autem nequit sumi differentia *ecifica; ergo illam habet a seipso. Resp.ad I. neg. mi. Ad prob. dicitur, quddlicEt obiectum respiciatur propter finem; atta men quia finis prifi itur liberε illi obiecto a v Iuntate, atque ρdeo illud obiectum potest rest ri in alium finem ι ideo finis respicitur tantum
per accidens ab illo actu,obieetiam vero per se .
Sic licet Logica habeat pro obiecto syllogismu, qui est propter alias scientias; no sequitur, quod Logica non respiciat syllogismum per se; obi
cta vero aliarum scientiarum per accidens. Ad a.dist. ant. Actus sol titudinis nullam habet bonitatem moralem a suo obiecto,neg; supernat tale,c Onc, hane euim habet solii a charitate,quq est supernaturalis. Ad 3. distanti obiectum aliquando est indisserens secundit in se,conc; relatu
mimam si voluntas amet volitionem preeati, Ileamor est malus; si vero amet amorem Dei, est bonus. Ad s.dist. ma. Est determinatae bonitatis specificae in esse n oris, neg; in esse rei,conc sicut enim non implicat, quod detur cognitio determinata in esse rei,de uniuersalis in esse cognoscibili; v.f. cognitio, qua cognoscitur ens, ut ens ,
praeci siue quia talis uniuersalitas non est, nisi in repraesentando, quae non implicat dari a parto renui patet de speculo repraesentante plura; ita non implicat actionem voluntatis,quae sequitur, de consermatur aetioni intellectus,esse determia natam in esse rei, & generi eam in esse moris. 7 Inst.conr.resp.ad 3 Si obiectum haberet
bonitatem per consormitatem ad regulas moria, committeretur circulus vitiosus i nam regulae
morum habent bonitatem eo, quia proponunt obiectuiti colarme; ergo bonitas obiecti nequit explicari per ordinem ad regulas morum. Tum quia licet obiecta,quae sunt na,quia praeceptaὸ& mala, quia prohibita, habeant bonitatem, &malitia a regulis morum; attamen falsum est de illis,quae sunt praecepta,quia bona; & sunt prohibita, qtita inala; haec enim habent bonitate M ,& malitiam antecedenter ad legem , v.g. Deus est amabilis; mendacium est fugiendum. Resp.magnam dissicultatem, de multa co gerere circa hoc Recemiores , ut videre est apud
Arriat; sed tamen facilis est responsio. Ad I. igitur neg. ant. Ad prob. infert.dicitur, quod haec est natura relativorum,ut patet de causa,& effectu , cxplicari unum per aliud sumptum diuerso modo; idest unum active, aliud passul; ergo eum regulae morum sint causa activa bonitatis obi
cti;& bonitas obiecti sit effectus, haec potest explicari per illam active sumptam. Ad a. dicitur mala , quia prohibita, habere malitiam a leget praeceptiua; prohibita vero, quia mala, habcri malitiam a lege directiva, ut dictu est insupta mI 8 Quaeres I; cur bonitas, & malitia, quae semitur ab obiecto,vocetur ex genere; non aute nitas,& malitia, quae sumitur ex circvastaliis .
es p. Funae Domn a.dist. 26. q. 2 art. t. ad I. dici ex senere, quia it Ieactus ex natura sua ordinatur ad tale obiectum, unde ex genere su mitur, prout idcm est, ac ex sua naturat, bonitas
autem, quae sumitur a circunstantiis, & a fine, nodicrtur ex genere; quia ille actus non ordinatur ad linem 'perantis, nisi is intentione operantis, potest enim ordinari ad alinm finem; vnde acta ex sua natura est indifferens ad ordinari ad huc, vel alium finem. Sic ad circunstalitias ordinatur tantum per accidens; quia illud obiectit in potest reperiri etiam sine illis circunstantiis. Diximus ad finem operantis, qiua finis operis idem est, ac
obiectum.. Ist Q Hres 2 an malitia, Se bonitas,quae est in obiecto, sit serinalis, vel virtualis Resp.esse forinaleiri,diuersam tamen a b -
557쪽
nitate actus. Ratio est ; quia bonitas obiecti: est correlativa ad bonitatem actus, & regularum motis,importat enim relationem consermitatiae ad illa; sed relatio est formaliter in re relata, &est diuersa a relatione, quae est in suo correlativo; ergo bonitas, & malitia est sormaliter inis obiecto , diuersa tamen a bonitate , & maliti actus,& regularum morum.
