장음표시 사용
121쪽
cui sum. n. Dominus. 8. ni Domιnus. 9. ri Dominus. Io. 's omnipotens. Ceterum nomen Dei omnino proprium apud Hebraeos est quod etiam tetragrammaton dici solet propter 4. littoras integrantes , quibus constat, et amanram , ac mes
fabile ab Hebraeis vocatur , qui propterea loco Ic- hova legere solent Adonai. operae aulcm dispendium faceret, si quis Rabbinos fabrilatores , qui ex tri sversiculis cap. III. Exodi I 4. et sequ. Plane, Dei ninnina commenti sunt, et qui in hujusmodi RahDi- norum plus imam lab3Pintheis maealimis evol enui' insudarunt , legere institueret ' . . . .
Nomina Dei obseruat S. Thomas I. P. u. I . ari. 4. liace omnia. γ φnim non minima non esse s3nonima, quia licet significent unam rem , nempe ipsam essentiam divinam , eam tamen significant tab rationibus multis, et diversis. Neque obstat, quod M. Paties eandem Dei essentiam varias istis nominibus significari nonnunquam asserant; Sunt Nqstri Instituli non est eam
quae oritur ex. cap. VI. Exodi 3. , ubi nostra Vu gata sie
legit: Ego Dominus, qui onarin Abram, Dauc , et
Jacob in Deό omnipotente , et nomen Adonareavi eis. hebraicus autem textus loco Dominus, et Adon Tit δεμα, qu si scilieet hoc nomen fuerit tune primo No si revelatum , eum tamen In libro Genesis non seme Hur mentio inveniatur. Quam dissicultaum , ut solvant, liqui zeu t Genesim suisse a Μoyse scriptam, POStquam Deus hoc ei nomen maniscataverat. Alii dieunt hoc nomenae Ma non fuisse veteribus Patriarebis Penitu :Μoysi tamen fuisse ejus significatum expressius, indicatum. P. Car. Eo igant bene observat, non :nominibus Dei hoc loco agi, quam de rebus per significatis: eenset autem per nomen Iehova express1 se Moysi revelatum. Deum esse suas Prom SsIones , Η respiciebant terram chanaam , adimpleturum.
122쪽
enim intelligendi de oadem. quidem resentia , sed diversis rationibus Iconsiderata. Instar ormitum sit S. Basilius , qui in epist.. 189. ad Eustathium: Omnia, inquit , Deo comPetemtia tum cogitata, tum nomia. na sunt inter se Uusdem inmitatis, eo quind circa subjecti significationem nihil habeam discri uis ; non enim mentis cogitatissem ad aliis su Delum eis amellatio boni , et ad aliud sapientis , mu' tentis , et justi , sed quaccumque nomino motu ris , unum Pr sus omnia significiant ; nam postsa sulHit , varia illa nomina intelligetitiam vostram aliis alia notionibus ad idem PerduCere. ' :
A Graecis communitor appellatur O.oc, unde etiam unde nomen latina vox Deus ; sed in ejus Elynologia reddenda variae , et diversae. sunt M. Patrum , et D torum opiniones. Aliqui eam trahunt ab ardere, un-lde etiam S. Paulus rub. XII. 29. inquiebat, noster ignis consu mens est; quae vcrba AP ustus. ex Deuteronomia IV. 24. desumpsit; explic Ioti Rure. rem a Damaseeno Lib. fiat Orth. cap. Dous ima sit omnem mali iam consumens. - dum est tamen in hac etymologia , ne in illorum incidamus insaniam , qui Dei naturam igneum e se estutiebant. Αlii nomen Dei deducunt a ' daψαν, vel θεωρεω quod est in re , quia Omnia videt i ita S. Joannes Damascenus loco laud. Alii alias MI Irunt hujus vocis origines , quas erudite Persequuntur Potavius Lib. 8. de Deo cap. 6. et seq. , Vos sius in suo DXmologico , et Sui cerus in Thesauro Ecc siastico.
