장음표시 사용
251쪽
videtur esse, quod in primo casu, qui Vult causam necessariam, videtur Velle effectum ipsum, uni causa naturalis et necessaria determinata sit e Se et non peretur cum indisserentia quare tunc homo Videtur auctoresSe Suae mortis, cum velit eam compleXionem au Sarum, e qua neceSSari mors Oritur, vel certe non vult
illam impedire, cum ficile possit. In Secundo autem caSucum interveniat causa libera, e qua contingenter equitur effectu S, non est necesse, quod Velit flectum, qui non fugit illam causam, sed solum permissi V se habet re- Spectu illius, sicut Deus respectu peccati, quod in diste renter et libere procedit ex o natate creata in talibus
circumstantiis. Unde homo tunc non est auctor suae
mortis, sed ille alius, qui libere illam Vult et procurat, a
quo hic alius proprie occiditur non a SeipSo. Scilicet, effectus malus hac in quaestione, mor pr9pria , qui X actione conSequitur, non Semper est imputabilis illi, qui actionem Seu causam posuit, Sed hinc tantummodo, quando potest ac debet censeri voluntarius et liber alte in in alio seu in alisa si censeri pote Si permissus ut in exemplis, quae ab initio afferebamuS, militis et sacerdotis, aliisque pluribus in casibus locum habet), non St agenti imputabilis i). Hanc thesim ita cum . Augustino a concludimus :
Hoc dicimus, hoc asserimus, hoc modi Omnibus approbam VS, neminem Spontaneam mortem sibi inferre debere, velit fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuaS: neminem propter sena peccata, ne hoc ipse incipiat labere gravissimum proprium, quem non Ol-
i CL ea, quae de voluntario in se et voluntario tu causa, deque permissis diximus super vol. I. the XIII pag. II 4. Seqq. Item f. ol. I. thes XXVl de ina putabilitate, praesertim Schol. a De civ. Dei, I. cap. 26.
252쪽
luebat alienum neminem propter Sua peccata praeterita, propter quae magis hac Vita Opus est, ut possint poenitendo sanari neminem Velut desiderio vitae melioris, quae OS mortem Speratur, quia reos suae mortis melior post mortem Vita non su Scipitis neminem peccatum devitandi causa, ne ad declinandum incertum de futuro perpetret certum de prae Senti peccatum.
De officiis hominis erga liOS. 67. Declina a malo et fac bonum I). Noli tibi putare, sussicere Si non Xspolies vestitum. Non X spoliando enim vestitum declinasti a malo sed noli arescere et sterilis esse. Sic noli exspoliare veStitum, Ut UeStias nudum Hoc est enim declinare a malo et facere bonum. Quae praeclara sunt s. Augustini a Verba Hisce autem verbis docemur, ad haec duo nos erga proXimum e naturali lege teneri, - primo, ad eum non laedendum in bonis suis, v. g. in divitiis, quarum ipse dominium proprietatis habet, - secundo, ad eum iuvandum ex bonis nostris V. g. ex diVitii S, quas nos possidemus ipse vero caret, ea illi ultro communicando. Utriusque generis ossicia sunt naturalia si quidem nobis ab ipsa etiam naturali lege imponuntur 3). Quamvis autem in hoc aeque
2 Serm. III in psalm cit. - Vide super vol. I. thes XXXVIII. pag. I9. 3 Vide super thes III. p. 43.
253쪽
conveniant, quod sint naturalia, aliis tamen ex capitibus inter se differunt. 68. Prioris enim generis debita sunt officia it stitiae se officia iis ridica, i. e. respondentia vero iuri in proximo existenti alterius autem generis debita sunt officia hi manitatis et ire centiae seu officia pure moralia I). ui prioris generis officia violat, is alteri veram iniuriam infert estque iniustus, . . qui pecuniam a pro' Ximo aufert qui autem violat alterius generis officia, is proximi offusam incurrit estque inhumanus, . . Ut pauperi stipem roganti pecuniam duriter negat a) ui prioris generis ossicia violat, is onere tenetur restitutionis non item, per se loquendo, qui violat alterius generis
69. UrSUS, prioris generis officia sunt negativa, alia vero sunt firmativa Hoc autem discriminis, ut pluribus locis iam diximus ;), intercedit inter negativa et affirmativa, quod illa magis quam haec sint uni VerSalia, idque dupliciter, quoad tempora, quia Urgent Semper et ad Semper, quoad personas, quia obligant quemlibet et in ordine ad quemlibet si Nulli hominum, ait s. ho-ma 63, est nocendum, non autem Sufficiente Sum US, ut unus homo possit omnibus servire, o v. g. omnibUS
egeni e propria pecunia opitulari.
i Cf. quae de hac ossiciorum divisione diximus supra eadem
thes III pag. S. a Vide quae de conceptu uitιriae et oste=nsae diximus Super. thes. II. schol pag. 39. Seqq. 3 Vide super loc nunc cit pag. o. item thes VII. praesertim pag. 89. 4 Cf. super thes III pag. 46. S Loc nunc cit pag. 47. item Super Vol. I. pag. 289. 6 Conam in p. ad Rom. cap. XIII. leci. 2.
