장음표시 사용
71쪽
rertior, atque expeditior est ad Clari- Iti de Apostolorum rcliquas traditiones cognoscendas : quod suo postea I eo demonstrabimus. Atque horum quidem neutrum opus est exquisitis rationibus confirmare : tantum satis est
Illud vero demonstrandum est , Fcclesiam fidelium nunc viventium, non quidem scribere canonicum librum pol-1c, scd definire, an liber, de quo disputatio est , canonicus sit , an non . Quia definitio dubiorum, quae circa fidem modo exoriuntur , ad praesenteua Ecclesiam pertinet . Oportet enim iudicem vivum in Ecclesia esse , qui fidei controversias decidere possit. Siquidem Deus in nccessariis Ecclesiae suae non defuit . At librum esse canonicum , necne , fidem inaxime tangit . Ad Ecclesiam igitur hujus temporis hujus rei judicium pertinebit . Nam si errores , qui sanae doctrinae
adversantur, Ecclesia, 'quae nunc est
Condemnare nequit , profecto judicibus de medio sublatis , hu)us saeculi
haeretici impune vivere , atquc adeo regnare possitiat. Rursum . tempore Hieronymi dubitare catholico licuit, an Apocalypsis Ioannis sacra & canonica esset. Nunc autem , ut suo loco ostendemus , id non licet in dubium vertere. Ergo post rempora Hieronymi Ecclesia auctoritatem habuit illam quaestionem profligandi .
Ouamobrem cum nostro tempore quidam in dubium vocent, an Baruch, di Machabaeorum libri, ac caeteri, de quibus quaestio in manibus est, canOnici sint, necne, hanc certe ambiguitatem praesentis Ecclesiae judicium cxplanare Poterit. Praeterea . Ecclesia, qxae nunc est, in fide errare non potest . Ergo si crediderit aliquem librum esse canon cum, ex ejus testimonio idoneum, fir-nuimque sumetur a Theologis argumentum. Nam & Ecclasia praescias docere eos, qui fidem susceperint , suo jure potest, quaecunque fidei sunt, &sacros libros , quos per traditionem veterum accepit, posteris suis ipsa tradere . Qui quidem postcri fidem pro xime habeant Ecclesiae praesenti necesse est: ut praesentes credidimus proxime antecedentibus , & illi superioribus, serie quadam & ordine usque ad
Apostolos: quibus fideles tunc vivi proximius credideiunt.
Sicut enim in disciplinis duo principiorum genera cernimuS , unum remotum, alterum proximum , hoc postremum, illud primum i nec conclusiones ad prima initia, nasi per postrema referuntur: sic nec fides succedentium ad eos, qui nOS aetate antecesisci int, n: si per nos referri potest, donec ad Apostolos , inde ad Cluillum pervcnitur, ubi tanquam in primo sundamento catholica fides consstit. Qucmadmodum etiam utraque disciplinarum principia firma sunt, utraque item conclusiones certo probant, licet altera mediata, altera immediata sint : ita & Ecclesia , quae nunc est, certum argumentum dormatis Christiani exhibet . quamvis ipsius demum ii.les ad Christi & Apostolorum sit doctrinam reserenda.
Qua in re videtur milii falsus Thc-mas Vyaldensis . Etenim, ut paulo ante indicavimus , aliud est quaerere,
quid Ecclesia praesens definire possit ,
N quouique habeat controversias decernendi auctoritatem , aliud vero investigare , quanam via & ratione ad rectam & firmam harum rerum definitionem valeat perveniri. Ac nos quidem ingenue fatemur , non esse nunc
novas revelationes cxpectandas , sivea silmmo Pontifice , sive a Cone illo, sive etiam ab Ecclesia tota r scd inquirenda potius ma)orum documenta, ac Sanctorum scripta , Apostolicas rur sum traditiones , sacras etiam literas considendas, atque per hiijusinodi conquisita media quaestionem de fide pr positam decernendam. Nam & Apostoli & seniores conpregati in Concilium Hierosolymitanum , magna factam conquisitione , tum ex rebus ante actis , tum ex scripturis Prophetarum , sententiam de re proposita atque in quaestionem vocata, tulerunt. Fallitur & in alia re , nisi sallor ro , Thomas Uvaldensis cum asscrit testimonium laicorum fidelium etiam huc pertinere . Sed ideo ad cos non elle opus recurrere, quia nescierunt, inquit, fidem si iam congruis vocabulis, atque ab omni intricat ne liberis suo cessorum consignare memoriis . Nam
quae ad fidem spectant, sunt in duplici differentia. Altera , quae omne S fideles explicite credunt: ut Filium Dei humanam naturam suscepisIe . Altera vero sunt, quae 3idelicet soli ma)ores
72쪽
credere tenentur eXplicite, populus amtem implicite in majorum fide, ut Patrem & Filium esse unum principiumSpseritus sancti . A populo igitur rudi m rebus fidei, quae sub priori genere continentur , jure sdritan testimonium postulavcris: quod earum rerum fides inque ad majores ac minores Pertinet.
At in his quae ad alterum genus spectant, si qua quaestio exoriatur , me-ptillimum erit, ut Imperitum Uu Igus, delirus senex, garrula anus, sutor Indoctus conlulatur et idque maxime si
non ad ecclesiam praetentem , sed ad eam, quae superiorum fuit temporum hujusmodi quaestioncs sint referendae. Quod fieri oportere, Thomas ip1 c V valdensis asseruit. Cum igitur fides denti.
