Iurisprudentiae civilis elementa iuxta Institutionum imperialium ordinem una cum quamplurimis practicis observationibus & monitis ex decisionibus praecipue nostrorum tribunalium depromptis, & clausularum explicatione ad formularii Florentini ornatum

111쪽

9ῖ datur intelligi qua ratione licitum sit Contra lientibus se invicem

decipere , praecipue in contractibus emptionis , & venditionis; optime utramque doli specie in explicat i) . Iura permittentia Contrahentibus circumventionem ex industria, loquuntur de laesione re ipsa interveniente ex industria negociativa , non dece- Ptiva, quae provenit ex furtiva rerum occultatione , vel ex falsa persuasione.

Hi ne sequitur quod dum agitur de contractu , cui dolus causam dedit ab initio , nullus potest conliderari consensus ex parte decepti , cum consensui nil magis contrarium sit , quamorror a), & tunc contractus dicitur ipso Fure nullus, sive stricti iuris, sive bonae fidei sit a), ac propterea datur laeso remedium

rescissorium , seu aliud , ut nonnulli tenent, alternativum, petendo vel supplementum iusti pretii, vel restitutionem rei pretio refuso M, sive enormis, sive modica laesio fit s) , etiam si Co tractus sit iuramento firmatus in); ubi quod in mendacio ad sui

utilitatem semper inest dolus , alio non certiora ro ; nam qui sciens vitium rei , vel valorem , & volens emere , seu alias contrahere non potest de laetione Conqueri , nec rescissionis remedio , seu alio quocumque uti ad damnum vitandum 7 . In hac specie animadverti volumus remedium resci librium

ob laesionem , uti personalem , minime Competere Contra tertium qui bona fide emit , & pretio decenti . Dari tamen certum est intra quailliennium 83 quando ille cinisset vili pretio, vel rem habuisset titulo lucrativo , & ubi venditio esset laesi, aultra dimidiam , vel nulla , quia adesset dolus . vel laesio ut

Sciendum tamen est , quod in materia laesionis valor rei de-het considerari de tempore initi Contractus io) , nec absolute pronunciandum iuxta regulas superius traditas , quia ponderandae sunt plures circumstantiae , quae pollunt aliquando minuere V

lorem rei , scilicet loci , temporis , R similia , de quibus late , ii ex quibus plerumque infertur huiusmodi articuli controversiam esse arbitrio Iudicis dirimendam si 2 . i) Cagnos in Leg. a. Coae de rescini vendit. u. I 6. I DP fi per errorem f. de iurisdict 33 Pax Iordan. Iucub. l. p. lib. I tit. I . N. 3 7. Gerispin. cons. 16. n. si . , seqq. Rot. dec. 7 n. 2. n Barru. in Leg. societatem s. arbiter mim. Ir . V. pro

112쪽

De Uuris, O fructibus, ct causis, accessionibus, O mora.

Contractibus frequenter accedunt usurae, fructus, accessiones,& cauta, de quibus nonnulla agemuS. Causa est omnis utilitas , quae occasione rei percipi potest i , ac propterea qualitates rei, veluti bonitatem, conditionem, usucapiendi immunitatem a , & omnes fructus naturales, & civiles, & ea quae in fructu non sunt, complectitur 33. Accessiones sunt omnia , quae rei nostrae, vel natura , vel industria, vel Legis heneficio accedunt ), unde eo vocabulo, de fructus, & quae in fructu non sunt. & incrementa natura lia , veluti alluvio Continentur. Fructus eos intelligimus, quidquid res ad usum nostrum proscri; vcl quod occasione eius percipitur Leg. s9. g. r. J. de fur. itaque ad fructus pertinent omnia, quae vel natura Ex re nostra producit, & naturales, vel industria , & industriales, vel quae occasione rei, Legis heneficio percipimus, & civiles dicun

Item fructus alii peridentes, qui a eorpore nondum separati Q, vel percepti, qui iam separati sunt ), vel percipiendi, 8 qui separari potuissent, sed in corpore perierunt m Iterumque percepti dividuntur in extantes , qui separati a corpore adhuc in bonis possemris reperiuntur svi, & consumptos, qui vel naturaliter assiimpii, vel alienati in bonis possessoris esse desierunt io . His praemissis, agendo nunc aliquid de fructibus, seu usuris observandum est , quod creditum mere pecuniarium , & consistens in quantitate de sui natura aptum non est alias pecunias producere sit , ideoque interesse, seu fructus non debentur eo nO

