Arcanum acidularum novissime proditum principiorum chymicorum disquisitionis auxilio, in quo communis opinio de aquarum mineralium aciditate convellitur. Additæ sunt epistolæ multorum illustrium medicorum cum ejusdem responsis. Authore Petro Givrio,

221쪽

qbod ferri particeps est. Ubi obiter notandum adhuc tibi est vitriolum posse cum ferro coire abique sui corrosione & adstrictione. Quod vero ad relationem Sinensem Sc authois ritatem Sennerti spectat, responderi potest non esse integram perfectamque substantiae ferri in aeris substantiam conversionem , at solummodo communicationem quandam suarum qualitatum veluti coloris de saporis, quod admittere quodammodo videris, cum pagina Ai. dicis vi-iriolum alter ire serrum O ari assem lare, quo fit ut dicam sicut quod auri similitudinem refert, aurum propterea non esse censendum , ita quod acri simile fit non aes tamen esse petouun

tiandum. Non miror quae ex Sennerto profers cum ea

tantum vestigia premas quae antea posuerant Georg. Agricola lib. r. de natura eorum quae e fluunt ex terra pag. a r. &lib. s. de natura fossilium pag. 3A . Cardanus lib. 6. de subtilitate , Andreas Libavius in defensione alchemiae tran mutatoriae pag. 218. &Johan. Porta lib. s. magiae natur. cap. q. ex quibus colligere possumus agnam partem eorum quae scriptis authores mandaverunt , ex praecedentibus scriptoribus mutuasse , unumque efficero potuisse , ut multi

alii postea caespitarent : quocirca Claudius Salmasius libro posthumo de Homonymis hyles ta tricae , cuius primordia Divioni edita videre Iicuit , ita scribit, expertus tam multu rebus fidem veterumfallacem eise , plurimum remitto de illa pertinacia qua quidυis illi credendum arbitrantur. Certe Libavius adversus Nicolaum Guibertum facultatis Parisiensis 'Aedicum acriter disputat, hancque tran sinutationem possibilem esie conten d it,

222쪽

a Io ARCANUM fretus testimoniis Georg. Werneri de admiran-ladis Ungariae aquis, Weckeri lib. II. secret. cap. . s. Evaldi Wol gesta, Matthesii Theologi, baccii lib. s. de thermis, Lanari Etheri, Andreae Caesalpini lib. i. de metallic. tract. 2. c. q. qui' bus addo quod apud Minde rerum memini me legisse tractatu de chalcantho qui tres clavo S Olim ferreos se vidisse testatur qui in ducatu Bava-21iae in puteum quendam at pania entosum in temporis progresta in perfectilissimum caprur conversi fuere. Sed unum prae multis tibi oppo-2Dam Angelum Salam inter chemicos scripto-2xem ingenuum cujus verba fides sequitur , qui in anatonae vitrioli trach. et . pag. 33 1. editionisi Rotho magens. ita loquitur, Ferrum transmutari inas in dictu fontibus opinionis suae mirum ac miserum ira imodum decipiuntur e ferrum enim semper maiiet ferrum aut abit in scorio excrementaque petrosa dum funditur, quale naturaliter existit, O in hac operatione nullo aZius ferri est usus , quam ut ad se attrahat dictum aes, quod est in istis scaturiginibus aquassa o reducat id tanquam in formam tartari, quando inde exemptum fuerit, ita ut separari , sese iudiicem per fusionem commode po sit, ita tamen ut ferrum ipsum nullo modo transmutetur, aut pondu3 aris augeat. Ibi denique pag. g s s. scribit. Suocirca a fferere po sumuδ υanam esse opinionem i orum qui credunt vitriolum sim hahgre transmutandi ferrum in aes, O hoc perinde est ac si qui, consequenter velit Dalde absis a sustinere, pertinaciterque a severare aes traus mutare posse terrum in aes e nam in Ditriolo aerato nulla alia substantia metallica reperitur quam aes ipsum quod ubi separatum ab eo fuerit, vitriolum hoc amittit

