장음표시 사용
131쪽
stitutivum , physicum , et metaphysi
In quo sita sit essentia disina γ
Deum cujusmodi. est in se , . nemo mortalium Sin 'Iumine gloriae novit , aut' noscere 'i tuit ; habi cIt . enim lucom tuaccessibilem I. Tiinoin. I. II. 1Ιiu commune Τlicologorum Proto Iulum , DOS in liae Virita Potius cognoscere , quid non sit Deus, quam quid Sit ; eum autem . nos cognituros speramus in Patria , qua do videbimus eum , sicuti est. His tamen nota obstantibus Theologi quaerere solent , quid humana ratio divina revelatione adjuta de Dei essentia statuere possit. Et primo duplex distinguere solent di-Vinae eSsentiae constitutivum, aliud physicum, aliud metaphysicum.
I XLI. . De Phyoca Dei essentia nulla est , aut eme P
test controversia ; nimis enim manifestum est , cum in eumulo infinito omnium perfectionum sitam eSSe ;ct nemo est , qui Domine Dei non intelligat ens in omni genere persectissimum. Sed immensa propemodum Controversiarum Segus sese olycri , quando quaeritur , quid sit essentia Dei metaphysica , Suu quid illud primum sit , quod veluti ceterorum omnium nitributorum radicetii in Deo concipimus ;aua in xu Placui breviter Praecipuas reuelawPQ ,
' Scoti s ctatorcq essentiam Dei in insiluitate radiciali, Seu exigentia omnium persectionum CommunIter sure reponunt. Thomistae bifariam dividunt ui . Quidam enim contendunt, quod primum in Deo incipitur, osse existentiam a se, seu ascitatem, Ut in- dei sedentiam , alii Vero putant esse in et Cthongm Sed hi rursus inter se dissentiunt ; nam alii lutullo-ctionem actualem Pro Dei cssentia constituunt , alii radicialem solum.
132쪽
Prima sevientia Thomistarum videtur sacris Li Essentia Dei Pris magis consentanea ; Deus enim interrogatus a meiai liysica Moyse , quis e et 8 respondit : Ego sum , via sum. FitHestiit GSει-
Exodi ΙΙΙ. I 4. Est etiam magis consentanoa SS. Patrihus quorum testimonia quampluristia collegit Petavius Lib. I. M. D. O cap. . i. ), uC dein tam S. I ti xinae intui I. P. Q. I 3. art. II. liOC DOmen, equi est , Naxime proprium Dei esse docet. Denique ratio ima huic sententiae Sussi agatur. Quid etaim quaeso intelligi . aut cogitain in Deo I, test iasyriste prius Ouiuia etiam Dei attributa ex hoc quasi principio dimanare iacile coticipiuntur ; nam quini a se ipso est , nullamque habet sui cauSam , nullo modo de- . ' , finiri aut circumscribi νotest , sed esse deIJet omni persectionum genere cumulatissimum. Sed de his plus
De disinis Altributis , eoruni ue infinitate,
x ivina attributa iiiiiii aliud sunt, quam Domitia Altributa inde Deo pim i ic praedicatu ; solent autem in tres Clax-ses dispertiri ; Isam alia rabsoluta sunt, 'quae a S. '' ς egorio Nagianz. Oiat. 3l. Potcstatis nomino at pellantur ; alia sunt relativa ad infra , seu ad divitias Perfossis; alia demum sunt relativa ad extra, seu ad res creatas. Dc absolutis primo i κM agemus; fdeinde de relativis ad intra , seu dc Τrinitate ; ah denique in parte IV. ea explicabimus attributa, quae ad res careatas reseruntur , ut sunt creatio mulidi , ejus conservatio, ac gubernatio. Ea autem, quae ad Dei visibilitatem Imrtinent , in postrema Theologiae Parte opportumiorem locum invenient. ι
133쪽
s antiam significant quibusdam quasi assectioni Inis , et proprietatibus praeditam , ut cum dicitur Deus bonus , verus, omnipotens et . , qui biit verbis noti significatur tantum , Deum carere malitia , salsitate , . aut impotcntia ; ut R. Moyses AEgyptius Lib. I. cap. 58. arbitratus est 1 sed his nominibus aliquas vel spersectionει seo tribuimus. iamtra vero cum dicimus Deum immortalem , in assibilem , infalliwiacm e . , solum negamus has imperfectiones uiri modo
Positi a prin Secundo. In attributis assirmativis Dei distinguere..h;iu'...' debemus rem Significatam a modo significandi. Bestum ad resti I. Proprie competit Deo, ut bonitas, justi-gnifieata , tia , etc. I et magis propria, quam creaturis: quan- non quantum tum vero ad modum significandi proprie non com--d modum. petunt Deo ; nos enIm hujusmodi nomina concipimus , prout ea creaturis convenire Videm ; Ce tum est autem, ea longe excellentiori modo Deo cou- enim, quam creaturis.