mero canonicorum librorum explicita,
non popularium sit, scd majorum, ad
quos utique spectat, quinam sint lacrilibri, cognoscere, fateamur necesse est,
in hujusmodi quaestione , quam modo
versamus, testimonium a plebe non cl- se requirendum, sed a dos oribus ecclesiae, quibus & plebs rudis de Dei credere, ad quosque similium rerum Judicium pertinere, ut justum, ita quinque certum est. Quo fit, ut si omnesiancti & doctores Ecclesiae asserueritu aliquem librum esse canonicum , Id Pro certo habendum sit, perinde ac si tota ccclesia asseruisset. Quod uberius alio loco explicandum est . De tertia Dgitur propositione satis esh dictum. Cenci. Quarta propq sitio . Ad concillum universale praecipue pertinet delinire,. qui liber sit canonicus. Quamq dem
Propositionem aequo animo Pate Ie Iacthaereticis non admitti . Sed uiuia tamen doleo vehementer, quod eam nonnulli fideles inficiantur. in quibus Inomas Uvaldetas e1se videtur, lib. I. aOctrinalis fidei antiq. cap. I9. Probatur tamen illa inanite ue , quia Proponere fidelibus ea, quae supidiVI-nitus revelata, ad ecclesiae putores maxime spectat : tum quia tota ecclesia hujusmodi revelata proponere S docere non valet: tum quoniam ut Polici non deceret tamen, ut tota ecclesia docendi officium assumeret: tum quia Paes cere oves in scientia & doctrina, Pr Prium munus pastorum est , ut Hiel miae 3. dicitur: tum quoniam aliquando Inter ipIOs catholicos concertatio est,
an hic , aut ille liber canonicus sit . Ad dirimendam igitur hujusmodi disceptationem, oportet in ecclesia Iudi ces esse, quorum sententiam fideles debeant sequi. Judices autem in doctrina fidei non alios convenientius acciapimus , atque Episcopos & Doctores.
quibus fidelium instructio demandata est ι quosque si de medio tollas, E
clesiae univcrsalis judicia protinus aufers ; cum tota ipsa Ecclesia. hoc est, fideles omnes, convenire ad judica dum de proposita quaestione nec debeant, nec Vero pollini. Praeterea, concilium est certa regula ita his, quae fidei sunt, ut posterius ostendemus . Cum igitur Ilaec quaest. de libris faciis atque canonicis ad fidem attineat , concilii testimonio a unde poterit definiri . Id quod Anti
chenos intellexisse constat. Non enim
quaestionem de legalibus ad fidelium plebem, sed ad Apostolorum & leni
rum synodum retulere. Nec post concilii sciatentiam ullus relictus est dubitandi locus. Acho. I .
Quinta propositio . Ad summum Pon- stificem p crtinet definire, quinam liber
ut canonicus . Primo , quia majores Ecclesie causae ad Summum Pontificem reserendae sunt, ut Innocentius probat de baptismo cap. majores: nosque idem etiam 1 uinus domonstraturi . At haec de libris canonicis causa maxima est: ad summum itaque Pontificem est refcrenda . Deinde quia contingit esse distidium inis r Patres in concilio congregatos . Quod si non esset judex in
Ecclesia, qui hanc contentionem lite que dirimeret, certe non esset Ecclesiae a Deo provisum in rebus necessa
Praeterea, quia Summus Pontifex quoties de fidc pronuntiat, errare nequit: quod suo postea loco etiam commo strandum est. Ipsius ergo Pontificis i
s unonio tanquam certo judice probare poterimus , quis liber sit canonicus,
Postremo , id ostenditur argumento Nicolai Papae . Nam quod vere sedes Apotholica probavit, hodie tenetur a ceptum : dc quod illa repulit , haei
nus incisicax prorsus habetur et Ita opus cula doctorum , quae approbavit, E clesia probat: quae contra reprobavit, Ecclesia reprobat. Summorum ergo PO tificum de hisce rebus testimonium, ipso etiam perpetuo rerum experimemto firmum ac certum habere compe, limur. Nam & Euangelium, quod Pa
lus praedicabat in gentibus, ut ante eg
73쪽
24 De Locis Tertulliano , meronymo, & Augustino monstravimus , non suisset ab Ee clesia receptum, nisi Petri auctoritate fuisset roboratum , & ut idem Hier. in lib. de viris illustribus ex Clemente in s. ιυ-- σων scribit Marci Euangelium, cum Petrus audisset, probavit:& Ecclesiae legendum sua auctoritate edidit . Idem vero Eusebius libro x. Ecclesiasticae historiae, cap. Is . non sintum Clementis , sed ex Papiae testim nio confirmat. Constat autem, qui Petro succedit, hunc eandem potestatem habere in illis sane, quae sunt Ecclesiae necessaria. Ad summurn ergo Pontificem hujusmodi de libris canonicis judicium pertinet . Nam & si qua similis quaestio in veteri lege exoriretur , ad Pontificem ejus definitio pertineret,
ut Deut. II. legimus. Hactenus quanta fieri pomit brevitate a nobis ea ducta sunt. quae praesenti loco satis erant, ut pius lector intelligeret , quibus authoribus, in libris canonicis constituendis, fidem habere oporteret. Nam si quae horum majori vi & argumentis indi-fent, ut in universum probentur omnius, ea suis postea locis confirmabuntur . Nunc vero illud agendum cssir Puto, ut argumentationes hostium verae religionis , quam brevissime etiam possumus, resellamus.
Ubi eon tantur argumen aevitis sexti.
