장음표시 사용
421쪽
tius deinde ait non modo suis , uerum etiam publicis rationibus con uterent itidem enim,
ut corruptis femimbus uitiose siuges, sic drealis exemplis improba sudia, a laudabilibus optima nascuntur uerum hoc totum secus est quippe non modo ad reprehendendum, quae reprehendi iure posseunt , procliuiores quam ad laudandum, quae laude digna unt, omnes ieresumus, nec satis aequa lance turpe ct honestum examinamus; qi debemus pariter, alterum odiisse, alterum diligere: sic letiam sepefacimus, ut eas res, easq; actiones, quarum caussas ignoramus, quaeq; recite ire, ansecus fiant, dijudicare non posseumus, accusemus tamen, acerrimaq; uituperatione,'rea interdum esserri laudibus oporteret ea deprimamus. Ac, ne me putes, Alfonse clari me, huius initium sermonis temere detulisse ; ego nunc, si nescis, meam, meam dico' immo uero communem utriusque Urum caliga mago. aut enim uterque agimus egregie; aut uterque militer peccamus. Audis ne tu voces in latinae linguae nomen irrumpentes, hominum obtrectantium, qui rei pulcherrimae scientiam
reprehendant; qui nos derideant, ludosq; faciant, atque etiam si diis placet, odio dignos existiment, quῖ operae tantum ac temporis in hoc tam nobili sudio collocemus 'tu fortabbe
422쪽
1ron audis, totus in litteras abditus, multorum a con uetudine sciunctus aut, si audis, negligis, pinor, magnis non tam fortunae, in qua tamen ipsa inultum inest, u im rerum om- mu n laudabilium praesidi s ad omnia munitus. me uero, humilis hominem luci, hac una tibi Romani sermonis cupiditate parem , ceteris rebus omnibus inferiorem illa sane, quae feriunt aures neas, uehementer commouent: non quΘd ea, quibus utuntur, argumenta im
ma sint quae flendam esse inania:sed quod,
ut eam qui que uirginem , cuius amore Iigret, tutas tam ab muria, puram ab omni a
be uelit δε ego, quasi luto sis maculis stersam, ac foedatam eloquentiam, quam firm- per dilexerim, cum aspicio sensibus intimis fictor , sic, ut ferre non possim. Obiiciunt illud primum quat nus aliquid cognosci possit, eatenus in eὼ laborandum latinam linguam obsolevisse iam, O extinctam pene totam esse: quam enim hodie nationem, ut omnes animo pertu irentur, latine loqui in quod uero ex ea superset in libris, minimum id essee, tanquam aliquod inane simulacrum corporis exanimis: qu0circa neque sciri perfecte , cum exiguam
partem libri coulmeant, neque pronunciari decenter, cumsermonis usus euanuerit, 40-
bis possc Secundo loco flatuunt ut ab olutepcrcipi,
423쪽
PRAEFATION Es P0 percipi, quod negant , latim higua posse , mirari se tamen etiam atque etiam, cur indu'striam in ea perdiscenda tam diuturnam ponamus uitiost idem id feri uoluntatis, iudici, dignitatem in re tantam non es e , ut tarere per tot annos in hoc studio debeamus.
com ludunt postremes ut de persala cognitione, de dignitate, ac praestantia concedatur; tamen esse, cum, ea pulsi,successerit alia, minime necessariam. Haec illi quae specie aliquid uidentur ego, re nihil essee, si q9ando me praesente disputantur, ostendo. Conuenit internos, es e aliquid in omnibus facultatibus, atque artibus extremum 'u nostra stud acum pervencrint, quiescendum sed hoc extrentum quibus terminis metimur, rei ne nati ra,
an uulgi opiniones se opinione uulgi licet propemodum octo e uiuere mediocria, qt ae pum tantur cessere, quaeramus id satis es illa summa, ubi summum decus habιtat, qu uulgus ignorat, omittamus. sn extremum illud esse uolumus, qu peruentum cum est, progredi longius non licet moderata studia non dantur perfectam enim scientiae laudem adipi ci maaim operis esto itaque hoc ex tremum, quod, opinor, Natura nouit una, sapiens nemo unquam se putaui es e con ecutum extant, litterarum clarissimis testata
424쪽
monimentis, exempla summorum philosiopborum et qui cum aetatem in abditarum rerum perscrutanda notitia contriuissent , multaq; partim legendo, partim Mutando praeclarao eximia reperissent latere tamen adhuc, magnis inuolutam dissicultatibus, ueritatem, O aliquidsibi, atque adeo multum esse quaerendum extimabant. Eadem nunc , aut certe similis admodum nostra ratio est. Quaerimus id, quod in Latina lingua perfectum putamus non assequemur esto ieruntamen, quo plus ut asscquamur, contenderimus, eo 1cilicet propius si quid sudio proficιtur, accedemus. At laboris, O industriae terminus tamenstatuendus aliquis est. Concedo:sed hoc quidem, se diligenter attendatur, nihil aliud hi, quam perfeldum ipsum definire hoc enim ad unum nostra labores intenduntur, hoc unum nostra lectat industria perfectum autem ipsium ego mihi ab hominibus imperitis certe definiri nolo . definiant i , quibus utor magistris, Cicero, Caesar, Terentius, Plautus; quorum ex libris, quae Latinae linguae sit elegantia , quae ubertas, quae uis, facile posse sum intelligere quaesi, non dico quanta sunt,
immensa enim esse uide, sedsi ea mihi magna ex parte comparassem modum fortasse facerem Indi meo: sed, ut inter hos , qui
425쪽
nunc homines uiuunt aliquid esse uideamur, nihil tamen, si uere de nobis ipsis iudicare,olumus prae istis quorum extant satis multa scripta diuinitus, nihil, inquam, plane sumus.
