장음표시 사용
441쪽
etiam ex domo actoris medium se defendendῖ petere possit, ac vicissim ne cogatur arma ad se impugnandum adversario porrigere , quod nimis inhumanum foret C.de edendo. Interim tamen in quibusdam casibus etiam Reus tenetur instrumenta edere actori petenti, nem-Pe r. ea , quibus ipse usurus est ut dictum. a. Quae sunt utrique litiganti communia , vel communibus expensis facta ciet. b.t.qualia sunt testamenta, utpote communia haeredibus & l gatariis , acta judietalia, super contractibusv.g. emptionis - venditionis erectae. 3. Si actor est
fiscus Let. q. a. ff. de I. R quod privilegium extendit communia etiam ad Ecclesias, causas pias,& matrimoniales. 4. Si Reus est usurarius , vel alias fraudibus assuetus Clem.un: de usuris. s. Si actor intentionem suam jam habet fundatam , v. g. jam plene probavit, se fundum vendidisse Reo, nescit tamen sub quibus conditionibus I. 32. f. de ad . empl. 6. Si aequum videatur Iudici , ut Reus actori exhibeat i strumenta, ut si actor probet sussicienter, se Citra culpam suam amisisse , v. g. incendio, instrumenta propria. Atque ita sentiendum deae ore & Reo, in lite constitutis .. Tertius --ro regulariter non tenetur edere instrumenta LBC. quando se quib. nisi instrumentum sit proprium petentis editionem vel commune Per c. I 2.cit. io Dico . Impugnari instrumenta possunt variis ex capitibus. I. Ratione causae emcie tis, quia v g. Notarius, qui fecit, non fuit legitimus , vel ut falsarius jam semel conde natus. 2. Ratione causae formalis, quia instrumentum non habet solemnitates requisitas, Ca-xet debita subscriptione vel sigillo legitimo invocatione Divina , anno , die , Indictione ,
lacu adscripto, &c. 3. Ratione causae materi .
442쪽
De fide instrumentorum. 429 Iis, quia erectum est super re illicita & prohibita. q. Ratione causae finalis, quia non probat intentum , ad quod probandum producitur, vel sub-aut obreptitie obtentum est. s. Ratione falsitatis , quam continet in puncto substantiali, v. g. circa negotium gestum,ejusque conditiones, circa locum aut tempus, quo dicitur consectum, circa testes,qui sunt instrumento inscripti, cujusmodi falsitas probari potest vel per instrumentum contrarium, vel per testes sive instrumentarios, h. e. Instrumento inscriptos, sive per extraneos. 6. Ratione liturae , rasutae, cancellationis in loco substantiali & suspecto, si aliquid reperiatur additum aliena manu , charactere diverso,&c.Dixi,impugnarr,Iudicis autem dein erit, an objecta sint talia, ut expugnari &reprobari debeant instrumenta. De falsitate .
II,Dico 8. Si falsitas circa aliquid substantiale
instrumenti appareat, vel per instrumentum aut testes instrumento adversantes sufficienter probetur , expugnatur & reprobatur instrumentum pere 6. IO. I 3. h. t. I. I . C. eod. & quidem probabilius in totum, ita ut in nulla sui parte fidem mereatur quia testis sequi suo dicto adjicit falsitatem circa punctum substantiale, reprobatur in totum canta'. clus. 3. V 9. Et rescriptum per falsitatem dolose expressam obtentum amittit suam vim quoad omnes partes c. I s. 6r 2o. der6er. sed in ordine ad probandum aequiparan tur instrumenta & testes, ac eadem in instrumentis pugnat ratio, quae in rescriptis. Addidi et .vel probetur per instrumentum adversans: si enim producatur aliud instrumentum exhibito contrarium vel contradictorium , quod conciliari cum altero nequit si enim conciliari, &evitari possit per interpretationem, contrarietas
vel contradictio , evitari debet ) tunc vel est productum utrumque ab eadem parte; & fides,. In ii T in-
443쪽
instrumenti omnino corruit c. 13. O LIq. citi fiunum ab actore, alterum a Reo , ulterius refert, an unum sit dignius altero , v. g. unum publicum, alterum privatum, & tunc credendum est digniori per L 14. C. de contradi se comiti. stipui. O c. 32. de test. si utrumque estaeque dignum, & paris auctoritatis, utrumque enervatur , & , si per instrumentum probare suam intentionem voluit, aut debuit actor, se cumbit, Reusque est absolvendus, nisi actor habeat causam in jure favora lem. Addidi 2.aut per testes adveryantes, ut si testes instrument rhi omnes, vel potiores, negent se actui intemfuisse, vel dicant, aliter gestum esse, quam in instrumento sit scriptum, &tum rueret instrumentum c. s. de prob. Nov. 73. c. 3. non veros solum dicerent, se quidem fuisse praesentes, at non amplius recordari , quid sit actum inter partes, vel quo anno & die ; quia testex dubitantes nihil probant in contrarium. Si vero testes extranei deponerent contra instrume tum , saltem duo, ac omni exceptione majores,