nomen suum , O nihil ejusfuperest quam aqua , si Atus acidus sulphuria, oleum Uitrioli nuncupatio, quod ipsum oleum non magu obrivet facultatem transmutandi ferrum in aes, quam aqua sortii conbertendi plumbum

in aurum... Su

223쪽

Superest ut probem conversionem istam ferii in aes iton ita facilem esse quemadmodum multi sibi falso persuadent. Transmutatio eorum qua specie differunt impossibilis est : atqui ferrum specie ab aere, nec tantam quibusdam acciden-ctibus veluti gradu pusitatis 3ccoctionis aliisque discrepat : ergo transmutatio isthaec impostibilis est. Sic minor probatur , si metalla a se invicem

distinguerentur tantam secundum quaedam accidentia , illa tribuerent este suum metallis , at accidentia non dant esse metallis sed forma, ergo non differunt metalla a se invicem tantum s cundum quaedam accidentia. a. Si natura ex seipsa posset ferrnm in aes trans. mutare propter affinitarem quae inter utrumque reperitur , post et pariter cuprum vel quosvis aliud metallum imperfectum in aurum tran mutare : atqui nunquam natura aliquod metallum in aurum potuit transmutare , ergo conversio ferri in aes impossibilis est. Minor facile probatur: si namque isthaec mutatio fieri posset, illa per gradus perficeretur, sicque aliquod metallum ex dimidio in aurum transmutatum videre licuisset quod nunquam

contigit.

3. Species non possunt tansmutari in alias species ejusdem generis proximi , nisi antea priori forma destitutae sint , fiatque resolutio ut que ad materiam primam omnibus metallisco rem Dem : atqui ubi ferrum aquis istis vitriolis immersum At distbautum fuit, vel clavi risti in aes transmutati fuere ut afferit Mindereres, Multa factaeit resolutio usque ad materiam primam , nec dici potest isthaec reduci potuisse

In aliquam materiam proximam : quemadmodum pullus non amplius ovi QImam re

224쪽

sumere , nec caro in sanguinem redire pue-

. Si ferrum in cuprum posset tranimulari, inecesse elici ut formae naturales ab uno subjecto uin aliud sese promoverent qgemadmodum pri- imae qualitates : atqui non possunt sese promovere ab uno subjecto in aliud , quia subjectam , ,

determinatum postulant : at vero primae quari ulitates in materia qualibet ineste ponunt, er-go &c. Praesentisco aliquem objecturum triticum In Ilolium mutari, populum albam in nigram , si- symbrium in men tham transire, juxta Theo- . phrastum cap. EI. lib. E. de causia plantarum. Ve- saeam respondebo hanc mutationem fieri tantum ii secundum quaedam accidentia , non vero secun- i.

dum substantiam : mutatio tritici vel hordei in itolium fit per modum quendam corruptionis vel vitio terrae, κ .

ne 2ῶν 'res os o My msura, inquit idem cap. g. lib. 8 de histor. plantarum degenerantque stir- pes juxta telluris differentias , culturae defectum , i& vires seminis. Si sisymbrium in meiatham m tetur, id fit tautam coctione odoris, non vero Ia- itione formae quam non admittit in c Je s

cyί p. addit Theophrastus mutationem istam rimaginariam Sc apparentem esse. Quod dictum est de dejectionibus quae epotis eaquis Pugensibus atrae cernuntur , possum aE firmare me tales observasse per tres hebdoma id aes quibus in vico illo commoratus sum, ubi pla-ures aegrotos his aquis proluentes praecordia invisi . Caeterum te rogo, credas ubi de rebus ad te spectantibus agetur, quae mihi commendabis semper prompto dc hilari animo me acceptur tam . t Vale i

225쪽

Authoris responsio ad epistolam tertiam Do m. Galliera Doctoris Me Aci Monspeliensis eruditissimi.

