장음표시 사용
261쪽
- 249 Sed iam Angelicum Doctorem hanc ille Sina probantem audiamus I in si Nilai prohibet unius actus esse duos effectus, quorum alter solum sit in intentione, alius
vero sit praeter intentionem. Morales autem actu recipiunt speciem Secundum id, quod intenditur, non autem ab eo, quod est praeter intentionem, cum Sit per accidenS. EX actu ergo alicuius seipsum defendentis duplex effectus sequi potest unus quidem conservatio propriae Vitae, aliti autem occisio invadentis Actus ergo humanus, ex hoc quod intenditur conservatio propriae Vitae, non habet rationem illiciti cum hoc sit cuilibet naturale
quod Se OnServet in es Se, nantum potest. Potest tamen
aliquis actus e bona intentione proveniens, illicitus reddi, si non sit proportionatus fini. Et ideo si aliquis ad de fendendam propriam vitam utatur maiori violentia, quam Oportet, erit illicitum. Si ero moderate violentiam re pet hit, erit licita defensio nam secundum iura vim vi
repellere licet cum moderamine in culpatae tutelae. Nec est neceSSarium ad Salutem, ut homo actum moderatae tutelae praetermittat ad j evitandam occisionem rasteri u S,
codi Sione. - Iuverit haec verba addere ex VasqueSio, p. et . it. dub. . num. IS. Alias ius ipsum naturale quodammodo faciliora faceret hominum iniquorum acinora, quibus iure naturae non posset obviari. - Hoc iam Super thes VII pag. 8, animadvertebamus cum
I In a. a. q. 64. a. 7. - Scilicet, quando actio est bona moraliter vel saliena indisserens, et ex ea effectus aliqui malus sequitur, licitum aliquando est actionem illam ponere, non obstante effectu illo malo, qui ex ea consequitur, si scilicet effectus ille malus possit censeri mere perauissus ab eo qui eam actionem ponit. Atqui in hac, de qua agimus, quaestione effectu malus, i. e. mor alteriuS, cen Serip Ctest permissit ab eo, qui propriam defendit vitam conditiones s missisi iam alio loco Vol. I. thes XIII pag. I7., Xplicatae)ha casu hoc veri sicantur, ut clare X ponit octor angelicus.
262쪽
quia plus tenetur homo Vitae suae providere, quana vitae alienae. Sed quia occidere hominem non licet, nisi publica auctoritate propter bonum commune illicitum est, quod homo intendat occidere hominem, ut seipsum defendat, nisi ei, qui habet publicam auctoritatem, qui intendens hominem occidere ad sui defensionem, refert hoc ad publicum bonum, ut patet in milite pugnante contra hostes, et in ministro iudicis pugnante contra latrones: quamvis etiam isti peccent, si privata libidine move
3'. Restat, ut praecipua obiectione SolVamu S. Dicunt neminem posse seipsum salVare cum damno vel incommodo proXimi. - DiSt Iugu0.... Si damnum prOximo inferendo, faciat illi iniuriam conci, si non faciat
illi iniuriam uello. Q Homo priVatu S, ut recte ait Becanus I , qui ex caritate diligit e et proXimum Suum, potest secundum ordinem caritatis praeferre se proXimor ut si occurrat a SuS, in quo vel ipse vel proximus debeat pati aliquod damnum vel incommodum potest alVacaritate seipsum salVare cum damno vel incommodo proximi, modo non faciat tilli iniuriam. Atqui innocens, cuius vita iniuste impetitur, non irrogat, ut iam declaravimuS, iniuriam aggre Ssori, mortem ei inferendo. Aiunt o non licere malum facere, ut Veniat bonum Distinguo non Si perpetrandum malum morale ut Veniat bonum conci non est inferendum alteri malum
ph3sicum vel damnum subd. si damnum sit iniuria in proximum conc , si non sit iniuria in proximum it dist. non licet inferre damnum lego, damnum debet non intendi sed potius permitti conta Haec videtur aeSS men S
i Manuale contro V. l. IV. c. 4.
263쪽
s. Thomae I m iis, quae iam attulimus, verbis si Illicitum est quod homo intendat occidere hominem ut seipsum defendat: debet potius permissio se habere ad damnum, quod alteri infert, non autem illud intendere, ne propter aliiιd quidem.