An actus humani fumant bomitatem,ctaetralitiam ἀ eircunstant,si et Ircunstantia est quoddam aceidenta- a titer adiacens obiecto,vel actui; per quod excluditur finis a ratione circuostantiae quia finis, licEt sit circunstantia respectu actus externi,est tamen obiectum intentionis, quae est actus internus. a Cireunstantia alia est physica, alia moralis . Physica est illa , quae nullo modo regulatur per reguIas morum; & haec non pertinet ad genus moris; & ideo neque auget , neque variat speciem moris;vt quod quis occidat inimicum ante prandium,vel post;atribulantem,sed sedentem 5ec. Moralis est illa, quae regulatur per regulas morum; ut quod occidat laicum, vel S, cet dotem; occidere enim Sacerdotem prohibetur a lege sub maiori poena; ideo Sacerdotium est conditio moralis regulata per regulas mora. 3 Ex hoe sequitur circunstatiam moralem augere, vel mutare speciem bonitatis, & malutian ideoque circunstantiae diuiduntur in aggrauantes, aut alleviantes malitiam intra eandem speciem; & in mutantes speciem. Tunc circunis stantia est simpliciter aggravans, vel allevians, quando spectat ad eandem legem, praeceptum,& virtutem; ut quod quis furetur centum, vel mille,est contra idem praeceptuin: Nonfural Hs;de eontra virtutem iustitiae. Tunc mutat speciem, quando est contra diuersum praeceptum, Si diuersam virtutem;vt clim quis furatur re sacram; tunc mutat speciem, quia facit contra praeceptum,& virtutem religionis.
ut norat noster Argent. in ψ.dis. 16. q. I. an. a ,
quatuordecim assignemur a Cie.in lib.Reibi quae eontinentur in his carminibus ringrauat ordo Mus,personastentia, tempus ,
Es modus in eulpasatus altus ducta pusila.
Attamen istae reducuntur ad illas septem,ut patet ex eod. Cusib. I. de Inuemquae hoc uno uc se clauduntur: visiquid,vbi,quibus auxi*s ur,quomodo,
Quanuis autem Phil.3. Etha. I.afferat etiam circunstantiam circa quirinon autem nominet ubi, e, quado; attamen et ea quia reducitur ad quid; di vis, O quando continentur in circunstantia
in quo assignata ibidiari eodem pbit. s βωι non significat stibstantiam persenae,
sed quasdam conditiones assicientes personam, ut omcium,dignitas &c.v.g. esse coniugatu tria, Iiberum,Sacerdotem,Praelatum,Iudicem&c.6 non significat substantiam achas, aut obiecti,sed quantitatem, & qualitatem, ut furtii unius,& mille,rei sacrae,vel prophanae. Ubi significat locum,ut cum quis suratur, vel polluit se in Ecclesia. Circunstantia tame loci,ut notat noster Gibb; tantum mutat,& aggra uat, quando per illum actum irrogatur specialis irreuerentia,& iniuria illi loco; ctim autem loco non irrogetur iniuria, nisi per actus externos ι ideo locus est tantum circunstantia actus externi; unde si quis solis cogitet in Ecclesia surtu; illa cogitatio non est sacrilegium. 8 auxilia significant instrumenta,quibus actio exercetur, ut quod quis occidat lento igne,cruce &Gs Cur significat finem, qui IicEt sit obiectu
intentionis; est tamen circunstantia actus exter ni,Sc imperati,uthp.dictum est. io auomodo significat maiorem, vel minorem conatum,quo actus fit magis, vel minus imiensE .it -ndo significat tempus;qubd aliqua-do solum aggravat ; ut quando diu durat in aliquo actu;aliquado autem mutat speciem; ut cor messio in die ieiunij ex praecepto Ecclesiae, & ex poenitentia iniuncta in Sacramento poenitentiet; tunc enim est duplex obligatio, quia est duplex
