장음표시 사용
91쪽
DOCTRINAE IPHAERICAE. triens, in quo dum Sol ex1stit nox est, disimu δc quide in recto per polos, in obliquo nequaquam, lodissimilimλIdeo sellarum, certarum morti partium conspectum uariis Isto πιχία alternat seu permutat: quarundam etiaconspeeium omnino adimit,ut quae polo latent1 sunt u1- cinae Et quidem parallelos in duo aequalia druidendo, aequino stium perpetuum in Sphaera recta, alib1 eosdem
in duo aequalia dirimendo, incrementorum ei decre mentorum uices iacit. Deinde autem Horaeon ubiuis mitium A finem diei determinatiNec enim prius dies incipit, quam Sol Hor, zontem conscenderit econtra nox prius non ingruit, quam Sol infra Horizontem descender1ti Insuper etiam diuersallaca orientis 5 occidentis Solis monstrat, quorum tria insignia existunt Aequinoe 1allis, Solstitialis ocBrumalis,tam ortus quam occasus locus. Qu1n etiam ortus o occasus stellarum fixarum,ali orum .puctor a coeli omnium gubernat,dc ab hoc unico fere tota pertra statio ortuum ct occasuum poeticorum pendet. DE Vs V MERIDIAN LNomen non obscure ostedit, quis sit Meridiani usus
praecipuus:nempe Solis maximam quotidie altitudinem, di consequenter diei noctisq medium punctum monstrare insuper etiam numerandae eleuationi polli, quam latitudo loci aequat,inseruire.Varius est, quia altitudo Solis quotidiana, noctis dierum,media uariant, ree o super Horizonte statu, conspicuum hemisphae rium una cum latente dirimendo non tantum quatuor in coelo quadrantes, sed similiter teporis diurni quatuor facit differentias quadrantem antemeridianum, pomeridianum,uespertinum oc matutinum.
LAtitudinem loci intelligimus, arcum meridiani, ab aequinoctiali ad uerticem loci: Eleuationem autepoli,
92쪽
Sit per polumundi descriptus meridianus ae si γ δ, super centro uniuersi . Et quidem connexis pundiis Per lineas, eo sit Horizon es A aequino 'talis SV- matur demum uertex seu polus Horizontis a mundi
autem seu a quinoctialis polus ζηDico autem, arcum ἐκ a loci latitudinem, a qualem esse in quantitate arcui γ Xaltation pol s. Onia iri enim a polus est: Horizontis ergo quadrante sectili maXsmi, arcu scilicet no ab Horizonte abest. Si mi liter etiam quoniam I mundime aequino fit alis polus eii idem ab aequino citiali quadrante circuli maximi arcu scilicet in abest. Cum autem ambo arcus sint qt adrantes circuli maximi, eos inter se aequales esse necesse est . Si autem ab aequalibus aequalia demantur, residua sunt aequalia. Dempto igitur arcu deutro residui δὶ . ci arcus,ille latitudinis aic eleuationis,inter se sunt aequales quod demonstrandum erat.
CVm paulo post de ortibus 8 occas bus Astrono micis, quos ipsi ascensiones di descensiones non ie
93쪽
DOCTRI FI AE L HAE R IcgR Unant dicturi simus, operae preciuerit, praeter descriptiornem poclic uel ortus uel occasus huius disterentias ab Astronomorum ascensibus 5 descensibus consignare. Est ergo uel ortus uel occasus Poeticus, cuius apud
Poetas creber usis est , circumscribendi temporis causa. Differentiae autenacosistunt in membris quatuor Pri/rnum ince=ceaAGα, ratione docendi accuratiore In ascen sibus enim tepor aequino stialis una cum minutis coorientia accurate numerari oportet: cu econtra in ortibus
occasibus poeticis mediocris diligetia eccoet1 contemplatio sufficiat.Polo enim couenienter exaltato, Solis ortu ues occasu rite obseruato, ct uicinis stellarum effigiebus ad Solem relatis, ortus uel occasus species sacilista nec de tempus elicere dissicile. Deinde alterum discrimen est in obiectis. Ascentus enim Sc descesus c1rca ρωδεκῶαμόεια,alias zodiaci par tes uersatur: ct quot aequinoctialis circuli tempora simul
emergant, uel abscondantur, scrupulos inquirit Ortus autem poeticus circa sterissimos, hoc est, stellarum formas&sidera uersatur, A eas ad Solem examinat,andi
quomodo cum eo primi motuicircumrotatione eu hantur,uel occidant.
