장음표시 사용
61쪽
qua homo, qui eae ductu rationiS Niυit, tenetur, reliquos sibi amicitia jungat, Honestatem Socat et id honesturn, quod homines, eae ductu rationis Ui- Nurit , laudarit et id contra tume, quod conciliandae amicitiae rePugnat, Ibid. in Schol. 1. Prop. 57. Sed et Prop. 55. monstrat, homirieS, quaterius eae ductu rationis Nivunt , eatenus tantlim Nectifario et sem er quatenus nimirum intellectuS . Voluntas, cupiditas, aliique spectantur affectuS) corivenire: eOS illud bonuim, Amod sibi a Petunt, reliquis hominibus etiam cuPere, Prop. 57. et eo magiS, quo majorem Dei acquisiverint notitiam: eosque, quantum P sunt, conari alterius odium, Iram, Contem tum etc. Amore contra, Ae Genero state com et are Pxop. 46. Elicit porro eae Desinitionibus Amoris et Intellectus iis , Odium Amore e ugnare suderit, la tOS et Iecuros Pugnare, ac aeque facile uni homini, GC Pluribus re tere, et Fortunae ciuxilio quam minime indigere; quos Nero Uincurit laeto ς Cedere, HOyt quidem eae defectu, sed eae incremento et trium Vid. Schol. Prop. 46. Agit autem de disserentia, quae inter hominem, qui solo assectu seu opinione, et eum, qui ratione ducitur, intercedit, in Scholio Prop. 66. dictae Partis, affirmatque illum, Nelit risiit, ea agere, quae maxime ignorat ; huric Cero Hemirii, nisi sbi Ioli,imorem gerere et ea tiaritiam agere, quaeri et ita Prima esse nobit, quaeque Pro terea maxime cuPita et ideo Auctor illum priorem Servum, sed
posteriorem Liberum Vocat. Liberorum omnium Virtutem aeque magriam
cerui in declinandis, quam in suPerandis Periculis, monstrat ibidem Prop. 69. item eos erga se invicem gratissimos esse Prop. 71. et nunquam dolo maIO, Ied JemPer cum jide agere, Prop. 72. et liberiores esse in Ciυitate, ubi eae communi decreto Uiburit,
62쪽
quam in solitudine, ubi sbi solis obtemperant,
Prop 75 Haec, quae de Vera Libertate ostendit, ad Fo titudinem in Scholio ejusdem Prop. refert et dicit, Viriam Fortem Heminem odio habere, nemini irasci, ne mini inet idere, indignari, neminem de Picere, mianim eque I erbire
In quin in Ethices Parte conatur demonstrare, quod nos per intellectum, vel per mere intellectualem et adaequatam, quam de Deo rebusque acquirimuS, Cognitionem, pra OS Hssectus superare et itides
sumi iam, quae dari Potes, Mentis Acquiescentiam,
ut et Dei ) amorem aeternum oriri et denique in constanti hoc et aeterno erga Deum amore Nostram
salutem, seu beatitudinem, seu Libertatem consiste e.