praeceptum,& est duplex virtus diuerset rationis. i x Addunt Maismi ct Paludam circunstantiam quoties,stu numerum actuum; sed haec non est circunstantia actus,sed repetitio,que licet augeat malitiam; attamen reducitur ad quomodo; quod importat intensionem actus.Hissupp.r3 Prima sententia vult nullam circunstantiam, ut talis est, tribuere actui humano bonitatem,vel malitiam;quia cum illam tribuit, euadit obiectum, & desinit esse circunstantia. Da Dur. in a u.38.q. I; Conrisuum hic g. 19.art. 2.Idem asserit de actu interiori, negat vero de actu e teriori .r4 . Secunda sententia docet omnes actus recipere bonitatem,& malitiam a circustantijs. Ita Fund.DoLI. in I .dis. 3. q. Ita N.3. ad 6; ubi ait:Propter quod circunstantia in moralibus via
tur se habere, quasi accidens ad 'fum actum pec- ii sed si ibi specialis deformitasseeundum rationem arspeciem peceato scutfuritim in Ecclesia dicitur scrilegium. Et prope finem subdit: Dhoe modo cireunstantia manens circunsantia potes dare speciem peccato ι quatenus scilicet tale peccatum dicit aliquem modum ei stiperaddit n. Idem habet q. etiarn. I. S.Vt ergo; Argent. Mi ρὲ Gibb; ct eommuniter omnes nostri. Consentit:nt omisa apud Gonet hic disp.3.art. a.g. Her Sc ista apud Masr. hic disp. 3.q.q. an. i ct mmIes
558쪽
rs Unica concl.Circunstantia,quae non importat specialem consormitatem, ves difformitatem auget solum, vel minuit bonitatem,& malitiam actiis; at vero circunstantia,quae importat
specialem eonsermitatem,ves di Drmitatem distinctam a conformitate, vel di sirmitate,qii amnahit actus ab obiecto, dat nouam speciem bonitatis,& malitiae.16 Prob. I. ex illo Gen. q; quod Iegunt 7 o. Et dixit Dominus ad Cain : auare trisis fanus es, θ' quare eoncidit facies tua Nonne sirectὸ offeras , rem autem non diuidas, peceasi ξ Sit per quod Beatiss. P lib. Istae Ciu. Deie. . ait: Re Τὸ quippe ossertur sacrificium, eismossertur Deo vero, cui uno tantummodosacrificandum es. Noria autem rem diuiditur, dum non discernuntur velloea,vel tempora,vet res ipse, qua osseruntum, metqui sterimet cui ossertur, vel bi,quibus ad ves Gm distribuitur,quod latum est, ut diuisionem in elligamus hie discretionem ti flue eum sertur , ubi non oporten aut quod non ibised alibi oportet; flue cum assertur, quando non oportet, aut quod notum sed alias rportet, sue eum inertur, quod nusquam, O nunquam penitus debuit;ssue eiam electionesni eius m generis rerum tenet bomo, qua sunt ea, qua viret Deo siue cam eius rei, qua obvi-ra es,si particeps probanus,aut quime quem
fas non est fieri. verbis clarissimε omnes
circunstantias declarat. Arguitur autem sic. Sacerdos offerens in peccato mortali, aut in loco non sacro , aut tempore non debito , puta post prandium, peceat mortalitur ; sed ille abus, quo peccat,non habet deformitate ab obiecto, quod
est Deus in quem dirigitur ille actu Mergo illam habet a circunstantia personae offerentis, loci, &temporis; atqui persona offerens nequit esta obiectum illius oblationis;quia offerens non fert sibi, sed Deo, ergo cireunstantia mutat sp eiem,St non evadit obiee iam.