AD primum igitur argumentum sic
respondeo : Si Christus ab homine testimonium non accipit , ubinam illud est , Fuit homo missiis a Deo , ut testimonium perhiberet de Iumine λ Ubi rursus illud , Vos testimonium perhibebitis de me , quia ab initio mecum estis ubi denique illud ne omnia repetamus Eritis mihi testes in Hierusalem &c. Sensus igitur
est: Ego hominis testimonio non eseo quidem: sed affero tamen testimonium Joannis propter vos . Ideoque subjungit, Sed haec dico , ut vos salvi sitis. Quod autem ipse humanum testimonium non quaerat, quo videlicet ipse minime egere credendus est, probat subjungens: Ego habeo testimonium majus Ioa
nis , &c. Et revera convincit, ut qui
divinum testimonium habet , ipse quidem propter se n0n accipiat ab hombTheolo tricis. ne testimonium , sed oblatum tamen
propter aliorum utilitatem non repudiet. In eundem qnoque sensium deinὸe stib- inscrt , Claritatem ab hominibus non accipio a cum tamen Petrus dictiis sit sua morte Deum glorificasse . Ac de primo quidem argumento fatis. Ad secundum vero facile responde-tiu , Apostolum ibi non cum impertitis, sed cum doctis habere sermonem. Ait enim , Non scripsi vobis quasi Lgnorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam . Sapientibus ergo Ecclesiae magistris unctio interior sitfiicit ad ea quae fidei adversantur , resutanda : at ignorantibus opus est etiam externa doctrina , eorum maxime , quos Deus constituit in Ecclesia pastores & doctores . Intelligendum est etiam, d ctrmam fidei unautis hominibus ne cessariam , unicuique per se forte imnotescere, si spiritum manentem in se habet. At vero quae sunt in fide, non singulis quidem necessaria, sed ad E
clesiae communem utilitatem pertine tia , non ea statam a bonis viris co En
scuntur , quamlibet spiritum Dei 3cunctionem habentibus . Si enim si plici mulierculae proponatur, an acci dentia in Sacramento altaris sine su jecto sint, quamvis sancta sit & iusta, non est opus ea de re ab unctione d ceatur . Sed si illud ab ea inquiras , num Christus pro peccatis nost, is sanguinem fuderat , Id profecto ab umetione docebitur , quoniam praestanti
quod in se est , Deus fidem ad salutem necestariam ni negat. Porro autem cum quaestio haec de numero liabrorum Canonicorum non spectet ad
singulos, sed ad doctos in Ecclesia viros reserenda sit, fit consequens, ut ad cognoscendum an hic Iiber, an ille sit
Canonicus, non sit satis unctionem hahere . Non enim unctio quemcumque
simpliciter docet de omnibus , scd quemque de his , quae sunt ei propria& necessaria. Atque haec satis abunde erant , ut secundum argumentum eli deretur . Sed ut iis morem geramus ,
qui aliud praeterea quicqu1m in illius testimonii explicatione desiderant, ter tia adhuc responso adjicienda est. Non si quidam in Ecclesia primitiva tantos habuere de in virtute & in doctrina progressias , ut nullo doctore externo indiserent , quippe qui spiritu docentenos lent omnia , idcirco gratiam illam
spiritus Sancti nos & ad omnes, &
74쪽
ad hoc etiam tempus reseremus. Alio qui si quis aut linguarum donum, aut alia missita , quae spiritus a principio G delibus impertiebatur, modo non haheat , non se arbitretur spiritum accepisse , nec unctum sese existimet, nisi cum Antonio Monacho AEgyptio sine ulla scientia literarum divinas scripturas Intellexerit. Quod si etiam num unctio docet sine externo doctore de
omnibus, non doceant parentes parvulos suos doctrinam Christi a sed ne ad
ipsum ouidem Euangelium audiendum atque assiccndum eat populus in Ecclesias; quin etiam codices nullos legat, nec legentem explicantemque hominem audiat: expectet vero rapi se usique ad tertium coelum, & ibi omnia
Christianae doctrinae mysteria perci-liere: Caveamus, Augustinus ait, i, es tentationes superbissimas, magisque cogitemus de ipsum Apostolum Palmium , licet divinis & voce & spiritu instructum , ad hominem tamen missum esse, ut ab eo disceret , quid se
oporteret facere . Actor. 9. Et Comnelium cogitemus , quamvis & exat ditas orationes ejus , eleemosynasque respectas ei Anselus nunciarit, Petro tamen traditum imbuendum, a quo quid credendum, quid sperandum, quid diligendum audiret. Act. Io. Ac de secundo argumento hactenus. Tertium vero eludi primum poterat eo rerum discrimine repetito, quod insuperioris argumenti consutatione posuimus. Concedimus enim liberaliter,
doctrinam cuique in sua vita & statu necessariam , illi lare perspectam de cognitam, qui secerit voluntatem Dei. Sicut enim gustus bene affectus differentias saporum facile discemit a sic animi optima assectio facit , ut homo doctrinam Dei ad salutem necessariam discemat ab errore contrario , qui ex Deo non est. Quae vero Ecclesiae sunt communia , nec ad judicium de fidem spectant sinpulorum, ea non a quoVibaiscemi de judicari possunt , quantumcunque is Dei faciat voluntatem. Hugsmodi autem simi, quae versantur in ic controversia de librorum divin
rum numero . Nec illarum etiam rerum judicium adeo pcrspicuum est cuivis, ut statim ac sine doctore in promptu sit. Erant enim quidam verbum Pauli cum aviditate suscipientes , "idie tamen scrutabantur scripturas,
si haec ita se haberent, Act0r. II. Et Liber Secundus. Carp. VIII. 2Scum quidam docuissent sine circumcisione neminem posse salvari, non protinus cuilibet exploratum fuit, num ea vox ac doctrina ex Deo esset, an non:
sed relata est potius ad Apostolos de seniores quaestio, de adhibito concilio, naagnaque prius facta disquisitione, Gnita, Act. Is . Quod, si quae in hujus argumenti resutatione dicta sitnt, cuia piam adhuc non esse illa satis videa tur: habeat & hoc responsum : Christum non dixisse quidem , Qui fecerit voluntatem Dei , hunc per se dc sine magistro veram omnem prophetarum, Euangelistarem , Apostolorumque doctrinam posse a filia discernere , aue oves sine doctore externo vocem Christi internoscere , contrariamque alieni resutare: Sed id docuit, cum adest mdei magister idoneus, qui rem credendam aptis loco & tempore, lalido pondere , ac certa auctoritate proponat, tunc auditorem, si bonus est, Dei Doctrinam accepturum, sin malus, repudiaturum . De se cuippe Christus suaque doctrina peculiariter loquebatur: quem quoniam pater signaverat Deus, ducem ac praeceptorem mundo dederat, omnique testimoniorum genere com probarat: ei tot, tantisque argumentis Euangelium annuncianti, ei vitae, doctrinae , miraculorum gloria praestanti, et humana atque adeo divina auctoriatate pollenti, fidem non habere nemo sine peccato poterat. Abeat nunc L therus , de quasi Ecclesiae fidem valia dissimis arietibus concusserit , vanis. sima exultatione bacchetur. Nos vero intelligamus potius illum , quem dixiamus esse verborum Christi sensium, cum ex aliis Euangelistae testimoniis , tum vero praecipue ex ipso eodem , quod ex cap. Io. Liltherus adversus nos citat. Opera, inquit Dominus , quae ego facio in nomine patris mei, haec testimonium perhibent de me . Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . Et statim , Oves meae vocem meam audiunt . Nam certe si non audirent . eae oves Christi non essent, ut quae aci vocem proprii pastoris tam e ploratam Sc certam, clausis auribus o surdescerent. Qua ex re patet, quam inepte a Luthero illa Domini testimonia in hac causa, de qua nunc disisierimus , reserantur. De tertio igitur
Quarto prius quam respondeo, operae pretium mihi facturus videor , si stria Respon.