113쪽

mine nisi cum usurae vitio si a , nisi probetur damnum certum.& indubitatum, & eo probato debet intercedere mora de qua in serius debitoris i 3 inducta, vel per lapsum diei, vel per interpellationem , neque extraiudicialis probatio lassicit ad probandum damnum i ). Verum ex doctrina Pauli de Castro in Leg. 3. g. de

eo quod certo loco interesse tueri cessantis potest deberi etiam ei. qui mercator non sit , si haec probet, scilicet moram debitoris. secundo quod habuerit occasionem lucrandi, mercesque emendi in promptu, quas emere voluerit, tertio quod ob desectum pecuniae lucrum amiserit, circa hoc is . Florentiae tamea ultima duo estrema habentur tamquam probata. absque iudiciali trutina io, ubi agitur de te nuta, quae Florentiae fieri potest ad consequendos fructus cir , coetera vero, quae ad usuras spectant videri poterunt in tit. digesorum de usuris. & fructibus apud Leotarium iu suo tract. i 8 , aliosque complures, cum nostrum non. sit cuncta describere, sed incipientibus tantummodo iura, & pra-xim perdiscere volentibus, quasi facem praeserre, tramitemque

aperire.

Gali de fructibus, O de Angel. de delia ubi agit de usuraria

pravisate. De Mora.

CVΜ plerumque causam disserendi de usuris, fructibus. &causis mora argumentum Prebeat, igitur hic opportune demora agendum superest. Mora α est ibi utionis, vel aceeptionis iusto tempore faciendae frustranea cessitio ιὶ mandati, ergo propria omnis mora ex pers

na est, quamvis di in re aliquando mora esse decerni soleat . EX Disit iroo by Gorale

114쪽

Ex persena mora est, quoties debitor per interpellationem iudicialem, seu extragiudicialem etiam unicam, monitus non solvit 3 , at si agatur de interpellatione extraiudiciali ea in his . inducitur, quae debentur iure actionis, non in his , quae debentur olscio Iudicis , vel creditor ablatam sibi rem mobilem. quae debetur, non recipit, vel de re immobili ei tradenda interpellatus eius possessionem apprehendere detrectat s), E contra in re esse dicitur mora. quoties lex sine hominis facto, vel interpretatione aliquem in mora constituit. & quoties solutioni fuit dies

praefinitus, eoque non solutum , vel quoties tardius solutum p pillis. minoribus s), cum iniquitatem redoleret emptorem rem,& pretium retinere, quapropter fructus recompensativos, ut practici aiunt. Qivere tenetur. & hos etiam non conventos, iuxta tamen laxam loci; haec enim Florentiae est ad rationem quatuor Pro centenario, ut patet ex resormatione diei quinta Augusti I 678 aa. duplex mora est regularis scilicet, & irregularis. Regularis est illa, quae ex interpellatione, aut Conventione; irregularis vero, quae absque. interpellatione oritur, scilicet ex

Iuris dispositione Sciendum quod mora non dicitur contracta per debitorem

nisi praecedat liquidatici debiti γέ sed hoc est intelligendum deliquidatione secti non Iuris . ad rem 8 , eo quia Iuris ignorantia in nullo praesumitur , quod tamen fallit in ignorantia Iuris dubii , praecipue si pro dubitante, seu ignorante adsint

consilia peritorum ta , sed quae causa excuset a mora I ,&ruomodo non incurratur ad effectum privationis Iuris iam qum ti ia), quando agatur de iusta ignorantia I3 , mora regularia quando incurratur rQ. i Leg. ii 3' j. b. e. Leg. 37. f. mandati ca) Lei zy. g. r. f. de Uur. O frua. 3 L. 13. Τ de ver obis Lec 3 a. f. b. t. vi Sperest. deo. I 3o num. s. s aer. I 3. I. t. f. de are empr. 6 Leg. 3. Coae in quia. causis rest in integri neces . non est secundo Asco Lex. II. f. s. f. b. t. venditori rei iam traditae Leg. I 3. g. aci f. eod Leg. eurabit s. GR. aer a et empl. in vend. 7ὶ -- gon deris Lucens 3. num 3 8 Gerispin. consi s. num. 27. Os f vi Gerispin. tans. 6. num. re ro, dict. cons a num. II II

