Ern. Frid. Car. Rosenmülleri, teol. ... Scholia in Vetus Testamentum. Volumen primum undecimum Partis sextae, Ezechielis vaticinia continentis volumen primum

591쪽

57o Ea schis L GP. XXI, 29. tiones Iolahimi, JHachini et Zedehiae; alii, ut Grotius, ad

triplicem illam calamitatem, quae tempore Zedehiae immissa est: prima erat capti Zedehiae, secunda captae urbis, tertia omnium reliquiarum deportatarum, quae cum Gedalia sueranti Schnurrerus, qui ante vocem nninis subaudienduin putat Verbum nutri, ut ad proximam certe sententiam supplendum illud est, verbis nostris non aliud quidquam inesse arbitratur, nisi hoc: fore, ut duplicata vi, imo triplicata, i. e. summa, maxima, saeviat gladius. dAbhri nari Gladitia erit c fossorum, i. e. quo multi confodientur. , 'an Urri 2 ri Nui Lus simul erit gladius confossorum magnorum nam Collective su me uda esse duo nomina, docet res ipsa , quo non tantum plebs, Verum etiam rex ipse, Principes et proceres regni occumbent.

Alii: profani ut iusta Vs. So.) magni, i. e. tradendus profanis hominibus cs. supra vlI, u I. 24. , vel profano magno, quo rex Chaldaeus significetur. Non tamen verisimile unum idemque Ahri eodem loco diverso significatu repeti. Quod sequitur, ian, rin, plerique a 'Uri, quod

biculum, penetrale domus significat, Vertunt: penetrana etiam in peneιrais usque, q. d. qui caedet sive interficiet eos etiam delitescentes in Penetralibus domorum suarum. . Κimchi in Lexico exponit Urin Dd' Hri qui inseditur in penetrali. Alii: qui delituis sis, i. e. fuit hactenus eis incognitus. LUDov. DE DIEu Collato Aethiopico Uri manere, Rahitara ut Matth. X, II. μείνατε εκεῖ, Aethiopicua interpres vi urin vertit, unde 'Urita manso, tabernacultam, Marc. IX, 5., et Hebraeorum mn conclaνο, cubiculum, ea

domus pars, ubi quis praecipue habitat, manet et cubat haec verba sic reddit: qui manat ipsos, i. e. qui quasi in conclavi repositus, reservatur ipsis. Quod videtur optime concinere. Alii, Chaldaeum sequuti, n thri idem b. I. esse volunt, quod tuurrin, i. e. perterrens, qui terrori sit eis, per metathesin frequentem in hac lingua sutidian et dividi, et ais, nis nU at n vnuem significatione non disserunt , cujus PIura exempla attulit BuxTORPIua in Ami - Cria. P, 745.

592쪽

Exachi ac Cap. XXI, 19. 2 o. 57

p. 745., qui et ipso hanc interpretationem defendit: hQuandoque, inquit, in singulari liac scriptione est emphasis et geminus sensus, ut dum Propheta hic dicere voluit m iri, terra eisna, sed scripsit mriri, in penetralia intrans , indicavit, gladium illum hostilem, ipsos etiam in intimis penetralibus perterrefacturum et persequuturum, nee uspiam illos tutos ab ejus metu laturos. LXX: Καὶ ἐκστ σειοαυτους. Vulgatus: qui obstupescere eos facis. Syrus: OG LMor qui terret eos. Ita et Chaldaeus: l n, N: NumisVeteres sic vertunt, ut de lectione rin, n cogitasse ceu-landi sint f sed cf. quae supra notavimus J, nisi quod Symmachus in codice Syriaco - Η exaptari habet qui super eos manumissus es. Sed Vanam, atque ex negligentia ortam esse lectionem inriri, ex eo intellexeris, quod verbi 'rari prima conjugatio non alio quam passivo sensu solet usurpari; editum autem rur λ, denominativum a 'rim, etiam elegantius est, significantiusque. Ceterum notabile est, loco tin, complures libros, et Kennicottianos, et De - Rosianos, exhibere lentionem da , quam parum abest, quin genuinam pronuntiemus, quod Paullo durior esse videtur, ac facillime transire poterat in nrib, quum continlectionis tin, in transformandae causa cogitari possit

petur omne eor. Vulgatus: ει corda tabescare. Syrus et

593쪽

532 Ea echiel. Cap. XXI, 2Ο.

gatur cor eorum. nan ' Et multiplicando, i. e.

