장음표시 사용
241쪽
- 229 volens id facit. - cinc ant et dist. cons. Suicidium per comparationem ad communitatem et praesertim ad Deum non est iniuria vel iniustitia nego per comparationem ad
illum ipsum qui se interficit trans. Hac de re ita s. Thomas I): si uicidium est peccatum, non solum quia contrariatur iustitiae, sed etiam quia contrariatur caritati, quam habere debet aliquis ad seipsum. Et ex hac parte occisio Suiipsius est peccatum per comparationem ad se ipSum. Per comparationem paltem ad communitatem et ad Deum, habet rationem peccati, etiam per oppositionem ad iustitiam. Apte
permittit e X igitur iniuriam facit. Sed cui Θ una reipublicae, non autem sibi Θ et ei, ut alii legere mallent,
nempe reipublicae, non ero Sibi. Volens enim patitur, nemini autem volenti iniuria fit. Quaproptet et Respublica poenana irrogat, et quaedam infamia Sequitur eum, qui seipsum interfecit, cum Reipublicae iniuriam faciat. γ Vita est donum seu beneficium. Atqui pos stimus renuntiare beneficiis. Ergo OSSumus renuntiare vitae. Et sane multi, qui id fecerunt, non idcirco reprehenduntur. Dist. mai. Vita est beneficium, ita tamen conceSSum, ut benefactor Deus arbitrium ipsius non reliquerit homini,
sed tantummodo Sum dederit con Q. Secu ne 9.
242쪽
Ad illud vero, quod additur, de aliquibus, qui ei
psos occiderunt neque idcirco reprehenduntur, haec accipe ex Card de Lugo I in si Aliqui ex illis non se directe occiderunt, sed ob finem honestum e mortis periculo Xposuerunt, quod licitum Si a): quo pacto Eleazarus 3 excusatur, qui se ei periculo expoSuit, a quo liberari poterat, si bestia versus aliam partem ceci disset fortasse etiam Sampson hoc modo X cusari potuit. - Sed aliter secundo excusatur ipse et alii, qui Dei instinctu peculiari S id fecerunt, quod effectus in
Sampsone comprobavit, cui Deus vire peculiares et Supernaturales ad columnas evellendas restituit Beata etiam
Apollonia Spiritus sancti inspiratione creditur id fecisse nempe se in ignem praeparatum inieciSSe, antequam a carnifice proiiceretur). - Tertio, alii ignorantia invincibili 0 excusantur, quae circa rem adeo ab Strusam facile
i Op. cit. disp. X. Sec t. I. Um. IS. et Hac de re statim in scholio agemUS. 3 I. Machab. VI. - Eleagarus ut elephantum, cui hostium rex insidere videbatur, interficeret, seipsum a bestia opprimendum suppoSuit. 4 Iudi c. I. - Sampson a s. Paulo, Hebr. XI. inter Sancto connumeratur. S. AuguStinus de civ. Dei l. I. cap. I. de Sampson loquens haec habet: Nec Sampson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus oppresserit, nisi nod latenter Spiritus sanctus hoc iusserat, qui per illum miracula aciebat B s. S. Thomam, . cit ad . i Quando prorsus constet de hac peculiari Dei inspiratione, actio vitam sibi adimendi, non St, ut patet, mala. Q Qui audit, ita S. AuguStinus, p. et i ii cap. 26. non licere se occidere, laciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere. Tantummodo Videat, uirum diona iussio nullo nutet incerto. Debet scilicet, ut iam dixi-mUS, vere et 3uuiuo conStare de Dei iussione vel inspiratione. 6 Ignorantia invincibili intercedente itemque usu et adVertentia rationis deficiente, ut in iis contingit, qui se in Statu amen-
243쪽
in feminis I reperiri potuit Ragiam a multi non excusant. Alii tamen etiam per ignorantiam in vincibilem
et bonum elum excusatum fuisSe credunt. μὰ Homo, ut non est dominu Vitae, ita ne membrorum quidem est dominus. Atqui potest tamen brachium V. r. Vel pedem sibi amputare. Ergo potest etiam vitam sibi adimere. - Dist. min. Potest, si mutilatio sit
necessaria ad conservationem Vitae Cunc , SOCUS H 0.