; ubi damnatur sententia asserens non esse conis stendas eireunfantias, qua peccati periem mu' tant ; ergo ex Trid. habetur malitia nedum ab obiectis,sed etiam a circunstantiis,quae non eu dunt obiectat aliter frustra vocarentur circunis stantiae; circunstantia enim dicitur ex eo, quMeirennstat obiectum,vel actum; obiectum autem
inepte dicitur circunstare seipsum;& sie non esset obligatio confitendi circunstantias, sed sol si
obiectum. Prob. 3. ratione,quam tradit etiam D. o.
Sicut se habet materia in esse physico ad bonitatem,vel malitiam playsicam uta actius humanus in esse morali ad bonitatem,vel malitiam mor Iem ; nam sicut materia recipit a forma, a qua specificatur, bonitatem specificam, & corruptibilitatem, quae est malum physicum; ita actus recipit ab obiecto,a quo specificaturibonitatem. , vel malillam moralemi sed tristeria nedum recipit speciem essentialem a forma substantiali, secletiam speciem accidentalem a forma accies Cn- tali , quae circunstat sermam substantial tri ἔnam ab albedine ponitur in specie albi, a nigro-dine in specie nigri; ergo aetus humanus ii ci iam recipit bonitatem essentialem, quae est Ei, Me Iuti substantialis,ab obiecto, sed etiam recipit bonitatem , vel malitiam accidentalem a circunctant ijs, quae sunt,ueluti accidentia illi adiacentia I 8 Prob. . Furans aliquod in loco si crocommittit sacrilegium;ergo locus,qui est Circύ- stantia,dat diuersam malitiam actui main furtum extra locum sacrum non est sacrilegium; atqui locus non evadit obiectum talis volitionis; quia obiectum intenditur per se; surans autem sol timper accidens intendit locum sacrum; nam vellet etiam furari, si esset in loco prophano; ergo circunstantia non evadit obiectum ; loquencio de
obiecto per se specificativo essentiali mam si sermo sit de obiecto per accidens constituente illa actum in aliqua isecie accidentali, potest con cedi in aliquo casu, non semper; ut dictum est de circunstantia personae, quae non ingreditur rationem obiecti ipsius actus. I9 Prob. .Quae praecipiuntur,vel prohibu-tur per r las iuris, tribuunt actui bonitatem , vel malitiam; quia tribuunt illi consermitarem , vel difformitatem ad ri las iuris, in qua colastistit bonitas,vel malitia ov. dictum cs .sed cim cunstantiae , quae non sunt obiectum, sed modi obiecti, vel puri modi ipsius actus praeci phantur,& prohibentur per regulas iuris; ergo circumstantis,quae non sunt obiectum,tribuunt bonit tem,vel malitiam actui.
ro Tandem si circunstantiε fierent obiectu, vel fierent obiectum per se, vel per accidens Θ Si primum Iergo locus sacer v. g. posset per se ipium etiam praeciso furto tribuere malitiam cuicumque actui affirmatiuε tendenti circa se ipsumia anam furtum idco est obiectum per se tribuens malitiam, quia etiam praeciso loco sacro tribuit malitiam cuicunque actui affirmative tendenti circa ipsum ; sed locus sacer praeciso furto no tribuit malitiam cuicunque actui affirmative t&denti circa ipsum; quia actus deuotionis,quo te ditur ad locum sacrum, non est malus, sed bonus; ex quo deducitur, qudd locus sacer per se, tribuit bonitatem,& solum per accidens,scilicet ratione furti.cui annectitur, tribuit malitiam.ergo circunstantia nequit fieri obiectum per se. Si
Reundum; habetur intentum; circunstantia enim non intenditur,nisi ut accident, i modus obiecti, vel actus
at Obijc. r. Si actus haberet bonitatem, de malitiam a circunstantiis, sequeretur, quod malitia specie inserior posset superare malitiam specie su periorem; quia malitia ex obiecto inmrior posset per circunstantiam ita magnifieri, ut superarct malitiam ex obiecto superiorem a sed
559쪽