Haec sunt praecipua eorum, quae Philosophus noster de recta vivendi ratione, summoque hominis Bono a Ratione dictari demon Ili at. Si haec cum iis. quas servator noster Iesus Christus, ejusque Apostoli
docuerunt, Comparentur, non tantΠm summa interea deprehenditur convenientia; sed et perspicietur. quae Ratio praescribit, eadem plane esse cum iis, quae t psi tradidere ; quin videbit dogmata Moralia Religionis Christianae in iis perfecte contineri: quicquid enim Servator noster et Apostoli docuerunt fasummatim in hoc comprehenditur, Deum scilicet supra omnia, proximum vero, ut se ipsum, esse diligendum; imo eundem Dei et proximi Amorem in eo, quod Auctor noliter demonstrat, a Ratione Pra scribi, manifestum est. EX
63쪽
PRAEFATIO, a 2 Ex jam dictis clare patet, qua de causa Aposto- Ius ad Rom. 12. vers. I. Christianam Religionem dicat esse Rationalem : quia nimirum Ratio eam pra scribit, eaque ratione fundatur. Erasmus in suis ad hunc Iocum Annotationibus notat, Originem ea, quorum ratio potest reddi, vocasse Bationalem Religionem et addit, Theophylacium affirmare, omnes nostras actiones juxta Rationis praescriptum perficiendas esse, cui etiam Erasmus subscribit. Regenerationem, sine qua nenio in regnum Dei intrare potest, includi in Dei Amore, qui demonstrante id ipsum nostro Philosopho in ex cognitione Dei intellectuali oritur, manifesto videre est ex iis, quae Apostolus Iohannes in 1 Epistola cap. 4. Vers. 7.16. 17. 18. ComparatiS Cum vers. 2Ο. 21. de Amore testatur. Praeterea Regenerationem consistere in victoria, quam in malos assectus obtinemus et in te Ten arum et Vanarum Cupiditatum mortificatione, quae naturaliter in nobis inveniuntur; et e contrario
in bonarum sive talium Cupiditatum acquisitione, quae id tantummodo, quod Verum et Bonum est, spectant, ut et in acquisitione Dei Amoris, Pacis, vel Verae animi Acquiescentiae, Laetitiae, Veritatis, Iustitiao quae constans aeternaque suum cuique tribuendi est voluntas) et Benignitatis etc. quae, ProUt Philosophus noster evincit, sunt necessarii fructuaintellectu3. Hoc, inquam, manifestum est ex iis, quae Apostolus in Epistola ad Ephes. q. Vers. 22. 25. et i 24. et ad Coloss. 5. Vers. 9 1 o. de Vetere et Novo Homine et in ea ad Rom. Cap. 3. a vers. 5. ad 15. Deo non ad Gal. 5. vers. 16. ad finem usque, do imperio Spiritus in carnem dicit.
Ouod Veritatem rei, ad salutem scitu necessariae,
Viribus conari intelligere, purasquct intellectua.
nancisca perceptiones ac secundhoc eiu juxta rationis dictamen viVere,
64쪽
Cra Scriptura, neque cum Roligionis Christianae fundamentis quod a multis creditur, qui tantiam litera, non aut ρm Spiritu, seu raetione dia suntur) pugnet; sed mae Dam partem Cum utrisque conveniat, id Primo ex iis ') Scriptura H locis elucet, in quibus Meditatio et acquilitio Veritatis et Sapientiae et Notitia se intelli io iv atque commendatur; nec non eX
iis, in quibus Sapientia. Notitia et intelligentia, ut
actio Dum salutifer artam Causa e stat triantur. Ouis enim
inficias ibit, hujus notitiae, hujus intelligentiae etc. objectum dogmata salutis esse, seu id, quod ad laturitem obtinendam ne ductario sciendum ess 8 Sed et cui
rei tam meditatio, qnam acquisitio veritatis, intest lectus etc. in servit, si nostrum non sit juxta ejus dictamen tam Vi Vere, quam operari 8 Nec putandum est vocabulis Veritatis, Sapientiae, Notitiae etc in Sacra Scriptura cognitionem aut animi assensum, litera, vel Scripturae testimonio nixam denotari: tum enim magna revera denotaretur inscitia, cum in iis tantum locum haberet, qui omni Veritate, Sapientia etcodesti tu tuitur.
per Christi lucem admirabilem, ad qriam Vocat eos, qui in ignorantiaeJ tenebris haerent, intelligendum sit, ii percipient, qui nox tint, eos, qui talem de Deo eiusque Voluntate notitiam possident, qDae vel lege Vel Scriptura nititu v, suti vulgus Iudaeorum. Via. Rom. a. Ders IT. I 3. et speCiatim vocati habebant adhuc in signorantiaeJ caligine versari et persectam claritatem veritatis, seu Vexae et purae intellectualis percsptionis esse proprietatem. Vide de effectibus Veritatis, Notitiao et c. locos allegatos ea Proverbiis, iisque adde IV. cay 33. vers. 6. c P. 5, Neris i L. Aratth. i5. vers. I 5 23. h. ca . 8. Nors. 3I. 3 a. ωρ. II. Ners a Philipp. 5. vers. 8. 9. IO. Ias. I. νers. II.