Sicut ait de Lugo 3), homo non est dominus
sui, Sic non est dominus suorum membrorum. Nam homo Si omnes Suae partes simul si ergo haberet dominium Suarum partium esset dominus sui ipsius sicut ergo non potest de se disponere, Sic nec de suis membris, quae SV Um SSe componunt et integrant. Ceterum quia licet non sit dominus, est tamen administrator et gubernator sui ipsius, ideo quando abscissio alicuius membri nece S Saria SSet ad conservationem vitae, potest liud ab Scindere, cum partes ordinari debeant ad totum, et contiae perimunt), actio se interficiendi hahi secus ac actio mentiendi etc. est mala materialiter et obiective, non formaliter et stι-biective. Vide super vol. I. thes. LIII pag. 4I2. - Haec autem invincibilis ignorantia potest aliquando habere locum Q Se occidere, ita essius, de iuSt. et iure . . . . dub. ., ob patriae flutem aut pudicitiae custodiam non est ita evidens esse malum, quin inculpate possit ignorari, et putari licitum cum non Solum ethnici praeSertim Stoici, quorum sententiam eleganter explicat Iustus ipsius cent. . epiSt. 26.), sed etiam multi Christiani, etsi doctissimi, ita
si Alludit ad feminas, quae a s Ambrosio l. i. de Virginit., et ab Eusebio Caesar. l. VIII hi St. ecci cap. 2. reseruntur quod ob pudicitiae conservationem e se in profluentem proiecerunt.' II. Machab. XIV. - Ragias, ne in manu hostium veniret, se praecipitavit et prius ictu gladii periit. ' O p. et . it. num. I. - Hac de quaestione cf. S. Tho
244쪽
sequenter postponi debeant bono totius I). , git itaque
parte prudentis con SerVatori custodisque Vitae curae suae
concreditae ac proinde a domino Deo, qui tale ei munus commisit, laudabitur ut fidelis ac prudens. εὶ Mors quandoque est medium ad vitandum malum morale. Ergo tunc Saltem uicidium est licitum. - Dist. aut Mor quandoque est medium licitum ad vitandum malum morale nego, medium illicit uni, παρα του ὀρθὸν λογον la), cuius loco alia adhiberi possunt ac debent media maxime licita et idonea sv c. Ut s. Thomas 3 loquitur, mulli licet seipsum Occidere ob timorem, ne consentia in peccatum quia nousunt facienda mala ut veniant bona vel ut vitentur mala 4
praesertim minora et minus certa S Incertum inim
i Haec porro subiungit vero non so 'um possit, sed debeat membrum secare ad conservandam vitam, respondeo, debere eam curationem permittere, quando medici necessarium iudicarent
et absque intenso dolore fieri posset. Secus, si acerbissimo dolore fieret quia non tenetur homo media extraordinaria et difficillima adhibere ad vitae conservationem, sed ordinaria et non admodum difficilia, is ut statim explicabimus in scholio. a Vide locum Aristoteli mox cit pag. 229.
4 Vidi super. Ol. I. theS XX pag. I 77. si uis ita s. AugustinuS, p. et . it. cap. S., qui ita desipiat, ut dicat iam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innocentia, Sed potiu peccata eligantur, satius est incertum de futuro adulterium, quam cerium de praesduli homicidium Nonne satius est, flagitium committere, quod poenitendo sanetur permanendo in vitain, quam tale facinus, ubi locus salubris poenitentiae non relinquitur 'sHO postremum etiam s. Thomas, . cit ad M. animadvertit inquiens uicidium est periculosissimum, quia non e Stat tempus, ut per poenitentiam expietur. η - insuper ea, quae . Ugustinus eadem de re addit op et . it. cap. 27.