.Pς seotione' Tertio. Perseetiones in creaturis aliae sunt simpli ἡμP' ςΤ' gςRς - , purae ex sua saltem ratione , et V antur RScholasticis simpliciωr simplices , ut bonitas , Veritas et . 3, aliae ex ipsa sua ratione aliquam impers ctionem involvunt, . et dici solent secundiam quid tales , ut ratiocinari , videre , sentire. Primae sunt - in Deo formaturer , sed,infinito modo excellentiorem;
aliae vero nonnisi eminent'Π. .
Postremo observandum breviter est divinis attribu tis non minus , quam Dei essentiae competere infunitatem ; sicut enim Deus dicitur infinitus, ita quoque insinita est ejus sapientia, infinita bonitas, justitia ete. Et quamquam mens nostra pro modulo suo attributa certo numero concludit, intelligit tamen , ea multo plura esse , immo plane infinitu ').
Ut in multis aliis, ita in hoe impius suit nobbesius, qui nullam aliam Deo tribuit insistatem, quam retatuviam.
134쪽
Nieque umo ex quq Deus infinitas habet perseeti Q e Mra , colligi potest, oullas amplius in creaturis peria tot
1 CCtiones Superesse ; nam quemadmodum supra con- ςre rurη
Spinoetam dicebamus S. 34. licet Deus sit ens h... '
infinitum , alia tamen entia non excludit, ita per i tiones divinae eas non excludunt, quae etiam in Cicaturis inveniuntur a Deo participatae, quaeque in Deo continentur non formaliter , sed emis te
Et rursus ex quo in creaturis aliquae inveniuntur Nee Deus Persectiones a Dei perfectistii bus diversae, nemo in--ereaturi. 1 rit, Deum simul cum creaturis esse aliquid perfe- liquid mη utiuβ , quam Deum solum. Nam quidquid perseeti 'Dis in rebus creatis est , invenitur in Deo, sed In do longe superiore , ct infinito, cui proinde nulla fieri potest additio noti solum reipsa, sed neque Cingitatione , et fictione nostia. ScuoLION. S. Augustinus in Ps. CXLIV. considerans illa verba, quae ad Dei infinitatem I ei PuIitur rMagmus Dominus , et laudabitis valde , est macul- tudinis ejus non est sinis r Noli, inquit , te Puta Eum , cussus magnitudinis fias non est, si Τ- Cremer Posse laudare . . .' . Illius magnitudo sine sine est, et tuti laudatio sino sne sit.
In eo sitam , quod mens nostra divinae essentiae , eiusque attributorum fines perei pere nequeat; unde in I.ib. ue ciMei 5. s. ita infinitum definitr Quando dicimus α- χι quid esse infinitum , non aliquid in re signiscamus νε- ιmpotentiam tantum ir nimo nostro ; tamquam .imceremias , nescire nos an et tibi terminetur a quasi scili-Cet Possit reipsa aliquibus finibus Deus comprehendί, quiramuri. quales sint, et ubi sint, a nobis ignoretur et unde Deus infinitus sit restinetuJnostrae intelligentiae: nou au tein in se ipso.
135쪽
m Dei tantiale. S. M. Qit id Poly- ui plures Deo, statuuiit , graeco Vocati alD 'Vncantur; et mirum os , quantum hic er-elasse, η d Qt Surdimimus an in Christi adventum et asia Ethni eo A. SatuS fuerit. Non una lanaeia erat apud veteres Deorum lassis; nonnulli enim homines os, praeclare gesta in Divorum mi dum apoth Osi reserebantur, 'it
Hercules , is sior et Pollux , si sculapius est. Alii erant Dii malorum g tium, inter quos praecipiti e lebantur Iupiter , quem melo , et terrae PraeeSSeputabant, Neptunus , cui mare tributum, Pluto do . . nique qui tristes caliginis umbras regere credehatur. Inter has duas classes infinitus propemodum erat alio rum Deorum numerus ; ita ut Eusebio teste Lib. Pravarat . . Evang. CGρ. I 5. triginta , et amplius Deorum millia ab Hesiodo recensita suerint.