concest falsum; ergo & ant. a. Si haberet bonitatem,& malitiam a circunstantsis,vel inte-deretur magis bonitas, & malitia ex obieeto;vel adderetur illa malitia Non primum;quia bonistas, & malitia ex circunstantiis est accidentalis , M ideo nequit intendere bonitatem,& malitiam essentialemi nam accides nequit intendere su santiam.Non secundum;quia ditae malitiae elusedem speciei nequeunt esse in eodem actu. Respiad a.distima.De circunstantiis mutatibus speciem, conc; sed neg. mi; nam sitaplex fornieatio in loco sino est grauior, quam adulterium in loco prophano. De cireunstant ijs aggravantibus in eadem specie,neg.ma quia una species, quant uis perficiatur intra terminos suae essentiae, nunquam tamen potest fieri pers etioriquam alia species superioris ordinis. Ad a. eodem modo dicitur,quod actus per circunstantias aggravantes intenditur solum . per mutan- te autem speciem acquirit Miam malitiam accidentalem ; neque implicat dari duplicem speciem simul unam essentialem, alteram vero accidentalem,o videmus in naturalibus. a a Gije. r. Circunstantiae sunt aliquando extrinsecae actui humano;vt patet de loco,& tepore;ergo nequcunt illi dare bonitatem, & ma- Iitiam intrinsecam.1.Si circunstantiae aggravantes darent actui nouam malitiam, mutarent speciem;quia tunc mutatur species, quando superadditur noua malitia;tiim quia illa noua malitia opponitur alteri regulae rationis,& ideo est alterius speciei;ergo non darentur circunstantiae t
tum aggravanteS. Respad I .neg.consinam etiam obiectum
est extrinsecum actui; & tamen ei dat bonitate,& malitiam;ergo a pari. Ad I. neg. ant. Ad I. prob.inserta dicitar , quod circunstantiae aggrauantes addunt nouum gradum malitiae, non nouam malitiam; sicut intensio caloris addit nouugradum caloris,non nouam qinditatem caloris.
Ad a.neg.assumpi; imo supp;nam est nouus gradus eiusdem malitiae specificae, non noua species malitiae; de ideo regulatur per eandem regulam. ijc. 3. Duν. ut aliqua circunsuntiatribuat malitiam, debet esse volita; vi enim sur- tum fiat sacrilegium,debet sur velle surari in t
eo sacro; sed omne volitum est obiectum voluneatis;ergo ad hoc, ut circunstantia tribuat malitiam, debet fieri obteistum voluntatis. a. Fund.
eireun mia δε peciem peccato; ergo illi nodat speciem, nisi quatenus cis adit obiectum. 3. V Iunias surandi centum distinguitura voluntato surandi decem, sed hoc nequie esse, nisi ex obi ct ergo circunstantia aggrauat,quatenus obiectum. q.Gradus intensionis spectat ad essentiam res,quae intenditur; sed malitia,quae intenditur , est obiectum:ergo & gradus intcnsionis illius. Res p. ad T. dist. ant. Debci csse volita per se,neg per accides,c6c.Ad a.diciturFund.Docti
asserere, quδd cireunstantia aggravans manens intra candem speciem non dat nouam speciem malitiae , manens tamen circunstantia auget malitiam;propterea statim sustγω: Dcetpost a grauare,vel alleuiare pereatum. Ad 3. dist.ma. Distinguitur specie,neg;numero,c5c;sicut enim calor,ut octo,& calor,ut quatuor, no distinguu-tur specie,sed numero; ita a pari; & neg. ini;quia ex obiecto sumitur distinctio specifiea: distinctio
autem numerica sumitur ex stibiecto subiacente diuersis conditionibus indiuiduantibus, quae suthie,'nune; vnde esim i Ili actus sint in diuerso nunc temporis;ideo sunt distilicti. Ad .dist.ma. Gradus intensionis spectat ad essentiam rei,quae
intenditur, tanquam modus accidentalis illius, conci tanquam obiectum per se, neg; nam calor locundum suam essentiam potest esse absque eo,
quod sit secundiim hune, vel illum gradum intensionis .a obiic. q. Si ex cireunstantiis cresceret bonitas, posset dari actus infinith bonus; quia posset quis appetere pecuniam infinitam pauperi elargiendam;sed infinitum repugnat ; ergo &id,unde sequitur.2.Sequeretur durationem me
riti per horam augere in infinitum bonitatem; nam actus bonus elicitus in instanti A duraret in instanti B; hora autem continet infinita insta tia;& sie bonitas infinite augeretur per durati nem illius.