ut multiplicentur omndicula cf. Jerem. XLVI, 16. narinbui 2 multiplicaseu Jova impingentes , in quae impingerites

cadant et intereant, cf. Jerem. VI, a I. LXX: Καὶ πληθυν- Θω σιν οἱ ασθενονντες. Vulgatus: et mult*licat ruinas. Syrus: locis O- O et multi sant in mi. Chaldaeus: a1nΝΠ m QuNUi et ad multiplicandum essendicula eorum. Anna Dedi dccreto meo, vel potius dabo, rc am, praetexitum propheticum, es not. supra ad VII, II. Dictionisci n-nnaha interpretationem dissicilem reddit illorum n minum prius, hoc solo Ioco obvium, nec 1uppetias idoneas forentibus ceteris dialectis. Sunt, qui ri pro P positum pulantes, reserant ad n A terruit, quasi re sit coiistis utivum Dominis, ct DPIN s. PriaN terrorem significet, quorum senientiam et videtur Hieronymus sequutus, dum conturbationem reddidit. Verum n in nriIN serinae constructae est, quum n in nunμ radicato sit. Praeterca N esse TadicaIe,

arguit Chirek, ei subditum, quod τω N praeformativo alum- quam solat subdi. Quod ipsum obstat Iaroliti sentcntiae, nomen nostrum ad radicem rida latrias u desaj. LVI, io.

roserentis, ut fgnisicetur latratuε, i. e. stridor plurimorum gladiorum cum Vehementia maSima simul Vibra orum, qui sonus Iairatum acutiorem imitetur, ut alias etiam gladio tribui tun os et actio Udendi. Alii ex Hebraeis volunt 'ridies Pro Psu , mactatio, dictum esse , ex literarum AIphabeti

permutatione, quae PauN, Albata, dicitur' qua Aloph iti Tesh, et Beth in Geth, et sic deinceps reliquae inter se

permutantur. Sunt, qui disrictionem exponant, cum strictus gladius micati LUDOV. 1M DILU Vertit potesatem gladii, coli. Aethiopico rizN potesatem dedit; sed minus bone, uti docet LUDOI.Pus in Commentar. ad Misor. Aethiop. p. vo4. uuia re in voce Aethiopica non es: radicate, radix enim ostri di , quae an IV. Conjugatione sormat IN pro maN. Ipso assentitur CAATELLO, qui in Lexico Neptagi. p. 1 o. arabicum 'κ NI II conseri, quod etallat a Maccab. XXVI, 6. secundum

594쪽

Ezechiel. Cap. XXI, 2 O.

dum arabicam eapitum divi isionem , et Ialine exterminium redditur. Cui sentcntiae tarnen recte Schiiurrerus obvertit,

ι esse Ιnfiuitivum IV. Conjugationis verbi ι , ν pro et hoc significare, si quis personae aut rotcuram omnem ita penitus abjicit, ut ejusdem copiam atque tisum permittat omnibus. Convonit igitur cum illo aethi Pico mare, quod Ludolsus ipse reprobavit, ut vidimus. Attamen Schnurrerus ex verbo isto arabico quod do eo usurpatur, quod apertum est ac in omnium conspectu Pontum, dictionem Inn nndri proprio apertionem gladii, i. e. gladium apertum notare posse conjicit, Ox eo loquendi modo, quo Vates noster supra XX, 28. dixit tidiana da Imunera quae aegre faciunt, ut significetur gladius, qu non ex insidiis incautos tantum opprimatia sed palam et aperte manifestis caedibus quasi indulgeb Alii collato

arabico pro corripuit, Objurgarait, interprectantur Objurgationam s. correptionem gladii, g. d. non verbis amplius, sed gladiis hostium corripiam inemendabiles

minationem gladii, i. e. gladium ad portas minantem, qui omnem est ligiendi viam praecludit, intelligimus. LXX: Παραώδοντα εχ σφαγια ρομφαιας. Vulgatus: dedi conturbationem gladii. Syrus: . Δ., r . t tradidi eos gladio expolito. Chaldaous: 32 3π'AUR 'n'aq in omnibus cisellatibus eorum consilui occidentes gladio. Symmachus SII.: mina dedi gladium electum, acutum. p ab rivis Factus ad fulgur, ita politus ot torsus, ut sulguris habeat rpeciem, cf. supra H. I S. et Deuter. XXXII, 4 a. Si acuero 'a n pna fulgur gladii mei, gladium meum et coruscantem. Nat .