quaestio etiam exorta est, an hoc nomen Deus Nomen Dei significet ejus ἐσία, naturam, an vero ἐωἐοναα, ορθ- εignificat ejus rati em. Hoc secutidum amrmabant Pasamitae in Synodis contra Barlaamum , et Acyndinum, ut viam Veluti praepararent errori suo, quod non Dei essentia, sed solum aliqua gloria creata a Beatis vidcatur. erumtameu certo certius est, hoc nomen suisse sem- o fDer usurpatum ad ipsam Divinitatis essentiam, quoad . . Deri potest, significandam ; unde Tertullianus contra Hemogenem cap. 3. Deus, inquit, substantiae Duili os by Cooste
123쪽
ipsius miseri, seu Divinisatis. Alia autem nomina, ut omnipotens, honus, sapiens etc. divina attributa nobis exhilient ; quamquam, cum attributa unum , idemquo sint cum divina essentia , haec etiam nomina adjectiva rationc subjecti Dei essentiam desi- Aliquando e gnare possunt. Certum nomen Dei sumitur etiam tiam Per personaliter, pro singulis scilicet Personis ' ' Patris, Filii, et Spiritus S. quatenus uua est Omnium
Improprie observandum adhuc est , hoc nomen Dat etiam tribuitur ni ianymynidi in saeris Litteris usurpari, et quidem mul el: φι λψ' i. Tribuitur salsis Diis , seu idolis genti' lium , quae recte appellat S. Ioannes Cthrysostomus Homil. 36. in . Gen. XMρω eoiυες Θέους man actos Deos. 2. Magistratibus , et Judicibus , ut in Ps. LXXXI. I. , et 6. , quem locum ita commentatur Theodoretus t Iudaeorum P in Ues Deos , u Oect uisus j-kandi incium commissum erat, nomina mit. 3. Etiam Moγsi hoc nomen tributum legimus Exodi VII. Et haec quidem de nominibus Dei, nunc de ejus essentia.
De essθntia Dimina , quam' ab adspectabili rerum mundaniarum universitate disersam esse contra Pantheistas, et binoetistas ostenditur.
Quia Panthei-Ρanthoigiis sunt, qui Deum ab hae rerum univUr- taxum error. minimo distinguunt, et qui proinde Deum VCP- his confitentur, re autem ipsa tollunt. Antiquissimus est hic error tempore Stratonis Lampsaceni jam n tus , et apud Stoicos admodum pervulgatus, ad qu Tum mentem canebat Cato apud Lucanum : puer est , quodcumquc vides , quodcumques
A spinoeta Fuit postea diversis temporibus iterum suscitatus, m adoptatus. tissimum vero a Benedicto Spinoeta, qui illum in sua Ethica mothodo geometrica disponere , ac demo rea , re conatus est, litamquam ita obscure, ut hic a Duiligoc by Cooste
124쪽
emr non minus, quam Heraclitus moraivos cognominari possit. Id autem de industria eum fecisse multi suspicantur , ut purum , Putumque materialismum, quem Propagare intendebat, tenebris obvolveret ζ,
Quatuor autem sunt Spin istici Systematis pro- Et quatuor Positi es capitales. I. Praeter μυ- nullam dari P OP 3 tioni-suhstantiam. II. Hanc substantissm, quae una est, omni m cti vim genere esse donatum , maxime vero extensione , et peremtione. III. Omnia totius miserat entia nihil esse aliud, quam istius substa tiae modiscationes , et attributa. Dumum , cum haec substrinitia, quam Spinoin Deum vocat, necessaria sit, omnia debere in mundo absoluta necessitiale evenis , nutiamque Proindo esse continge giam , et utererat . .
Si autem detracta larva nudam hujus systematis Qui tamen faciem videre quis cupiat , verum Atheorum mat, nihil est aliud, rialismum luculenter inveniet, nempe haec unica su stantia Spinorae non est nisi materia improducta , Tim abusu nominis Deum vocat: Omnia hujus mun-entia sunt hujus substantiae modificationes , non ad Pantheistarum mentem, qui ea putabant esse se manationes mi , quem etiam quasi animam mundi constituebant, sed quia omnia entia ex diversa particularum materiae combinatione resultant. Quando autem materiae praeter extensionem tribuit etiam perceptionem , id iacit , ut animos nostim , quibus vim intelligendi, ac volendi negare non poterat, ex hac substantia formatos esse statueret. Quidquid tamen sit de Atheismo Spinoetae , eum non minus , ac veteres Pantheistas satis consutabimus ostendendo, Deum esse ab hac rerum universitate omnino d
Mirabile nonnullis videtur, non obstante hae Spς- e vatematis obscuritate , non paucos ipsi adhaesisse, quos memorat Brue rus in Hist. crie. Phil. tom. IV. P. ult. Dag. 69 . sed qui norunt aevi nostri corruptionem , et Yseudo-philosophorum artes, facile intelligunt, magis ab impiis amari tenebras , quam lucem.