254쪽
7 o. En igitur scicilis et clarus ordo, queri in hoc articulo sequemur Agemus, priuio, de officio non nocendi proximo in bonis suis, secundo, de ossicio sub veniendi proximo e bonis nostri S.
S. I. De officio non laedendi proximum in bonis suis.
7 I. Multa sunt bona, quae laomo poSSidet et possidendo amat ut sua I), cavetque ne amittat et si amittit triStatur, nominatim vero haec tria videlicet, bona vitae et corporis, divitiae, bona famae et honoris. Quare hac in para grapho de tribus hisce est nobi accurate agendum, nempe de proXimo non exspoliando bonis vitae et corporis, divitiis, bonis famae et honoris.. De non laedendo proximo in honis vitae et corporis.
I. Occisio alterius facta ex privata auctoritate et extra asit in necessariae defensionis contra iniustum aggressorem, est certe illicita. II. Di casu autem necessariae defensionis contra iniustum vitae aggressorem, licitum sane est, etiam cum ipsius nece, propriam tueri vitam, servato tamen moderamine inculpatae tutelae. 72. DEMONSTRA Tio. In thesi praecedente egimus de Occisione utipsius hac in thesi agimus de occisione a
255쪽
- 243 Est aliqua occisio alterius, quam omnes reprobanthi iniustam, . . pacifici viatoris occisio a latrone facta ad eius pecuniam abripiendam est aliqua occisio alteriuS, quam omnes Sapientes I admittunt iustam esse ac licitam, . . parricidae occi Sio ex regis auctoritate in poenam perpetrati criminis. Quare iuXta Sensum communem occisio alterius dividitur in iniustam et iustain. Hinc oritur quaestio unde constet quaenam occi Sio alterius sit illicita, quaenam vero licita ΘAd quam solvendam quaestionem adverte, occiSionem alterius voluntariam a duplici pacto fieri posse, nempe auctoritate publica et auctoritate privata 3 . De
occisione alterius e publica auctoritate facta non est hoc loco agendum, Sed tantummodo de occisione alterius facta e privata auctoritate. - Haec autem OleSt rurSUS dupliciter fieri videlicet extra casum et in casu neceSsariae defensionis contra iniuStum aggreSSOrem.
I. Occisio alterius facta ex privata auctoritate et extra casum necessariae defensionis contra iniustum aggressorem, certe est illicita. - Haec assertio facile patet: Supponitur enim, occidi alterum absque necessitate defensionis boni
I De sapientibus loquimur, iudicium sapientium inquirimus.
Etenim iudicium de bonis humanis, inquit s. ThomaS I. a. q. a. a. I. non debet sum a tuliis, sed a sapientibus sicut et iudicium de saporibus ab his, qui habent gustum bene moderatum n et Homicidium dividitur in voluntarium et casitate Loquimur autem in hac thesi de homicidio voluntario et libero, non de homicidio mere ac prorsu casuali. s. S. Thomam, a. a. q. q. a. 8. 3 Nil dicimus de occisione alterius, etiam innocentis, facta ex mandato Dei: ea, ut patet, est iusta. α Deus habet dominium mortis et vitae eius enim ordinatione moriuntur et peccatores et iusti Et ideo ille, qui mandato Dei occidit innocentem, tali non peccat,
sicut nec ipse Deus, cuius est executor et Stenditur Deum timere, eius mandatis obediens is Ita . Thomas, . . q. 64 art. 6. ad I .
256쪽
- 44 alicuius quod nostrum sit et alter ille a nobis abripere conetur. Talis occisio ista manifestes iniuria, eaque triplex, in illum qui occiditur, in conam unitatem cuius ille qui occiditur est membrum, in Deum. Esto'. iniuria in illum qui occiditur. Est enim laesio seu violatio iuris, quod, ut est Omnino manifestum, quilibet homo a Deo habet, utendi ac fruendi sua vita suisque potentii S. Sane homo, quam vi a Deo non acceperit dominium perfectum seu arbitrium plenum in suam vitam ita ut possit de ea pro lubito disponere eamque destruere, accepit tamen a Deo illud in eam dominium ac proinde ius quod utila vocatur I vita, ut dixit Lucretius a), si mancipi nulli datur, omnibu usu is Atqui laesio vel violatio dominii seu iuris alieni est iniuria 3 Est 2'. iniuria in communitatem, cuius ille
qui occiditur est me librum. Communitas enim domestica praesertim ac civilis habet ius, ne utilia, quibus conStat, membra ab ea abscindantur; quod est contra eius integritatem, Securitatem ac prOS peritatem. - ES 3'. iniuria in Deum si ui alienum Servum interficit, peccati dominum, cuius Si SerVus o quae Sunt S. Thomae verba paulo ante allata 4 .