III, 3. 2 iri an, Tramma gladii LXX: Εὐ γέγονεν εἰς στίλ-

595쪽

βωσιν. Vulgatus: et Amati ad fulgendum. Syrusr HOea fulgenti cscit. gladio tradidi eos). Chaldaeus: Na iri bE ob ns,,neiN gladius eDaginatus es ad occidendum. Symmachus SII.: Iz l oin pacta Loen factus eis aevius, ipse sectit fulgur celebris. 'N verbis pridi, praemissum sunt qui fragris notione sumant, haesententia: frater, i. e. consors, similis cs not. supra ad XVlII, ro.ὶ gladius farius es fulguri, frater fulminis factus est a den Blua sum Bruder hae, ut J. D. Michaelis vertit). Sed nos adstipulamur Schnurrero, monenti, quum hic locus aperte respiciat ad Vs. 5., ut nonnisi repeti videantur quae ibi dicta sunt, praestare 'Nh. l. eo usa accipere, quem habet VI, II., ubi dolentis vox est. In duobus extremis Versus nostri verbis, nUvnriadi, , axponendis interpretes torsit eorum vocabulorum prius. Qui a verbum nUν, texie, operuia reserunt, Vesetunt veIt amictus scit. in vagina, ceu amictu, q. d. tectus hucusque, qui nunc strictus est ad mactandum; vel rin lutua et reconditus est, ne acies Tetundatur ad j gulandum. Alii, Κimchi auctore, acumi sua, eXacutus

est instar diu simi, Jerem. VIII, 8. XVII, 1. Alii collato

Arabieo Ededit, tradidit, interpretantur: tradisus os ad mactandum. Ex alio ejusdem verbi Arabici usu, quo inferiare, Operam Praesare, denotat, Schnurrerus mallet reddere: inserpira factus es, i. e. aptatus, paratua ad mactandum, ut igitur nuvo idem sere sit quod mn, Vs. 35. , nisi quod illud Iatius pateat, hoe ad melius siti Nos quidem non dubitamus , eum Doederlinio et Datiuo nostrum rivvn ad Evn, arab. glaiber fuit referre. Cui sententiae non obstat, quod Schnurrerus opposuit, verbum Arabidum nonnisi de tali laevitate dici, quae sit demtis pilis. Nam et verbum undi, a quo supra Vis.14. 15. t 6. nutrin, n de gladio terso dicta, . dedu

596쪽

deducuntur, proprie depilara notat, Vid. Jesai. L, 6., infra XXIX, 18. Eadem metaphora est in Arabico quod proprio itidem glabrum et aevus lignificans de gladiopolitissimo dicitur. Veluti in illo veteris cujusdam poetas Arabiei Versu in Excerptis ex Hamasa ad calcem Grainniat. Εrpentanae ab A. Schullens edit. p. 4 Ia. ego, etiams

log I x -- - cusspidem morιia, quas corusca fu minG. Ad quem Iocum quae produxit Schullens ad illustrandam vocem ex Arabum scriptis digna sunt quae legantur. CL. G. RUD. NANNINGA Anima e s. Phi- Iolore. ad quaedam V. T. Deci praeside N. G. Schroedor, Grbningae I 759. defensa crepetita in Sm ge Dissertav. 'Voll. II. p. 9Oi. seqq.), qui hunc Iocum pluribus illustravit, et verba nostra coli. arab. Q ita vertit: aetas gladii Diada glabra, i. e. Polita et acuta admodum ad caedendum. Concinit, sensum si spectes, Chaldaei into retatior exacutus es ad Occidendum Symmachus SILr . cmoal transiit ad jugulandum. LXX: ευ γέγονεν εἰς σφαγην. Vulgatus: amivit ad c dem. Syrus: ν - et pariata ad caedem. II. ''rir nn mi, adjunge es, sciI. gladius gladio. Apostrophe enim est ad gladium triplicem vid. supra ad Vs. I9. , qui unitia viribus grassari debeat in eos, quibus ast destinatus. C. B. MicnΛΕOs in Dissertat. de Iocorum disseremia otc. S. XXIV. in Syllogo commentali. TheologrΡ. V. p. I 25. O vertit: in unum colliguor, quia copiae Nebucadnezaris in unum cogendas erant agmen. Gladius enim, ut idem Vir Doctissimus apposite observat, Chaldaeos et Babylonios notat, quorum bellica Expeditio contra Iudaeam et Hierosolymam eo describitur ordine, quo gerenda erat, cum respectu ad litum, quo Chaldaei Iudaeis l

