Pauli Ernesti Iablonskii opuscula, quibus lingua et antiquitas Aegyptiorum, difficilia librorum sacrorum loca ... Edidit atque animadversiones adiecit Iona Guilielms te Water. Tomus primus quartus 1

291쪽

I.ib. IV cap. 3. Gramma ici Graeci grandinem, e ponunt νεφος πεπηγος, κω ob πνευμα λαφριφεὸν κμὲ κατ νς εν , i nubem cρncretam, eo a pento deorsum proiectam. Aegyptii autem grandinem is in locis, ubi vox Graeca occurrit, dicunt

bEn II, 3. . . Dicitur etiam grando Siso ax Ε,

grando coeli, quasi dicas guttam concretam coeli, Vel . de coelo missam. Vt Psalmo LxxvIII. 47, MI R.

III Uocatur igitur grando , quelhadmo .um Coelesis humor apud Plinium Lib. xxxvII Cῆp N, ita φb Aegyptiis Π,ἄλ-gutta concreta coe A, ut distinguatur ab aliis huiusmodi guttis concretis

gerrestribus. Certe Crassallam . etsi in versione Cop-ttica eorum librorum , quos ego vidi, vox Graeca retine.'

cur, Mnili modo vocatum fuisse eo , non est, quod Mubitem, quia egdom credebatur esse Crystalli natura, de qug Plinius eodem capite, contraria huic causa, inquit, or ullum focis, gelu veis mentiore concreto. Abon oliubi certe reperitur , quom ubi maxime habermod Fiνσι rigent; MaciemqM esse , certum est. Ethsto ipsa. Crastalli vox per se indicat, ut Grammatidi M Lexicographi Graeci observant. : Cons. Seneca ouaest. Nat. Lib. Ita cap. 25, Olmpiodorus in Ari- Lotelis Idetςorol. I lib. I. sol. 4. b, ἡ Κρυραλλος vδωρ

r Leguntur ea verba apud Suidam, sed aliunde sum', Fqneide diuster

292쪽

παγεν , οὐ δροσος. Ceterum , quando dixi, Ae- yptios . distinxisse inter . concretiones coelestes, qu is est .grando , et terrestres, qualis est crystallus, id alii letiam tenuerunt, uti intelligi potest ex his, Suid . in v. Nιφετός' τεσσαρδε εατι πήοις τῆς. D ἀερι υδατωδους υγροπιντος ' υπερ γῆν πιεν ανω, - ἐπδλαττον μεν Uων , ἐπὶ πλέον δὲ χαλαζα ' ἐπὶ γοδε κατω , - ελαπτον πιν π&νη , - ὸπὶ πλέον κρυ - Καλλος. quamvis autem mihi certum . sit, Crastalis apud Aegyptios, propter causam indicatam , suis nomen ec , certius tamen est, Myrrham, quod ex Coptorum libris intelligitur, eodem fere vocabulo appellatam fuisse. . Dicitur enim Myrrha Aegyptiis tuis , Matth. II. II, et alibi. Vide quae in Βαλ dicta sunt f p. 49 J. Eadem vero et hic denominationis est ratio, quare Poetae eamdem myrrhae, quam succino assignant originem. Fabulantur enim, Μyrrham a patre Cinyra post cognitos incestos eius amores eXpulsam, tandem in arbor m conversam fuisse, quae etiamnum Iachi ymas landat. Ovidius Μetam. Lib. X versu 499 et seqq.

Quae quanquam amisit veteres cum corpora sensus, Eut tamen, et tepidae manant ex arbore, guttae. Est honor et Iachvmis: stillataque cortice Nrrha , lamen herile tenet, nullique tacebitur aevo. Dioscorides Lib. I cap. 77 myrrham vocat lachrymam arboris nascentis in Arabia, et Tertullianus in Λpolog. cap. xxx Arabicae arborλ Iacrimas commemorat. Verbo, notum est, myrrham haberi guttam concretam , sicuti succinum; et hinc nominatur tu Mirum vero est , ab Aegyptiis lapides pretiosos eodem vocabulo insigniri. m. enim ipsis est lapis quidam