245쪽
- 233 est, an aliquis ira futurum consentia in peccatum potens est enim Deus hominem, quacumque tentatione Superveniente, liberare a peccato , t alio loco IJ, si saluti, inquit, spirituali semper potest aliter Subveniri, quam per membri praecisionem itemque, quam per vitae destructionem ; quia peccatum subiacet Voluntati. ς Princeps civilis potest occidere malefactorem. Ergo etiam Seipsum, si sibi constet, Se SSe malefacto rem . - Adverto inprimis hanc thesim eo proprie spectare, Ut Stendat neminem privatum posse prioala sua
auctoritate sibi mortem inferre. Id ergo, quod obiicitur, non est proprie contra hanc thesim siquidem princeps civilis, qui ad poenam de perpetratis criminibus luendam
se interficeret, id faceret auctoritate non priVata, Sed publica Idem dicendum est de quaestione, quam Statim SubnectimuS, utrum reus ad mortem damnatus possit ipse in e Statutam poenam Xsequi, non quidem proprio arbitrio, sed ex commissione iudicis ac proinde e publica auctoritate. Iuvat tamen has etiam quaestione bre-Viter attingere, tum ad confirmandam thesim cum enim responsi Sit pro utroque caS uegalia, argument Umhabemus a fortiori, tum etiam ad rationum, qua attulimus, vim ac sen Sum magis clariusque intelligendum. Ad primam quaestionem sic respondet angelicu SDoctor a): si Ille, qui habet publicam poteStatem, OleStlicite malefactorem occidere, per hoc quod potest de ipso
iudicare. Nullus autem est iude sui ipsius. Unde non licet liabenti publicam potestatem seipSum occidere propter
quodcumque peccatum. Licet tamen ei se committere iudicio alior Um D
I In . . . S. . . ad 3 Non inquinatur corpus dixit tyranno s. Lucia, nisi de conseiis mentiS. et Loc cit ad 2 .
246쪽
- 234 Dissicilior est alia quaestio utrum reti morte Ulctatus saltem, itιste possit ipse sibi poenam applicare seque interimere Certe, ut iam diximus et aperte constat, non potest id facere proprio arbitrio et auctoritate. Constat etiam iudicem seu principem non habere potestatem obligandi malefactorem, ut ipsemet sibi mortem inserat I). Sed quamvis non debeat seu non sit obligatus, poteSine reus ex auctoritate iudicis ei concedentis seu committentis Xsecutionem poenae sibi vitam adimere si Negativa sententia, ut bene inquit Becanus a), tenenda St. Pri/ns, quia est communis 3), a qua in rebus practici non est facile recedendum Sectindo, quia sicut nemo idoneus est exsecutor sententiae mortis in parentem, partim ob reverentiam illi debitam, partim ob
naturalem coniunctionem ita multo minus in seipSum Est enim actio directe pugnans cum inclinatione communi naturae nulla enim re seipSam ullo casu perimere intendit. Ex quo fundamento solvenda munt contraria
i Cf. VasqueZ in . . . Thomae diSp. 7 . cap. 3. a De iure et iust cap. LXIV. quaest. I. num. 4. - f. de Lugo, p. et . cit num II. Seqq. VaSqueZ, p. et di Sp. cit cap. 4.2Lessius te iust et iure lib. II cap. . num. S. 3 Aliqui auctores, quos citati doctores recensent, Sententiae a firmanti adhaerent, saltem ut probabili pro aliquibus casibus. Ipse VaSqueZ, . cit num. S., re adderem, inquit, posse aliquem eligere poenam mortis abscindendo sibi venam ut emisSo Sanguine moriatur, aut etiana bibendo venenum si hac ratione acerbiorem aliam mortem vitet Sic enim poena haec nihil videtur habere inhumanum. Hoc tamen intelligerem si optio illi detur a principe vel a legitimo iudice, qui potestatem habet puniendi, non autem si a tyranno detur hic enim cum non habeat talem poteStatem, non Ο-test reo facultatem concedere in seipsum Ea etiam, quae diximus, intelligenda sunt de eo, qui iuste et sine falsa praesumptione dam
247쪽
- 23 argumenta. Quod ergo dici solet, posse a iudice cuivis committi exsecutionem sententiae, debet sic intelligi, ut ii censeantur exclusi, qui non sunt domi ministri, qui nempe si ipsi Sententiam exsequantur, iam poena evadit inhumana seu in crudelitatem I declinans. 66. SCHOLION. I. uando dominus rei alicuius huius rei dat alteri non quidem arbitrium, sed tantummodo
curam admini Strationemque alter rem suae gubernationi concreditam tenetur debito modo conservare . Atqui hoc pacto, ad Vitam quod Spectat, Se nobiscum gerit uti probatuni est rerum omnium dominus Deus. Ergo naturali tenemur obligatione conservandi vitam.
