Pauli Ernesti Iablonskii opuscula, quibus lingua et antiquitas Aegyptiorum, difficilia librorum sacrorum loca ... Edidit atque animadversiones adiecit Iona Guilielms te Water. Tomus primus quartus 1

271쪽

De nomine Arabico dicam infra ad vocem Rib. Vocabulum Rishab esse vere Aegyptiacum, mecum sentiebat La Croetius, vir summus, qui, a me consulti' de illius origine, in hanc sententiam respondebat: ,, Dubius diu ipse haesi,. unde Aeraptus dicta esIet Rahab, quo nomine non alibi forte appellatur, praeterquam in Codice Sacro. Nunc videtur mihi Aegyptiace vocata suisse 'H - ΟΥΔR, ut significaretur regio Soli sacra seu consecrata Q. Nosti ipse, quo loco vetustissimi Aegyptii habuerint Solem, variis sub no- λminibus cultum. Nosti quoque, urbes in Aegypto celebratiores nomen suum de Sole suisse adeptas.' Lein his equidem acquiesco. PAJ ΩΣΙΣ, nomen regis Thebaeorum Aegyptiorum , ab Eratosthens Graece redditum 'Αρχι ιρατωρ , regnum ad se rupiens, ut explicui in V noui Chrono- Iog. Sacra tomo II pag. 749, ubi tamen vitio typo thetarum bis male scriptum legitur 'pro' moso, et Δ, pro 6, ponitur. Dictis illic hae pauca adiungam. Ἀργιαρατωρ proprie is dicitur, qui imperium occupat sibique vindicat, et adeo vi lenter' principatum tenet. Deinde, PH pro principe vel rege in nostris Cyptorum libris etsi nuspram repertiatur, recte tamen ex genio linguae et quibusdam verbis. compositis colligi potest, antiquitus pri et pin designasse regem, quod postea, coalescente cum radicodrticulo indefinito ΟΥ, elatum est Odpo, et eum no-

Adiabises Assyriae, vel etiam Rahabae ad Euphratem, nomen. Vide Biblioth. or. priorem T. XII p. 19I - 193. Nullus tamen codex huc usque suffragatus est .

His simillima legas apud Aserum in Epistolia L. D. Mictauis P. 8, 9.

272쪽

ApvD SCRIPTORES VETERES. Eayta masculini generis ΠΟUO. Recte monet '. Smit de Amuleto Gnosticorum pag. II, so significare abundantiam, seu vim superfluam, Eph. I. I9. Quod

etiam patet ex eadem versione Coptica, Μatth. v. 37, IX. I 6, Marc. VII. 37. In Codice MS. Ps. LXI. a denotat amplius, et EprONO abundam Ps. xxxvII. 3s Et CXXXuII. 3. Ceterum, Vocabulum Aegyptiacum satis commode videtur interpretatus. QuibuS, cum metiora non suppetant, non est quod addam.

RΕΜΟ ΒΟΤΗ, Μonachi in Aegypto. Cum tria

fuerint in Aegypto Μonachorum genera, unum ex illis vocari Remoboth, scribit merendimus ad Eustochium de custodia Virgin. opp. T. Iu Part. II col. 44 edit. Μartian. Scripi, Codices sere omnes et editiones ve- . iustiores exhibent Remnuot, vel Rennuoth, quod nos in indaganda vera huius vocabuli significatione adiuvare potest. Nempe legendum Remnuotk vel Remuoth,

quod unificat homines solitarior. PEu est a putans et ponitur pro homine in istiusmodi compositionibus, quae Aegyptiis admodum frequentes sunt. Sic 'Eum Heres Aeetaptiui vel homo Aerapti, 'Euoperarius, quasi dicas hominem operis et laboris, 2Ean I Hs domesticus ; Levit. xv m. 6 pΕax rerrenus ς 'Edin coelestis, I Cor. XV. 47, 48 , 49; qui est idiotismus Coptorum, et quidem oppido frequens. Od T porro est unum, a masculino Ο, et unitas. Est igitur 'EuoππT , Remuoth , vel quod idem est, pEuΠΟMIPT, Remnuoth, homo unia ratis, id est, solitarim, μιοναγν. sepulus ΠΟΥ ππ

