장음표시 사용
471쪽
super Matth. Item S. Augustinus L. I. de Cons. Evang. cap. I. ait: Iu eonscribendo Maugelio, quod divinitus ordinatum esse er dendum es, ex numero eorum, quos ante Passionem Dominus Aegit, primum atque uIιimum Iocum duo tenueruvi, primum Matthaeus , ultimum Ioannes: ut reliqui duo, qui ex illo numero non erant , festameu Gristum in illis loquentem fecuti erant, tamquam Ait amplectendi, ae per hoc tu loco medio cousitati, utroque ab eis lateremuvirentur. His eleganter Augustinus osteiidit, Lucam non fuisse ex numero eorum, qui secuti sunt Dominum, sede rum,qui Apostolos Christum loquentes audierant. Tertullianus L .4. contra Marcion. cap. a. ut certum asserit, Lucam Evangelium non nisi a Paulo didicisse, & S. Irenaeus idem asserit L. a.
IV. Probabilius ergo est , solum post Christi Ascensionem Lucam e Gentilitate absque Circumcisione ad Fidem venisse, Apostolorum & praecipue Pauli Discipulum & comitem fidelissimum. De quo dixi Tom. i. Ver. Relig. Christ. Trae . de Li-hris cap. I. g. . , ubi autem quando, incertum est. Sentiunt aliqui, Romam ivisse , ibique aliquo tempore Medicam artem exercuisse , deinde Antiochiam reversum Pauli praedicatione patrio errori, nempe Gentilitati, renuntiasse. An vero hoc fuerit in primo Pauli adventu Antiochiam , an post, incertum est . Ita & Grotius Praefin Lucam. ando vero Paulo se socium dederit , disputatur. Graeci in Menologio Basilii die 18. Octobris volunt, Thebis in Macedonia hoc misse; ajunt enim e Cum
bas Macedoniae, Tiberio Imperatore, ob perfectitionem venisset , cougressus collocutusque cum Saucto Apostolo Paulo .... eidem se foetum adjunxit. Sed Thebas in Boeotia quidem, non tamen in
Macedonia unquam , Geo raphi ponunt. Deinde sub Tiberio , quam persecutionem passi sunt Christi Discipuli, inter quos Graeci ibi Lucam ponunt Fuit persecutio quidem post Stepba num , sed haec a Judaeis, non a Gentilibus excitata fuit. Meminisse debuerant, quod Lucas ipse Aet. 16. scribit, se cum Paulo
jam fuisse antequam in Macedoniam perveniret. Postquam enim retulit mandatum , quod per visum Paulus Troade a Deo accepit annosa. transeundi in Macedoniam : subjungit v. Io.: et 3 autem visum vidit , quasvimus proscisci in Macedoniam , eerιt f Hi, quod voca et nos Deus evangelizare eis. Naviganter autem a Troade recto cursu venimus Samothraciam &c. Quo loquendi modo , nempe in prima perso ita, Ruaesivimus, venimus , cum antea
in tertia persona semper locutus suisset, Fecit, dixit, abiit, satis indicare videtur, se ab illo tempore nempe discessus a Troade,& nou
472쪽
& non ante, cum Paulo fuisse itinerum saltem comitem . Idem
sentit S. Irenaeus L. I. adversus haereses cap. I4.