In huiusmodi autem naturali ossicio distingui debet pars dupleX, negativa et positiva. Negative debemus abstinere ab omni actu, qui sit inductivus mortis ut sunt actu pectu ferro transverberandi, aut se se coniiciendi
in ignem, aut se se leoni devorandum obiiciendi Positive,
debemus ponere eo actus, qui sunt media communia, Ordinaria et facilia continuationis vitae. Hinc obligatio convenientis usus cibi et Otu S, necnon aliarum rerum, quae quotidianum virium physicarum defectum aut arcent aut
supplent item tempore infirmitatis obligatio adhibendi
remedia consueta, et quae in nostra Sunt poteState, etsi non sint a quavis moleStia Seiuncta uno verbo, obligatio
moderatam de valetudine curam habendi. - Ad rem de Lugo a): Non solum dicitur se interimere homo, quando
ferro se occidit, sed etiam quando mediis communibus
i Vide ea, quae de crudelitate habet S. ThomaS, 2 2. q. IS9. a. 2. 2 Op. et . it. num. 27. In primo caSu eiu nempe qui serro se occidit, habemus exemplum uicidii voluntarii directi seu positivi in altero casu eius nimirum qui nihil vellet comedere, exemplum habemus sui cidii voluntarii indirecti seu guttvi Vide Super. vol. I. thes XIII pag. II 3.
248쪽
vitam non con Servat quare ille, qui obstinate nihil vellet comedere, dicetur se finae interemisse. BDixi, media commuma, ordinaria et facilia Neque enim obligatio se extendit ad media exquisita, extraordinaria et admodum discitia. Cuius rei ratio haec est, quia qui non adhibet media ordinaria et facilia, quae natura providet et in medio ponit ad vitae conservationem, Sest vitae gubernator negligens, imo se gerit ac si plenus esset vitae dominus, eam in suo possidens arbitrio. Iure igitur meritoque reprehendetur ac punietur a Deo, qui dominus est vitae, nec huius arbitrium homini concessit, sed eam homini debito modo conservandam administrandamque commisit. Qui vero solum omittit media extraordinaria et admodum dissicilia, is moraliter non cen-Setur se e gerere tamquam vitae dominum et arbitrum, neque etiam moraliter cen Setur negligen Vitae gubernator. Etenim rei alicuius gubernator maiorem minoremve de illa re curam habere debet, prout maior minorve S rei sibi commissae dignitas haec autem temporalis vita etsi magnum sit bonum, non tamen est bonum maXimum, tantique pretii, ut debeat exquisita atque extraordinaria diligentia procurari eius con SerVatio, renuntiando etiam e g. Xercitio Virtutis acquisitioni scientiae aliisque huiusmodi praestantioribus bonis, ad quae acquirenda haec nobis vita a Deo confertur. Non ea Sane potest S Semens ac intentio legislatoris sapientissimi Dei in hac nobis imponenda obligatione conservandi vitam nulla autem obligatio se Xtendit ultra mentem legislatoris. - Audia tur rursus de Lugo I): Distinguatur hoc quod est mortem positive afferre, et hoc quod est non adhibere media omnia ad eam arcendam vel impediendam. Illud
i Op. et . it. num. 36. - Lege etiam num. I. et 29.