273쪽

Hictronymum videtur ex Graeco ortum traxisse. Pro Latinorum ti namque Graeci solent adhibere suum β. Est re ipsa Remoboth et Remouoth unum idemque Convenit nostrae interpretationi plane egregie, quoa Hierondimus de Monachis his, eodem loco , subiicit: Soli, inquit, habitant, et ab eo , quod procul ab hominibus recesserin3, nuncupantur. Et quibusdam interiectis: Hi bini νel terni, nec multo plures, simuι Babitant, suo arbitratu et ditione visentes. Ab his distinguit aliud in Aegypto Μonachorum genus, quos appellari stribit Saufes, de quibus suo loco. . Nempe Ues sunt Coenuitae, qui in communione vivunt ἰRemobotis vero, vel Remuora, sunt Solitarii, vel Aremitae.

REM PHAH, vel Rephan, uti hoc nomen m libris Coptorum ar) scribitur pH bctri, Numen Ae

gyptiorum ab Israelitis in deserto cultum, cuius memi- perunt LXx interpretes Amos v. 26, ubi tamen in coindice Hebraeo legitur , et Stephanus Protomartyr Act. Apost. V D. 43. In versione Alexandrina habetur

Ῥαφαν, sed in editione Complutensi 'Pαφε. Lectio, quam, in Actis Apost. et optimi et vetustissimi et fere plurimi Codices cs tuentur, est Ῥεμφα vel P αφα,

, ' quod

x In versione N. T. Coptica, tam Memphitica, quam Nahidica, scriptum invenitur. ab quanta sit codicum MSS. varietas lectionis, docent me eis, Matthaei, Alter, Bires, alii. Non ulla facile in toto N. T. vox est, forte quia peregrina, in cuius seris plura magis variant codices. Scribitur enim , μ. ψανή-Dφων . ρεμαν, sεμψα, ρεμων ε ρααῖαν,, μια, ρερα . ρομέαν; ne quid hic dicam de versionibus antiquis aut eruditorum coniecturis Criticis. Non novi unum codicem, in quo ρωιαῖα. Nec tantum In codlacibu* recentioribus ista varietas cernitur, sed in ita etiam,

274쪽

APUD SCRIPTORES VETERES. aa I quod sine ulla mutatishq, Coptice sic scriptum,

vel purai Σ, regem coeli, id est , Solem

esignat Plura videri possunt in peculiari Exer- Citatione mea de Remphais, a. 173I edita ca).

'PENΦΙΣ, nomen regis Aegyptiorum, apud Dio-aeorum Sic. lib. I pag. 39 f cap. 6 a J , qui erat si lius Protei. Quae suerit fortasse origo nominis Aegyptia-

qui ab omnibus habentur antiquissim. Alexandrinus praebet PΑΙΦΑΝ . Cantabrigiensis ΡΕΜΦΑΜ , Vaticanus , κατ' ἐξων sic dictus, P ΟΜ I A. Laudianus, nunc Bodleianus, PEqiΑΝ. et sic quoque Parisiensis , vulgo dictus codex Ephremi. In codice Vindobonensi pervetusto nunc legitur PEM PAN. Monet autem Alur p. 4as , literam tertiam, quae forte N fuit, non P. ut HMidus suspicatur , ab ap0gra Plio erasam esse, et super hac erasa Μ scriptam. vides, quid de codicibus antiquissimis censendum sit. De Prae.1tantiori aliorum MSS. bonitate nunc non disputabo. ab Antequam prodiisset commentatio Labisnskii de Reminghah, vix aliquis eruditiorum dubitabat, quin hoc nomine significaretur Saturnus. Scriptoribus, a Wolfio citatis, a, iungantur tantum duumviri summi, MImasius de annis Cl, mactericis p. 597 atque Lud. deDisu ad Amos. V. 26, et Act. VII. 43. Sententiam Lablonuit probarunt deinde La oozius, tom. I Thes. Epistol. p. 167, tom. m p. 25, IS9, 184, Dathe ad Amon l. c., Ros mulier et Morus ad Act. A. 1. c. Contra vero, Lahlonskium deserunt nause in commenta ad historiam atque orationem Stephani p. 29, 3o, Eichhornin emendato Lexico Simoniano, Schuleius in nova Loxici Cocceiani editione, inprimis tamen non pauca eidem O sonit Michaelis in Suppl. ad Lex. Hebr. P. ἔ225-I233.ntelligunt ii Saturnum. Ita quoque N. G. Misoedar in dissertatione de Τabernaculo Molocni et stella Dei Rempha, edita Macturo a. I s. - ic ab Libellus hic a longo tempore tam rarus erat, ut magnus Schroederus eum plane ignoraret, utque Michaelis I. c. praecipuum ipsius argumentum repeteret. Asservo exemplum manu Lahlorustii emendatum auctumque, quod recudi curabo in alio inuscul0rum Volumine.

