장음표시 사용
221쪽
libi in S. Litteris de diversis substantiis dictum os se , quod unum sint ; unde luserebat , in Christi
verba : Em , et PateΠ unum Sumus , unitatem es- sentiae significare : opponebat autem Maximinus Ari . . nus versum VIII. S. Joannis , ubi de spiritu , sanguine , et aqua dicitur unum sunt: ut igitur S. Augustinus hanc dissicultatem solveret, eum Versiculum mystice de Trinitate interpretatus est ί' .
Distinctio trium Arsonarum ex antiqua SS. PP. Iraditione ostenditur.
S. Primo ex eo , A ntiquam In Elelusia hujus dogmatis viguisse ira- quod horto ditionem , vel ex eo solo luculenter apparet , quod ei a damni ria e S , Sabellius , aliiquo Triuitatis ho- ti fuerunt. Omnibus fidelibus execrationi faerunt , ' et ah Euclesia ejecti; nam contra Praxeam Trinit tem Permsonarum vindicavit Tertullianus , qui etiam scribit oum ad palinodiam coactum fuisse , licet postea ex cussa fiunte ad insaniam redierit. Noethum impugnavit S. Hyppolitus Episo. et Mavtyr in eo libra , , . vel Homil. quae inscribitur de Deo uno , et erino , ac de incarnatione , ubi etiam narrat , Noethum contumacem fuisse ab Eeclesia ejectum. Demum quan do majori licentia Sabellius e iidem haeresim reno' vavit , S. Dionysius Alexand. , et alter Dionysius R. P. contra eam istissime pugnarunt. Eadem Tri-' nitatis sides in duobus Conciliiς Antiochenis coati a
Paulum Samosatenum annis a64 , et 269. Vindicam in , et confirmata est. Quae monumenta abunde sum ficiunt ad veterem traditionem hac in parte osten dendam.
De tota hae quaestione praeter Schoi sticos eonsulῖPossunt Lud. Rogerius in Dissert. critica theolog. de hoe versu Parisiis I 23. edita, P. Joan. Franc. Beeci. de Ru heis Dissere. de tribus in coelo testibus , P. Maran. s. C. Birinit. P. a. eap. 39., Scipio Massidos in Disserι. din Cas .idori complex. , et otii. AK P
222쪽
Praestat eamen nonmissa M. Patrum testimonia Meundo ex in medium afferre. Omnium agmeu ducit Sec. I. S. I. sec. Clemens Romanus , cujus luculentissimam Trinitatis . consessionem' nobis conservavit S. Basilius in Lib. S ritu Sancto cap. 29. inquiens : Sed et a
liquior Clemens , Risit inquit , Deus , et Domihus Noster L C. , et Spiritus Sanctus.
Ex Sec. II. praesto est S. Iustinus, qui in Mol. Ex .sec. II. . Atheismi calumniam a Ch ristianis ex eo maxime repellit, quod plane tres Divinas Personas adorent. Ainenagoras etiam Iustino sere coaevus in sua L intione Pro Chris tiaris eamdem Atheismi calumniam repellens , Quis igitur , inquit , non miretur, cum Atheos vocari a u diat eos , qui Deum Patrem , Ut Hlium Deum , e t Spiritum Sanctum asserum, ac 'COrum in unione Potentiam , et in ordine distincti nem demonstrant i Αc demum eodem seculo S. Ir
naeus Lib. 4. cap. I 4. D propter hoc, inquit, ira
omnibus V et yer Omnis unus Deus Pater, et urium. merbu- , et unus Filius , et unus SPiritus , σι - sdes , et salus omnibus credentibuS in eum. .