i De dominio persecto et imperfecto deque dominii impersecti divisionibus agemus paulo inserius diximus aliquid superius
a L. III. 98s. -- Haec verba Lucretius in alium finem dixit:
ea tamen in rem noStram aptare OSSumus. - Dare aliquid au-
cipio significat dare ipsam rei proprietatem, non tantummodo sum Antiqui enim manu capiebant seu prehendebant rem, cuius dominium sibi comparare volebant. 3 De iniuria diximus Super thes. II. Schol. pag. 39. In thesi praeced. de uicidio. Idem S. Doctor, in pUSc. IV., ait occisionem alterius u esse etiam contra naturam quia, ut dicituTEccL XIII. 9. omite animal litigit simile sibi unde Exod XXI. 2.,
257쪽
- Breviter et apte ecanus In si uilibet homo ratione suae libertatis, per se loquendo, habet ius con Servandi suam vitam et utendi suis potentiis. Hoc autem ita violatur per occisionem. Ergo qui occidit hominem facit illi iniuriam, et peccat contra iustitiam commutati
vam. Idem dici potest de Republica et Deo, qui habent
etiam ius ad vitam singulorum subditorum. Unde non solum fit iniuria homini qui occiditur, sed etiam Deo et Reipublicae. Illud insuper animadverte, hoc tantum crimen, quodeS Occisi alterius, perpetrari, non ab eo solum, qui est catas p Sica, Sed etiam ab eo, qui est causa moralis 2 homicidii, v. gr. ab eo qui alicui dat essica consilium illumque impellit ad alterum necandum. - ua de re nota Sunt S. Augustini ii verba, quibus de Christi Do mini morte loquens urget Iudaeos si Si reus PilatuS), quia fecit vel invitus illi innocentes, qui coegerunt Ut faceret Nullo modo. Sed ille dixit in eum Sententiam
qui percusserit homine u volgus occidere, morte moriatur. Et hic quidem crudelior St lupo, de quo dicitur in . Anim quod si lupo detur caro lupi non comedit D i De iure et iust cap. LXIV. quaest. II. n. 2. - Ut clare vides, quemadmodum occisio sui, ita occisio alterius triplici ex capite probatur esse mala, nimirum respectu illius qui occi ur, respectu communitati a qua membrum abscinditur, respectu ei cui servus Subtrahitur. In hoc est discrimen quod occisio proximi, cum sit ad alterum est vera iniuria in eum qui occiditur, non ita uicidium, quod tamen semper est contra naturalem inclinationem et caritatem qua quisque seipsum diligere tenetur. a De distinctione causae in. sicam et moralem diximus Super. Vol. I. theS. XVII. p. SO. Cf. etiam Vol. I. theS XXVI p. 2 7 seqq. 3 In Psalm LXIII. - s. s. Thomam, opusc. it. Ubi ait, quod hominem occidere contingit multipliciter, manu, ore, adiutorio, con
258쪽
et iussit eum crucifigi et quasi ipse occidit, et vos, o Iudaei, occidistis. Unde occidisti: Gladio linguae acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamaStis, crucifige, crucile sII. In casti alitem necessariae defensionis contra iniustum vitae ipsitι ag gress0rem, licitum sane est, etiam A nipsius nece, propriam tueri vitam, et Ual tamen modera-1uine inculpatae tutelae. - Ut alterius huius assertionis veritas clare pateat, prim eX ponemus statum quaestionis, secundo argumenta quibus assertio demonstratur asseremus, tertio praecipua Solvemu obiectiones. I'. Ad statum quaestioni quod Spectat, nota sermonem esse de iniusto ita aggressore Aggressor vitae
iniustus est ille, qui ius non habet impetendi vitam alterius. Iniustus autem potest esse dupliciter, nempe vel tantum materialiter vel etiam formaliter IamVero nos proprie loquimur de aggressore iniusto formaliter, cuiuS nempe aggreSSi Sit actus humanus voluntarius et liber, non autem actus Solummodo hontinis, ut contingeret in delirante vel mente, cuius scilicet actus in occidendo alterum foret iniuria non formalis, sed tantummodo materialis I). - Dicitur β contra talem aggressorem licere propriam tueri vitam, etiam cum pSiu nece nempe poteStatem moralem seu ius cuique inesse ad id faciendum Non tamen per g loquendo datur obligatio id faciendi, sed potest quis non Se defendere, et potius quam inferre tolerare mortem, ne aggreSSorem perimat eumque Xponat aeternae damnationi qui foret actus dandi vitam suam