275쪽

3γca, indicavi in libro de Rem phah pag. 32-ss, ibidemque monui , minus recte Capellum existimare , Remphin non diversum fuisse a Pharaone, eximio illofautore Iosephl ac gentis Hebraicae. Herodotus Libo II cap. 2I eum vocat Rham initum. Si audire cupias Marshamum in Canone Chron. pag. 4I6 ac seqq. , a Remphi non disseri Rhamses, qui dicitur potitus Libya, Aethiopia, Medisque, et Perps, et Bactriano ac Scythia, apud Tacitum Lib. II Annal. Cap. 6o. Sed fallitur eruditus Anglus, ut satis ostendit Peridomui in origin. AegJpt. Cap. XVII

RIB fuisse vocem Aegyptiam , et significasse πι-

rum, testatur Mycherus, quem sequitur Bochartus, ut iam antehac in v. 'Ἀθριβις p. I 7 sqq. J a me monitum est. Patrocinium quaeritur ex auctore Elymologici M., 'Aθρι Γιν explicante καρδίαν αππιων Vel

, cor nrorum. Sed de isto loco satis ibidem dixi. Negat autem LM in s , de lingua Coptica Pag. 99, Duen unquam denotare nrum, nisi per me-tathesin WEpCs pro P,R,C - Π et R mutato, pro 'ro vel Persico sit sumendum. Quia hactenus libris destituimur, in quibus vocabulum illud occurrit, Iitem hanc diiudicare haud possiimus. Certum tamen videtur, Rib dictam suisse Aegyptiis illam Aegypti.

partem, quam Graeci Delta appellant; atque a vero non prorsus abhorret, Athriben sic vocari, quoniam veluti cor in meditullio Ribis vel του Delta erat sita. Memoriam eiusdem nominis conservarunt Scriptores

Sacri, Aegyptum Rahab appellantes, quod pluribus supra Dp. 226-a28J illustravi. Arabes, ipsius Aegypti superioris ad mare rubrum incolae, non habent aliud uomsa, quo Aegyptum designent, praeter Ristiam.

. . Vide

b) Consermo lineium ad Herodoti ac Diodori Sic. l. e.

276쪽

vido Renaudoti Histori Patriarch. Alexandr. P. I 62, D GDand Relation historique d'Abyssinie. p. 2I a, qui Ludo hum testem advocat. Addatur Samiung alter

Reysebeschreibungen tom. I P. II 4. Pro certo tamen assirmare non audeo, utrum huic regioni tale nomen inditum suerit, quoniam figuram pyri referebat, an quia pyri illic maiore copia crescebant. Nullos pyros, proprie sic dictos, in Aegypto provenire, observat Iacobus de Bardi in epistola, quam Relandus vulgavit in Palaestina Illustrata p. 933 et seqq. , sed

id non in universum viderur verum. Fructus hi illic sunt deterioris notae, atque eapropter non valde excoluntur. Vide la Description de PEgypte par Mail- Iet Tom. II p. Io6. Praeterea admodum dubito, an ex eo, quod hodie obtinet locum, valeat disputatio

ad tempora longe remotissima. Est igitur probabile, Ri, quondam Aegyptiis fignificasse nrum, et hi Aegyptum ab Arabibus dici Ris, in Sacro Codice R ab cc . . 'PIΠΛΑ Μ , Blitum. Appendix Dioscoridis ad Lib. II cap. 143 fp. 44 J-

277쪽

SAB ΑΕΙ vocabantur Sapientes aevi vetustissimi, iidemque idololatriae magistri, de quibus multa viri

eruditi, quae hic non tangimus, de origine nominis nune tantum pauca dicere cupientes. yNomen mihi videtur appellativum; non vero est proprium, deriva dum scilicet a Gen. x. 6, Ps. LXm. II , ubi intelligo Sabaeos Africanos ,. quamvis aliter statueret Bochartus Geogr. S. Lib. I v cap. 8 cd . Qui m cum credunt nomen oppellativum esse, in origine indicanda djscrepant. Valde miror, eam osse quaesitam in voce Hebraea exercitum denotante, ac si

. . . .