Resp. omnes Recentes omittere resposiones aliorum, de sibi propriam formare; nos quoque morem illis gerentes,quia nuIIa ex allatis ab ipsis videtur sbluere,illas omittimus. Dist. igiturma. Posset dari actus infinies bonus cathegor malle neg;infinitum enim cathegorematicum nequit cogitolai cognitione finita, & ideo nequit appeti; cum appetitus cognitionem sequatur.sin thegorematic conc; potest enim bonitas semper fieri maior extensiue, quanuis notia intensia, ut suo loco dicemus. Ad a. neg. seq; nam in spatio horae sunt durationes actuales aliquotae finitae; quanuis sint durationes potentiales,proportionales iiifinitae;in quibus tamen nequit esse meritum,quia actu non sunt,sed in po
as Collig. circunstantias aggravantes, si
mutantes dignosci, ac distingui; quod illae sunt
cotra eandem virtutem; ut furari decem,le mille est contra eandem virtutem iustitiae; at istae sunt contra diuersam virtutem; ut furari in loco sacro est contra virtutem Religionis; ac propterea illae inducunt solum gradum eiusdem malitiae istae vero nouam speciem malitiae. a 6 Quaeres; an ut actus sit bonus, vel malus ex circunstanti js,circunstantiae debeant esse se maliter volitae pResp. debere esse vel sermaliter, vel vi tualiter,uel saltem possibilitet volitas; & sic dicendum est de honestate obiecti, vel finis ;tiam ad moralitatem actus suscit voluntarium im
560쪽
putatiuum,ut diximus q. I inrt.3;sed ad voluntarium imputat uili lassicit posse cognosci,&posse esse volitum; ergo ad hoc, ut circunstantiae caustiat, vel augeant bonitatem, & malitiam, suffeitcise potemialiter,& virtualiter cognitas, dc volitas .
Anactus habeant bovitatem , or malitiam sine x Tatuimus actus humanos desumereo bonitatem, & malitiam in gener causae essicientis a regulis morum; & in genere causae formalis specificatiuae ab obiectis; necnon
in genere causae formalis accidentalis a circunia saniijs,quae coniunguntur cum ipsis actibus,vel cura colu obiectis; modo sequitur inquiredu, an illa desumat etiam a sine;cum enim bonitas moralis dicat relationem conformitatis; &ctim actus humanus dicat relationem nedum ad re sulas morum, & ad obiectum, ac ad circunstantias, quibus ipse, & eius obiectum vestitur, sed etiam ad finem, in quem dirigitur ab operante; ideo merito instituitur praesens dubium; quod procedit de fine operantis, non de fine ipsius operis;quia finis operis est idem ac obiectum ἔfinis autem operantis est finis obiecti; in quem vel obiectum dirigitur ex sua natura, vel ab intentione operantis.