S. XXXIV. ' . . 'Ex See. III. pra eter duos Dionysios, et duas Sy--PP. see nodos Antiochenas supra laud. , Tei tulli nus adv. III. Praxeam cap. 13. , Et PMer Deus, inquit , et E sius Deus , et Spiritus danctus Deus , et DC M squisque. Et S. Cyprian. de unit Eccl. De minire , inquit , et Filio , et Θiritu Sancto scr*cum se , et hi tres unum sint. Denique ne longum saciam , S. Augustinus Lib. I. Trinit. Cap. 4. ρον , inquit , quos legere Potui, qui antc me scripserunt de Trinitate , quae Deus e4e , divinorrum librarum veterum, ac novorum ca holici gractatores , hoc intenderunt secundum scr*tiaras docem, qu . Pater, et Filiata , et Diritus Sanctus . . t
unius , 6-demque substantiae λεν arabili aequ-- 'sitate. disinam insinuent urit atem , iactane non sine es Dii, sed unus Deus. . . , '
223쪽
mo ex disci. Plina arcani. Secundo, quia Ethnici noli si-Merunt de hoc
contra hane vetustissimam traditionem Prismo objiciunt Visitarii , quod veteres Religionis nostrae hostes Christianis objecerint. Athelamum , Cum potius polytheismum objicere debuissent, si . tres dis tuas Personaes coluissent. UIterius , Philos bi pamgani ut Porphyrius , Celsus , atque Julianus Mo
ex veteri Philosoplita multas dissicultates contra du-ligionem nostram movclinat, corte mysteriam Ti ura tutis cavillis impeti re noli praetermisissent , SI Hluari dogmata Ecclesiae reconsitum. Misset. ΗO Vete muri nostroruim hostium gi latitium manifestet indicat , Trinitatis dogma in Ecclesia antiqua non ViS 44 4 iVerum amen non considerant mimo vigilisM.tuum temporis disciplinam arcani, qua nedum SacIar M. in , Sed etiam mysteria nostr e Religionis prolani celabantur , ne mi um derisi ossibus exi onerentur ν, ut de P lilitato missimum luculentor ostende conmitra Teorielium Ema)1uel a Sehelestrate. in 'iMen. Lare: Disc. vir ani cap. 2. art. I.; qu-Vis, utili ora, erat, ea confiteri non ei ubescerent, ut superius σαJustino, et Athenagora vidim . Ulteri ira falx n. est. numquam Ethnicos ex Mysterio Τrinitatis ansam arripuisse nostros calumniandi, aut irridendi, dere est in operibus Origenis contra Celsum , et in Dialogo Luciani , seu litterius Luciano mami , , quae, Philopcuris inseribitur. Demam hoc argumentum εnimis probaret; probaret enim, Deque tempore a se . tiani apostatao notum fuisse mysterium Trinit iis , . Cum tamen ea aetate jam fuerint condemnati cialiani in duobus Conciliis Antioohenis , et Amani In magna Synodo Nicaena. Ethnici autem accusatiant Christianos athoismi , quia eorum . Deo& tamqua- inania idola aspernabantur.
sonas nota di-atinxisse vi dentur.
obiici otiam solent testimonia plurium' eterum , qui Filium dixerunt esse Sapientiam Patris. In IPS , mistentem : Patrem δόγω seu Verbo numquam, ruisse , quia semper rationalis suit, nco unquam Cam. Tere Posse , nisi rationalis esse desinat; quae Omm Duiligeo by Cooste
224쪽
ostendunt ipsos non agnovisse Personarum distitieti nem. Ita iliter alios Tatianus in Orat. contra Graecos , Athenagoras in Le t. et Theophilus Anti chenus Lib. a. ad Autolicum.
Sed iacile respondetur ; ita nonnullos veteres sui Sed eorum se locutos , ut significantius exprimerent unitarem meus e Plisa essentiae in tribus Personis, non autem quasi Filium dicerent esse Dei sapientiam , quae concipitur tamquam merum attributum. Porro easdem phrases quandoque adhibuerunt etiam Patres haeresi Sabelliana posteriores , de quorum fide nulla potest esse suspicio. Unum Iaudare sussiciat S. Augustinum
qui in Lib. de ride , et Symbolo de Filio loquetis i que ex te ore ς nitus , inquit , quia se item
rura Deus aviens , se iterna m Mbet secum s pientiam suam. .