Obiiciunto illud Apostoli a): Non vos defen
dentes, cariSSimi. Re Spondet S. Thomas 3), si quod ibi prohibetur defensio, quae est cum Vore Vindictae, nempe cum qui quiescit in malo proXimi ac de eo de
lectatur, illud propter se intendendo. Qua de re iuvat cum de Lugo animadvertere si Licet inva Sus occideret iniustum invadentem ex odio Vel affectu Vindictae, pecca turum quidem contra caritatem, non tamen contra iustiliam, atque ideo non teneri ad restitutionem. Dicunt o salutem aeternam proXimi S Se praeferendam vitae temporali propriae ergo cum iniustus invasorsit in statu peccati ratione aggreSSioni actuali iniuStae, ille, qui invaditur, debet, Saltem e caritate, mortem in-iUStam tolerare, potius quam eum aeternae damnationie X ponere, ipsum Occidendo. - Respondeo, principium illud, e quo arguitur, Sse Verum, Itan is proximus est in extrema necessitate. Atqui invaSor non est in extrema necessitate, imo ne in graVi quidem necessitate, cum possit sibi consulere, non me inVadendo iniuste, aut ceS-
sando ab aggressione Praeclare De Lugo S Obligatio
si Lege tamen de Lugo, p. et . it. di Sp. X. Sect VI. n. 48. Seqq. Item f. VasqueZ, p. et . it. num. 6. - Recole ea, quae super diximus thes VII. Schol. pag. 6. et Ad Rom. XII. 9. Vide super theS. VII. pag. 4. adnot. I. 3 Loc nunc cit. f. etiam Becanum, de iure et iust
4 Op. et . it. Sect VI mum. 38. 3 Ibid. num. 42. - Ad rem lacit sententia Isocratis adversus
264쪽
caritatis ad procurandam salutem aeternam proximi non est universalis, nisi in casu extremae necessitalis ad necessitatem autem requiritur, quod proximus nostro auxilio
indigeat. Cum ergo invasor iniustus non indigeat mea ope ipse enim potest ficile sibi consulere, non me invadendo iniuste), non censetur SSe in neceSSitate graVi, nedum Xtrema. Quare cessat omnino obligatio subveniendi quia haec solum est respectu indigentis, ille vero, qui pote Si se salvare, non indiget, ut constat. Sic etiam si aliquis habens, quo cibos sibi comparet, nolit X pendere, et fame moriatur, non obligor e caritate ad dandum ei e meis pecuniis, ut emat, quia non indiget caritas autem non obligat cum eo rigore erga omne pro-Ximo S, Sed erga vere indigentes Ratio a priori est, quia
haec obligatio fundatur in illo naturali praecepto, iliges pr0Ximum, Sicut teipsum, seu, quod ibi vis feri, fac aliis. Hoc autem intelligitur de iis, quae rationabiliter volumus
et desideramus ab aliis Nemo autem rationabiliter vult, ut, quando ipse propriis pecuniis potest suae necessitati subvenire, adiuvetur ab aliis. Sic etiam nemo rationabiliter desiderat, quod dum potest facile suae saluti consulere, alium non invadendo iniuste, subveniatur ab aliis sinentibus se iniuste occidi, ut eius saluti consulatur. Paulo autem inferius idem auctor haec addit. α Si invasor iniuste quidem materialiter invadat, sed tamen absque libertate, ut si ebrius vel phreneticus te invadat,
et aliunde constet, eum SSe in Statu peccati, a quo OSt phrenesim vel ebrietatem poterit e Surgere, e contra Vero moraliter credas, te AES Se in ratat in gratiae, non videtur
Callimachum: si Nonne absurdum est, istum in eo periculo a vobis petere misericordiam, quod penes ipsum est, et in quod se ipse coniecit, et quo etiam nunc liberari potest ,
265쪽
- J posse licite a te occidi quia tunc Vere non poteSt proximus sibi consulere, et subvenire in illa extrema necessitate et periculo certo aeternae damnationis, ni Si tu i tam propriam Xpona pro eiu remedio. Hic autem caSus
rarissimus erit, quod constet illum Ss in Stat peccati, ob quod in aeternum damnandus Sit DConcludimus generalem quamdam regulam tradendo ex Becano I). Hic cum praemi Si SSet occi Sionem pro ximi esse aliam quidem licitam, aliam vero illicitam, quaerit u Unde constet, quae occisio sit licita et quae illicita λ, Sic autem respondet: si Constat ex hoc naturali
principio, quod quilibet homo habeat ius conservandi suam
vitam et flendi suis polentiis. Hinc enim sequitur occisionem hominis tunc esse illicitam, quando viget hoc
ius et non Superatur ab alio potentiori iure contra vero tunc non esse illicitam, quando non viget illud, sed superatur ab alio praestantiori iure. - Atqui extra caSum necessariae defensioni contra iniustum aggreSSorem, USproXimi ad vitae conservationem viget ac stat non Viget in casu necessariae defensionis contra iniustum Vitae ag
gres Sorem. Ergo in altera quidem hypothesi est licita, in priori vero hypothesi est illicita occisio proximi. 73. SCHOLION. Itaque non modo legis divinae positivae, sed etiam legis divinae naturalis prohibitio St, Non occides. Haec autem legis divinae naturalis prohibitio debet intelligi et explicari hoc pacto, nempe ne occidaSprivata auctoritate et insuper extra casum necessariae de- ensionis contra iniustum vitae aggressorem. - Dixi, privata auctoritale. Nam ut . Augustinus 2 ait, nequaquam contra hoc praeceptum secerunt, quo dictum St,
i Op. et . nunc cit. . . num. 4. a De civ. Dei l. I. c. I.