a Unica eones.Actus humani desumunt bonitatem,& malitia morale etia a fine. Da Fund. Doct.in a s. 38. q. r.art. i. exprofesso; Ofς alibi, Argent ibid. t. 3 ; em comuniter omnes DD. antiqui, Recemiores, qui hane conclusionem potius supponunt, quam probent, eo, quia tanquam certissima ab omnibus r itur. Prob. I.eae Beatiss P. II in Trin.α6. docε- te: Desis bo voluntas dignesitur, an recta, vel prauasis , lib. .ecim.Iul.e.3. fuse hanc materia pertractas concludit: Cum itaque homo aliquid facit, Gi peccare non videtur: si non propter hoc facit, Hopter quod facere debet, recare conuinciatur; quod tu non attendeηs fines ab incksseparasi de paulo posi: Bonum est,υtsubueniat =uis homini pauperι innotenti ; sed qui hoe Deu magis
amando gloriam hominum, quam Dei, non bene bonum facis . quia non bonusfacti,quod non hona motantate facit. Ex quo sic. Si ae iis non haberet malitiam a fine,posset quis mereri faciedo ele mosynam propter vanam gloriam; nam ille actus non vitiaretur a vana gloria; quae est finis illius; sed conccst absui dum ergo & ant. 3 Idem docuit PhrI. 3.T .dicens: Cuiussi. vis h. xus es, sum qm que bonum est, quod repulit Boet. in Tipit. Ο Com. I.Mel. Finis, O bonum idemsunt, edi qui destruit em, destruis omne
4 Prob. a. ex Fund. Dor Actio naturalis tonstituitur in specie talis actionis physicae per formam physicam, a qua est, ct ad quam termi-
natur; sed actio moralis eo modo se habet ad senem, quo actio naturalis ad formam physicam iergo actio moralis constituitur in specie talis actionis moralis per finemi atqui species acti nis moralis sunt bonitas,& malitia; ergo a fine constituitur bona, vel mala;& ideo recipit bonitatem,in malitiam a fine. Prob. ma.Actio cales ellua constituitur in speeie calefictioiiis, qui est media inter calorem ignis,a quo exit,& cal rem ligni,ad quem terminat;& in hoc distinguitur ab actione fiigefactiva, quae est media inter frigiditatem aquae, a qua exit, & frigiditate a manus, ad quam terminat; ergo actio naturalis constituitur in specie talis actionis physicae per formam physicam, a qua est, & ad quam terin natur. Prob.mi; nam sicut actio naturalis est media intra formam,quae est principium quo,de formam,quae est terminus quo i ita actio moralis est media inter finem m apprehensione, & finem in executione;ex eo enim,quod intellectus oste- dat bonum voluntati, mouetur voluntas ad ten dendum in illum finem; unde ille motus, qui est actus voluntatis,esta fine ad finem. s Prob. 3.Bonitas physica desumitur ab integritate ipsius rei; res enim dicitur physice b na, quando habet omnia praedicata sibi conuenientia,ut diximus D. I. de Bonis.ara. M ergo bonitas moralis desumitur ab integritate omnium eorum,quae ad illam concurrunt;atqui ad alimmoralem principaliter concurrit finis, uuia finis est principium,& tenninus illius; ergo sumit bonitatem,& malitiam a sine. 6 obhc. r.Si bonitas actus sumeretur a fine, tunc qui iuraretur,ut daret eleemosynam,haberct actum bonum; sed hoc est falsum; ergo de illud. a. A s praedicationis Euangelicae semper est bonus in se,quatiuis eius finis sit malus, idest auaritia. 3. Non obstante bonitate finis, adhuc actus est malus ex aliqua circunstantia indebita; puta,cum dat,quando non debet; ubi non debet; quod non debet;& cui non debet. Resp. nos non dicere bonitatem moralem desumi tantum,sed etiam a fine;quia ex D Dion.
Bonum ex integra causat,inmalum ex quociaque
defectu; ideo ad bonitatem actus requiritur bonitas obiecti,circunstantiarum,& finis; haec enim ad illum concurrunt;quod si unum ex his ei d ficiat, est malus moraliter; quia ad malum luscit defectus unius, cum desectus ipse sit malum. Hinc etiam dicitum quodsi ii υnu ad destrue dum, plura autem requiruntur ad adificandum ἔ& ex hoc soluitur triplex obiectio. 7 obiic. z.Charitas est sermia qua sumitur bonitas actus, per ipsam enim ordinamur in bonum finem,qui est Deus;& sine illa actus est mulus;crgo a sola charitate sumitur bonitas. Resp.dist.ant. A charitate sumitur bonitas moralis supernaturalis, conc; naturalis moralis, de qua hic loquimur, neg. An autem possit dari actus naturaliter moraliter bonus sine charita