auare, quod adscribendum attinet, habemus abunde quod imilcmur . De pronunciatione uero minimum laboro quid enimi an puta-nius in se ipsis, qui tum Romae uiuebant, eandem pronunciandi rationem fuisse non fuit.
confluebant in urbem, illeciti l e summorum magi Iratuum, quod habuit illis temporibus praemium eloquentia , oratores ex uniuersa Italia . caussas agebant i 'mani homines pariter o peregrini fono uocis dissimiles, pronunciatione diuersi suam tamen quisque, pro eo, quantum usque ualebat ingenio , laudemferebat si Curibus educatum, aut Arpini, orantem in foro audire Sabinum statim aut Arpinatem agnosceres . neque tamen a forensi opera iudicij propterea quisquam es exclusus quia minus Romane, hoc esse quia minus apte, minus ue decenter, pronunciaret. uii ipsum, in hac, qua Itali omnes utimur, lingua est ne omnium in disiunctis O longinquis urbibus simillima pronunciati, mehercule ne in usdem quidem Vex iiij enim c domestico utar exemplos aliter in urbe medii, aliter in extrema loquuntur
426쪽
quapropter nimis iniusto priuilegio damnabitur latina Ingua, si, quod in ceteris liniuis usu videmus euenire , ut non modo diuersiis, uerum etiam iisdem S temporibus, O locis non militer omnes pronuncient, id ei praeciapuum apponaturis cuius tiam magnis acpraenantibus meritis aliquid largiri, tum humanitatis, tum aequitatis esset Secundum erat
de dignitate in quo, non tam equidem quid ipse rei ondeam, qudin quid istos in hanc mentem impulerit, quaero. Ita ne dignitatem lutinae littera non habenti humiles, obscurae sunt litterae illa, quae populi Romam nomen extollunt, atque illustranti quae summorum ImperatorumDrtitcris praeclare gesta per omnes gentes cum laude disseminant in quae malo res opes, quim ulla unquam lingua, maiora
suorum meritorum praemia in orbis terrarum
domina ciuitate sunt adepti e sed ineptus sim, si me patronum latiuae linguae profitear quae tantum possidet eloquentiae , ut ipse suam causseam si agat, facile se ab aduersariorum calumnia uindicare possit. Nunc, quod isti postremo loco Numentum, quasi postrema in acie subsidium firmissimum, collocant, uideamus in eo quantum roboris ac nermorum it .