115쪽

De purgatione Mora. Patet moram purgari posse, primo remissione debitoris, x clexpressa i , vel tacita, quae & novatione praesumitur Σ); secundo oblata apud Iudicem debita pecunia, deposito mediante, ante litis contestationem 33. Quod mora purgari possit incontinenti , & eeleri satisfactione, & quaenam sit celeris satisfactio tradit & etiam in iudicialibus, dummodo ius partis non sit factum deterius, & re integra , scilicet ante latam sententiam sue . Attamen purgari non potest stante. pacto resolutivo Q, &quando agitur de lucro captando numquam purgari potest, nec tunc ad eam inducendam requiritur aliqua interpellatio , cum seinper officiat implementum non esse factum tempore ConVento ), neque in dispositione hominis, cum tunc pars Contractus dicatur, nisi eo casu, quo ius Partis non sit factum deterius, ut iam dictum fuit 8 , postremo mora censetur remissa ob dilationem factam ad solvendum is . Plura ad materiam cupientes dignoscere videre poterunt. io

An promi o de vendenda sit venditio. Uamvis involuta ob opinionum varietatem videatur quaestio an promissio de faciendo, pro facto habeatur, tam in contractu

116쪽

emptionis, & venditionis, quam in alio donationis , frequentius autem in materia renunciationis, teste De Luc. de empi. O venιt. dis. 48. n. 3. tamen pro regula statuendum. est in iure prominsionem de vendendo, venditionem non esse si , eo quia venditio est contractus bonae fidei sa) , promisso autem vendendi ubi valida , & persecta rasultet, ita ut poenitentiam excludat est stricti iuris eo modo, quo est stipulatio a , propterea ex dicta proinisi sione etiam iuramento vallata nullum ius rcale, neque dominium transfertur ), sed tantummodo personalis actio acquiritur ei cui promillio facta fuit , ex qua contra promitIorem agere potest, vel actione ad factum, vel ad interesse s non impediente translationem dominii in alium , qui actualiter eamdem rem emisset, ubi tamen fraudis, vel cauta lucrativae ratio aliter non exigeret 6 , & nisi hypotheca prius contracta , pro observantia promis. sotum , actionem rei persecutoriam iure potius crediti , quam dominii aliter statueret .

At quod venditio facta non sit, sed promisso de vendendo ex his plerumque percipi potest nempe eo, quia pretium non sit

constitutum , non sit incontinenti solvendum, neC certum solutioni tempus praescriptum, nec res statim emptori tradenda, nec ad rem tradendam terminus praefixus , nec aliquando aliquid praecise de pretio actum, & similia &c. Hinc oritur , quod si statutum disponat, quod de venditionibus gabella solvenda sit , minime solvi debet de promissione vendendi ), ubi quod ad hoc ut possit dici vera venditio duo

copulative requirantur, scilicet traditio ex parte venditoris, &solutio pretii ex parte emptoris, vel quando adesset mutua stipulatio, & pro millio, omniaque requisita , scilicet consensus, res .

117쪽

o De reseruatione Dominii in rontracta Emptionis, o Venditionis.

REservatio dominii nil aliud est, quam pactum, quod illud

non transeat in emptorem rei eidem venditae; nisi pretium solutum fuerit. Vigore etenim dicti pacti reservans praesertur Culiacumque creditori anteriori . super re ab ipso vendita, & ultra specialem hypoinecam habet vim pacti, quod potest exerceri contra tertium i , di quamvis de iure Communi regulariter non transferatur dominium sine pretii solutione a , in praxi tamen hoc non procedit si Teservatio praedicta non sit expres.sa, & in pactum deducta, qua de re vendens rem, habita fide de praetio sne reservatione dominii, si emptor nondum soluto Praelio decoxerit, nullum privilegium habet in re vendita, licet adhuc extet, sed venit in concursu a , prout fusius in sua s