125쪽
Consulatile Pantheismus ex ratione.
Qua contra Pythagoram usua est Cice
Et sane si hujus qui vorsi entia non sunt a Deo diversu, sed merue ejusdem modificationes, illud corin Sequetur maximum alasurdum , omnia , quae rebus hujus mundi contingunt, ipsi Dco proprie esse tribuenda r actiones enim, et passiones non modificationibus , sed subjectis proprie tribuuntur et pisi non dicimus cogitationem cogitam , sed gnimum nec divisibilitatem esse divisibilem , sed m4teriam et ade que si elementa , plantae , animalia , bomines , et ceter hujus mundi untia non sunt nisi Dei modis i tiones , . quaecumque iis docidunt , Deo tamquam subjecto proprie tribui oportebit ; ut proinde De sit divisibilis in coi rihus extensis, indivisibilis in punctis inextensis , cognitionis expers, in lapidibus, senti dies in brutia , rationis compos in homine, una modificatione sapiens , alia stupidus , bonus Simul , et indius , reus, et judex , crimen et poena : immucum scelestus homo plectitur, sub diversis modissi cationibus erit Deus , et seclus , et rcus, et judex,
et tortor , et patibulum ipsum ; quo quid dici Pomteit absurdius I
S. XXV. Idipsum Pythagorae olim objiciebat Cicero Lib. VI.
natura Deorum cap. Io. , sciliceι oum diceret Deum animum esse Per naturam rerum omnem im centum, et mmissea item, ex quo nostri animi car-Pereutur , non viasse, distractione humanorum uniamarum disceri , et lacerari Dcum, et cum animi miseri e3sent , quod Pterisque contingeret, rum Dei Partem esse miseram. Id autem ipsum multo potioriri jure ex Spinuχistico s stemate oririu', quta non SO lum Statuitur , Duum esse animam mihi di , Sed inrisuper additur, Oiuuia hujus muruli evita non cMe D si divinae substantiae modificationes. Vid. S. Auguristinus Lib. 4. Cisit. Dei cap. I a. et Seq.
Proeterea certum est, uni, eidcmque subjecto non posse duas eontrarias modificationes con euire ; ex. gr. non POSS-- concipere eandem Cerae massau
esse simul quada ainm, ut rotundam, candem assu Dissili od by Cooste
126쪽
auitam Digidam , et ealidam e sed hi unica est in Iloc universo sul stantia , eaque si mel ex , et indivi: si hi Iis, ut Spinotii contendit P. I. Bhises p. 15.
in Seliolio , necesse omnino erit , eidem non solum plures, et divorsas, sed etiam omnino contrarias, et Oplκ sitas modiiicationes convenire , ut eodem tempo- Tu Sit quadrata , et votunda , mobilis, et immobilis, Fensus , ac cognitionis expetet , et sentiens, atque i telligens elu. , ut nulla unquam chimaera magi. Tu
Pugnans a Poetis singi potuerit,
Multo plura sim finx, ut absurda ex impio Spin ae demum me Vstemate fluere a viris eruditis demonstratum quia tollit mest; sed illud plane intollerabile , quod tamen ipse Morinis . minime dissitetur , s talem scilicet , et adamantinam induci in rebus omnibus necessitatem; qua semel P sita nullus amplius virtuti, aut vitio crit locus, nullus praemio, aut poenae, laudi, aut vituperio, quiabus tamen contineri societatem humanam omnibus Persuasum est ; ut nihil dicam de religione , cum eam tollere omni conatu Spinoeta contenderit.
Ex ipsis tamen sacris Litteris conati sunt aliqui obieetio ex Pantheistica deliria confirmare, quia S. Paulus Rom. S. Litteris. XI. v. ult. de Deo inquit: Ex ipso, et per ψεum, et in ipso sunt omnia ; et rursum Act. XVII. 28. In ipso vivimus, et moυemur, et sumus ; ubi etiam laudat hemistichium 4rati Pythagorei, subdens: S cut et quidam vestrorum Poetarum dixerunt: Usius enim et Senus sumus ; quo Videtur S. Paulus Pamtheisticum systema approbasis.