75쪽
strictim quaedam attigero, quo facilius auctoritatem humanam & Incitamen.
non hoc solum argumentum diluatur, verum etiam ea , quae deinceps disserenda sunt, explicari Gueant. Primum ergo id statuo , Juxta communem legem, aliqua exteriora & humana incitamenta necessaria esse, quibus ad Euangelii fidem inducamur. Quomodo enim credent ei, quem non audierunt λ Quomodo autem audient sine praedicante λ Item , si non venisi sem, & locutus eis non fuissem, peccatum non haberent: & Si opera non fecisIcm, quae nemo alius secit , excusationem haberent de peccato suo. Non igitur solum neccssarium est, ut credituro ea, quae sunt fidei simpliciter ab homine proponantur, quasi prima principia discipulo e vcrum etiam opus cst exteriorem aliquam persuasionem , de humanum incitamentum adhiberi : quomodo principia Geometriae nonnulla a magistro di explicantur, &suadentur . Hinc illud est , quod cum dixissct Moyses Domino , Non credunt mihi , Dominus ei dedit potestatoin signa faciendi . Hinc ruisum illud, Praedicaverunt ubique, Domino cooperantc ,' & sermonem confirmante sequentibus signis. Huc illa pertinent, Hic venit in testimonium , dic. ut D-mnes crederent per Illum . Et Sergius Paullis vir prudcias cum vidisset factum , crcdidit , admirans super doctrina Domini Actor. 13. Et Centurio videns quod factum fuerat , glorificavit Deum, dicens: Vere filius Dei
erat iste . Lucae 23. Et cognovit pater, quod illa hora cliet , in qua dixit ei Iesus, Filius tuus vivit, & credidit ipse de domus cJus tot1. & paullo ante . Ex civitate autem illa multi
crediderunt in cum Samaritanorum, pro Pter verbum mulieris tcstimonium
perhibentis ; quia dixit mihi omnia ita omnia illa praedicta, sive alia quaecunque adhibita ab eo , qui proponit. fidem, non esse susticientcs causas ad .
credendum , ut crcisere tenemur: sed praeterea opus esse interiori causa efii
ciente , id est , Dei speciali auxilio
moventis ad credendum . DOcciat id Divus Thomas , ad Roman. Io. Lection. 2. ac Divus Augustinus libr. I. retra c. cap. 2I. δc alias saepe . Quin
sacrae literae id quoque docent : Quam Ad Roma.. speciosi, inquit, pedes euangeli Zantrum pacem, euangeli Zantium bona: scd non omnes obediunt Euangelio. Esaias enim dicit , Domine, quis credidit auditui nostro , & brachium Domini cui re velatum est Item, Nolite murmurare invicem : nemo potest venire ad me,
nisi pater, qui mi sit me, traxerit eum. Est scriptum in Prophetis , Et erunt omnes docibiles Dei. Omnis, qui a divit a patre, & didicit, venit ad me. Et interius , quibusdam discipulis dicentibus . Durus est hic sermo , dc quis potest cum audire Propterea sinquit Dominus ) dixi vobis , quod nemo potcst venire ad me, nisi fuerit cidatum a patre meo. Et alio loco, Cum I. n. 1 . autem tanta signa fecisset coram Cis', i on credebant ita cum, ut scrnao aio impleretur, Domine quiς credidit auditui nostro λ & braclmini Domini cui revelatum est &c. Externae Igitur mnes de humanae persuasiones non sunt satis ad cradendum , quantumcunque ab hominibus competenter ca , quae sinit
fidei, proponantur. Sed necessaria ci insuper causa interior , hoc cit, divinum quodda in itimen incitans ad credendum , de oculi quidam interni Dei benc ficio ad videndum dati . Vidcrunt
inquit Moyses ) oculi titi signa illa
orientaque ingentia, S non dedit il- Dominus cor ad intullircndum . re
quaecunque seci: & multi venerunt ad aures ad audiendum , nec oculo S ad
Jesum, & dicebant: Quia Joannes quidem siginum secit nullum . Omnia at tem, quaecunque dixit Ioannes de hoc, Vcra crant. & Ioan . ro. Introivit ille videndum . Hoc quoque sua voce dilucide confirmavit Cluillus Petro libquiens, Beatus es Simon Bariona, quia caro&sanguis non revelavit tibi, sed
discipulus, qui vcncrat primus ad mo-l pater meus qui in coelis est. Certe Petrus audierat Joannis Baptistae testimonitim , quo aperta voce clama Verat,
Christum esse filium Dei . Multa insuper Christi miracula viderat, dc ta-nacia post haec omnia non aut tcstim nio, aut auctoritati Ioannis, non miraculis visi s , filici confessionem Chri
stus auissat, sed divinae revelationi.
Linuincimini: & vidit, de credidit. Nondum enim sciebant scripturam , quia
lippus denique Sc Petrus non utcumque fidem Eunucho , Cornelioque propn suere et sed de causas etiam adhibue
Deindc id quoque nauicndum cst,
76쪽
Et ad Thessalonicenses , Gratias agimus Deo, quoniam cum acccpissetis a
nobis verbum auditus fidei, accepistis
illud non ut verbum hominum , scd sicut est vere, Verbum Dei , qui operatur in vobis , qui credidistis . Sunt& alia pleraque sacrarum litcrarum test unonia in huius rei confirmationem.