Tertia differentia estis phrasi. Astronomi enim utuntur uocabulis Ascensus, Graece αὐαγρα:5 Descensus,
Illustrissimum discrimen consistit in fine.Altronomus enim duodenarum partiuialiarum' prout determinantur ascensume descensium inquirit ad ostendenda die
rum singulorum magnitudinem, ad saluandamcrememtaec decrementa tam lucis quam tenebrarum.Poeta uero ortus 5 occasus suos annotat,ut designet temporis acrificiorum, praeliorum, operarum riusticarum, expedi. tionum,solennitatum, Sc similium rerum. Sunt autem tam ortuum quam occasuum tres poetis praecipue musti species. quarum prima est Ortus Cosimicus, MundamIs, Matutinus, Eous:cum uidelicet astertium simus
94쪽
3o Amus aliquis mane cum Sole oritur supra Horizontem: Graeci uno nomme αβλίω uocant Cosmicus autem ortus iisdem nominatur Hοσμοr, quia eiusmodi emersus stellarum una cum Sole in ciendis effectibus praecipue ualent: ut m Canicula, Otione, 8 aliis est cernere Aναβλα autem κατ' fusi appellatur Etsi enim quotidie interdiu sex zodiaci signa evehuntur supra Horizontem tamen illa tantum dicuntur οὐατ αε e quae mane una cum Sole ascendunt. Secunda species ortus est , γ,hoc est,uesperti nus cum uidelicet sidus aliquod Sole uesperi occidente, ct nocte ingruente, exoritur a plaga orientals. Tertia differentia ortus est Heliacus seu solaris, quando si ella uel sidus in iusta distantia a Sole hebetante uici narum si ellarum splendores ex1stens, paulo ante Solis exortum conspicituri Graeci π βλά peculiariter nuncupant, quasi emersionem sublimiorem ante Solem humilius cedentem.
Hae tres sunt Ortuum disserentiae, totidem etiam o casuum apud Poetas tam Graecos quam Latinos specie occurrunt, quarum Prima est occasus Cosmicus, Mundanus, Matutinus , quando uidelicet mane Sole orientem opposita occidua partes cita occidit, di mer si tu infla Hotizontem, quae sub initium noctis emersit. Vnde uersiculus natus est , Cos inice delicendit ignum,clgo Acro cellurgit. A Graecis δυσι uocari consue mi. Secunda est occasus ακρον ' seu Vespertinus, qUan do stella una cum Sole uesper occidit, cum quo etiam mane emersit unde cxtat vulgaris uersiculus: Chronice discendit signum quod Cosmices urg t. Tertia species est occasus αλιακορ, quando uidelicet uicinitate Solis stella quaepiam occultatur. Cum enina Sol motu suo, quem annuo pacto conficit subinde ad alias atque alias stellas accedat, postea paulatim ab iis
iterum recedat, fit ut illae ad qua acccsSit proprias propter uicinitatem luminis Solaris obscurentur, & aliquandiu lateant. Tales dicuntur Heliace occidere, tunc cum
95쪽
hoc TRINAE PRIAE RICAE. is Solis propinquitate impediuntur, quo minus Uesiperi post Solis occasum in occidente appareant: sicut econtra oriri Hesiace dicuntur illae, quae Sole suo motu pro gresso e debite ab ias remoto, a radiJ Solaribus laberat simi, e mane ante ortum Solis in oriente conspi-
' 'Flaudamentum autem y uelut occasio huius distin
numerationis ortuum Sc occasuum, est inotus Σολiis proprius, qui aliquando ad stellarum loca prope accedens, aliquando uer recedens, ut diuersis temporDhus ues oriantur ues occidant facit. Et quidem facili mum est uarietatem, ordinem, o successionem ortuum ei occasuum uidere in stellis Eclipticae uicinis asterismis ipsius zodiaci Primo enim tunc, cum Sol acce ditiam prope,ut uesperi, Sole merso,conspici nequeant, occidunt Hesiace. Paulo post mane cum Sole oriuntur Cosmice, uesperi occidunt Acronyce eodem tempore Elapsiis aliquot diebus, postquam Sole ab ipsis di . oresso mane ante ortum Solis in oriente terum appa-zent Mesiace oriuntur. Inde perpetuo ante Solem conspiciuntur, donec fere post VI menses Sole oppo situm signum obtinente, uesperi oriantur acronyce, ecoccidant Cosmice. Infestis uero habentibus magnam latitudinem tio ortuum est aliquanto perplexior Nec enim cum eo
loco Eclipticae, ad quem pertinent, oriuntur nec etiam cum eo cum quo oriuntur, etiam occidunt: sed semper latitudinem Septentrionalem habentes in nostro obli , quae Sphaerae situ oriuntur, cum gradu quodam zodia/ci, locum suum in quo sunt praecedente, occidunt cum loco sequente. E contra meridionales ascendunt cum gradu sequente,descendunt cum praecedente. At ade5 ordinem ortuum praedietum omnino uariant,idq; eo magis,quis ab Ecliptica longius distant. DE ORΤvs VEL iccas Vs PE cI E
certam ortus ues occasus speciem determinandam tria requiruntur:primo tempus certum dein/m is de locus
96쪽
ELEMENTA de loeus Solis isti tempori accommodatusci tertio de mum locus eclipticae, cum quo data stella oritur uel ociscidit ad certam poli eleuationem. .. Tempus aut ab ipso authore annotatum, aut ex certa ortus uel occasus specie eliciendum est. iocus Solis ad diem datum his nostris temporibus ex Ephemeridibus, aut aliis tabulis uel instrumentis Discite colligitur. Sed cum propter uiciosam intercalatio,. nem sedes aequm octiorum S solstitiorum mutatae sint, atque adeo Sol hodie singulis diebus non sit in eodem gradu, in quo sat olim: mustum nostrum ex Ouidiore Columella collecti sunt dies, quibus Sol psorum tempore ingressus est signa zodiaci in tabulam, ex qua utincunque ad diem propositum locus Solis ad tempora ue. terum potest elici, cum negocuim ipsum accuratam praecisionem requirere