249쪽
- 237 prius non est licitum . Hoc tamen O Sterius non iSi semper illicitum, sed frequenter est licitum. Unde iuxta communem doctorum Sententiam non est obligatio utendi medicina exquisita et pretiosa ad vitandam ni Ortem ne que etiam obligatur quis ad relinquendum proprium domicilium et patriam, ut transferat se ad aliam civitatem et quaerat salubriorem aerem Suae Valetudini opportunum et necessarium haec enim mittere non St Se occidere, sed permittere mortem ex Se obvenientem, et relinquere se ordinarii et communibus mediis, sine quibus alii homines communiter Vivunt. Neque enim hic se occidit, sed moritur propter aegritudinem Vel infirmitatem suae naturae, cui non tenebatur Odi omnibu accurate subvenire.
II. Ex iis autem, quae diximus, apparet veritas illius
theseOS, quam communiter Statuunt auctoreS, nimirum,
ob rationabilem iustamque causam aliquando licere mortis pericula ex se obvenientia non fugere, aut etiam iis se se obiicere. . . Optime agit miles, qui tempore belli stationem non de Serit, licet certus moraliter sit quod ibi permanens ab hostibus interficietur itemque Sacerdos,
qui tempore pesti confeSSione aegrotorum audit, eisque sacramenta ministrat cum manifesto contagii periculo I). i Sacerdos in iis, de quibus diximus, adiunctis non dicitur
adtinere sibi vitam, sed dare vitam suam, ponere animam suam Primum est illicitum. De altero autem actu legimus, Io XV. 3. dictum a Christo Domino: si Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam Suam ponat quis pro amicis suis Boides ergo maximum esse discrimen inter haec duo adimere sibi vitam dare vitam suam. Qui adimit sibi vitam, is seipsum interficit: qui dat vitam suam, is ub alio interficitur, ipso quidem non resistente Seu impedimentum non apponente, cum tamen impedimentum apponere non teneatur: scilicet, ipso permittente mortem propriam.
250쪽
si Ratio autem est, Ut sapienter disserit de Lugo I), quia homo non tenetur tantam curam adhibere ad vitanda morti pericula et procurandam vitam, ut difficultates omnes vincat Sicut enim non tenetur mediis exquisitis uti ad eum finem, sed ordinariis et communibus, ita non tenetur occasiones fugere cum tanto dispendio quia lana tunc illa non essent media ordinaria et facilia, sed difficilia, nempe procurare vitam cum dispendio gravi boni publici vel sal itis animarum , - Hic autem non omittam hanc aliam ex eodem de Lugo 2 animadversionem: si Aliquando periculum provenit ex causis naturalibus et mere necessariis, aliquando vero e causis liberis. In primo casu obligatio est maior. Si v. g. inundatio fluminis vel mari S aut incendium ad te appropinquat, non potes illudeXSpectare, Sed debes fugere, ne te comprehendat. Sinai liter, si fera ad te venit, cui non potes resistere, Si fame te premit et in periculum vitae coniicit, debes his periculis per ordinaria media occurrere 3 In secundo
autem caS non St tanta obligatio v. g. si scis aliquem
te ad necem quaerere, si aliqui tibi ignem applicat, ut
comburat, non teneri Semper fugere, Sed pote e cati Sagravi patienter mortem ab alio illatam vel inferendam exspectare Ratio differentiae inter utrumque casum haec
i) p. et . it. Um. 37. a Op. et . it. Um. 29. 3 Cf. eumdem auctorem, p. et . it. num. 28. Ubi docet, eum peccare contra Obligationem conservandi vitam, qui Videns leonem suriosum ad ipsum devorandum venire, et potens facile declinare et fugere, velit immobilis exspectare vel videns incendium iam iam ad ipsum appropinquare nolit loco moveri, Sed flammana exspectare. Licet enim tunc positive non se proiiciat in ignem, vel leoni se devorandum obiiciat ipsum tamen non sugere et declinare modo ordinario et facili mortem advenientem, est contra obligationem communem tuendi propriam vitana D