Ut ad Corinth. N cmo potest dicerc, Dominus Jesiis , nisi in Spiritu sancto ,& caetera quae fcquuntur . Et rursum inter spiritus charismata Paulus enumerat fidem. & alibi: Non sumus sui ficientes , dec. Et apud Lucam, Olim dam mulier colens Deum , audivit Paulum , cujus Dominus aperuit cor intendere his , quae dicebantur a Paulo . Et illud , Erigit mane , mane Grigit mihi aurem . Dominus Deus a
peruit mihi aurem , ut audiam quasi magistrum . Dies me deficiet , si omnia velim commemorare , quibus secundum hoc sundaniciatum stabilitur. Cui & tertium subiiciendum est , rationem krmalcm nostrae fidei noncsse ecclesiae auctoritatem, hoc est, fidei ultimam resolutionem non fieri in ec clesiae testimonium . Ipta schoIasticae res in as dicendi scholasticas rapiunt, S: quae vocabula scholarum consuetudo diuturna trivit , ea Latini nobis condonare debent. Nec enim tam sermonis ornatum, quam disputationis lucem sequimur. Sed ad rem, Eorum hic ei rorem dissi nulla re non Postum, qui asserunt, fidem nostram eo, tanquam in ultimam credendi causam , rcducendam esse, ut credamus ecclesiam csic veracem,cui prius inquiunt j aflentimui per fidem acquisitam , quam per ini iam. Quod si verum esset , prima ratio formalis insulae fidei non ellet veritas increata, sed creata. Quare fides
nostra non inniteretur tanquam tuo fundamento divinae veritati , leu numanae : Deinde cum assensus conclusionis non sit certior principiorum assensu, ut Aristoteles r. Post. tib. demonstrat; si fides infusa fide acquisita
niteretur, tum Deum esse trinum, cui
assentimur per insulam fidem , non esset nobis aut firmius , aut certiuS, quam Ecclesiam esse veracem, cui juxta horum sensum assentinuir per fidem acqui-fitam, & por humanarum causarumv-citamenta. Praeterea, numquam hominem quemvis ita per udem acquisitam existima- uuis eue veracem, quin lamidemus. Liber Secundus. Cat . VIII. eum poste vel falli, vel fallere. Cum propter si assienuis catholic.e fidei ex acquisita fide penderet, firmus omnino
Ad haec , si omnes hi, qui me do
cuerunt, imo adeo angeli coelorum nit-hi astruerent oppositit m ejus, quod fide teneo, non ex eo fides mea labefactaretur : Juxta Pauli Apostoli praescriptum illud, Licet nos , aut Angelus de ει coelo euangeli Zet nobis , dcc. Nostrae igitur fidei astensio humanis causis, & incitamentis non innititur, quae scilicet fides acquisita se tur. Quare ne mens nostra vacillet , altius petenda, quam ab hominis vel ratione, vel auctoritate , scripturae divinae allistaritas est. Praeterea , Apostoli , & Prophetae resolvebant ultimo fidem suam in divinam N auctoritatem dc veritatem. Emeo nos in humanam Ecclesiae auctoritatem fidem nostram non resolvimus. Eadem enim fides est, idemque proinde ii
bct obJectilin, rationemque λrmalem.
Confirmat autem hoc vel maxime
quod ea, quae per accidens contingunt objecto alicujus habitus, non variant illius objecti Q alem rationem : Sed articulos credendos proponi per hos , aut illos homines, per accidens omni no contingit. Cum ergo Prophetae , &Apostoli assentirentur articulis fidei, quia Deus revelavit .' eandem quoque nos credendi rationem habebimus. Nisi sorte fides nostra non est varius The lorica, cuJus videlicet prima & Rrma lis ratio, si his credimus, non divina, sed humana veritas est. Nec deliinit sacrarum testimonia ILterarum in hujus rei confirmationem .
ut illud , Crediderunt Domino , Ω Moysi servo ejus . Non dixit , Moysi& Domino, sed , Domino & Moysi.
Item , qui credit in me , non credit Ioan. 13.
in me , sed in eum qui misit me, &caetera quae sequuntur: de ad Thelialon. Gratias agimus Deo , quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus fidei , accepistis illud non ut verbum
hominum, sed sicut est vere ) vere
bum Dei. His vero tribus certis stabilibusque sententiis illa etiam conjuncta est, u limam fidei nostrae resolutionem fieri
in causam Interiorem efficientem , hoc in Deum moventem ad creden-
Verbi gratia , huic articulo , Deus est trinus, & huic, Ecclesia non potest eriare, de caeteris i versis ii asinae
77쪽
ctrinae Christi. mae principat assentio per infusam fidem: non Iuod Ioannes di xcrit , aut quivis alius homo, sed quod Deus revclaverit : huic autem, Deus revelavit immediate, credo, a Deo motus per ii stimctum specialem. Itaque ex parte objecti ratio formalis movens cst divina veritas revclans :sed illa tamen non susscit ad movendum, nisi adsit causa interior, hoc cst,
Deus etiam me vens per gratuitum specialemque concursum. Divus Thomas ,Σ. 2. quaestion. 2. art. s. ad 3. Au- rustin. o. conses cap 3. Et licet sundamento in hoc secundo jam jacto fi
mirer haereat, subsistit tamen eo etiam testimonio, quod in argumento rese tur . Hunc enim sensum habet, quod
Ioannes Apostolus dicit , Si testimo-hium hominum accipimus, testimonium Dei majus est . Atqui , unde credemus , Apostole , id esse Dei lcstimoniiun Qui credit, inquit, in filium Dei , habet testimonium Dei in sc . Quod si rem hanc a capite arcessere,N trnde omnia manant , videre volumus t illud tandem uatelligamus oportet
habitum fidei in ordine ad Theolosiae disciplinam se habere, ut habitus intellectus se habet ad humanas scientias. & facultates . Quemadmodum itaque intellectus noster in discursu disciplina tetim naturalium , primo cum principiis congreditur , deinde ad reliqua cognoscenda proficiscitur quae videlicet a principiis positis dori vantur : sic in cognitione supe naturalium rerum quaedam sunt principia supernaturalia , cx quorum fide fidelis animus ad caetera investiganda procedit : Accedentem inquit ad