asserendo, vel negotium non ita esse gestum , vel personas principales, aut testes instrumento inscriptos, tempore confecti testamenti fuisse in alio loco , quam in quo factum esse instrumeniarum loquitur , tunc est faciendum discrimen , an testes inscripti adhuc vivant, & pro instrumento deponat, vel jam sint mortui: in priori casu non lassiciunt duo testes reprobatorii; quia testimonium Notarii, quod habet magnam P sumptionem & assistentiam in jure , adjutum per testes . inscriptos praevaleret : in posteriori expugnatur instrumentum Per LIq. rit. ως. Io. h. t. quia testes duo de jure plene probant , instrumentum vero, testibus inscriptis , utpote jam mortuis, non adjutum, sed solum testimo-
444쪽
De Praesumptionibus. q3Iniuin unius Notarii, quod solum ex indulge tia & assistentia juris acceptatur pro plena probatione , solaque juris praesumptione nititur :atqui praesumptio debet cedere veritati, quae de jure tam Divino quam humano habetur per duos testes omni exceptione majores. Objic. I. Probatio per instrumentum certior est, quam quae fit per Testes; quia, quae scribuntur praemeditate fiunt, Midelius retinentur
memoria : ergo instrumentum non reprobatur per testes. 2. Instrumentum inducit notorium,& ab Auctoribus vocatur probatio Probata. 3. Instrumento solent inscribi saltem duo testes rergo una cum Notario publico enervari neque uni per duos testes extraneos. R. ad I. Id fo te Verum est , quando nihil opponitur instrumento, & ejus falsitas, vel alius defectus non probatur per testes. Ad 2. Instrumentum confessatum , contra quod nihil opponitur, facit notorium, transeat quod vocatur in controversiam, vel omnino eliditur, negatur. Ad 3. Si testes non subscripserunt instrumento propria manu, vel adhuc vivi non stant pro instrumento, fides instrumenti demum fundatur in No tario , cui sacile est testes falso inscribere; cui Proin merito praevalent duo testes extranei.
De praesumptionibus.s V Μ Μ Α R I U Μ. a Quid se quotu ex sit praesumptio se quomodo disserat a fictione juris.1 Quantum probet praesumptio Hominis:
3 Et praesumptio juris , vel juris & de jure
445쪽
σD. Lib. u. ritulus XXIII in Haesumptio violenta, etiam in crimina suniuscit ad ferendam sententiam. s suae sint axiomata de Praesumptionibus. 2 DR, umptio , quasi anteiumptio , quandoer nempe ante legitimas probationes aliquid pro vero sumitur saepius accipitur pro conjectura, non faciente probationem plenam vel semiplenam , & sic opponitur probationi tanquam aliquid minus ; sepe tamen ipsa sola plane vel semiplene probat, ut videbimus. Dein finiri potest, quod sit anticipata de re dubia, opinio ex indiciis per rerum circumstantias,equenter evenientisus desumpta, aut ex legum d terminatione procedens Fundatur igitum in i diciis seu signis , quae quo. maiorab & veritati magis Vicina esse apparent , eo fortiorem e ciunt praesumptionem. A conjectura, cum 'quae saepe confunditur, differt, quod praesumptici importet magis. determinatum assensum , quam conjectura, quae, fere suspicionem tantum den
tar, non judicium vel opinionem: a fictione juris
autem, quod haec nota sit opinio veri, nec ve
setur circa rem dubiam, sed sit certae falsitatis ex rationabili causa a jure facta affumPtio in ordine ad aliquem e flectum, non admittem Pr bationem in contrarium: sic jura fingunt, haeredem esse eamdem cum defuncto personam in
ordine at succedendum in omnia defuncti jurae & onera sic fingunt, Religiosum esse mortuum ad disponendum de rebus fortunae: Can nicum in studiis versantem residere in suae E clesia in ordine ad percipiendos fructus annuos iax Praesumptio est duplex ,. Hominis & juris: Homisis est, quae ex indiciis & circumstantiis. Di matur a viro prudente , vel a Judice , Pm. Veth contra aliquem , ac nullibi in jure reperi
446쪽
De praefimptionibus. 433tur expressa, v. g. si Titius fuit inimicus Sempronii, & iste comperiatur noctu.occisus p-- sente Titio, hic praesumitur occidisse Sempronium. Iuris , quae in jure, nimirum vel in Canone vel in Lege aliqua, reperitur expressa: sic jura praesumunt, quemlibet este bonum, donec probetur malus: semel malum semper esse malum in eodem genere delicti, decimas spectare ad Parochum 8cc. I. I 8. de probat. c. 8. de R.J. in 6. o D. de rest. ypoliat. Utraque subdividitur: Hominis quidem in probabilem ae gravem, vel discretam, quae fundatur in indiciis veri similibus , & cum effectu frequenter conjunctis,