etiam movere nos debet, quod S. Grego- Quid de S. mus Thaumaturos Patrem , et Hlium mentis o--Gregorio Mo- m cogitatione duo Esse , sed is ostrisi unum ξης' - siceu dixit in Dial. eum AEl Dio. Nam S. Basilius Epist raro. hoc a S. Gregorio dictum esse testatur non docendi , sed decertandi causa. Addit multa in eo dialogo esse librariorum errata. Ac demum n nulla reprobat , ut minus accurate dicta, quia S. Gr gorius aliquid indesi sui adversarii sentius concedendum putavit, ne iis , quae magis necessaria erant . '
olemne est Unitariis nobis obiicere, quod admiι- Resellitur Utendo tres Personas divinas tres essingamus Deos i nitar-c lumnia quapropter conti a eos breviter ostendendum est unam numero esse in tribus divinis Pursonis essent . Fatemur quidem hoc cssentiae numeralis v cabulum esse a Scholasticis iuventum , res tamen
225쪽
ipsa , et ex Scripturis , et ex veteri Ecclesiae traditanis luculenter eruitur. Ex Scripturis unus sum, re posset Joannis locus , cujus αγεντι αν supra cap. 3. vindicaVimus ; l patre enim , . Filio ,. et Spiritu Sancto aperte qsseritur , et hi tres unum sunt. Neque obest , quod in versiculo sequenti dicatur rnes sunt, qui te4timonium dant in strea, vim- has , aqua et Sunguis , et hi tres unum sunt; ubi tamen Donnisi unitas moralis in testificando expriam itur. Non inquam id obest , nam 'primo, graec textus habet i οὐ v6ις εἴς τὀ-εισιν , hi tres in unum suntl quod etiam in multis eodicibus legitur. Deinde Cluuiens Alor. cassiodorus, et Ambrosius ita legerunt i Et hi tres unum sunt in . Christo Iesu Denium haec clausula octavi versiculi in multis coisilicibus desideratur; iunde utiqui suspicati sunt haec
vertia fuisse ab Arianis adjecta , quamqu-m ham suspicio parum vvrisimilis est ').
Sed praeterea multa sunt alia testimonia , quibus una numero emptitia in divinis Personis clare expi mitur , ut cum Elius dicit Joan. XVI. i5. Omniαquesecurique habet Pa er mea sunt; Promerea in xi quis iritus sanctus meo acc*iet; ubi se eandem numero essentiam cum Patre , et Spiritu sancto habere ostendit. Huc etiam pertinent ea I a. in quihus Christus testatur se esse in Patre , et m-stem in se ; et qui videt Fuium vidore ei Patrem.
Longum nimis esset dicere de Patribus qui unamnum, .m essentiam in Trinitate confessi sunt.' Paucis contenti erimus. S. Iustinus poshq φ In apol. I.
Innocentius III. de celebr. Missar. et' post ipsum S. Thomas in commeI1t. De r. de sumna Trin. Putarunt haesiverba fuisse addita ab Abb. Joachimo , ut, quae in versus ptimo leguntur, bd u nitatem consensus , et caritatis tr theret. verumtamen . illa clausula , et a veteribus Patribusaaepius commemorata fuit , et in multis prohatis eodicibus invenitur quamquam ita nostro codice Parisiensi, cuius et
226쪽
Verbum a Patre genecari dixisset , si tu ini ni ab iste , ne aliquis inde susPicciretur cum voluisse in Patre , et Verbo duplicem riumstro raturam distinguere , ut in duobus ignibus distincta est, subdit tmorbum a Patre abscindi aut separari non Posse , quemadmodum lux Solis in Ierra abscindi , ct se- , Parari ne γιit a Sole , qui est in coelo. Hinc Ecclesiae Doctores , qui Trinitatem Personarixm Contra Unitarios asserebant , caute simul providebant , ne multiplicatis I ersoniὸ , etiam natura , et essuntia Dei multiplicaretur ; cum tres illae Arsonae 1 'ajebat S. Bernardus Lib. 5. de Consider. cap. I. illa sumstantia sint, et illa una substantiα tres PC Onus , . quis nutuorum n et Z nam v2m ires sunt. Quis numeret tamen 2 nam τροm unum Sunt.
Sed et illud addendum , quod si tres essent nu- Atque ea ra- mero distinctae essentiae , sequeretur eas simul sumptas aliquid majus esse , quam una earum , quod tamen negabat magnus Augustinus Lib. VIII. de Trinitate cap. ult. inquiens : Non enim major essentia est pater, et Filius , et Θiritus SanctM . Finarat, quam solus Pat- , aut solus Filius , sed 'tres simul illae suistantiae, sive personae , si ila dicen e sunt , aequales sunt singulis , quod atria malis homo non perc*it. Denique et hoo satis ex- Demum ex Presse desinitum videtur in magna Synodo Lateranen. Ru Cap. IL ubi credendum , et prostendum Proponitur . . quod una quaedam summa res est , incomρ chm- sibilis quidem , et in abilis r quae veraciter Est ter, et Filius , et Diritus Sanctus . .