pretiosior, Apocal. cap. II. Ir, ubi in Graeco textu ξψοζ. Idem vocabulum Graecum EXOd. Iv. 25 red

ditur ubi non potest intelligi gemma sive la-

293쪽

pillias pretiosus, sed culter quidam lapideus cs . Videtur ibῆφος designare lapidem translucidum, quale est vitrum Obsidianum de quo Plinius Lib. XXXuICap. 26, qui lapis ab Arriano in Periplo Maris Erythr. p. 3 appellatur ἡ 'Cipuisbe λίθοe. Sicuti Aegyptiacum ON. sive ONI. , ita Graecorum υαλος, inde lar lasse ortum, significat lapidem pellucidum, non Verct Proprie vitrum nostrum. Vide Scholia ad Arsopha nis Nubes vs. 766 ci). Quod tamen cum dico, ne

gare minime cupio, aut originem vitri elle antiquissimam , aut etiam illud Aegyptiis bene notum fuisse, quemadmodum populis aliis pervetustis. Vide Plinium Lib. XXXVI cap. 26. Nihilominus dubium mihi manet, an huc merito referantur varia loca Sacri Codi-CiS, eX. gr. Iob. XXVIII. II, Deut. XXXm. 18, ὲ9, Ies. LIV. I 2; etiam, an usus vitri in consciendis senestris ad aetatem ita remotam assurgat. Certe non au- contus I om. III Antiq. Explic. pag. IO3 et I Oψ aper te negat, fenestras vitreas fuisse antiquitus in usu u ). Vasa ex tali lapide confecta Vocantur αγγεῖα υάλινα a Paulo Aegineta pag. 297. Eiusdem generis fuisse creditur Γαλος sive υελος, cuius usum in condendis mortuis apud Aethiopes memorant Herodotus Lib. mcap. 24 et Diodorus Sic. Lib. I ι Pag. Ioa cap. 15J, etiam

G Comparetur λίθος Αἰθιοπικος. de cuius usu Herodotus' xi. 86 et Diodorus Sie. I. L, c. n. Messelingit ad locum

tb Cons ad istum l. Tusterus, et Cuperus in Epistolis

P. 279, ex euius coniectura υαλος est erast alius. ub Non parum haec illustrari possunt ex Dissertationb. hus L. D. Michaelis et Hambergeri, in Commentariis Societ. Sc. Gottingensis tom. IV p. 3OI sqq. , P. 434 sqq. De.verbis Iobi legatur A. Sehuitens, item H. Munthinge innot. ad vessionem Iobi Belgicam p. 13. De loco Iesaia

consulendi Doederisis, Dathe, ipse Michaelis ia Suppl. ad

294쪽

est ad loca varia Arriani l. c. p. 4 ac seqq. ed. Hudas i, ex quibus de vera indole λου Aegyptiorum iudicari potest...Hinc αατοπτρον et Κόπτρον a Copto vertuntur Odfaedi alcor. III. I 8, Iac. 1. 23. - Lo-

cus uterque accipi solet dem str. . observant 'tamen

viri eruditi, in priori certe reAsus intelligi mretire, per quod distinctius cernuntur obieeri . Vide tian. O Armanni Dissertationem super . I Cor. XLV. 12 ivo Hoc fortasse Aegyptiis Plinius scribit Lib. xxxv

c P. .II, Theophrasius auctor es , et translucidor laqpides in Aegapto . in nisi , quos ΘΔitae similes ait, atque testatur Lib. xxxvI cap. ga, in Arabia quoquaes e lapidem puri modo stanslucidum, quo utuntur praspecularibus. Vide et cap. 26.. ac Maillet in Deri scriptione Aegypti tom. II p. 334. - Aegyptii nempe in humoribus sive guttis concretiβ terrestribus, quales habebantur electrum, crystallus 'et lapides pretiosi, splendorem inprimis et Pelluciditatem animadvertebant, et veluti speculorum usum ea omnia praestare. credebant. Ex his omnibus, quae hactenus dicta sunt , manifestum satis fit, . esse Aegyptiis humorem, succum, concretum et condensatum Erit igitur I

lapis

ν Plura dabunt Hem Muns ad Thomam M. P. 862 ψ86s, Messelingius ad Herodotum ac Diodorum I. c. OG Edita est Helmstadii a. 1719. Argumentum dissertationis praecipuum legi potest in Mosi Cur. Phil. ad Pauli