Verum cum sacrae Litterae infinitis in locis Deum Solutio.
nobis exhibeant , ut hujus universi creatorem, mu- servatorem, et .gubernatorum , inSuper ta quam ens ab omni materiae concretione purissimum , immutabile , immortale, et omni persectionum genere Cu- .mulatissimum, ut infra videbimus, quis ita desipiat, ut ex iis probari posse somniet , Deum non esse ab hac rerum universitate diversum y AIUstolus autem, cum dicit: ex imo esse omnia , nihil aliud vult , Duili os by Cooste
127쪽
quam a Deo omnia esse civata r cum addit : omnia Per imum , Dunm indigitat omnia gubernantem; ac demum addens: omnia in ψso vel potius, ut gra Eus textus habet , omnia in ipsum εὐς Me4νὶ signi- sicut , omnia iii Dei iiii , tamquam tu sinem esse r terenda. Praeclai ae S. Buruardus serm. 4. Cant. Esse omnium Elixei im Deu- , non quia illa sunt, quod est ille , sed quia ex ψso , et mr Usum, σι in ψso sunt Omnia : esse ergo est Omnium , quoσfacta sunt ; ipse factor eorum , sed causale , non
Cum autem idem Apostolus ait i nos in Dcto Uivere , et moveri, oSteudit , Deum ad omnes nostras actiones Concurrere ; ac denique cum addit, nos Desig nus esse, nobilem hominis originem indigitat, qui iactus est ad isnaginem , et similitudinem Dei. N que Vero reseri, quod ad hoc commitandum hemistiolitum illud Poetae allegat ) ; neque enim credendum est , etiam sutisum gentilis Poetae fuisse a Paulo Omnino adoptatum, scd ea parte duntaxat, quae ad ejus scopum spectabat ; luod clare indigitat sui dens e Genus ergo cum simus Dei, non debemus a timum , auro , aut argento , aut ividi scu Ptume Grais , aet concutionis hominis Divinum ess simile.
Eodem sere modo explicari debent quaedam sanctorum Patrum testimonia , quae Prima fronte vidu-ri possent Pantheistis patrocinari ; cum tamen nihil aliud velint, nisi intimam illam Dei virtutem explicare , qua omnia Conservat, regit , ac movet. Saue Certum non est, ad hoe hemistichium Arati digitum
intendisse S. Paulum ; nam l. loquitur in plurali numero: sicut quidam Meserorum Poetarum dixeriant. Deinde P. de Μaeistria in dissert. 3. ologiae sententiae Patrum de LXX. Mirali Dersione annexa suae editioni Danielis secun dum LXX. putat illud hemistichium suisse ex Cleanthe de sumtum. Videri etiam Polexi Christophorus 'Volsius in curis Philologicis ad Noui Foederis libros historicos. Duili od by Cooste
128쪽
ΩΑPUT IU. , 3 i 3 igenes , qui potissimum allegari solet , in Lib. II. .
I inc. cap. I. postquam dixisset, unive sinis mun- . ' Mu veluti animaἰ qαoddam immensum , atque -- mane quiasi ab una anima vir iste Dci , ac Παι nu se melius explicans sui, lit: quomodo CHim ain mo misimus , et moυemur, M sumtas , nisi quod mirtute sua universam constringit , eι guberniae, mundum r
Sio etiam explicatur a S. Thoma Lib. I. cIntra Et D cinyalui Gentil. cap. 26. illud Dionysii dictum do eo I. Hi --Aic Pa Tarch. Cap. 4. Omnium , cSt s UrsubstanID-lis Diuinitas ; quod nempe Divinitatis quaedam similitudo in omnibus reperiatur. Ceterum ipse Diony- . . sius in eap. ii. de Divia. Nomin. Dei inquit, quU tactus , ncque aliqua commist Da est aia res
alias , sicuti est puncti ad lineam, vel fgurae fiagilli ad cEram. . S. XXXIII.
Potissima landr me la eri oncae suae opinionis Spi- , Olijectio ex meta in ratione Posuit, atque in m Praecipue, quod, ς-xxψυς. cum Deus sit substantia ita si uita, Omnem aliam sul stantiam cxcludere debeat; quemadmodum si unum λc et corpus mole sua infinitum , nullum. aliud. CSSeposset corpus ab eo diversum.
In quo tamen argumento peccavit Spinora ex sal- Soluti .sa .Dei instilitatis idea, quasi scilicet Deuk iiisiui huiu calidium numerum in se continuat; cum tumen Iroualia rati e Duus insiuitiis dicatur, nisi quia omnes mssibiles persectiones .entis non somnialiter , Sed su- Llimi quodam, et eminutatiori modo in Se contineat. Immo observante S. Dioma Lib. I. contra gentilos cap. 25. Deus proprie substantia -dici nou. potest , quia in nullo geucre continetur, Sed tius dici posset u li satos , seu ens quoddam supcrsubstantiale. vid. etiam S. Doctor in cap. seq. ubi me Spino'. '' ac dissicultatem multo uulua Nac cuρο R. Theol. Dogm. Pars I.