Aliqua inter veteros Patres invenitur videm disserentia tu modo loquendi , cum tamen in dos i lute
Lib. I. de Trinitate Cap. 4. a Graecis suisse arpellatas tres substantias, a Latinis autem tVes Per- 4sonas. Hine etiam ortum est celebre i Irid dimidium Antiochenum saec. Iv. r Paulinus enim cum Oeeide talibus tres divinas hypostasee dicere reformidabat ,
ne tres divinae essentiae inducerentur. Meletius contra cum Orientalibus tres in Deo hypostases Prae-
227쪽
dieandas esse' ublebat, ne distinctio Trinitatis tae. Petur. Res prorsus rissicula, inquit Murra' et jejuno M
tantiunquam Latini' s in Deo. esse
xerunt, nomine tamen suo tamme non
setit,am, sed per. DRm Lx Baiarius Ilatiam hactenus , quam non Immerito S. eoist a Io. Iudaismum appell/bat. Nunc d Gna, quae tres PersONas distinguens vidori rit*βTQ li Dae opposita ; cum tamen nonnisi unam ex hIS
verum Deum esse contenderet,cIeaturarrim ordinem redigeret, in eandem SabellianoruM
De Christi Disinsitate sae sacris Euteris. q. XLV Ν Ο abelliavos alii Merunt , qui Filii, et alit, qui
Tiritus sancti veram Divinitatem pervic citeI Iuli mali sunt , operae pretium erit de utraque Persona , peculiariter agere ; praecipue cum dogmbue sit io Relisione nostra capi io
. ius Christi Arius seculo IV. ineunte Christi vini .impu- pugnare aperto aggressus V t, qRςδη rum .i . . ceder iit sibi ouitae , Artemonitae, Rixiquo:
Mosi in Ecclesia saepius Proscripti. Amo Statim S se opposuit Alexander Episcopus Alo. qui coacta Lybia et Egypto Iou. et amplius Episcoporum Syn o haeresi in vix Datam condemnavit, et Arium Ierrure pertinacem ab Ecclesia expulit. Sed cum os Dissiligod Go la
228쪽
fautores turbas excitare non desisterent, anno 3 d. helebratum est O umenicum concilium Nicaenum , condemnatur
in quo post auditum Arium, et rem quam diligentissimo discussam fidei soranula condita fuit , in qua i ij iis Clitustus dictus est Filius Dei vhigenitus, ni us . de Deo lumen. de tumine , Deus verus de Deso
Mero , genisus , non factus, et miri consubstantitalis. Notum pol m ex his tot ia ecclesiastica est, quantum'Ariana lues , non obstante hac Nicaenae fidei des nitione toto sere seculo IV. Gassata suerit; quonio lo seculo XVI. magno Eeclesiae detrimento tuerit a Socinianis ab Orco revocata. Nec ignorare possumus, quas etiam hoc insuli ci. nostro aevo strages ubique inlat. ). Quamobrem in ea impugnanda omnem operain adhibere debemus.
Poreo si accurate , et cum omni praecisione res Quaestio de ista pertractari deberet, quaestio de Filii: seu Ver se es uhi Divinitate ab aIta secernenda esset, quae de Chri
sti Divinitate instituitur. Nestorius enim de mySterio iungitur. Trinitatis orthodoxe sentiens Personam Christi hum nam esse blasphemabat. Quia tamen utriusquo con boversiae magna est assinitas, utramque si nul cona ungemus t et ' ne infinita propemodum Scripturae sacrae textuita seges consusionem pariat, eos ad quinque suprema fastigia una cum S. Hilario Lib. 7. Maerinia. rovocabimus , ubi inquit e mum Dominum nostrum Ir C. Disi modis noet imus Homine; nat
bus omnibus eo vicacius erit argumentula pro v ra Christi Divinitate asserenda, quo minus Verisimiles est; Oni R i hos i verue i Divinitutis characteres fuisse Christo inirioprie tributos. i .
Praeter Meinianos , ut ita di eam , dogmaticos , ait εmodo serpit pestilentissima secia socutianorum , quos Sc. Pti eos appellare possumuν qui scilicet veram Christi Div nitatem omnino neg o non . a adeut , cle ea lamen ambigere se Prosit nivr ,. contendentes. Christum issse. fili μ'I Dui, De uni , au auism tali sit natur' sua , . an vere o alia ita notum et a pilone, impune eontrouexti Pos . ita. Potissimam Arminiani, quorum numerum quotiate augeri non sine magno animi dolore audimus.
229쪽
nit. Prob. ex V sac. Litt. , et Verbum , et Christum appel-MO nine Dui la uni reperimus. S. Joannes Evahg. ita exorsus est suum Evangelium t In princ*io erat Verbum , et orbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ).Cap. autem XX. 28. refert verba Thomae Am,st. qui contrectatis Iesu redivivi cicatricibus exclamavit: Dontanus m us, et Dctus ninus. Idem Evange
lista iri sua I. Epist. Iil. 46. Scimus, inquit, quo
niam Filius DPi venit . . . hic est verus Deus et vita aetorna. Et multis aliis omissis s. Paulus Gni.