V. Ex dictis apparet, S. Lucam a Troade cum S. Paulo
transisse in primo itinere, quo anno sI. in Graeciam perrexit . An successive eum semper secutus fuerit, ex Scriptura non habetur. Ex modo tamen, quo S. Irenaeus laudato loco , caeterique Patres loquuntur, praesumere licet, Lucam deinceps indivisum fuisse Pauli in suis itineribus comitem. Stando tamen in his, quae Lucas ipse Sc Scriptura narrant Act. I 6. v. II. & II. e Troade Philippos, ubi mansit aliquot diebus, Paulum comitatus est. Quid autem usque ad annum 38. , quo e Graecia Paulus Jerosolymam rediit, de Luca evenerit, seriptum non lego . Cum Paulo non fuisse Thessalonicae arguit Baronius ad annum 3I. num 7s.s tum quia in tertia persona Lucas ibi Act. 17. loquitur. tum quia, quae ibi evenerunt strictim recenset . Forte en in a Paulo fuerat causa praedicationis alio missus. Anno similiter s7. quo Secundam ad Cor. Epistolam scripsit e Macedoniacum Tito Lucam Corinthum in Issum fuisse creditur, ex illis
Verbis cap. 8. v. I 8.: Misimus eum illo Tito fratrem , cuIus laus est in EvasgeIio per omnes Ecelesiam. ubi nomine Fratris omnes intelligunt Lucam , & maxime quia eum vocat Socium peregrinationis vostrae. Miserat ergo ipsum ad colligendas eleemosynas, tamquam virum probatae fidei: unde v. ao. subdit, Devia ι aures hoc , tie quis nos vituperet in hac pleuitudiue, cujus periculum erat apud Corinthios , qui erant avari. Lucam autem ideo laudat ob Evangelium , quia illud scripto jam evulgaverat praecedente anno s6. secundum plures : sed etsi nondum illud scripsisset, praedicaverat quidem: nec minus erat laude dignus ob Evangelium praedicatum , quam ob scriptum. VI. Paucis elapsis mensibus anno 38. ineunte Paulus per Macedoniam in Asiam transiit Act. ao., & cum eo inter caeteros Lucas aderat. Cum eo Philippis discessit, ac Troadem perventis Ubi v. I 3. volente Paulo per terram usque Asson iter facere, Lucas dc alii navem conscenderunt. Cumque in Asson convenissent, ast inito in Navem Paulo venerunt simul Caesareamusque. Ibi Lucas & alii cap. II. v. II. rogarunt Paulum , ne iret derosolymam, sed frustra . Lucas tamen eo in itinere comes illi adhaesit, quo appulsus cum eo adivit S. Jacobum . Secutus etiam Paulum fuit anno εo. Κ 6 r. quando Ad .as. post appellationem ad Caesarem , Romam a Festo miniis fuit, & cum eo Romae mansit, dum Paulus ad Philemonem & Colostenses litteras dedit . Cum Paulo etiam fuisse quando Romam secundo petiit,
473쪽
colligitur, quia in Secunda ad Timotheum eo tempore Romae
scripta cap. . v. II. dicit, Lucas est mecumstas , & v. 16. queritur, ab omnibus aliis se suisse derelictum. Hoc autem cum acciderit non multum ante ejus Martyrium probat, Lucam socium fuisse Pauli fidelem usque ad finem vitae. q. II. De Scriptis Obitu cte. S. Lucae.
l. 6 Uos habemus Libros a S. Luca scriptos. Unus est Evangelium, ejus nomen praeserens , alter sunt Acta Apostolorum . De utroque egi Tom. I. Ver. Relig. Christ. Tract. de Libris c. I. s. 4. Ideo rem hic paucis absolvam. Evangelium scri-hetidi haec ei causa fuit. Cum enim multa tunc Pseudo- Evangelia variis fabulis permixta evulgareiatur, ipse ex iis , quae audi rat ab Apostolis & aliis , qui cum Christo fiterant conversati, suam adornare coepit historiam . Hoc testatur ipse sui initio Evangelii ita exordiens et Ium iam quidem multi conati funι ord
nare uarratiovem, quae iv nobis completa sunt rerum et sicut tradid
runt uobis, qui ab iuitio ipsi viderunt, Ο ministri fuerunt sermovir, ossam es mihi asseeuto Omuia 4 principio diligenter ex ordine tibi scribere, optime Theophile, ut euuineas earum verborum, de quibus eruditus es, veritatem . Ex quibus, ut dicebam , apparet S. Lu'cam non fuisse conversatum cum Christo, nec ejus Discipulum
extitisse, nec scripsisse ea quae ipse viderat, sed quae ab aliis qui viderant didicerat: ideoque non a solo Paulo, sed dc a caeteri Apostolis, qui cum Christo fuerunt. I l. Quis fuerit iste Theophilus, ad quem tum Evangelium
tum Acta S. Lucas direxit, incertum est. Origenes hom. I. in Luc. Ambrosius in Luc. Epiphanius haeres.s x. Salvianus Epist. 9.censent, hoc nomine non certum aliquem virum designari, sed quemcumque Dei amicum seu 1 Deo amatum : hoc enim Etymologia nominis Graeci Theophilus indicat, nempe a Deo amatum vel Deo carum. Attamen S. Augustinus L. 4. de Cons. Evang. cap. 8., & S.Chrysost. hom. I. in Acta putant, in tauari aliquam particularem personam, quae eo nomine vocaretur: Aquidem Christianam nec infimae conditionis, ut colligi potest ex epitheto Optim ejus nomini adjecto. Unde ex eo titulo plerumque Procuratoribus sive Praefectis Provinciarum tributo, parem Virum illum dignitatem obtinuisse cicumen ius autumat. Au- ior Recognit. L. Io. cap. 7 I. facit hunc Theophilum virum An-
474쪽
tiochiae divitem ac potentem. Grotius vero Magistratum quemdam Achaiae a S. Luca fide initiatum . Aliqui volunt Episcopum Antiochenum egisse. Sed Theophilus Episcopus Antiochenus , de quo Martyrol. die r3. Octobris,suit sextus post Sanctum Petrum Episcopus, ideoque de isto loqui non potuit Sanctus Lucas.