129쪽
Exemplum autom com ris a Spinoeta adductum , si pyn δ' bene res consideretur , potest Contra ipsum retoΓ- ω queri ; nam in hypothesi etiam corporis iusiniti extensione sua omnia loca occupantis , nihil prohibet, quin imaginemur alia entia non extensa , ut sunt spiritus , aut perceptiones , volitiones etc., quae Simul cum corpore illo infinito consistere posςent. Sio etiam Deus immensitato sua omnia spatia r let; nCQtamen impedit, quin aliae quoque res corporeae, ut incorporeae in iliaem spatiis inveniantur.
Diss ab aliis Sed moIestius sciscitatur Spinoga , quomodo Deus 'όi: 'Ha: ' po sit disterre , cum summa ejus sim-VE ... ..i 'f' plieitas Omnem differentiam excludat y Huie qua
stioni I. respondemus, disserentiam se tenere ex Par- , te creaturarum , quae imperfectae sunt, arctisque limitibus circumscriptae, Deus autem ens purami-' inum est, et infinitum. Praeterea observat acutissime S. Homas Lib. I. contra Gem . . cap. q. aliud esse d eremiam , aliud diversitatem. Disserentia in iis est, quae in aliquibus conveniunt, non autem x in omnibus ; sicuti duae species conveniunt in fenere , disserunt in aliis. Diυersitas autem in iis est , quae in nullo genere conveniunt , et in istis non . oportet esse aliquam diserentiam ; sicuti ridiculum foret disserentiam quaexere inter rationale, et irrationale.. Deus igitur potius a creaturis diversus esse, quam disserre proprie dicendus est ; accurate enim loquendo , ens infinitum , nihil Labet cum ent sinito commune , et uni V um.
Neque vero quis inde- colligat , si creaturae sunt et ion', obnu. di Stiuctae, Deum Simul cum creaturis aliquid se majus, qum siue ipsis. Non inquam, quidquidonim persectionis est , aut excogitari potest in Crea ' turis , re ingur etiam in Deo, sed modo diverso, et excellenti Orri seu ut loquuntur Scholastici virtuali- er . eminenter , non autem formaliter.
130쪽
Alia Spinorae ratio desumitur ex desinitione sub- Alia obje stantiae , qua illud inteuigitur , quod in se est , et Per se conci 'itur ; hoc est, cujus CPHintus non initimi conceptu alterius , α quo tormin i debeat I. P. Bhices defici. 3. ). Posita autem LM definitione concludit Spinoeta substantiam esse ens nece .
sarium , atque, Omnino independens, cujusmodi nihil esse potest praeter Deum.
Hoc tamen merum sophisma est, quod iacile solvitur observando p substantiam dici posse eris in.'so, mel Aer se subsistens , et quod Per se conciyitur , quia non indiget subjecto, cui inhaereat, et a quo sustentetur, quemadmodum iudigent accidentia ; non autem quasi a nulla causa effectrice dependeat, quemadmodum non dependet Deus , qui solus est ons a Se , et omnino necessavium. Et contra Spinmam, et Pantheistas satis multa pro Dostro instituto. . Seuotios. 1ddimus cum S. Augustino in Ps. 85. Cone lusio. Inundat Caritas mestra, mus in abilis est rcilius icimus , .quid non sit, quam quid sit : temram cogitas , non est hoc Dctus e mare cogitas, non est hoc Deus r omni , quae sunt in terra , homiams , et animalia, non est hoc Dctus: Omnia quao sunt in mari , quae volant Per affrem, non est hoc
Deus : quidquid lucet in caelo , stellae , sol , oe vluna , non es hoc Deus et ipsum Cainium, non cst hoc Dctus t Angelos cogita , Viriuges , Potestates Archangelos , Thronos, Sedes , Dominationes , non est hoc Deus. Et quid est i hoc solum Potui dicere , quid non sit. Quaeris , quid sit 8 Quoia oculus non vidit, nec auris Gudivit, nec in cor hominis ascenssit. Quid quaeris , ut ascendat in linguiam , . VMd in cor non ascendit r Diuiti Corale