I. c. Integra vero recusa est in Thesauro Theologi co Philologico, quem Hasaeus et uenius ediderunt, tom. M p. 829-836, ubi tamen attribuitur L C. Harenbergio. Rectene, an secus, non dicam. At vero fallitur Fabricius in Bibliogro Antiq. p. 1ooI , ex una eademque dusertatione binas diversas essingens. Praeeunte tanto Viro , errasse alios, mirum nihil est. Meliora addiscere potuerant ab Denio, qui in explicanda voce ἔσοπτρον ab Oidermanno aut.Haren

Bergis diuentit, tom. I Differt. Philol. Theol. P. 555 56O.

295쪽

lapis αύγασμα transmittens, R γης, διαφανης, sicuti Graeci loquuntur. In Epigrammate DLXXIII Anthologiae meae MS., διαύγεος ἐξ αμ ςου. Achilles. Tarius Ἐρωτικων Lib. IV P. 269, ἀρυσαμιενος Ουν υαλου. τε, λαψανούς κυλικα Agatharcides de Mari Rubro P. s , ἐν δε ταύτη γίνετω τη νησον. καὶ το καλουμενον ποπάθον. πι-τουτο λιθος διαφαινοριενος , υρ cu προσ- εμφερης, ' ηδεῖαν εν χρυσέο θεωριαν αποδιδους, ubi vi- de Hudseni annotationem. Arrianus in Periplo Maris Erythraei p. 32, καὶ λ θἱα λαφανὴς παντοια, καὶ αδαμας , κοὰ υακινθος α λ , et P. B, γίνεται δε εν-τη πινικον, κοὐ λιθια διαφανης, καὶ σινδονες. Hine illustrari poterit Tertullianus in Apologetico cap. XXXV

P. 32 297, 298J scribens: Lam si pectoribus ad

franslucendum quandam oecutarem materiam natura obduxisset, cet. Sed . revertendum ad vocem Sacat, et dicendum quoque de priore eius parte. - utSevero et YHK, aut plenius Xuὶς ΣROλ, est per laetre, quod vocabulum et derivata admodum vulgaria sunt atque ubique occurrunt cx . Est ergo YHKλιλω cal, gutta concreta, quae ad maturitatem perfectionemque perpenit. Τale autem quid esse electrum, adeoque recte πHK λ ab Aegyptiis vocari, nemo negabit.

ΣΑΛ. Μrrha. Nomen Aegyptiacum esse non vero , ut per errorem incaute alii Plator-

dixerant, iam supra Γ p. 49 et o 9J monui

x Exempla dabit La Croesus in Lex. P. 165, 17Oe

296쪽

Ita certe Palladius in Historia Lausiaca cap. XLII P. edit. Meursii, Σαλη. Ουτω καλουσι τας πασγοωας Quae verba Hemetus interpretatur: unam habemus

Salem. Sie enim νocant illic in Aegypto J , quas Mon sunt onae mentis. - Rem ita se habere, ex hist ria ipsa satis perspicitur. - Conser Versionem Hemet p. 99. 6 XE dicitur claudus in libris Coptorum. Ita in Fragmento MS. Parisiensi versionis Malachiae I. 8, etiam Matth. ac I. is, xv. Act. II. 2, ita quo ultimo loco Verba Graeca, κα τις ανὴρ χωλὸς

υπάρχων, Coptua interpretatur, UE Odori Odyulus P E EUOI Ii 6 λξ. Novi equidem istud Lucretii

Lib. III v. 4s , Claudicat ingenium ἰ an vero A gyptii eamdem illam vocem metaphorice transtulerine ad morbum aliquem animi, ignoro. Saltem huius dictionis exemplum eo significatu me reperisse, non memini. Habent ceteroquin Aegyptii plurimas voces ad eum designandum, qui non est sanae mentis. Μυρος, ἰ-ἔus, ipsis appellatur Com quod tamen non tam more aut infirmitatis animi, quam potius convicii nomen est.