Ill. Eusebius L. 3. hist. cap. 4. dicit, secundiim quosdan Lucae Evangelium a Paulo designari solitum esse, quoties tamquam de proprio quodam Gaugelio sermonem faciens d/xit: Secundi,
Ee augelium meum. Tertullianus L. 3. contra Marcion. cap. F.
addit, aliquos Evangelium Marci tribuere Petro , S Evangeliu in Lucae Paulo tribuere, cum rationale sit credere , opera Magistrorum esse , quae a Discipulis promulgantur. Athanasia Da Synops s dicit, Paulum Evangelium dictasse , Lucam vero solum promulgasse. Verius tamen S. Irenaeus L. 3. cap. I. sentit, Evangelium quod praedicabat Paulus Lucam scripsi Ise . Fateor, Evangelio a Luca scripto multum contulisse Paulum s sed non solum , cum Lucas ipse , ut supra , fateatur, se scripsisse sicut ei tradiderunt, qui ab initio viderunt, inter quos Paulus non erat;
scripsit ergo etiam secundum quod ab aliis Apostolis testibus de visu didicerat. IV. Circa tempus Zc locum, in quo scripsit Evangelium ,
non conveniunt Auctores, ut ostendi loco supra citato num. 38.
Quidam volunt illud anno 48. vel si . Antiochiae scripsisse , quidam anno 33. vel f s. in Macedonia . Possent, ut ibi dixi, haec componi, aiterendo s Evangelium Lucae opus unius anni nec unius loci fuisse, sed in uno tempore & loco inchoaste, in alio prosecutum filisse , in alio absolvisse . Cum enim protestetur , se scribere, non ea quae ipse vidit, sed sibi tradita ab iis , qui ea viderunt , credibile est , prius ab illis rerum notitiam collegisse, ac deinde in unum Volumen redegisse. Hoc certum habeo, Lucam Evangelium suum scripsisse post scriptum a Matthaeo &Marco suum, & viventibus adhuc Apostolis, qui de suo opere judicium ferre possent . Ita Augustinus L. . de Cons. Evang.
cap. 8.: Eo quippὰ tempore scripserunt Marcus σ Lucas, quo Musium ab Ecclesia Christi, Cernis etiam ab ipsis adhue in carne viveuribus e Dosolis probari potuerunt . Marcionitae nullum aliud Evangelium admittebant praeter istud, sed mutilum & corruptum , nullius tamen , nec Lucae, nec alterius Auctoris nomen praescribentes, teste Tertulliano de Praescript. cap. s I. & alibi.