Sabaei ita appellarentur, quoniam totum coeli exercitum seu sidera colebant. Haec erat opinio Pocockii in Specimine Historiae Arabum pag. 139 et Thomae 'de in Hist. Relig. vet. Persarum cap. III fp. 85 3, quos alii postea sequebantur ce). Ratione magis pro- habili ab aliis derivatur nomen ex lingua Arabica, sed quod iterum sit modis multum diversis, ut potest videri apud Syencerum de Legibus Hebraeorum ritualibus Lib. II cap. I seeL I, qur, etsi non in omnibus, quae deinceps de Sabaeis disserit, probandus mihi vis detur, est tamen lectu perdimus. Ipsos Arabes non satis certos fuisse de origine nominis huius Arabica, intelligetur ex Pocockio l. e. pag. I 38. Antiquissimis temporibus inter Arabes quoque viguisse quemdam hominum ordinem, qui Sapientes vocabantur, haud negatur, quin manifesto patet ex Ierem. XLIX. 7, I Reg. Iv. 3o. Sed existimo origines tam istius ordinis, quam nominis Sabaeorum, eX Aegypto repetendas eS

Consulendus michrilis in Spicit o Geon. Hebr. emerae pari. I p. 177 - 189, et in Suppl. ad Lex. IIebr. P. 17o7, sed neque negligendus Vitringa ad Ps. Σ I. 3i

e In quibus etiam Millius in Differt. selectis p. 25, ubi plura deinde de sabaeia haud vulgaria leguntur.

278쪽

D. Quae Sabaeis attribuit Abusseda apud meochium l. c. pag. I 44, disciplinam sacerdotum Λegyptiorum satis redolent. Plinius Lib. xxv cap. 3 coniunctim collocat Arabiae Aeraptique Magos, id est, Sapien- res. Atque de his intelligi debet Semius, Sabaeos Aemptiorum colonos vocans, ad Virgilii Georg. Lib. et vers. 57. De Sapientibus, Peculiari ordine Sacerdotum in Aegypto, testimonium praeclarum extat Genes. XLI. quo ipso e loco oritur suspicio minime levis de vera etymologia mominis Sabaeorum. Nimirum SmFiens , lingua Aegyptiorum , dicitur CLRE , fabe, Natth. V D. 24, XXV. 8, Psalm. LVII. s, cuiuS plum ratis legitur in laudato Genestos loco G . Hanc observationem confirmat Murtavi in libro de miraculis Aegypti pag. 74 versionis Gallicae.

. ΣΑΒΒΑ ΤΩ ΣΙΣ et ΣΑΒΕΩ , morbus es dolor inguinum, τὸ βουμος ἄλγος. Ita Apion rationem redditurus, quamobrem Iudaei, ex Aegypto Geuntes, diem septimam coluerint, Sabbathumque eam vocaverint. Haec autem sunt eius verba, quae EI. Iosep4us produ-- cit Lib. II contra Apion. p. Tom. II. P. 47O , edit. Havercamp., Οhυσαντες ρξ ημερῶν οδον βουβῶ

διάαν λεγοήνην, καὶ ἐκαλουσαν τὸν ηριψαν Σαββατον , σωζοντες την , -ι- γλωσσαν ' τὸ γαρ βουβολ/οργος καλουσα Αἰγvπτιοι Σαββατω riis Mox Iosephus quibusdam interiectis, haec addit, Το δε- - θάπερ ἐκεῖνοe ψη , δηλοι παρ Αιγυπτίοις το βουβα νος α'ος. Apparet ex his, Apionem historiam I daeorum de institutione Sabbathi, ut multa alia, figmentis suis incrustare voluisse, eoque fine vocem Sag -