qualis est, qua puella praesumitur Parum verecunda , quae cum viris frequenter conversatur, ut est exemplum in c. I 3. b. t. & in violentam, qua .e
iam Uebemens, vel vehementissima dicitur , &oritur ex indiciis vehementibus, & cum re, VeI1acto, quod praesumitur, ordinarie &sere semper conjunctis, ita ut prudenti dubio sere locus
non relinquatur, ut si nudus cum nuda in loco obscuro deprehendatur praesumitur enim fornicatio , ut est exemplum in c. I 2. b. t. His opponituPPraesumptio imis, vel temeraria, quae formatur
ex indiciis levibus, vel vanis, vel superstitiosis, qualis erat usitata olim purgatio vulgaris per aquam, ferrum candens, duellum c.Σ. sesu. depur .. l. Praesiumptio juris alia est simplicit rtalis &juris tantum, quam quidem jura faciunt,
. sed ei non ita assistunt, ut non admittatur probatio in contrarium : alia autemjam se de jure, quam nimirum non tantum exprimunt jura, sed etiam super praesumpto tanquam aliquo sibi comperto aliquid statuunt, ac ita habent pro Veritate, uz nullam in contrarium probationem di 1ectam ad mittant; hinc etiam vocatur necessaria,vel violentisma: talis datur pro sententia, qae transiit ita
447쪽
634 . Lib. u ritulus XXIn. rem iudicatam: quod res in inventario descriptae in honis fuerint deiuncti &c. Leto .f. de
R. I. Lult. C. arbitrium tutelae. A Dico a. Praesumptio hominis violenta prohat saltem in civilibus Hene, quamdiu contrarium evidenter non probatur. 2. Probabitis v ro semiplene, vel plus, minusve, pro qualitate indiciorum, &subjectae materiae, atque circum-santiarum; quod denique arbitrio Iudicis relinquendum est. Pars I. sumitur ex c. Σ. ΙΣ. 13.
b.t. c. n. de meis t. non baptiz. in c., . c.un. ζ. porro ut bene . Ere fine diminut. DD. passim .
3 Dico v. Praesumptio juris tam probabilia quam violenta , ,pariter plene Probat, ac pro V ritate habetur, non absolute quidem, sed sub conditione, nisi contrarium probetur. Σ. Pra sumptio juris se de iure autem ita plene Probat, ut non admittat probationem in contrarium . Pars I. Constat ex c- derest.θM. in o. Ias. st. de prob. cum is, pro quo stat talis praesumptio, habeat intentionem fundatam in jure , ut i Nuuntur. Pars χ. ex Liat. citae.6. de cond. apposica 3α de nos. Interim tamen, cum omnis Prae sumptio debeat cedere veritati, etiam Praesumptio juris & de jure vincitur per consessionem Pro- Priam ejus, pro quo stat: per evidentiam facti,& allegationem notorii: per instrumentum Publicum: per hoc, quod iS, pro quo stat, non excipiat contra probationem in contrarium ad- ductam r. item per probationem indirectam, quaoslanditur, non adesse in facto qualitates r quifixas ad praesumptionem juris & de jure . Dico 3. Praesumptio violenta , tam hominis , quam juris, probabilius sumit etiam in criminalibus f saltem ubi delictum est dissicilis probati . alia, uti sint delicta carnia, suppositio partus,in-
448쪽
De Praesumptionibus. ο3 scendium, furtum, veneficium, & similia, quae in occulto &per fraudem committi solent in adsententiam definitivam & ad poenam ordinariam . Abb. Farin. Menoch. Gym. & alii contra Innoc. Fel. Fachin. Myns. Prob. I. exl. 3 C. ad L.Jul. de adult. c. 12. b. t. c. II. de Sim. sec. n. de homicid. in 6. ubi contra reum delicti, contra quem stat hujusmodi praesumptio , statuitur poena ordinaria. a. Ex ratione; quia talis praesumptio non minorem inducit certitudinem, quam duo testes, qui juxta omnes sulficiunt ad condemnandum in criminalibus &ad poenam ordinariam instigendam, imo facit majorem cum utique minus fallere possint indicia violenta , ordinarie dc sere semper connecti solita cum se Eho, quam duo testes, qui corrumpi & decipi possunt longe facilius. 3. Ex detrimento, quod Reipublicae immineret ex opposita sententia, secundum quam rarissime puniri poena ordinaria possent crimina difficilis probationis , quae non solent committi coram testibus, vel cum erectione instrumentorum. Objie. I. In LMn.1C. de probat. ad condemnandum in criminalibus majoribus requiruntur probationes luce meridiana clariores , scit. haustae ex apertissimis documentis,
vel indiciis indubitatis, se luce clarioribus: sed
praesumptiones non sunt probationes tam apertae
ct clarae. a. In can. I. cail. 2. q. I. ait S. Aug.