266쪽
- J4 Non occides, qui Deo auctore bella gesserunt, aut personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, scelerato morte punierunt. Addidi, extra casiιm necessariae defensionis contra iniustunt vitae aggressore ni Nam etsi non desint qui affirment eum, qui in eo casu iniustum Vitae aggreS-sorem occidit, occidere auctoritate non privata Sed publica I tamen hoc ab auctoribus communiu negatur, idque fieri auctoritate privata asseritur. Et recte quidem. Innocens enim, cuius vita impetitur, non occidit ut iudex Vel princeps repraesentans rem publicam vel publico nomine seu ut est custos boni publici, sed eo iure quod quisque habet, ut est custos rei suae quo iure noXia re tundere et vim vi repellere potest, quo etiam Omnia animantia utuntur a). aere autem '. utrum ii verbis, n0n occides,
prohibeatur solummodo occisio proximi Scilicet prohibetur priuiarii seu praecipue homicidium, non autem
tantumnio do, sed etiam mutilatio, ut eratio, Verberatio 3 , paucis, iniuria quaevis in vitam et perSonam proximi. Quin imo, ut animadvertit s. Thomas q), Christus Dominus hoc explicans praeceptum S), et non solum docuit nos cavere ab homicidio, sed ab ira Bonus
i Haec videtur esse sententia Uasquesti traci de restitui. cap. II S. I. ub. 6. num. 8. aientis: si qui occidit in defensionem, ut publica persona ad id iure naturali destinata occidit . a CL Becanum, de iure et iust cap. LXIV. . . num. 6.;
3 De his lege . Thomam, . . . S. 4 opusc. IV. de dec praec. Ibi de passione irae praeclare agitur. Cf. ea, quae de passionibus diximus supra vol. I. cap. L
267쪽
- j j enim medicus non tantum tollita malum, quod apparet, sed etiam radicem removet infirmitatis, ne scilicet recidivet. Et ideo vult nos abstinere a principii peccatorum,
et ita ab ira, quae est principium homicidii. Quaeres '. an liceat defendere bona fortunae magni momenti cum occisione furis, si ea aliter retineri non possint Respondeo cum Gury I): affirmative, saltem probabilius. . . . Quisque enim ius habet conservandi bona magni pro conditione sua momenti, et O pSO adhibendi media absolute ad id necessaria. Aliunde praeceptum caritati non obligat, ut quis praeferat bona proXimi, licet superioris ordinis, nisi quando proximus
in extrema necesSitate versetur Secu Vero quando Sponte
hic morti periculo se exponit , Praeter alias rationeS de Lugo a hanc etiam affert e Plus excedit ita Spiritualis aggressoris vitam temporalem tuam, quam eiUS vita temporalis bona externa tua. Si ergo potes defendere vitam corporalem propriam cum dispendio salutis aeternae iniusti aggressoris, a fortiori potes defendere facultates tuas cum dispendio vitae corporalis eiusdem aggreSSOriS Verum, ut pergit idem auctor 3ὶ, et circa hanc communem doctrinam duo advertenda Sunt. Primum St, ad licitam occisionem furis requiri, quod re non Utetur aliter OSSe recuperari, vel certe nonnisi dissicile cum
magni sumptibus et dispendiis, vel denique dubium sit
de recuperatione aliter non habes ius occidendi, cum desit necessitas talis medii ad res tuas liberandas Secundo, advertunt Octore communiter, non pro Uacumque re licere occideres hominem indignum quippe
268쪽
eSSet pro Uno nummo tirgetate hominem Ierimere I); sed debere esse pro re magni aloris. Quaeres '. an liceat tueri integritatem membrorum cum occisione iniusti aggressoris Respondeo a firmative cum communi sententia contra paucos. Q Ratio
est, inquit Gury a), quia quisque ius habet servandi
bonum sibi maxime ad vitam nece Ssarium, etiam cum periculo vitae alterius, modo aliud medium desit, nec mors aggreSSoris intendatur. γ Adde, sciri Vi posse, utrum necne mutilatio membri, praeSertim e praecipuis, post Se trahat periculum morti S. Insuper bonum integritatis membrorum idemque dic de bono pudicitiae)est praestantius bonis fortunae si ergo licet haec, a fortiori licebit illi id defendere, etiam cum occisione, si id neces Se sit, iniusti aggresSoris. aeres '. an liceat etiam tueri honorem cum occisione invasoris Ut ex s. Alphonso 3 notat alterini distingui debet, verbisne tantum an etiam factis invasio honoris fiat. Nam j si de verbi agatur, et . g. viro honorato contumeliose dicatur, mentiris, aliter repelli iniuria potest, debet et solet et percu SSi aut Vulneratio non defensionis sed vindictae rationem haberet idque non modo extra duellum, sed etiam, immo mulio magis in duello . Si vero I factis honor impetatur, aliter iudicandum est de re os factum aliter ante factum. Laesio enim post factum, nisi agatur de correptione cum pueris et aliis huiusmodi adhibenda, ultio esset non autem defensio idque rursus non modo extra duellum,
sed itiam, immo a fortior, in ciuello). Si vero aes de
i Vide super thes VII pag. 86. et 87. praeSertim adnot. a Loc et num nunc cit. 3 Theol mor lib. . n. 87. et 39 I. 4 In adnot. ad num 388. om. I. theol mor. p. Ury.