I Cf. Super theS. II pag. 4Ο - Adverte cum VasqueZ, dereStit. cap. I. S. I. ub. . num. I. Non opus St, Ut aggreSSuSprius sit offensus, vel aliquam receperit iniuriam aut laesionem ab invasore, sed sufficit quod videat inimicum accedentem cum armiS, paratum ipsum aggredi et occidere aut mutilare. D
259쪽
eamque dandi pro inimico, actus scilicet Ximiae in pro
ximum caritatis I). Dixi, per se loquendo. Nam fieri po
teSt, ut qualita perSOnae, cuius vita impetitur, aliud Xigat, ut Si invaSu esset persona publica ad bonum publicum valde necesSaria 2ὶ - a P adduntur verba, fer Vat9 uoderamine iis culpatae tutelae 3). Scilicet, debet fieri solum id, quod necessarium est ad propriam mortem impediendam. Hinc non licet interficere aggreSSO rem, Si potest mors propria impediri eum vulnerando non licet vulnerare, si aliter mors propria impediri potest.2'. Sic statu quaestionis Xplicato, ad argumenta
Veniam US. - Homo Vere habet, eo quem diXimu Sensu,
ius ad vitam. Sed ius si pollet coactit a. Ergo homo, cuius vitam alter iniuste aggreditur, α potest Vim vi repellere ad propriam vitam servandam, et in hac vi contra iniustum aggreSSorem adhibenda O potest etiam damnum,
si id necesse sit, illi inferre: haec enim duo intelliguntur cum dicitur, ius vi pollere coactit a 4). - ESt O inquies,
i CL de Lugo, de iust et iure disp. X. Secl. 6. VIJ IJ . et I, 4. - DiceS: nonne teneor adhibere media ad conservandam vitam 'Respondeo cum eodem auctore, . nunc cit. α Licet teneamur uos usu Occidere et conse 'vare etiam vitam per inedia ordinaria e duplex obligatio, altera negativa altera positiva), non tamen obligamur ad
utendum aediis exquisitis vel inultum discilibus ad hunc finem qua de re diximus in thesi de uicidio). Est autem medium valde dissicile occidere meum proximum, praesertim in Statu peccati. Unde Sicut poSSum exponere me mortis periculo ut inserviam peste insectis, a sortiori potero mortem tolerare, ne proximum OSitive Oc'cidana et in aeternum perdam. a Idem auctor, ibid. num. 38. alium considerat caSum, quando aggressor talis Sset, cuius vita necessaria valde esset ad bonum publicum n
3 Haec verba explicavimus etiam super thes VII pag. 86. 4 Haec omnia iam declaravimus ac demonstravimus in thes VII., in qua de vi iuris coactiva egimus.
260쪽
- 2 8 possit iniusto aggressori inferri damnum. Hoc qui deni iam probatum est, et facile conceditur. Verum, potestne hoc inferri tale tantumque damnum, quod est ablatio vitae ΘRespondeo, quod certe poteSt inferri tunc, quum agitur de iniusto vitae ipsi ι aggressore certe in hoc caSU, quando ab alio iniuste ipsa pila in discrimen adducitur, potestas, qua e naturalis quemlibet armat in proprii iuris defensionem, se se protendit ad ipsam iniusti aggressoris necem. - Cuius rei haec est ratio, quia α in eo casu proportio certe adest inter bonum, cuius possessio defenditur, et damnum, quod alteri infertur, et qui in eo casu damnum alteri illatum non est iniustitia neque iniuria. Quod adsit primum, nempe proportio, patet. EX Utraque enim parte agitur de vita. Quod adsit secundum,
etiam patet. Non enim quodvi damnum seu nocumentum alteri illatum est e parte inferentis iniustitia et ex parte patientis iniuria, sed illud tantummodo damnum illudve nocumentum, quod est laesio iuris alieni I). Atqui occisio iniusti vitae aggressoris non est laesio iuris alieni. Nam esset laesio iuris alieni, Si iniustu aggressor haberet ius ad vitam. Sed non habet scilicet ius ad vitam,
re quidem absolute considerata, i. e. Seorsum ab adiunctoi riusiae aggreSSi9nis, viget e utraque parte, tum illiuScuius vita impetitur, tum illius qui vitam impetit sed re inspecta relatiυ e, i. e. dependenter ab adiuncto inius laea ceresbi0uis, non viget niSi ex una parte. EX Ua autemptrte E parte innocentis: non certe e parte iniusti aggressoris, qui causa est et quidem iniusta huius conflictus, in quo alteruter vitam amittat neceSSe St 2 .
si Vide super. thes II pag. I. ubi diximus cies discrimine
inter haec tria nocumeulum, damnu n, tu iurium.
a Recolenda hic est tota thesis VI. de iurium conflictu se i