nos in quemquam sententiam ferre non possumus, nisi aut convictum, o ponte confessum. R. ad I. Illa lex, cui praecipue innituntur adversarii, nobis potius favet, cum disjunctive insinuat sussicere indicia indubitata, ex quibus oritur praesumptio violeuta. Vel dic ,. textum loqui dede- lictis, quae ordinarie aliis modis probari plene Possunt, quam per praesumptiones; quod non est contra nostram affertionem. Ad prassiumpti
449쪽
436 Lib. II. Titulus XXIV. ne violenta gravatus recte, & aeque bene dicitur convictus, quam per duos testes; cum aeque, vel magis illa faciat moralem certitudinem,quam isti. y Dico Varia de Praesumptionibus extant axiomata, uti I. Praesumptio cedit veritati, seu quando res aliunde fit clara, et s. pr. v. An vero f. de probat II. Praesumptio relevat ab onere Pr hanes, & id rejicit in adversarium; quia ille, Pro quo stat, suam intentionem habet fundatam. III. Praesumptio una cedit pluribus in contrarium santibus, per L 3. g. I. st. de testib. IV. Una Pra, sumptio fortior tollit alteram infirmiorem, quae stat in contrarium, L .ff. de in integr. rest. c. 3. qui M. Ant legit. Et quamvis in dubio relinquendum sit arbitrio Iudicis, quaenam ex contrariis sit fortior & verisimilior, ceteris tamen paribus P
tentior censetur communiter I. quae stat pro v lore actus, z. quae favet reo, 3. quae excludit peccatum, vel absurdum,. q. quae juri communi conformior est, 1. quae fundatur in natura, s. quae
a Quid sit Iuramentum ς , quibus verbis fiat at auoluplex sit f uramentum tam Iudiciale ,i
3 cuando jurare sit licitum ..4 Quatis e D debeat ejus materia..ν uectus I uramenti promissoris ..c dandoque obligat Iaram ta- , licet pro-
450쪽
Do Jurejurando. 63Z7 Juramentum , actui per jus civile irritato
R Juramentum Iudiciale quod actor deferre reo non potest, si prorsus nihil adhuc probavit in praestari debet vel referri Au re- fari aliquando pest. 9 Necessarium an, se cui deferri debeat. io Quis sit lectus Iuramenti utriusque , tam delati, quam Praestiti. 21 Iuramentum in litem cui , a quo, se quando deferendum I F injurandum, seu Iuramentum , quod tam servit ad faciendam vel complendam Pr
bationem tum extra. tum intra Iudicium , quae de causa L P. f. h. t. maximum remedium expediendarum litium vocatur, est invocatio divisi nomisis in testimonium , seu est actus. latriae, quo Deus, vel potius Divina veracitas, invoca tur in testem, scit vel ad faciendam fidem, vel ad firmandam promissionem. Ut valeat, requi-xitur I. Intentio invocaendi Deum in testem, a. I utio,i saltem interior,. 3. res honesta & licita, si juramento aliquid Promittatur Fit autem vel
explicite, ut si dicas 2 juno: velet Deus mibi fit tosis vel sic me Deus adjuvet , vel et diu ream, diabolus me rapiat sec. nisi ita sit; quae sunt
juramentae imprecatoriae vel ex communi Pe
suasione & consuetudine , vel implicite , ut si dicas : pex caeliam et per fidem Carbolicam et per Desaram a per Sanctos isc. quia in his creaturis speciali quodam modo relucet divinum numen , & sic , si in testes vocentur, amplaeite ipse
Deus vocari censetur. Si quis Deos falsos invocat in testes , non est juramentum, neo inde obligatur seclusa conscientiae erroneae . Econtra juramentum non est , si dicas , vere, per fidem meam, pell