De mali, iii. Multi etiam inter Christianos aecusantur , quod pejus caeca gentilitate delirantes morum pluralita tona invexerint. Celebris est ii, Historia Ecclesiastica, illotum haeresis , qui duos estinxerunt Deos, alteriinh. LO.,um i boni quid auctorum, et princi Dium , alterum Nicthim , a quo omia it m malorum Originum rupete hant. Hunc putidissimum crvorem a veteribus Pliit soΡhis ethnicis primus nihiluatus cst inter Citristia uos i' lo Sce. II. , quem Postea Secuti sunt Marcion ,
et Apelles , ac laudum Manichaei Seo. ΙΗ. , de quibus postremis praecipue consulendus est S. Augusti- nus , co majori fide dignus , quod huic pestilent si Ei Titillei haeresi plureS annos implicitus suit, eamquc pi tis. stea luculentissimis scriptis invicte consutavit '). De
136쪽
inum in Polytheista mi in censum veniunt otiam Tritheitae , qui tres divitias Personas totid. esse Deos Datura diversos commonti sunt ). Contra lios omnes unita ' Dei vindicanda u nobis est.
Et quidem contra Haeroticos, qui Scripturarum Dei uni asiniallibilem veritatem nobiscit m adorant supcim a Pro it r. 'X Deum plane vidctur multa earum testimonia in modium asserie ; ad hunc enim l Otissimum scopum xi triusque Testamenti pagitiae sere ire itincant, ut uui-Cum . Deum agnoSCRmus , cique soli cultum , hon
rem , et glor in tribuamus. D uter. XXXII. 39. Videt , inquit Deus , quod sinι solus , Et non sit alius Deus Praeter me. Pq. LXXXII. Tu solus .raltissimus in omni terra. I. Covinui. VIII. 4. Sc mus nihil est Idolum in miando, et quod nul- Ius est Deus , nisi unus. Εplius. IV. 5. Unus D minus , - una fides , unum butisnara , unus Deus , et Pater omnium. Quod si aliquando plurium De rum in iis motitio fit , vel salsi gentilium Dii com- memorantur , ut I. Corinth. VIII. 5. , Vol DOmcn . Dei improprie sumitur , ut in Ps. LXXXI.
In hae autem capitali veritate demonstranda mul- Dei nile ex ratis rationibus contra gentiles usi sunt veteres Eccle- tionibus. Aiao Pali es , atque ea imprimis , quae ex ipSO n 'mino Dei sua sponte suit : Dei enim nomine intol- Iigimus ens persectissimum, quo maius nec CSw- n
e sitari potest ; jam Vero , si plures admittantur Dii, vel unus habebit omnem illum persectionum C
sdem ei prudenrer ad hi heat , miam Augustino, Epiplianio , Theodoreto , Telui illi alio , aliisqtie EecIegiae Patribus, qui Cum ejusmodi. pestibias Hianito eo minus conseruerunt Z Auises perdoctum Beati sobrii eas ligatorem P. August. Atit. Georgitim iri Alphabeto Tibetano pag. I 39. ' Hujus sectae auctor communiter dicitur IoaIines quidam genere Alexandrinus. arte Grammatiens; a stridior im diatus Philo onus, qui uti ra anniam Chri-εti 6O8. Vita' protraxisse creditur. Bes tamen dissicultate non caret, cujus examen aliis relinquimus. '
137쪽
mulum, quem habet alter, vel non : si non habet, non exit M persectissimum: si autem hahet, ita ut uterque Sis par, et aequalis, tunc neuter erit Deus, Cum neuter sit ens omnium: persectissimu- Hinc pervulgata illa Tei tulliani, aliorumque Patrum se tentia , Pluralitatem. Deorum esse nullitatem De rum , ut pol γtheismum reipsa ab Atheisino non dis
Aliam rationem suppeditat Angelicus, ab antiquis Patribus pariter acceptam : si essent plures Dii, spin tet eos differre : aliquid ergo convestiret uni quod non alteri; et sic ille cui aliquid deesset, non esset Omnino, et undequaque perfectus. Quae ratio max me valet contra Oualistas, qui imperium inter Deum bonum , et malum dividentes neutrum omnipotentemesis lateri cogebantur, adeoque nec Deum.