1X. 5. , de Christo inquit 1 Qui est .super omnia Deus benedictus in secula.
na; Niim Dei ipsa Mer se quidem , sed tamen ist eidem Veris Myos ince unita Christi humanitas. Ouamobret in in hoc Hoan. EMans. Ve bsim appelliatur tisque ad incal - . nationeH Phstquam autem caro foctum est, non jam Verbum aea Unige i tuo et Filius Dei est.' Quod par -d iam commemiihi saepius repetit in aliis locis, nuIIo m4do, qriti hic'nua se iasi non solum, μω etiam contra san-eio . P. 'rex a sto'to pugn*re. Sed qu*uiam ad scriptu-ἰ rus 'provocat , aitendisse non videtur ad ea , quae idem S. roannes It 'Epist. I. 2. . de Verbo vitae habet, scilicet fuissempud Patrem, et pbsteti nobis apparuisse; unde fit. Deum M sae Patrem , etiam ante incarnationem minima adeoquo illud ejusdem Evangelistae. παι optin Deum idem signiticare , ac apud Patrem. Apposite ad bane , aliasque similes dissicultates S. Thomas I. P. q. 34. art. a. ad 3. tiseitas Filii, misit, quae Pst proprietas Personalis eius, di tersis nominibias signisicatur, quae Filio attribuuntur ad e PrimeAdum moersimoda perjectiones ejus. Nam ut . . osten tur eo isternus.'sticitur splendor, tit osteridatur omnin I similis , diditur imoseo , ve osten tur immMe inritet' Sensruι, dicitur Verbum. Sed contra hoe et alia Mavdiiunt, ejusque discipuli Ber yer absuma' eismisitata', qui a Hysterium Trinitatis tabe saethro eohati stilist , digna, est , quae legatur Ingtri, cribl Past. Prane. Fitetjames p. I. Legi etiam pol eri Ρ. 'Bern. de Rubet, in Di,nxert. Maria erudit
230쪽
quae contra allata testimonia Sociniani asserunt. Vox Deustideo levia sunt, ut nee refelli mereantur. Unum dumta, t est accuratius expendendum circa postremas.' Pauli verba. in quibus vocem Detra irreptiliam stilia. esse eointendunt'; 'qu a Cyprianus ; Hilarius, et Chrysostomus hunc textum allegantes eam omittunt; u de etiam Erasmus', et GTotius eam intrusam Esse .
suspicati gulat. Secundo quia deest in versione Syriam.' Demum quia S. Paulus nuspiam alibi Christum solet appellare Deum. Verum mirari subit, viros alias tinn indoctos ita te omnium graVissi- .ma nugari ; textum enim S. Cypriani vitiatum sui se constat ex melioris notae MSS. , propter quoriam auctoritatem Manutius , Morellus , aliique in suis editionibus u em mus restituerunt. Sed quidquid sit, textum Paulianum prout in nostra vulgata legitur , allegarunt Irenaeus Lib. 3. cap. I S., Ter
tullianus contra Praxeam, aliique PaMim VeterES ... is 'i . . Patros. Falsum est etiam eam vocem in Syriaca Vel -
sione desiderari, ut videre est in Pol γψottis Wal thoni. Qui demum negant Christum a Paulo vocari Deum. coninevisse, ea inori legerunt, quae ad Titum scribit II. II: Martiis gratia Dei Sa aloris no stri; quod iterum repetit cap. seq. V 4. . .
Prediatur secundo Divinitas Iesu Ch isti ex natia Phob; secun-vit σω, Propter quam saepius vocaturi verus hei o diV.. J. C. lius, ut Joann. I. 34. Μatth. III, , 17. et alibi kad-φη n ' Pe. Immo S. Ioannes I. . Id. eum plane aprillat Unigenium, qui est in sinu Pureis; Aci demum cap. XX. .ila concludit i Haec . autem scriWa 3unt , ut credacis , quia Iesus est Christus Filius Dei, et ut credontes vitiam habeestis aeternam ; declarans , ut S. Hilarius observat, se totum Evangelium eos ne scripsisse , ut osteniseret Christum esse Filium Dei'; et quidem nutum, nota adopticuis gratia, quia . ad hoc satis fuisset, eum appellare Christum.