f) Conseratur Iablisistini in Prolesom. ad Pantheon

279쪽

hathi deducere non ex Hebraica lingua, ut oportuerat, sed ex lingua Aegyptiaca, quippe quam exeuntes ex Aegypto locuti fuerint. Testatur autem, Aegyptiis σαββατωσιν et σαββω significare το βου νος αλγος. Clarissimus Wil instas, de L. Coptica pag. IO9, putat, vocem Σαββαταπιν potius ductam esse a Sabbatho, quia Apion refert, septimo die Iudaeos morbo illo assiictos fuisse; sed non est dubium, quin Apion Sabbathi denominationem ex lingua Aegyptiaca, et quidem ex vo-Ce σαββαν et σαββατωσις, - derivet. Errasse eum, nemo negabit. Attamen in propatulo est, eum vocem

Hebraicam a voce Aegyptiaca deducere. Superest igitur, ut Videamus, quidnam sit τὸ βουβωνος ἄπος, et quomodo id Aegyptiis σαββατα ιτα et σακββω dietiam fuerit. Βουβων Graecis duo significat. Primo quidem ipsas partes verendas, ut in illo Homeri Il. Δ v. 49 2λμει βουβωνα, ad quae verba legatur Eustathius. Videantur etiam Pollux in Onomastico flib. II segm.r 86J, Rufus Ephesius, apud Henr. Stephanum in Expositione vocabulorum Medicorum p. 536, Heliodorus Aethiop. Lib. v I p. 3os , Lucianus Timon. p. 95 D. , Arsides Λογω 'Iερφ A. p. I 67 edit. Florent. , Evagrius Hist. Eccs. L. Iv c. z9. Deinde significat etiam morbum in partibus illis verendis, quem se describit Pollux in Onomastico Lib. IV Cap. 2Ss segm. soa J, βουβων, πώὶ βουβωνας ἀἴδημα μεταςλεγμονηe. Adde Lucianum in Philopseude Τom. IIp. 47o, 471. Et haec est communior του βουβωνοesgnificatio; prior enim est fere poetica, aut certe rarius et in libris Medicorum maxime reperiunda go. Posteriori itaque sensu, pro tumore instammato in partibus νerendis, accepisse videtur . το βουβ-ος αλγος Iose- D Diligenter voeem illustravit A sius in oecon. Hippocrat. p. Ias, Ia6. Addatur Alberti ad Henchium v. Βουβωνας et Σουβωνιασκιος.

280쪽

APvD SCRIPTORES VETERES.

Lineptus, uti et accipiunt omnes, qui eius verba ci-zant, quosque videre mihi Contigit. Quae mens siauit etiam ipsius Apionis, Aegyptii, quique linguae patriae ignarus non credendus est; in explicanda voca illa aquam mihi haerere, non invitus fateor. Api nem quidem ' ita intestigi voluisse, liquet ex eo, quod de Mose et Iudaeis scribit, ' δευσοιντερ te Oερ- ὀδώρουβῶναρ . Sic igitur accipi voluit βουβωνοραλγος, de quo loquitur. Sed tamen, si omnia rite ex- Cutio mecumque Perpendo, dicendum videtur aue Apionem auctorem suum, ex quo haec hausit non recte cepisse, aut studio rem, quam: narrabat, Obscura et confusa brevitate, intellectu dissicilem reddere. voluisse, ut solent facere, quibus curae est, ut mendacio aliquem colorem inducant. Certe morbum illum, quem indicare videtur Apion, non dictum fuisse Aegyptiis σαῖβι 1, aut σαββατωσιν, mihi persuasum est. Itaque cum Apion σαββατωσιν et σαββω interpretatur τὸ βουβωνος αλγος, per βουβῶνα intelligo non morbum aliquem, circa partes verendas sedem habentem, sed ipsas partes verendas, et per τὸ βουβωνοσαλγος, dolorem, qui ex Jircumcisione persenti citur. Vno verbo, existimo, Apionem per Σαββατωσιν suam significasse circumcisionem, a Mose, ut credidit, priis mum institutam, in cuius memoriam Sabbathum deinde nomen acceperit. Nempe circumcisio Aegyptiorum sermone dicitur eΣRs, circumcidere et GERs et Ita in ' historia institutionis huius Divinaci