Demiam ex Accedit postremo etiam Veterum Philosophorum P, losx I bo' eonsensus , qui licet , ut plebis multitudini moreta ruin Cian us . . plui ibus Diis sacrificabant, nimia tamen evidentia convicti unicum esse supremum Numen confitcbantur. Hoc adductis veterum Poetarum , et .Plii Iosophorum testimoniis demonstrarunt Athenag vas , Justinus , aliique nostrae Religionis Apologi stae. Atque ut alia omittam , celebre est illud Maximi Tyrii Philosophi Platotiici dictum in Orat. I. , In hac . tauta Pugna, conrention , atquin Vinionum arietate , in eo leges ubistae term mm , atque πλ=riones convenire τι bis ; Deum Messe tantum, rogom Omnium, et Patresst, huic multos additos esse Deos
. alios , qui vi remi illius fisi sum, ,atque in im
peris colimae. Im eo graecus cum harbam , med tJrraneus cum insulano , Sapiens consentit cum
i Hoe argumentum magna eruditione tractarunt praeter nonnullos alios Daniel Huetius in concordia rationis, et fdei Lib. H. cap. a. n. t 3. et Badulp. CudWorthus in sustem. mundi intelιectuali cap. Praecesserat eos S. Thomas Lib. I. contra Gentiιe3 cap. 42. Observandum est i
138쪽
Qui duo rerum principia statuebant , his scire sa- Olijectiones crae Scripturae testimoniis abutebantur. Ecclesiastici XXXIII. 15. Contra malu μι ια um est ... duo corni a duo, et unum contra tinum. Ist cap. XLII. 25. Omnia Mysicia, unum corum unum. Similiter Amos III. 6. Si erit malum in civitate , quod non fecerit Do- . . minus. Et II. Grinth. IV, 4. Deus hujus s culi excaecavis mentes infidelium. Ac denique Ioati. XII. 13. Nunc princeps hujus mundi ejicietur oras.
Male tamen, illoriim verborum sensum pore; pic- solvuntur. hant; nam in. iis. Ecclesiastisti locis nihil aliud designatur, nisi in hoc, mundo unicuique bono opponi malam , Sive ex hominum perversitate , sive ex ju- sta Dei punitione ; unde etiam in primo loco cli Citur : Contra malum boumm est , et contra moraom vita , et Contra virum justum Peccator : et sic intuere in omnia opera Altissimi duo contro duo , etiarium contra unum. Verba autem Amos intolligenda sunt de malis IMonae , quae Deus quilaeis propior eorum scelera infligebat. Hinc Isaiae XLV. 6. dicit Deus r Ego Dominius , et non est alter , formanSIucem , α creans tenebras , faciens Pacem, et cim
Alia duo Novi Testam . loca ad diabolum reserumtur , qui dicitur Deus hujus seculi propter eos , . . qui seculariter viventes ei serviunt , eo modo, quo
Apostolus de qiuibusdam dicebat Philipp. 1II. I9. iquorum Deus menter est. men , multos veterum Philoso orum Dei unitatem admi aisse sensu Paniliuistico dicentes a M rorsr . Propterea hoc argumeutum ex veterivi consensione petitum id lanitimprobat, ipsos Philosophos vel Noachica traditione , vel na. urali ratione convictos fuisse, plures non Posse esse Deo8, quamvis in vera Divinit te agnoscenda erraverint.