Um sumpsi calamum ut te rogarem mihi emandares tuam sententiam super quibusdam animadversionibus opinionem meam confirmantibus , de instaurando bello non cogitavi ,

cum meus animus ad pacem sit admodum pro pensus : quocirca nuIlius authoritate nos indigere arbitror ut controversia nostra componatur , quae parvi momenti mihi esse videtur. Nam inter tuam meamque opinionem nullam aliam noto differentiam , nisi te velle ferrum ad se attrahere partes aeris tenuissimas quae vitriolo insunt , idque beneficio abstrusae illius sympathias, quae inter aes & ferrum reciproce commeat; me vero asserere vitriolum ferrum in aes transmutare propter affinitatem quae inter utrumque reperitur , sed hanc transmutationem

speciei metalli in alteram plane impossibilem esse judicas. Nihilominus tamen Palillius libro gallico de aquis & fontibus ait salem cuperosa

aut Ditrioli nominie insignitum omnia qua sibi in minemra occurrunt naturaliter in aes convirtere e &doctissimus Sennertus epitom. l. s. cap. a. de salibus

dum vitrioli mentionem facit, inquit. Est hoc salis genus mirabili, O ignea vatura plane Osulphur. ardens in se continet, inde in metallu soloendis, tingendis O generandi, plus practat quam aliis alet, DiaritusqMe ejus ferrum in cuprum mutat et his adjungendo fabri di Georg. Agricolae testimonia , ex

226쪽

2IA ARCANUM ploratum habemus aquas vitrio latas ferrum inaes transmutare , quae illud corrodendo , ut vis, in pultem viridem redigunt, quae deinde in fornace excocta liquidum & purissimum aes profundit : licet enim scoriae ferreae ex ea remaneant , hoc non probat ferrum in aes non conversium ted impurum fuisse , dc fusione impurum , nempe eae crementa ferruginea , ab aere puro ferri transmutatione producto secretum esse

se. Etiamsi Angelus Sala dicat eos decipi qui

ferrum in aes transmutari putant, &scorias ex crementaque petrosa quae post aeris artificiat stasionem videntur demonstrare ferrum ab aere omnino separari , contra vero dubito ne istae is coriae illum deceperint, nunquamque obser- vaverit, dum fusores aes igni liquefactionis e X- ponunt, ab eo quoque secerni excrementa ferruginea prorsus similia iis quae e ferro restitant, dum funditur Sc depuratur : adeo ut conclu- dendum sit recrementa ferruginea maximam thabere propensionem ad aes deserendum , ac fa- sionis istius metalli occasione arrepta, non mo- do ab artificiali octo e ferro aquarum vitriolata- rum Ope in aes mutato , verum etiam a minerali is esse liberant : Equidem censeo materiam ex qua aes generatur esse mineram ferri quae concurrens icum minera vitrioli liquidi aeris formam induit, ispiritumque vitriolatum adeo efficacem esse , itit hanc materiam ferrugineam purasicet, irr mutet & convertat in aes, ut videre est in aquis tHungaricis, Pyrenensibus &Sinensibus, hinc :evenit ut cum funditur semper i corias deponat, quemadmodum observavi Chariet & Castrotheod'rici, ubi habitant aris fusores. Non possum non credere id quod cernitur quodque palpatur, atque in hac re amplectar sententiam ho-

rum insignium virorum doctissimorum aeque ac peritis.

227쪽

peritissimorurn , neque detrectabo pugnare sub

vexillo Georgii Agricolae magni in re metallical genit, ejusque opinioni cum tot viris illustribus adsitipulari : verum in sententiam Claudii Salmasii libenter descendo , dc cum illo puto fi-i dem non adhibendam esse omnibus iis quae scrii piis authores mandarunt, nisi experientia ipsa confirmet, quae est a dius lapis quo eorum veritasi exploratur.