65쪽
PRAEFATIO. Secundo autem, qui fieri potest , ut pure in teulectitates et adaeqtiatas ideas de artii talis , ad sal latera scri u nescissariis habere et juxta eas ex dictamine Rationis vivere et agere, non Conveniret cum Christi aismae ne lipionis fundamentis 8 quum Primo Sacrae luterae, omnibus Chias ianis concede otibus, quae do-
tis in locis id doceant, ut modo ostensum; deinde quum Novum foedus, quod Deus per Chiis tum imitituit, cujusque Christus est Mediator, in hoo consistat, quod Deus suas Leges, quas '' tabulis insculptas Israelitis notas fecerat, meritibus hortibvum inscribat, hoc est, essiciat, ut istarum Legu ι sensum intelligant; et tertio, quum hujus foecleris ministri non ducantur per alteram seu ScriptUram, quemadmoo iam ii, qui ''j ministrarunt sub Vereri foedere; sed pex' Spiritum, hoc est, per intellectum, Protat EX Primo, nec Dori ex testimonio Iohannis cap 5. vers. 6. et alibi patet. Manifestum ergo est, ea cum fundamentis Christianae Religionis con
Quia vero id, quod hic de Novo foedere, sive de Beligione Christiana demonstratum est, multum dissert ab eo, quod plerumque de eo vulgus credit et quia praejudicia, quibus ii laborant, qui aliam hac in re fovent sententiam, in calasa essent, quod hisce pauci assensum praeborent, quaedam notiatu cligri Scripturae Testimonia proferenda sunt, unde liquido appareat munus Christi Salvatoris nostri et h inem, ob
66쪽
1, ob quem in mundum venit, primarium fuisse homines hanc docere notitiam, ne CaeCorum ritu, sicut Judaei per Legem mandatumve, sed per lumen cognitionis ducerentur. Primum ergo Testimonium est Iohannis Baptistas in Evangelio Iohannis cap. 1. vers. 17. quod sic habet, Lex , Per Mosen eis data, gratia et Neritas Per Chri
stum facta es , hoc est, Moses instituit, ut per Le
gem vel praeceptum ducerentur homines, et vi Legis vel praecepti operarentur; Christus vero docuit, ut per ') lumen Gratiae ac Veritatis ducerentur,
Alterum Testimonium est ipsius Servatoris, qui
roganti Pilato, num Reta esset, ita JOhan. Cap. 18. ver 57. ex Syriaca Tremellii Versione et cap. 17. Vers. 17. inVerso respondit: ad hoc natus sum et ad hoc Neni in mundurn, ut testarer de veritate : nempe, hanc veritatem Dei Rationem, vel intellectum esse. Utor vocula nationis, non autem Verbi; sic enim Originale et Graecum vocabulum 'D λόγος plerumquctvertitur et eo Apostolus Johannes Filium Dei innuit: Primo, quia testibus Erasino in Annotationibus suis ad Vers. 1. Cap. 1. Evangelii Iohannis, aliisque Linguarum peritis VOX λογος multo melius per natiorierit, quam Per Verbur u exprimitur: deinde, quia id, quod Johannes de voce λἰ VS pronunciat, Optime de Ratione interna, vel de intellectu, nullatenuS vero
de Verbo, Vel verbis intelligi, aut iis applicari potest. Haec Latio in initio a ud Deurn, quin i a Deus fuit, hoc est, de divina Natura participavit; sne hac nihil
67쪽
nihil eorurn , quae facta furit . facta fuerunt I in hae
fuit Vita et haec vita fuit lumen hominiam intelle uale, teste Johanne in EVangelio Cap. I. Vers. 1.2.5 4. Ecquem latet, internam Dei Barionem, seu intellectum noti disrre ab ipso Deo et ideo in principio apud Deum, ipsamque Deum fuisse, vel essentiae divinae fuisse participem 8 quis inficiatur, sine ejus opera inhil factum esse et denique hominum mentem a mente divina admirabili luco illustrari 8 Quod autem Ilaec de verbo, vel Nerbis ore prolatis, quae, in soconsiderata, non nisi aeris sunt motus, intelligi nequeant, videtur adeo manifestum esse, ut superVacaneum foret, id rationibus evincere. Et quamvis Erasmus voCe λογος, quam riationem interpretatur, mori internam, sed externam potius Nationem intel-Iexerit, quia tamen cum aliis Linguarum perit IS e Presse testatur, vocem λογος apud Graecos quoque internam rationem significare, nihil impedit, quo misnus hoc sensu sumatur. Christus porro de Veritate testatur, quod sancti-
Iicet Iohan. 17. Vers. 17. 19. quod regerie et Joh. 5. vers. 5. 6. Tit. 5. Vers. 5. Comparato cum 1 Johan. s. vers. 6. quod hominem revera liberiam reddat, Iohan. B. veri. 51. 52 quod Per illam in omnem Nerit ratem
et Cap. ε6 Vers 15. quod per eam solam ad Deum cccetiamus, Ioli. 14. Vers G. Comparato cum 1 Cor. Cap. I. vers. 240 et denique quod nihil omnino sinis ea possimus facere, quod ad salutem requiritur, Iohan. 15. Vers. 5. 4. 5. Comparato Cum Johan. 14.