plus enim es fori se, quὰm ut contemnere, minui certe , iam ut pertimescere debea
427쪽
iis PRAEFATIONE s. I96mus ' usquam, inquiunt, uiget usus latini
sermonis aliter nunc omnes loquimur id uerum est siquid igitur in latinam linguam flu-du confertur opera non bene ponitur hoc
fallium duplex autem est,qua utor, ratio probandi Primum illud usicipio , ac de Ando: non, quaecunque ccessaria non sint, propterea si emenda esse omitia, atque explodenda; deinde si , ctetur utilitas, ita latinam utilem es le linguam ut etiam neces arta uideatur. Quaesunt, quae uere, O proprie neces sari, incimur nimirum ea, quibus carere nul
lo modo polyumus huiusmodi sunt primum ele
menta, deinde, quibus fam m. rigoraq; a cemus, uictus, uestimenta, ades, aut ea, qui 'bus haec parantur, Aeterea, in publicis rebus leges, o magistratus, in prmatis fueritas, O uigilantia ex hoc num ro latinam certe non es e linguam facile concedo neque enim is ego sum, qui libenter cum ueritate pu-lnem. Sed praeter haec, quibus hominum uita sustinetur, ac regitur, quam multa seunt, minis ne necessaria quae tamen habem, incidi. ijs quae amamus quae etiam honore prosequimur gemmas ua a pretiose caelata, columnas marmoreas, laqἹeata tisia sericas uelles, textiles picturas, artem in uocibus, et filibus , odores in unguentis, Undimenta in D
428쪽
bis,haec certe, atque huiusgenerissi centa, noui necessitati pareret, sed ut sensibus satisfaceret, inuenit industria quae quin habeant iucunditatis o ornamenti plurimum, nemo negat qu)d i , quae sensus iuuant, laborio equaesitasunt, Oretinentur accurate quanto nobis ea, quae animum oblictant potiora debent esse j pascitur animus magnitudine rerum quid Liui sublimius historia, quae populit . bellicam uirtutem commemorat Z grauitate sententiarum qui Cicerone prudentius,
quis eruditius di putati elegantia uerborum, copia quis eodem ornatior, quis uberior uarietate scriptorum: quod genus omana litte desiderant poetas habent egregios, hi floricos , oratores,philosophos etiam excellenti doctrina claros quasi uera sunt, sint, necne, res ipsa declarat ambigere non liceti si uoluptatem studiosis latina lingua parit incredibilem; possum istis tribuere, quod uolunt, necessariam uulgo non esse; dum ipsi contra, quod ratio postulat, atque exigit, hoc mihi tribuant, amandam esse uehementer, atque expetendam. Sed haec ad eam, qua legendo ruimur, uoluptatem pars attinet nun quod era alterum pollicitus, de utilitate uideamus. Omnes linguae aliarum admixtione linguaru , si moderatas augentur; si nimia currum puntur a J:. i
429쪽
puntur atque inici eunt quod enim recipitur, id esse debet eiusmodi,ut recipientis natina sua hi suaq; magnitudine non exuperet itaquepermo hic nose Italicus multas Gallic sermonis, multas Histanici, quodam aliarum nationum habet partes causam si quaerimus non
alia, quam earum gentium utervcntus, et consuetudo, fuit quodsi Gallorum, aut Hispanorum immensa multitudo, exempli caussa dictum amest: omen quidem inane esse uolo 9sed i earum nationum maior aliqua vis in Italiam irruperit ac permanserit maior smul inducetur Gallici, aut Hispanici siermonis usus; et fortasse aduenticium illud usque Lualebit, ut hoc domesticum uincat suisq; sedibus expellat quod olim i 'manae linguae contigit:
quam multarum aetatum 'ati , multis maximarum rerum adiumentis auctam , atque confirmatam diuersis tamen populis Italiam occupantibus diuersarum linguarum impetus
oppressi cum igitur lingua linguam amplificet; nostraq; haec Italici, non multis abhinc
seculis orta , nec admodum liberaliter praemiorum nutrimentis educata, non ita dum adoleverit, ut suis contenta uiribus esse possit Iatuosic, atque concludo; accessonem ei feri maiorem non posse quim si cum latina coniungatur non modo, quia nulla plenior, aut
430쪽
ornatior uerum etiam quia nulla similior rex quo equitur ut ad coeundam cum ea societatem nulla commodior. Est igitur litterarum Romanarum cum perse laudabilis admodum , O iucunda tractatio , tum uero , siquidem hunc ipsum, quo nunc utimur, aucti exornatumq;sermonem cupimus, magnopere necessaria. atque haec tu quoque uides, Hl-
fons ingeniosissime , tuumq; iudicium cum mea sententia coniungis itaque, cum Eprima pueritia ad eloquentiae Romanae cupiditatem incumbere coepissies; postea te non ambitio, quae stpe praeclare iacta fundamenta uirtutis
euertit, non commodum , non illa bonis artibus inimica uoluptas ab hoc sudio deduxit. acie nunc quidem langues cum tamen omnia uideas ardere bello, armorumq; repitu aures tuae quotidie personent . quin, dum patrui tui, Carolus Cardinalis. Ioannes γ'aban Dux, uterque ob virtutem immortalita te dignissimus, maximeq; pater tuus , Ant0nius Marchi Montis belli, natus ad omnem gloriam, omniq; princeps laude cumulatus, urbem I ornam, 'ra pontificia tuentur,
partesq; in bello qui que suas con lio, uigilautia fortitudine ita explent ut antiquam malarum suorum cousiuetudinem referant; ipsi de interea contines in tuis perennibus fluum; animum sis