269쪽
- 2, illo sit, qui factis honorem laedere conatur, nemini imponi potest obligatio passive se habendi, dum alter in
contemptum conetur, V. g. ei vellicare barbam, aut impingere alapam, Ut UeStes conspurcare et c. sed licebit ei Sane, Servato 1 oderamine inculpatae tutelae, iniuriam propulsare et si quidem pervica aggressor ad praesti tutam iniuri mi inferendam vim adhibeat, ac repulSUS etiam arma arripiat, et armi arima opponere. Quaeres '. an liceat defendere proximum innocentem cum Occi Sione aggressoris Respondeo assit malive in omni casu, quo licet semetipsum defendere, idque ratione caritatis Raro tamen privatus ad hoc teneri videtur Caritatis scilicet praeceptum non obligat cum gravi incommodo in occisione autem alterius Vi iam quam Vitari potest magnum incommodum ob timorem
inimicitiarum, publicae iustitiae etc. I).
Itaque, ut pauci omnia complectamur, illicitum sane est priVata auctoritate occidere illum, qui non sit iniustus bonorum nostrorum aggreSSor. Nec Scmper licet occidere iniustum bonorum aggressorem, Sed quando agitur de ipsa vita, de bonis ad vitam necessariis, de bonis, quorum iactura grave afferret damnum, seu in gravem necessitatem spoliatum deiiceret, idque servat Semper moderamine iuculpatae tit telae a). Immo illud, quod est licitum, non est proprie loquendo ipsa occisi aggressoris iniusti, sed defensi sulipsius innocentis, i. e. Sua tueri bona, quae alter iniuste impetit.
I Ita p. ury, p. et . nunc cit. Um. 96. - f. Super. thes VII pag. 7. a CL Tongiorgi Eth parti c. num. 368. - Pro hac thesi f. etiana S. AuguStinum, de lib. arb. . . cap. 6. in quo de occi Sione hominis vim afferentis agit. Ut autem recte mentem . AuguStiniaSSequariS, L ea, quae S. Thoma, habet . saep. cit.
270쪽
Duellum ex privata auctoritate et pribata causa, nominaltaver honoris causa, susceptum ipso S iure naturae setitum. 74. PRAENOTIONES GraVi Ssima haec, quam aggredi natur, quaestio de duello non poterat recte clareque pertractari, nisi laoc loco, scilicet post solutas duas alias, quibuscum intime cohaeret, quaestiones de occisione sui deque occisione alterius. Illud ante omnia inquiramus
quid sit duellum, et quotuplici modo fieri duellum
Duellum, Si tymon spectes, idem est ac bellum I): bellum autem sic potest breviter definiri, unius populi seu civitatis unius contra alterum populum seu civitatem alteram pugna vel colluctatio ad iniuriam impediendam ne fiat aut ad iniuriam illatam vindicandam. -- Usu tamen fert, ut nomine duelli intelligatur singulare duorum vel paucorum hominum inter Se certamen, uno Verbo, monomachia.
Singulare huiusmodi certamen fieri tripliciter po test: - α auctoritate publica et ob causam seu bonum publicum: - β auctoritate publica et ob causam privatam auctoritate privata et ob causam privatam a).αὶ De duello e auctoritate publica et ob causam publicam suscepto non est hoc loco agendum. Quare Sati S
I Veteres enim di ponebant pro . Sic legitur duonum pro bonum et duis pro bis. - Notus est ille Horatii versus Q Graecia barbariae lento collisa duello. a Cf. Gerdit, trai te des conabat singulier chap. S.