vere 6. in quo loco id, quod de se ipso Christus dicit, se nempe esse Neritatem, necessario eo sensu accipiendum est, quemadmodum sumitur eo in loco. se quo Salomon affirmat se Intellectum et aeternam 5 dentiam esse. Quod id, quod Christus Matth. 5. Vers. 17. I 3.
essis verbis iudicet, se non venisse, ut Legem
68쪽
16 destruat, sed ut com Ieat, et assrmet forct, ut comtum, et terra citius trian leiant, quam vel jota , sminima Alphabeti literab de lege, minime cum Christi vel Johannis testimonio pugnat, is percipiet, qui attendit, primo obligationem agendi, quod Lex jubet, et id, quo ii, qui sub Lege sunt, ad obedientiam
ei praestaridam instigantur, duas res valde diversas esse. Seciando hanc obligationem non minus in iis Iocum habere et ad eos spectave, quibus lumen Gratiae et Veritatis illuXit ut ex rei Cognitione mandata Legis exequuntur, quam in iis, qui ex Legis praescripto vivunt et ex s olo ejus mandato eadem prae stant: hinc enim facile iotelligere eli, Jesum Christum de hac tantum obligarione hoc in loco, rion vero de Vita juxta Legem insi itue nda Ioviii. Haec tamen clarius percipiuntur ex iis, quae ab Apostolo de Lege Dei traduntur ; nimirum quod Per Chri sim et a Lege liberemur et redimamM , Diom. T. VerL 6. cap. 8. VerL Q. et Gal. 4. Vei L 5. quod Per Christi cor us Leae nobiS si mortua, BOm. T. VCTLA. 6. Gal. Q. Vers 19. quod Lex tuam desinat, via imiis et eriit fdeS, Gal. 5. Vers. 25. 24. 25. quod miristertiani literae aboleatur, Q Cor. 5. Vers. T. 11. Ct Hebr.
T. Vers. 16. 13. quod ii, qui sunt sub gratia, non sint sub Lege, Rom. G. vers. 14 15 et denique quod Leae justis non si Poista, 1 Tim. 1. Uers. 9. GRI. 5.
vers 22. 25. Quoniam Vero eκ allegatis locis planum est, Apostolum Dori modo de Lege Ceremo insali, sed speciatim de Lege Morali loqui, haec Don possunt intelligi, uti indubitate ex ipsius Servatoris explica- jtione, Apostolique testimonio ad Romanos cap. 3. iVCrL 5. q. et cap. II. VerL B. s. 1Ο. et alibi apparet, da obligatione ea, quam LeX praescribit, sed duntaxat de vita et operibus secundum Legem instituencapienda sunt. Tertium et ultimum Testimonium est ApoPauli in Epistola ad Ephes. cap 4. Vers. 11. 22. 15. collatiS cum Vers. 14. et 15. Cluilius dedit
69쪽
dem ostolos, alios Nero ProPhetas, alios autem Pastores et Dortor , ad Perfectioriem Sanctoriam,od oseus ministerii, ad aedificationem Cor oris Christi. Donec Pe eniamus HOS OmrieS ad unitatem Iidei et agnitionis filii Dei in Virum adultum, ad mensuram Pieriae saturae Christi. Nam quis neget Paulum docere, Christum dedisse Apostolos, Prophetas etc. in eum finem, Ut nos omneS Cognosceremus, quemadmodum Christus cognovit; quin ut ad magnam scientiae Chrassi mensuram perveniremus ZQuis diabitet eorum laborem, Opus quo Mini sterii eo spectasse, ut homines tanta Scientia imbuerent 8 Quis denique renuat per eam scientiatri eius e BCqui mi nem Sanctorum perfectionem effici et ita Christi cor-Pus aedificari gManifestum porro est, quod cognitio do nostro Servatore et consequenter talis, qualem