Deum oportet credere quia est , &quod inquirentibus se remunerator sit;& iterum: Cum deberetis magistricς se propter tempus, rursum indigetis , ut doceamini, quae sint clementa exordii sermonum Dei . Et statim docet, quaenam sint ejusmodi elementa , inquiens , Intermittentes inchoationis Christi sermonem ad perscctionem seramur : Non rursus jacientes sundamentum pol nitentiae , fidei ad Deum, haptismatum doctrinae, impositionis quoque manuum , resurrectionis mortu
rum , & judicii aete mi. Quibus rebus expositis, facile ut opinor intelliri
Potest, Vera esse, quae paullo ante sunt dicta hoc est, oportere humana quaedam & exteriora adnunicula intervenire ad credendum: nec tamen ea esse idonea per se , nec fidei nostrae re
solutionem in ejusmodi fieri , sed in
interiorem causam divinam , quae e citet . dc moveat , ut credamus . Iaasientum siquidem principiorum Geometriae , Vel Arithmeticae multa veniunt quasi prae ambula δc antecedcntia ut cognitio sensitiva, explicatio, Sc suasio praeceptoris , qui cadem principia non utcumque proponit , sed explicat etiam vel per exempla sensibus mam- festa, vel percisccta notissima. At ratio assentiendi sor malis non est quicquam illorum , sed sunt illa quasi determinationes , dc veluti conditiones , sine quibus ejusmodi principia a disciapulo non intelligerentur. Ratio autem formalis, lumen naturale est inexistens, quo videlicet evidens ille assensus cf-hcitur : ut de lumen hoc exterius ratio formalis est, quae colores csscit evidentes. In hunc ego modum, pr ponere credenda , suadere, miracula faccre , determinant quidem intellcctum ut credat, quasi conditiones , sine quibus vix unquam intellectus dete minatur . At ratio formalis assentien
di, lumen fidei est, quod Deus infundit
Jam si haec. quae diximus, sacris literis accomodaveris , invenies profecto, ca esse usque adeo consentanea, ut obtinere a quovis adversario debeamus . Huc enim pertinet illud Joannis 4. Jam non propter tuam loquelam credimus: ipsi enim audivimus, & sciamus, quia hic est vere Salvator mundi . Ut illa alia praetereamuS, quae r tro sunt nobis commemorata . Nam quarto argumento resellendo satis sit perque dictum est : Unde tamen tria postrema argumenta facillime diluantur et quamvis enim respectu unius aut alterius hominis sacras videlicet lucras rejicientis , prior sit Ecclesiae auctoritas, quoniam Jure probamus illi hanc esse epistolam Pauli, illam Jac bi, per Ecclesiae auctoritatem : non tamen inde colligitur, quod absblutc E clesiae auctoritas sit ratio credendi formalis . Ruomodo si neganti principia philosophiae naturalis ex esseetis notis smis nitamur ea suadere; non quaeri mus Causam , a qua principia philos phiae pendeant , sed argumentum alis quod vel indicium ccrtum eJus rei, quae in controversam venit. Ac sere
in omnibus disciplinis contingit , ut
78쪽
adversus ignorantem tausam utamur e lactu : & adversus negantem effectum utamur causa , propter utriusque mutuam connexionem . Atque id quidem copiose variis multarum disciplinarum exemplis monstrare possem, sed quae perspicua lunt, longa esse non debent. Adhibebimus ergo exemplum unicum generis ejus, quod & facile intellectu sit, de positum in una re transferri permultas possit . Terram interjici inter Solem 3c Lunam , ex Lunae desectu suadet Astrologus , nec affert tamen
genus arrumentationis ineptum. Praeclare enim est hoc usumatum a docti Dsimis, quorum auchoritate non uterer,
si mihi apud aliquot agrestes habenda esset oratio. Cum vero ad eos scribam,ruibus haec inaudita non sunt, cur ego mutem , me h quid in his studi is perae posuerim, perdidisse λ Usurpatum est igitur ab eruditissinis viris quosdam argumentandi genus, quod a posteriori juniores vocant , Aristoteles
juxta veterem interpretem demonstrationem quia est, nos ab effectis voca muS . Quae quoniam suis saepe causis notiora sunt, ad eas commonstrandas identidem inserunt . Nec illico tamen effecta haec causarum suarum larmales rationes erunt. Non enim , ut in eodem versemur , si terram interjici ex Lunae defectu suademus , idcirco desectus ipse ratio est interjectionis malis. Quin e contrario, si rerum natura spectetur , ipsa terrae interjectio ratio est formalis, cur Luna defectum patiatur . Quod igitur in caeteris artibus , idem quoque in Theologia contii git , ut rerum ordo interdum humani ingenii causa permutetur. Ita fit, ut contra negantes novum Τestamentum aptissitne argumentemur ex veteri, atque e diverso contra neganteS Vetus ex novo. Etenim ab his, quae notiora sunt nobis, ad ea, quae minuS nota sunt, quodam quasi naturae ductu homines serri non solum Philosophus ametor est , sed nullo etiam philosopho
auctore experimur.Quamobrem JudκQ, cui vetus testamentum certius est, no vum ex veteri suademus . Habemus , inquit, firmiorem propheticum serm nem: cui bene facitis attendentes quasi lucemae lucenti in caliginosis loco , d nec dies illucescat , & lucifer oriatur cordibus vestris. Et Actor. II. Ii
qui cum aviditate verbum Pauli susce- Perant , scrutabantur quotidie scriptu- 29ras, an haec ita se haberent . Contra