597쪽

quod de eo dicitur, qui socossit ac seorsim est. Sad Schnurrerus mallet verrere: operam da, ex illo usu Verbi ejusdem arabici quo valet animum addixit a eriisque , et operam dedit, consentiente sero Tan humo, qui sensum Verborum 'nnNnn perhibet esse, attende, consedera est prurinter age. Nobis tamen adhortatio ad gladium, ut prudenter agat, minus idoneuvidetur. Alii: exacuere , acue te, quasi sit a 'in ri, inserto N epenthetico. Ita Hieronymus. isSunt nonnulli codices, qui vel vere habent, vel habere visi sunt ' 'Non; egregia, inquit MICHATI. Is in Supplomm. ad Lex. Nebr p. 55., sententia, modo ita vertere liceat: ad tergum, ad dextram, ad αnticam, ad Fniseram Merae te. Alexandrinus et Vulgatus reddunt o νου, exacuere, quod ipsis obversaretur

verbum 'rari; Syrus fortis eso, Chaldaeus 'pinnn. Unus etiam codex De-Romanus primam scriptionem, 'n' 4nn, mutavit in rann n. Nos quid in recepta lectione jure desiderari possit, haud cernimus; est enim vox exquisitio ea quo simul ita cumparata, ut mirifice respondeat parallelo di, vin αι-de.' ScuNunRER. Chaldaeus: ενaginars. 'a'U'n Ad deraram Derta te quomodo idem Vorbum Genes. XIlI, 19. ISam. XIV, 19. usurpatur), quia copiae regis BabyIonii prosecturae erant in Iudaeam, Syriae ac potioribus' imperii Babylonici provinciis australem, Dextera plaga, , Hebraeis est meridies, vid. PLLXXXIX, 13. et ibi not. LXX: ἐκ δεξιοῦν. Vulgatus: Dada

ad dexteram. Syrus: dextera me L Chaldaeus:

et occide ab avistro. 'T 'Od Dispone te, oppone te hostibus, Michaelis I. c. vertit: adpons, quia Ilierosolymam OppugNaturae et expugnaturae evant copiae Chaldaicae. Sane verbum de oppugnatione urbi x dicitur I Reg. XX, I a. vvn hv in Ponite scit. nariun

598쪽

cas , admoveto castra, et admoraerunt casta 'contra

iactam. PIene exstat locutio Jos. VIII, 33. CL Jenj. XXII, 7. Ps. III, 7. ad quem Ioc. vid. not. 'b Ulam Ad Anifram texeris ut Genes. XIII, 9. 1 Paral. XII, u. , hostibus te Oppone, sive illi ad dextram, sive ad sinistram occurrant. LXX: Καὶ ἐξ ευωνυμων. Vulgatus: spa ad Fni iram.

Syrnar el fortia eso infra mea. Chaldaeus: et perda ab aquiseno. MIci Ε- Las: itai ram repeta, quia capta Hierosolyma copiae Chaldaicae in borealem Syriam et Babyloniam regressurao erant. Nos tamen haec verba de copiis domum redeunttibus intelligenda esse dubitamus, quum statim subjungatur in 'vu ῆl an naN quo s. quorsum sine interrogatione, ut Jos. II, 5. Nehem. II, 16.), quocunque facies tua cons

tuta, i. o. destinata, disposita suerit, i. e. quocunquestringeris, pergo occide. In omnes partes exerce ultionem a Deo imperatam. HIERONYΜUs: BQuocunque, ait, laciei tuae placuerit, audacter ingredere, me habens ducem, me adjutorem. Coo carus nais interrogative sumena sui Gen.

XVI, 8. Zachar. II, 6. Io. sic vertit: quo facies tura directa es p quo destinas ire, o gladie 2 quo contendis ire 2 ut verba sint vel inhibentis s. revocantis gladium ab aliis ad Iudaeos, vel sigilificantis admirabilem ejus transitum. Sed prior sensus melius congruit. n Iura Partici-

pium Ilophat verbi rivr arab. constituit, ut Ierem. XXIv, 1. Duo canistra Iacuum consiluta erantanta templum. Non audiendus Schmidius, cui di 'vo es: Participium Pylial verbi 'vU nutarit unde Proverb. XX R19. 3 an vi pes nutans , formae riph u Reg. II, Io., et niana Iesaj. LIV, II., ut vertendum sit: quo Vertes facies tuas nutantes p Nomen naasculinum man tractatur h. l. ut semininum, quum ei semininum Privn jungatur, ideo haud dubie, quod Vatis menti nomen n arri gladii ob versabatur. LXX: Oυ ἀν το προσωπον σου ἐσεγείρηται Vulgatus: quoounquo faciei tuae est Graetutia. Sy-EMeh. . Ο rus:

599쪽

Chaldaeus: I' UN IDN quocunqua facies tua os Parata. isVocem n 'un, quod genere dissert a su- spoetam habet Datho, haud alienus ab Hubigantu coniectura, reponendum esse, seu mT , ex u Reg. VIII, ii. mn N 'Dum . At quum, monente ipso Da-inio', in antiquis versionibus ad siYmandam bario Coniecturam nihil adsit adjumenti, atqus etiam codicos haud dissentiant, omnino acquiescendum videtur in Iectione

aa. 'Επινίκιον, quo Deus declarat, se aliquandbiriumphaturum, et satisfacturum excandescentiao suae. .are na' δε ego etiam, ut Vates supra Va. I9. 22 nzN manus complodam, savebo intersectoaeibus; cf. not. ad Ioc. cit. HIERONYΜus: Duo plaudam manu ad manum, ut saevientem te contra adversarios meos quasi fautor tuus et exhortator instigem. Chaldaeus: hv ntavri a adduciam ustionem fuer ultionem. 'nUM 'nna 3 eι quiescere, durare, non subito evanescere

faciam iram meam, cons. supra V, 3. XVI, 4α. infra XXI v, 33. 23. issenum, inquit, dixisset mihi sermo divinus Propheta, sli hominis, et loquera ad gladium, et dio: Gladius, gladius, et caetera, quae prophetia gladii conlinentur Vs. 14. seqq. , secundo lactus est ad mo sermo Domini, dicens: Vis, fili hominis, scire, quis iste sit gladius et apertius personam discere gladii saevientis 2 AuseM-ta, quae dico: Pone duas vias, etc. HIERONYMus.&4. η, Fons, propono tibi, mente concipoduas vias, quibus proficisci possit rex Babylonius eum copiis. Alii: pingo tibi in tabula quadam, ut supra IV, 1. 2. rna 'ibra di ri H dih Ad Daniendum gladium regis Babella, i. e. unda veniet s. venire possit exercitus LabyIonius.

600쪽

Vel: a terra una, ut hebraicum ν N sit generis communis ; Vel: o terra unius, regis Babylonii, netv aes vix σxibunt ambae tuas viae. η' h. l. alii sinum, monumentum, ut 1 Sam. XV, II. notarct EXistimatit, ut ostendat

Babylonio, utram viam ingredi debeat; alii rectius nasitim, cum, ut Deut. XXIII, 13. I Sam. XV, I a. desaj. LVI, 5. LVII, 8. Ierem. VI, 3. , ubi consistat dehucadnegar, atque dubitans, quo potissinium sit iturus, sacra faciat cum exercitu. N a cisa, vel, oscindo coli. infra XXIV, 47. hi. e. decerne, constitue, elige, quo significatu idem ver-hum eadem in conjugalione Piel usurpatue dos XVlh15. 38. Nisi potiua haec notio mutuo sit sumta a 'ria vel in S, unde I Sam. XVII, 8. ON uni tria eligite Dobis Dirum. Pro Nna ' ' LXX, cod. Rom. et SII. habent καὶ

χειρ, non expresso N A. Sed in cod. Alex. et Arabe: καὶχε α ἐτοιμασουσιν. Theodoretus: ἐτοίμασαι χεῖρα κεντουσαν. Vulgatus: σι manu capiet conjecturam. Syrus rei manua Mecta. Retulit Pria ad ve hum ' a. Chaldaeus: PpnN N' N' et locum conssistis. in i UM A In principio Dicis urbia, i. e. in bivio

ut infra XLII, 1 u. , in principio viarum ut G. usi.

di' 'n' 'siv OM A , quae ad utramque urbem, Hieroso-Iymam et metropolim Ammonitarum ri. 25. ducunt. Compuum Persis quoque di πω sero ren, 1. e. caput viae dicitur, plano uti Hebraeis η'ri EM'. Nna Euga scit.' , ut Proxime antea. LXX, cod. Rom. , Alex. et SI .:Eν αρχν οδου πολεως, ἐπ' αρχῆς οδου διαταξεις. Videntur, duobus prioribus vocibus Versas a5. ad hunc tractis,