omnibus apprecatur, Veritatis, seu pure intellectualis de Deo ejusque Voluntate sit cognitio; non Vero ea, quae Authoritate vel externo nititur Testimonio. Atque hoc patet primo inde, quod Jestas Christus Patias sui voluntatem, seu veritatem salvificae doctrinae quam ipse praedicavit, intellexit, quodque ejusmodi Scientia, quae externo firmatur tesstimonio, in eo Iocum nullum habuit. Secundo quatenus rei ad sa-1utem scitu necessariae Cognitione imbuimur, quae externo nititur testimonio, non pervenimus ad uni intatem fidei, quod scilicet inter nos et cum Christo
unum sumus, quemadmodum ille cum Patre unum est Johan. 17. Vers. QI. 22. 25. ORI. S. Vers. 23. neque
ad firmitatem, Ephes. 4. Vers. 14. quam Apostolus flagitat, quamque, ut necessariam sequelam, excognitione Chrileti profluentem, statuit: sed quatenus ejus rei veritatem percipimus. Sed et jam demonia. fi urit quoque eri Vers 15. Plana. Plura, quain haec tria, possent produci Tes Lquibus ea, quae hic demonstranda sunt, non ficacia confirmantur: verum ne nimis insiti sta tur
70쪽
18 PRAEFATIO. go. in Deo enim, Ut quivis novit, cui Deus in Do tuit, non alia, quam inteIlectualis tantum cognitio locum habet; Christus autem veritatem doctri Dae Dis Iutis. quam praedicavit, intellexis ipsa Veritas, o
Thess. cap. Q. Vers. 15. 1 Timoth. Q. Vers. 7. Cognitio NeritatiS, Tit. 1. Vers. 1. Johan IV. Vers. 5. SaPieri-ιia, Actor. 6. Vers. 5. 3. collat. Cum Vecl. 1Ο. Rom.1o. Vers 3. Comparnio Cum 1 Cor. Cap. 1. Vers. 24.2 Cor. 2. vers. 16. SPirit HS 2 Cor. 4. Vers. 15. fructus S iritus 1 Cor. Cap. 12. Vers. 9 Gal. 5. Vers Q Q. Vesebum, Rom. I Q. Vers. 3. quo notitiam rei ad salutem scitu Decessariae non externe, sed interne in animo
consequimur; Testimonium Dei, quod testifcatur in nobis de filo suo , 1 Iohan. 5. Vers. 1Ο. Dorium,
Bom. 12. Vers. 5 Ephes. 2 Vers. 3. OPus Dei, Joh. cap. 6. vers. 29. quo CharitaS, Gal. 5. Vers 6. et nostra Regeneratio, vel Diritualis vivificatio et salus,
vers. 4. efficaciter perficitiae ; alia Leae, Rom. S. Versu7 Galat. 5. Vers. 11. 12. seu aliud Vitae eXemplar, qUam VeI Legis, vel mandati; id. quo Sacri Codicis sensus eruendus et reS in eo contentae noscendae sunt, a Timoth. 5. Vers. 15. id, quod Perfectam continet certitudinem, Hebr. Cap. Io. Vers. 22. et Cap. II. Vers. 1. Ephes. 6. Vert. 16. Coloss. Q vers. 5 et absolute omnem excludit dubitationem, Matth a1VerL 21. Hom. 14. Vers. 25. Iacob. I. Vers. 6 et denique quo Leae stabilitur, Rom. a. Vors. . 1. Vocula statur rei, ex Sacris literis tam manifestae, hoc dianis taxat dicendum, praecipuum, quod Scriptura de fide salvifica testatur, sine qua, ut omnes Christiani concedunt, nemo Christianus esse potest et per cujus fidei participationem quilibet Christianus evadit, niti penitus spirituali, sive mera intellectuali cognitione; quin id de ea solummodo et posse et debere intelligi,
quod ea fit Ides Dei, Rom. c. s. Vers. I. fites Jesu
Christi, Rom. 5. Vers 22. 26. Gal. Q. Vers. 16. CAP. S. ver L stu. Philip p s. vers. 9. fili Dei, Galat. C. Q. Vers.