Ad quid tot argumenta ut probes conversionem metalli in alterum specie diversium, esse impossibilem Equidem Sennertus mihi eriti instar omnium qui ratiocinio mirabili aeque ac docto probatissimorum authorum testimoniis

illustrato contrariam sententiam tuetur epitom. l. s. cap. s. de metalli S. Hoc loco inquit, uti hac D metallis concludamus, praetereunda non es controbersia de metallorum transmutatione, e qua ut tremviter nos expediam vi, cum ut orisoteles recte S. ph sic. censit, infirmitoi quadam menti sit, quarere rationes O dimittere sensus : nullo modo chemiae imperitorum ratiunculari experientia praferenda3 cense-

mus. Notissimum autem es in Hiingaria ad oppidum molnitium in monte Carpatho sentem esse, in quem Istrum cpesectum in optima nota cuprum vertitur. Idem sit Gosariae. Neque hoc saltem aqua naturalea praestant, sed O arte idem feri potest. Etenim si fem rum in aquam vitriolatam conjicitur , pulvis ei adhaerescit rubens qui igne fusus cuprum evadit. Et lib. de Galentc. & chemic. consensu ae dis sensu cap. r. de veritate de dignitate chemiae probare perseverat hanc transmutationem esse pos sibilem, ubi sic ait. Ita mercurium in plumbum verti docet Iohannes Rhenanus in ilissertatione pro fhemia veritate, hoc modo. Recipe cinerem plumii vel lithaet rumueZ minium, assunde phlegma aceti,

O per noctem mactrctur. Ipsea in aqua forti di .l-

228쪽

ve mercurium , in solutionem aliquot gutta i iis acc- ii iesunde, b confestim pulvu ad funium praecipita- ritatur qui in igne reductiu plumbum evadit. Terum

eum de metallorum reliquorum in aurum mutatione is pracipue in sit, O circa hanc chemia mAxime occu- upetur , de ea aliquid dicendum. Etsi vero ea plurimi, sin .ssibilis videatur, testatur tamen contrarium ex- dperie otia. Di de antiquioribu ornoIdo de Cilia Notia , i Ra munda Luilio O altu nihil dicam , talia specimi-υna nostris O patrum memoria aliquot edita sunt ut apertinacis sit, experientia tam certa refragari. Huld Pharmacopola Tarυisius coram senatu Veneto , quid ii Paracessus , quid ille inlexander Sidonius Scotus , quid Masi elmus Boethius Casareus inedicus pulviscu- xlo , quem in libri antiqui a Fere confracto insenerat eis Ifecerit, quid Edoardus placitu nglud , di alii prae-asiterint, fide digni testes, non auriti solum , sed esculati confirmant , eloquuntur. Sua de re videan-rtur Hi Foriae transmutationis metallica ab Ebaldo de IIIetherande descripta , O defensio alchemia transmu- tatoriae ab Andrea Libabio Nicolao Guiberto opposita, imo saugus Dinheim de uniuersali medicina cap. q. Ficolai Barnaudi commentaria in aenigmaticum quod-hdam epitaphium Bononiense, Bernardi Penoti praefatior Apologetica contra Guibertum , tractatui de de-inario medico annexa . ut jam Zuingeri O alio- hrum, qui bibunt di nuper vixerunt testimonia ta

ceam

Cum ergo de experientia constet, operae pretium uomes , ut multum in rationibu3 in contrarium allatis Iaborem M. Et sunt eas undamenta non it solida , ut refutari non queant, O ab Andrea Libavio in defensione ritraque chemia transmutatoria contra Guibertum,hedi a Rulando in progymnasmatibus chemicis quia. cI. in altu satu refutata. Hoc praecipue nonnullos movere solet, quod metalla si