vero Oportet , ut adversus eum, qui novum Testamentum recipit, ac re, cit vetus , ex novo Veteris auctoritatem colligamus . Ad eundem quoque modum auctoritas Ecclesiae cum sacrarum litterarum auctoritate connexa est,& per legem connexorum utramque in alterius probationem sumimus . At si generaliter quaeratur, unde fideli constet ea, quae fide tenet, esse a Deo revelata , non poterit Ecclesiae auctoritatem inducere, quia unum de revelatis est Ecclesiam errare non posse, ut I. ad Tim. 3. cap. habetur. Nec Verus catholicus, quod nonnulli fingunt, amentitur huic, Ecclesia est verax , solum per conjecturas humanas, quibus acquisita fides innititur . Ad quem modum& Saraceni suis praeceptoribus, & Iudaei suis Rabbinis, & Gentes suis Phialosophis, & omnes denique suis majoribus inhaerent. Non sic inquam ) Christiani : sed per interius lumen infusum a Spiritu sanctor quo firmissime atque
certillime moventur ad credendum , Ecclesiam Christianam errare non pos se et Saracenorum, Judaeorum, Pagan rum , errare posse. Deinde responderi potest, quod etiamsi in universum opus esset, ut Ecclesia ea, quae simi cr denda , proponeret: non tamen proi de colligeretur , ultimam fidei resoli tronem in Ecclesiae auctoritatem fieri. Non est enim Ecclesiae auctoritas ratio per se movens ad credendum, sed causa sine qua non crederemus. Quippe ut nos credamus juxta praescriptam a Paulo legem , oportet, ut illa , quae cre dere debemus , nobis per hominem proponantur . Providit autem Deus, ut Ecclesia esset, quae certo ac firmo j dicio ea, quae vere nobis sunt crede da , Proponeret . Proponit enim Ecclesia , ut rem exempli causa illustremus. Euangelium Matthaei esse a Deo revelatum : nec mihi proponere nisi verum potest : Ego igitur non credo Euangelistam dicere verum , quia E clesia eum dicat verum dicere , sed quia Deus revelavit. Et tamen Ecclesia propones est causa, fine qua ego non ad mitterem illud Euangelium esse Matthaei . Spiritu itaque sancto Ecclesiam afflatam certo credo , non ut Veritatem , auctoritatemve libris canonicis
tribuat, sed ut doceat, illos , non alios esse canonicos . Nec si nobis aditum praebet ad hujusmodi sacros libros c
79쪽
rnoscendos , protinus ibi acquiescenatum est : sed ultra oportet progredi
de solida Dei vcritate niti. Qua ex re
intestigitur , quid sibi voluerit Augiistinus , cum ait , Euangelio non credercna , nisi me Ecclesiae moveret auctoritas . Et rursirin e Per catholicos Euangelio credidcram . Vidclicet negotium August. crat cum Manichaeis, qui absque controversia stici cuidam Euangelio credi volebant,& Manichaeo fidem astruere. Rogat igitur Aligust. ,
ecquid facturi sint , si in hominem incidant , qui nc Euangelio quidem credat s quoque genere persuasionis sint
eum in si iam sententiam adducturi . Certe se assii mat non aliter potuisse adduci, ut Fuanpellum amplecteretur, quam Ecclesiae auctoritate victum. Non itaque docet fundatam csic Euangelii fidem in Ecclesiin auctoritate , Vcmina
simpliciter nullam est equa si ce infideles . sivetii,
in fide novi- ad sacros libros ingrediantur, nisi Ecclesiae catholicae unum cundemque consciasum . Id quod c)usdem epistolae cap. . & in libro de utilit. crcii. ad
Honorat. satis ipse cxplicavit. Certum itaque argumentum in controveisiade uno quolibet libro lacro ex Ecclesiae auctoritate sumitur, idque August. tradit ; sed non ad hanc , sed ad divinam auctoritatem fidcs librorum divinorum re: erenda est.
Respon. Nec post haec in pnstremis illis tri-
ad s. bus argumentis eluciadis Iectorem amplius morari volumus , scd ad ea, quae in medio rei iel a sitiat, explicanda properare . I cstimonium igitur ex Dcuteron. illud , quo deinceps adversarii
utuntur , pro eis nihil omnino facit Quemadmodum cuim , cuin Dominus fideles monuit, ut a lupis attenderent,eOlque ceu arborcs non ex foliis, scd ex fructibus interia oscerent ; non statim excluditur iacc canum fida cust
dia , S: ad discernendum lupos naturae mira sagacitas , nec pastorum vigila ins cura , & diligens Ommurn providentia: nam si isthaec dcsunt , ipsae per se oves sibi cavere non possiant, quamlibet signum a Christo habeant, unde lupi internoscantur . Sic Moles di cernendis prophetis falsis per rerum quidcm cuciata populum instituit, sed
non Proinde tamen facerdotiitia in his judicium iacpigit, ad quos scilicet causas omnes dubias ipse idem paullo amic referri Iusserat. Saepe autem usu-
venire poterat, ut dissicile esset fleambiguum de propheta quopiam Iudicium, &' variae , ut fit , dis crepantes que sententiae. Testimonium vero, quod aflertur ex Responinaniae, quoniam simile est . simili quo- ad6.&.7que ratione convellitur. Aliud vero exprima ad Corinthios epist. non ita facile refelli potest: sed id constat, ve ba Pauli mirifice a I utheranis torqueri . Nam si spiritualis homo , id cst, in quo est spiritus Dei sic enim illi interpretantur ) judicat in universum
omnia : quomodo Elisaeus, Anima , Inquit , ejus in s tritudine cit, & Do
minus celavit a me . Reg. 4. Quo modo Job , cum multa se ignorare a gumentis certis cognovisset , ignorationem suam fatetur, inquiens : Insipieniter locutus sim, & quae ultra modum excedunt scientiam meam Iob, 3. 39. 4 O. 4r. 42. Quomodo Apostoli non intelligebant , quae dicebantur λLucae 18. Muomodo Petrus & Ioannes nondum sciebant scripturam λ Joan. 2 O. Quomodo aperuit scripturas di lcipulis sitis Christiis, quae illis antea crant clausae I uc. 24. Quomodo Petrus non tuis dicavit simulationem suam eme Euangelio contrariam 3 Muomodo rursus i- dein , Absit , Doname, inquit, quia