de agetur sDominii reservatione posita, privilegium ex illa dimanans Iocum sibi vindicat respectu rei venditae tantum, non autem re pectu meliora mentorum in ea factorum ab emptore, super quorum pretio sunt praeserendi alii creditores anteriores . Superius dicta procedunt etiam quo ad eos, qui emptori Pecuniam ad emendum cum reservatione specialis hypothecae praeambulae subministrarunt , ubi agitur de venditore mercium Cum reservatione dominii, & hypothecae super mercibus in fundaco existentibus, quando tamen agatur de mercibus consideratis uti corpus universale negocii super quo s . Animadvertendum quoque est, quod si aliquis vendat hahita fide de pretio sine dicta reservatione ei, qui statim deco-Xerit , attamen privilegio gaudet praelationis praedictae, ut vide

re est apud O,

Illud tamen speciale est in hae materia , quod mutuans Pecuniam ad resarciendam .domum, seu navim, sisque dicta r serv tione Coeteris omnibus praeserendus est ), illud tamen non Prc edit in eo, qui de novo ad navim, seu domum construendam, pecuniam mutua vit, nisi tamen sibi caverit de praeam binia hypotheca, ut fusius videre est in t . Quamvis ex superius dictis res plana videatur circa usum Praeambulae hypothecae, attamen cavendum est quod aliquando dicta pra ambula hi pollicca evane sicere potest, & hoc accidit quando aliquis subministrans pecuniam ad rem emendam, sollicitus

118쪽

non est quod eonstet illam praecise pecuniam in causam exprensam cessisse, quod nostri dicunt constare debere de verilone pecuniae is . Quapropter cautela erit, quod subministrans pecuniam per se venditori &c. seu per alium ex suo mandato exbu si re satagat coram Notario, & Testibus, si agatur de ineundo contractu publico, & si de privato coram Testibus, exprimendo quod solvit aere proprio pro emptore dicto venditori seu, &e.& faciat apponere ulterius ad sui favorem praeambulam hypothecam pro pretio exbursato, quae apponenda est a domino rei. quia res fine domino hypothecari nequit io , & prout fusus infra. Reservatio dominii non operatur super hestiamina , ut ex Leg. diei Decembris I 4ro. sunt legis verba ra E qua lunque ven-α dera a leuna hestia dat di 24. Marro prosiimo avvenire non sim posta riservare ii dominio in cletia sua bestia, se non sola mentem contro Ogni primo compratore in alc una corte delia Citta , edri in tutio ii distretto di Firenete di & ita fuit iudicatum a Domino Auditore Mercantiae sub die a 3. Augusti i6o3. ut ex Stat. Curiae Mercatorum, vulgo della MercanZia m Iib. 2. dict. Rubr. 8. vers. e se ne lis bestis M. Nec super mobilia, gemmas, vasa &c. ratione commercii it . Et si mobilia subiecta hypothecae fuerint in tertium alienata, extinguitur hypotheca ia , ubi quod licet alias hypotheca competeret super mercibus, non esset axercibilis supra merces minutatim distractas, quia tunc eximuntur ab hypotheca r 33 Obiter hic addendum remanet, quod iuxta Statutum Curiae

Mercatorum Rubr. a. lib. 3. n. 39. II 3. alienationem bonorum

immobilium, ac locationem ad longum tempus fadtam a decocto intra quadrimestre decoctioni immediatum , esse regulariter nullam, nihilque tenere in creditorum praeiudicium, honorum vero mobilium infra decem diu in r 4 , ut alio in loco fuit observatum. I Gratian. discept. Dr. cap. 2o6. 323. T sco. ct 936. 2 Leg.

119쪽

bHI. in prax. 2 alliti in summ. 9 I. Statutum n. s. Gabella.