Ἀνόητος, insipiem, dicitur veluti Ps. XeIV. 8, et bene multis in locis, quasi dicas hominem sina corde, vecordem. Mentis suae non esse compotem, propria locutione dicunt CIGI, quasi dicas com de insanientem. Sic Marci m. a I, II πουua

297쪽

est, ut insaηras, es cap. x M. is, ninuΟΥ ΣΕ Τ diculo1 Ile M i pq ORI , illi autem dixerunt ei, infanis. Uersio dialecto Sahidica compositic, quam servat Bibliotheca Oxoniensis, hoc loco habet, 'cet

vox est, quam subinnuit Pasianus, sed tum loco Σαω, scribendam esset Λαβη, quae discrepantia non scit insignis. Arbitrium tamen esto penes alios. :

SALEB. Crucem Aegyptiis hoc nomine diei, scripsit Salmasius in Lib. de Cruce. Ipsum Salmam librum ab ad manus non habeo δ sed haec invenio apud Gerh. Bh. Vossium in Harmon. Evang. Lib. Ircap. v II 3 Iar Nec vero crin solum figuram referebat Hebraei Tnu, sed etiam Aeraptu. Qua de re Salma- sum vide libro de cruce cap. 24s er seq. Vbi inter alia docet, idcirco non modo Dei, vel Di, appellari et sed etiam Salebdi, a crucis forma, quia Saleb Aen-ptiis crux. Addit, forma hac saepius etiam occurrere in literis Aegaptiorum HieroglIphicis , uti S. S. Patres

annotarunt: ac aliquando etiam cum ansula inveniri,

Foui Tavi Abas orum. Aegre me habet, quod ipso Salmasii libro, dum haec scribo, mihi carendum sit. Nam quae apud Vossium ex libro illo citata legi, illustratione et emendatione egent. Quando igitur est, crucem appellari apud Aegyptios Dei vel Di, id intelligit de litera, aut potius compendio duarum liter rum, in Alphabetho Coptorum quae, uti cerni istud, figuram crucis reseri, ac pronuntiatur Ti. Copti, eam vocant Di, vel Dei, quia et ' mollius ad instar o produnciare solent. Ceterum litera illa non origine AegΥ- ν) Epistolae Salmain de Cruee, scriptae ad N Ba olinum, subnexae sunt huius dissertationi de Latere Chri

serto , ac Primum Vulgatae a. 1646.

298쪽

Aegyptia est, sed Graeca, composita quippe ex Τ et q. superscripto, uti etiam in Codicibus antiquis ΜSS. Graecis reperitur. Illam itaque Aegyptii post tempora Ptolemaeorum cum aliis Graecorum literis adsciveis runt. Quae deinde addit de Salebri, videtur ex KIrin Mero, atque hic ex Arabico hausisse. Certe ubs subisiicit, Saleb Aegyptiis dici crucem. Arabicam vocem cum Aegyptia confudit. Aegyptiorum sermone ς-- ρουν crucisigere dicitur exul, et INI. Galat

vero ad substantivum ςαυρὸν attinet, id adeo venerantur honi Copti, ut semper, quoties in Libris Sacris occumrit, dictionem Graecam teXtus authentici retineant, et quidem, ut in paucis quibusdam aliis vocabulis sancti ribus fieri ab illis consueVit, per compendium scriptam cet, Dicerent vero Aegyptii crucem iud. lignum

Σ In versione Coptica , scripta dialecto Μemphitim.

Crux modo appellatur nomine Graeco Σταυρω, per comopendium scribendi, modo NE, et id quidem in narratione eiusdem historiae, uti Matth. XXVII. 32, 4o, 42. Sed I Vrpretatio Thebaica seu Sahidica ubique retinuit vocem Graecam, iis quoque in locis, ubi de poena criacis in ut sone Memphitica usurpatur verbum Atu aut simile, Iob. XIX. 6, Matth. XX. I9, Act. ar. 36, sibi. De more Coptorum, nomen Graecum Σταυρω suis in libris per eo in