V. Evangelio conscripto ex iis, quae ab aliis didicerat, aliud opus ex iis quae ipse viderat aggressus est, quod inscribitur Acta M m m a Apo- Disjtiros by Cooste
475쪽
υο Olorum, in quo omnia Apostolorum Gesta ab Ascensione Domini, Ecclesiae nascentis infantiam ac persecutiones, Apostolonim,praecipue Petri & Pauli in ea firmanda robur de fortitudinem necnon prodigia , sed praecipue eorum virtutes ad imitationem proponit. Hunc Librum velut magnum thesaurum celebrans Chrysostomus liom. i. in Acta: Non miniss, inquit , ut bis , quam ipD Evangelia utilis esse poterit: tanta vimirum plenus est pbiIosephis, tauta dogmatum sinceritate miraculorumque copia ,
eorum maxime , qua a Spiritu Saucto patrata faut .... Etenim ea ,
quae Christus tu Evangeliis praedixit, hie opere eompleta videre est sveritatem ex rebus ipsis splendeutem DisipuIUque post accepιum
Spiritum Sauctam tu melius Ioue eommutatos. Et insta : Videbij clue Bie sepostolos ceu volucres per terram ct maria discura estes, illasque olim timidos re rudes in alios homines repentὰ mutatos, di
vitiarum eoutemtores, ira eoueviseutis eaeter que omnibus superiores seelos: multam videbis tuter ipsos concordiam , nullam invidiam, nullam ob Primatas de erium contextiouem 3cc. Maxima
pars autem hujus Libri Pauli Gesta Iaut, qui plus omnibus labora- Qit &c. Haec aliaque Chrysostomus . In hoc Libro vis S. Spiritus adeo emicat, ut cum incumento dici possit: quod sicut Evangelium Gesta Christi nobis exhibet, ita Acta Gesta Spiritus Sancti nobis repraesentent. VI. Acta ergo conscripsit Lucas eo animo, ut Gesta Pauli, cujus erat Discipulus & comes, praecipue enarraret, & Ecclesiae proponeret : Historiam tamen solum perducit usque ad antrum .63. nempe usque ad biennium, quo Romae commoratus est Paulus in primis Neronianis vinculis. Unde creditur, eam Romae edidisse . ita S. Hieronymus L. de Script. Eecies. cap. .: C as , inquit, historia usque ad bieuvium Roωae commoraviis Pauinii pervenit, ides usque ad quartum Nerouis anuum. Ex quo ivtelligimus tu, eadem Urbe Librum esse compositum . Cur autem ulterius historiam non produxerit, cum deinceps etiam Paulo adhaeserit, unde a. ad Timoth. quam non multo ante mortem scripsit c. . v. II. dicit: Lucas es mecum fotas , & cum etiam Paulo diu superstes fuerit, Deus novit . Chrysbstomus hom. r. in Acta hoc ait .esitum excitans , dicit: Cur nou omnia scripsit, qui usque as
em eum ipso semper fuerit e Respoudebimus. me fatis fuisse iis
qui auimum adhibere vellent: neque illis tantism fuisse scribendi sudium s multas quipρὰ non scriptas Traditioves dederuui.
II. Praeter Evangelium & Acta S. Lucam vertiste etiam ex Hebraeo in Graecum Epistolam Pauli ad Hebraeos,ex Clemenae Alexandr. restri Eusebius L.6. hist.cap. 14. his verbis: Diso'
476쪽
tim ad Hebraeos Pauli quidem esse a mat, sed Hebraico sermove, utpοιὰ ad Hebraeos primum scriptam D e. Lucam vero eandem Graisco fermone studiose interpretatun , Graecis bomiuibus edidisse . re tu ea Epistola , oe in Actibus Apopolorum euudem dictionis colorem reperiri: Nec defitere qui senserint ut Origeiaes apud Euse-hium L.F. cap. as. ) in illa Epistola sententias quidem &doctrinam Pauli esse : at elocutionem phrasim, quae elegat itior est, quam in aliis Pauli Epistolis , esse Lucae . VIII. Aliud opus a Clemente Alexandr. Lucae tributum suit, nempe Ahercatio Fasouis ρο Papi sti quae extat in Calce Operum S. Cypriani Edit. Pa melli de qua mentionem faciunt Origenes L.ε. contra Celsum , & Hieronymus in Genes. R in
cap. 3. ad Galat. Hoc tamen non obstante S. Maximus Abbas
septimo seculo eam tribuit Aristoni pellensi , qui temporibus
Imperatoris Antonini circa annum I o. vixit. Et sane ex modo, quo Origenes & Hieronymus de ea loquuntur, apparet, non esse S. Lucae foetum. Continet ergo Opus istud disputationem inter Iasonem ex Iudaeo Christianum , Papiscum Judaeum Alexandrinum , qtii suas Iudaicas superstitiones solita obstinatione tuebatur. Hunc Iason ex Scripturis Veteris Testamenti perstringit, tanta claritate ei ostendens , prophetias omnes in Christo Iesia fuisse impletas, Sc tanta suavitate e iis duritiem emolliens, ut Papiscus lumine S. Spiritus illustratus & corde accensiis, veritatem Fidei agnoverit & consessus sit, ardentique desiderio damnem rogaverit, ut se Baptismo Fidei mysteriis initiaret.