Gabella soluta de Contractu emptionis, resoluta emptione vigore pacti , quo dominium reservatum fuit favore Venditoris non debetur alia gabella, Lot. post Girond. dec. 37. per tot. ex ea ratione, quia reservatio dominii non importat nudam constitutionem specialis hypothecae, potissmum quia in Contractu, de quo in dict. Deei fione, aderat pactum, quod pendente reservatione rea intelligeretur simpliciter locata. De Praeambula hποtheea, seu potius de speciali ad uberiorem explicationem rerum praemi sarum. HYpotheca praeambula a Practicis accipitur pro ea , quae plerumque constituitur a venditore pro securitate alicuius sol- Ventis propriam pecuniam pro emptore super re emenda, ad

hoc , ut in eadem praeferri queat coeteris creditoribus si quisnt anterioribus. & potioribus , ipsius debitoris , vel in Concursu, vel in alio iudicio: Anterior enim non asscit bona transeuntia in debitorem , cum speciali hypotheca, De Luc. de donat. discurs. 6. num. s. quod quidem non tantum in emptione , qaam in aliis casibus accidere posse compertum est , ut apud Doctores in serius citandi . Ius hoc Elicitur ex textu in Leg. 7. Cod. qui potiores in p rnor. habeant. ,. ibi is Licet iisdem pignoribus , multis creditori-m bus, diversis temporibus datis primis habeantur, tamen eum Cuius pecunia praedium comparatum probat , quod ei pignorim esse specialiter obligatum, statim convenit, omnibus ante tri, re iuris auctoritate declaratur is ibique Bald. Praedium emptum exm pecunia creditoris , si ei fuerit specialiter obligatum coeteris m antefertur ,, Uel ut ex Salicet. ,, in emptione praediorum, cui is pacto ut illa sint ei obligata praefertur coeteris , etiam prioremm hypothecam habentibus: δε Ergo videndum quomodo, di qua Iege eadem constituatur, seu ut aiunt apponatur .

120쪽

Ad rem noto primo, quod illa apponi debet a venditore, scilicet a domino, qui vendit in quocumque Contractu adiungi, seu apponi possie ) etenim qui dominus non est non potest

hypothecam constituere, ut ex De Luc. de eredit. disi. 24. n 6. O his enim in traditione rei suae quamlibet legem potest apponere . I V. tu traditionibus st . ae pactSecundo, pacto exprello exprimatur , ut bona vendita sint sibi speeifice , & praelative cceteris eriam potioribus obligata , Negdant. de pignoribus in A. membr. num. 34. is 3 s. ct par. s. membr. 2. n. I7. Francb. decf 97. Tuscb. liti. II conclus. 128. puctum , imo tenet idem Nerusant. in dict. par. 4. illud pactuin 1ith stantialiter apponendum esse in principio Contractus , alias

Non valere, hanc tamen opinionem reprobat Surae decf. Io 7. Franci deos. 369. Meritu. de pignorib. tib. q. tit. I. quaest. 23. Perror. Rot dec. 4 . u. 8. par. I . rec. firmant enim susscere, quod pactum appositum sit , tam in principio , quam in medio con. tractus ex ea ratione, quia in Instrumento non datur prius, nec posterius , ex quo inseri idem Surae loc. eis. n. 7. quod immo

Contractus plures ubi eodem tempore, & in eodem Instrumento fiunt. reputantur pro uno, & unus intelligitur factus respectu alterius r dummodo Pactum non sequatur , vel extra, vel post eundem, sed sit in instantaneum , idest in eodem contextur De Lue. de eredit. disc. I . num. 3. disi. 24. num. s. 9 7 nam eo absoluto procedere posset opinio Negusant. ut Ohservat Franckdecf. 369. is ibi is opinionem Neginantii posse locum habere, is quando totum negocium est absolutum, & persectum, nam ex is post vulnerari nequit ,, Et hoc praecipuum est , quod etiam emptor in re empta potest apponere pactum , quod suis creditoribus nec dominium , nec hypotheca acquiratur , cum In quaerundis possit illis praeiudicare, Mangit. de evict quaes. 4o. num. 6. Merlin. de pignor. lib.

4. quaest. 23. num. 3. Salgad. in Iabrint. credit. Par. I. cas. I 2.

mum. 18.

De versione pecuniae probanda in hac specie. IN eroganda, seu solvenda pecunia pro alio demonstratum fuit

in quibuidam casibus, poste aliquem cavere sibi de speciali hypotheca, sed cardo diis cultatis in Eo vertarur, quod urgentubus , & contradicentibu4 aliis creditoribus anterioribus, mutuans, O a vcl