139쪽
Dissetilias ex Maxima in hac re dissicultas oritur ex missis culor sine m l . , quorum origo I ceto explicari non Pot i , rat, Dualistae putant , nisi admisso malo principio , a quo Onauia mala sint , quemadmodum omnia bona sunt a bono principio. Huco coleto dissicultas non vo
. terum motio , soci Ut iam in centiorum SempDr tot Ait inguiata . . Verumtamen quaecumque Ba sit , . nos mi
Dimir conturbare debet: 1. Quia unitas Dei nimis certis , et evidentibus argumentis constimata est : ertum autem, et e vidcia', ab incerto, Ct Obscuro, citiusmodi cst origo mali , tolli , et labefactari nori I otest. 2. Quia Duali tae , ni hahc evitent disse ultatem , in multo majores, et inritaricabiles se chnjiciunt , quarum capitalis haec est , ut cogantur duo ut mittere Summa principia , finita tamen , et dimi '. tuta , .RC SeCum invicem pugnantia, quod est utrum 'que tollere : ac praeterea cum mala moralia su- Perent bona , dicendum esset , Deum malum longo ibi liorem esse , quam bonum. Procul itaque ahlo gato Deo , seu Principio malo , malorum omnium Causa non nisi a nostro libero arbitrio est repetcuda, quod potustate sua abistens ab incommutabili bono
Duae inflan Sed istant hic acriter Dualistac. I. . Deus praeVidenstiae Duali in liboro arbitrio abusurum , utpote . in sinitulinteus, et bonus, aut Don debuisset arbitrium ipsum . tanta cum pernicie homini donare ; aut eum talibus,
Praeclara est bae in re obstervatio S. Augustini, qui Lib. I a. de Cloit. Dei cap. I. Nemo, inquit, quaer it
esentem causam malae Doluntatis : non enim est .
ciens , sed dejiciens , quia nec illa essectio est , sed defeCtio. Descere namque ab eo, quod summe est, ad id, . quod minus est , hoc est inci ere habere Moliaritatem malum. Causas PonPo ectionum istariam , quum Uscientes non sint ,' r.e Lxi , sed Gscientes , Delle inMenire tale eSt , ρ ac si quiviam Melit Midere tenebriis , Dei audire silentium et q&od tamen utrumque nobis notum est , neque illud, nisi Per oculos , neque hoc uisi Per aures , non Sane in Uecie, sed in speciei Priμαιione.
140쪽
ae tantis fulcire praesidiis, ut illo non abutoretur 4Iuemaclino lum bona mutor, aut filio nou praeboret Cnsem, quo Mihi nocere ',osset, aut saltem omni studio praeca voret, De sibi tu, ero vellet. II. Cum malum divitiae Ivitii tali directe Otii Iatur non uI Parri, quo
modo Deus illud permittere Bbssit ; Praecipue cum
tieatur ; Sicuti reus homicidii hubotuv, qui illud non impedit, impedire cum Possit. . S. LXII.
Prima dissicultas solvitur Oh servando Dcunia Otuis- Solvitur pria se homini tribucro lilbe rum arbitrium , quo ipsum ma . . male u, umim Praeviderat , atque etiam hunc lihori arbitrii abusum permittePc propter majora bona, quae ex hac malorum permissione Dei sc l lentia , et omni Potentia clicero novit. 2 qum cnim Destis omnis' tens , inquit S. Augustinus in Enchitidis cap. II., cum Summe bonus sit tilla modo sineret aliquid mali esso in operibus suis , nisi usquc cideo o Et Omnipotens, vi bonus, ut bene faceret set num do malis. Et infra cap. 27. Melius judicaNit malis be- Ne facere, quam milia mala osso P Guiίιρον c. Ex Plum autem matris , ut id gcnus alia' no sunt ad rem , quia ut S. Thomas Observat I. P. Qu. 22. art. 2. , aliter de eo ebi , qui ha Lot curam alicujus particularis, aliter de provisore generali; quia provisor particulapis Oxcludit desectum Titi co, quint ejus Curae sul Hitur , quantum Potcst ; Scit Provisor universalis permittit aliquem doscetum iii aliquis Particulari accidere , ito impudiatur Lovum totius . .
Neque vero molestiitis quis sciscit tur, qua nam Piraenam lm-
Sint illa mIjora bona, quae ex permissione mali Deu Azi λς elicit. Nam iucOmari eliciisibilia sunt iudicia uius, ob μ' P
nihil a Deo summe bono , sapiente , et omnis tCH- ito sici i , aut perinitti posse , quod ua ejtlas gloria in non cedat. Aliquando tamen ipsi revelare nos,is pla-Cuit quaedam bona occasione malorum uti il' O su-cta , cujusmodi silerti ut miracula Moysis Propter in-