Pendiuia ita scribentium, ut e ductua literis Π vel potius

299쪽

Fgnum, ut Genes xL. 19, E EANK EYtri , κρεμιασει σε λὶ ξυλου. Nam ΔΤ et uetus proprie 'sgnificat suspendere de ligno, quod etiam sit in poena crucis. Saleb est vox pure Arabica. De qua haea habet Herbesitus in Bibliotheque orientale artic. EALB fol. 747: Salb et Sasib. O mot Arabe, qui signipe la Croix , signiste indiferemment toutes sor es ac instruments patibulaires. Les Chrsstiens s'en semvent seulament lour exprimer Ia Crota de N. S. Iesus Christ. Lis appellent A' id alsalib M FBe de Pexaltationde la Croix , et Salbout te Vendreo Dint , auquel G. a Eid mis en Crois. Vide ibi plura, et in arti c. SALIB fol. 748. b. Michael Vanilebius In Relati me itineris sui Gallici p. 4 II memorat monasterium in vico superioris Aegypti Neygade, cui nomen fuerit Deir il fasib, quod reddidit Monasterium sanctae erucis. Denique Salmasius sibi persuadet, in vetustis

Aegyptiorum monumentis Hieroglyphicis reperiri figuram crucis etiam cum ansula. Non haec quidem est peculiaris Salmam sententia, sed quae ipsi communis est cum Kircisero, Laur. Pignorio et aliis eruditis viris, quamque hi a veteris Ecclesiae Doctoribus acceperunt. Notum est, quod Rusinus memoriae prodidit Lib. II Hist. Eccles. cap. XXIX: signum hoc nostrum Dominicae Crucis, inter illas, gum dicunt ἱερατικας, . id es, sacerdotales si eras, habere Aenptii dicuntur, selut unum ex ceteris literarum, quae apud ipsos sunt, elementis. Cuius luerae sieu vocabuli hane esse asse- Funt interpretationem: Vita ventura. Dicebant ergo ki, qui tunc admiratione rerum gessarum convertebantur ad sidem , ita sibi ab antiquis traditum , quod Raec, quae nunc coluntur, tamdiu starent, quamdiu '

300쪽

ΑpvD SCRIPTORES VETERES. as νἐderent signum istad, in quo esset vita. Quibus similia habet Socrates Hist. Eccl. Lib. v cap. Xuri, quae aut a Rufino, aut, ut ipse ait, ex traditione quapiam

accepit ca . Crediderim, Aegyptios crucem illam appellasse Epum EqΠHON, quasi dicas causamessicientem vitae venturae. Cum vero Ep in compositionibus Aegyptiorum significet et incere et eo, postremo modo acceperunt, qui interpretati sunt vitam vensuram. Et certum est, in Τabula Isiaca, quam erudite explicuit Pignorius, ita lapide itidem, quem Pignorius in Commentario ad Tabulam Isiacam p. 9. h. adfert, et in omnibus sere Aegyptiorum vetustis monumentis figuram occurrere, quae crucis speciem reser-

re videtur, hunc fere in modum 'se'. Vid. Pauli Lucae Itinerar. tertium, Part. I p. 282, ubi saepius figura eadem cernitur. Sed dissiculter credi potest, in illis vetustis Aegyptiorum monumentis , quae Vaticiniis plerorumque Prophetarum Iudaeorum antiquiora sunt, crucem reperiundam esse co). Ipsa prosecto illa figura speciem crucis non praebet, sed Graecaeliterae Τau cum globulo superimposito , quam multi Pro ansula habent. Recte igitur ipse Socrates ea de re

subin a b Adde Sozomenum lib. va Hist. Ecel. cap. 16. Inde lux accenditur Suidae in v. b J Ueteres quidam existimabant, figura ista repraesen tari oculum et sceptrum, eamque pertinere ad Osiridem. Quapropter Plutarchus de Is. et Os. p. 354 scribit, regem ac dominum Osirin exprimi oeulo et sic tro pictis; atque Macrobius lib. I Saturnal. cap. a I pluribus verbis testatur et Osirin Aegyptii, ut Solem esse asserant, quotiens hieroglyphicis literis exprimere volunt, insculpunt sceptrum, imque eo speciem oculi, et hoe signo Osirin monstrant. V O Dubitare etiam videtur Lipsius de Cruce lib. V cap. 8, in notis. Tom. I.

라틴어 텍스트