229쪽

A c a D u L A n s M. Li prerum quid obstit, non dii eo. Forma quidem ferri iuformam cupri , O plumbi in aurum non diertitur; sd orma serra decedente , forma cupris O forma itum-bi decedente , auri forma introducitrer. Et quidem inter meta a Diuior es transmutatia , curet commet nem habeant materiam , atque interea quae sedimbolum habent, facitior flat trans se ratio. Etsi hac de causimeta orum transmutatio neranda esset, plurima a hae rerum trans nutationes negarida essent. vijam det elementorum transmutatione nihil dicam e triticunmr alia planta in suo censu e, sua forma sui, perfecte

spectes , nihilominus in chylum mutamur sanguini

sua forma est per quam est . quod es , nihilomi

nis in carnem , os , membranam mutatur. Atri

que idem aliu etiam accidit , ta bustatissimum est, ex rebus in sua specie perfectu ad alio form s yum si pienda, dis tu alim res ab alio principio gene-Deinceps eodem lib. cap. s. de formis , semi nibus, seu astris rerum , aliis experientiis hanc tranimulationem confirmat , ita loquitur. Sesa pntum in cumulu plumbi cineret, ubi prius nubium inerat argenti;m , certo tempore maturatur O terscitur. Item Pena plumbi in Sciationia quadraresimo anno transsi in argentum. Squnma aris , arena Laanno trigesimo in aurum.

Vides ex iis quae refert vir praestantissimus transim triationem metallorum in alia specie differentia ita esita possibilem , ut illa tam 1 natura

'mi Ih pediciatur, plurimosque autho-

res celeberrimos fateri pulveris proje onis beneficio metalla imperfecta in perseo issim uim . . mm converti : haec operatio rarissi maest & aifficilliana, at aquae vitriolatae suorum spirituum vi ac virtute ferium in aes longa

duae sit . 'rum gyrum ' Qb magnam convenientiari quae inter utrumque istercedit, uti jamdudum

230쪽

ar et ARCANUM crinimus de experimur in metamorphos martis in venciem. Et si in aeris fusione scoriae ab eos cernantur, id fit quod illius ministerio omnia metalla purificentur suaque excrementa deporiant : ncque mirum est si copiosa reperianturi tu hac prima fusione, si quidem ex quatuor mi- Derae libris eduxi circiter ferri uncias duas , reliqua in scotias abiciunt : unde apposite dicis in Prima tua epistola pag. 23 s. mei libri gallice e- citi , . isthaec excrementa ferruginea i ristinum ferri pondus pene aequaret , non vcro simplicitea aquare, ut volunt Matthesius de Angelus Sala , qui illa satis exacte non trutinarunt , ideoque in ho1um excrementorum quantitate decepti

sunt.

Post tot experientias & rationes quibus metallorum transmutatio confirmarer , pro coIOnide hujus quaestionis addam verba quae super hac materia refert Caesius i. s. de metallis cap. I. Lugi es quarto uixtim generatio metallorum ad se inυμcem sit circularn , ita ut ex se , O in s invicem pissint transmutari ' Aes Oudeo a prinAritie. Ita ol-hertus Magmu li . 3. mi Acr. traei. Z. cap. 6. qui adprobat primo aut horitate Hermetu Trismegisti, quem natat vocara Prophetam Philosophorum. Secundo expertintiata micorum qui unam metalii speciem transem tant in aliam. Tertio ex naturalibus metallorum

mineris, in quibus inter tim visitur ab una origine vena fluens. qua in quadam parte es aurum purum . in alia parte es argentum habens sibi admia tam calcem lapideam ; idque s victisse visu proprio testatur in bertus O dixerunt mihi, inquit in sertim, fossores Odepuratore; meta corum, quod hoc requentissime contingit, ct ideo dolent se inυevisse aurum,quia aurum e prope origivem O tunc descit dena.

Asseris quoddam vitriolum ferrum in aes non venere, non est igitur uiuiolum, quia verumuiuio m