nunquam manducavi omne commune
de immundum γ Haesitavit enim intra se, quidnam esset visio, quam vidistet. Ach. Io. Expediant mihi si possunt Lutherani e cur Eunuchus , an quo
sine dubio spiritus Dei erat, locum
Esaiae sine externo doctore cxped:re non poterat, Actor. 8. Explicent di id quoque, quamobrcin fideles, qui erant ex circuncisione , disceptabant adve sus Petrum , quod ad Cornelium ac,
cesiisset, si omnia 'ira 3usti di)udicate
possunt . Exponant licin id, quod paulo ante in hac caula retulimus, quidnam A ntiochenis impedrmcnto fuit, ut non discernerent doctrinam Pauli veram esse, aliorum vero salsa in: scd in senatum Hierosolymitanum rctulcrunt, ut lentorum, Apos. olorumque concilio illa quae itio di)udicarctur . Addereme lacris libris huiuscemodi non pauca , nisi in promptu cscnt . Et ca etiam, quae Potuimus , satis sunt ad evincendam caulam . Paulus itaque non vult quemvis hominem 3ustum possc de o- nimbus judicare. Erant enim inter Corinthios ipsos parvuli quidam impcnecti , quibus etsi sphitus ad Juii:-tiam
80쪽
Liber Secundus. Caput M.tiam non deerat, deerat tamen ad ea discernenda mystem , quae Apostolus pei sectis communicabat : Non potui ,
inquit, vobis loqui quasi spiritualibus . Tanquam parvulis in Christo lac p tum vobis dedi , dcc. Per viros Igitur spirituales , petiestos intelligit, antei quos sapientiam ipse loquebatur, quis miles Paulo spiritum Apostolicum acceperant, ut sc irent, quae ipsis donata est ent , quae loquebantur non in do-ct:s humanae sapientiae verbis, qui breviter sci sum Christi peculiari spiritus dono possdebant . Scd ne ii quidem sinpliciter omnia dijudicabant, Diti velimus eos per spiritum & Geoliaetras ,& Physicos , de Astrologos stulte. Atque nec spiritualia univcrsa cognoscebant , Nam quaedam sibi spiritus reservavit: quaedam privatim uni , alia alii revelavit. Est erro distributio accommoda, ut ibi, Ille docebit vos omnem veritatem et de ibi etiam: Unctio docet vos de omnibus. Spirituales igitur & Apostolici viri omnia dii cc nunt, hoc est, supernaturalia , & n ruralia , spiritualia dc corporalia . non singula, ted ea omnia quae ad salutem fuerint necessaria . Quibus rebus uitellectis, nihil est opus re pondere ad alterum ejusdem epistolae testimonium. At vero prima ratio hoc modo eluditur. Non decet veros gravesque Theologos verborum ambiguitate ludere. Non itaque hoc loco Judicium usurpamus Pro ejus sententia, qui re ipla , quam Judicat, superior est. Alioqui si ea semper esset vocis hujus significatio , cum iuxta Paulum prophetae duo aut tres loquuntur, & caeteri diJudicant, Oporteret hos qui judicium serunt, & Pr phetis , & propheta a cise superiores . Asserimus ergo Ecclesiam de scriptu- Tis earumque sensit judicare , id est, discemere humanam a divina, verum a falso . Atque Ecclesia sine usurpata
auctoritate, quemadmodum ante constituimus, hanc habet a Christo facultatem. Spiritus, inquit, meus, qui est in te, & verba mea, . quae posui in ore tuo, non recedent de ore seminis tui usque in scmpiternum. De qua re quinniam alio loco sumus fuse disputaturi, nihil est nunc praetexea dicendum. Ra-
tiones autem, quae sequuntur , Omnes
Iam sunt in quarti argumenti responsione consutatae . Pergamus itaque ad reliquas controversias, do institutum o dinem persequamur.
Osendia , illos libro . , de quibus erae controversia , habendos εsse sine dubia
N secunda hujus controversiae parte polliciti sumus, nos quidcm osten-lii ros, quatuordecim illos libros, qui in dusium sunt vocati, canonicos esse.
Id ut fiat quam brcvistime , sit prima
conclusio. Baruch a canone sanctarum scriptim rarum eximere, non solum temeraraum sed etiam erroneum cst. Erroneum Vero hic appello quoniam varia & ambigua est hujus nominis fignificatio a id, quod haeresi proximum , haeresini
Haec primum patet ex concilio FI rentino sub Eugenio IV. in Decreto super unione Jacob morum de Armeni rum , ubi Baruch inter Prophetas de
Deindc Synodus Τridentina sub Paulo III. aperte librum Baruch in can nicis censet. Erroneum igitur est , illuma canonicis excludere. nam & Eusebius lisro de demon. Euangel cap. Is. Pro phetiam Baruch divinam esse non dubitat affirmare: Affirmat quoque idem Clemens Alexand. lib. Σ. paedag. cap. 3. Denique in vigilia Pentecostes, n
mine prophetae. toti populo Christiano per omnes ecclesias testitur . Qua in re si ecclesiae Christi fallerentur, per niciosissime fallerentur . Quid ita Nempe simul atque populus intelligeret te in re ejusmodi a sacerdotibus ludificari , nullam deinceps certam fidem haberet aut prophetias , aut etiam euangclia proponentibus : ut qui in
simili causa atque negotio jam di es,
sent salsi, de sekllissent . Quod si hic plebis Christianae fides vac diat & cla
dicat; certe epo non video, quo alio in loco possit firma consistere . Eorum autem qui volunt plebem rudem nona Sacerdotum auctoritate pendere, sed per seipsam exquirere , an liber, qui legitur, canonicus sit, jampridem e plosa sententia est. Fateamur ergo , ne in ecclesiae doctrina graviter crremus, librum Baruch, quem illa nomine prophetae a multis annorum centuriis legit , inter can nicos esst censendum. Nec enim viro