διά ripiscus ad tutellectum P eritatis admissas, v ad timorem D mini im Domino miserante formatus, tu Iesum Christum Filium Dei credidit, ct ut signaculum fumeret deprecatus, γUonem postularit. Jasonem istum censet Pamelius in Not. ad praefatam narrationem , fuisse illum S. Pauli Discipulum & cognatum , de quo Rom. I 6. v. ai. & Act. 37. v. 7. qui postea Episcopus Tarsensis fuit. De hoc tamen dubito. De hac disputatioue Origenes citato loco num. 32. contra Celsum dictam altercationem velut odio vel risu dignam aspernantem : Vellevi, inquit, ut libellumbane in mavus fumeret, quae in illo feribuntur legere omnereι :Is eisis vibit in illo feripto iuvieniret odio dignum , Celsum utique
IX. Cum b. Lucas praedicatione & scriptis suis Ecclesiam
477쪽
pictidum morte vocatus suit, quam annum 8 o. seu 84. natus obivit. Quo autem in loco , controvertitur. Patris in Acha)a , urbe Martyrio S. Andreae celebri, obiisse censet Gaudentius Serm .i ., inde sub Constantio ejus Reliquias Constantinopolim fuisse translatas, asterunt Philostorgius L. 3. cap. a. &S. Hiero nymus L. de Script. Eccles. cap. 7. Thebis Boeotiae eum moris tuum facit Nicephorus L. a. cap. 3. , ubi adhuc videbatur eius
sepulcrum in Ecclesia sub ejus nomine in Pago dicto Thabaci- de . Sed quia ibi fuit quidam Lucas Eremita, Styriotes dictus ,
merito timeri potest, ne Eremitam pro Evangelista Luca supponat. Idem tamen sentiunt Graeci in Menologio die i8. Octobris. Martyrologia tamen Latinorum cum in Bithynia obiisse
De genere mortis: In pace eum quievisse scribunt Martyrologia & Menologia . Elias Cretensis in Comment. Orat. a. Nari an reni dicit: quod Joannes Evangelista & Lucas haud quaquam interemti faut, et eratin cism permultas propter Chrisum crejus Eςangelium calamitates pertulisseυς , in pace ad eum, qui pacis Meus est , reversi fuvt. Et haec communior videtur sententia.
Nihilominus non defuere, qui S. Lucam Martyrio obiisse dixerint , aut inter Martyres annumerent, ut SS.Gregorius Naaianzeuus Orat. I. Intulian. Gaudentius Serm. II. Paulinus Ep. 32. ad Severum , dc Glycas, Cedrenus, & Nicephorus L. a. c. 43. arbori Olivae astixum volunt, X. Quaeri pro complemento potest , cur S. Lucae inter qiuatuor Evangelistas figura Vituli adjungatur. Cui respondebo ex S. Augustino Tract. 36. in Joann. , ubi dicit: se pud Ezechielem Propbetam γ ια Apocabui ipsius Oannis , cujus est hoe Evange-
Iinis , commemoratur animal quadruplex habens quatuor perfouas, Hominis, Vituli, Leovis, Aquilae . aute nos Seνipturarum Sauctarum msteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel po- liks in bis animalibus quatuor Evangelisas intellexerunt. Leovem pro Rege positum , quoniam iidetur Leo rex esse quodammodb hesiarum, propter potentiam ct terribilem fortitudinem . Haec persona tributa est Matthaeo, quia is generariovibus Domini Regiam feriem prosecutus est, quemadmodὰm esset Domiuus per Stirpem Regiam de femine David Regis. Lucas autem quoniam coepit is Sacerdotio metiaria Sacerdotis, faciens mentionem Patris Poannis Baptistae , μι- tulo deputatus es, quia magna victima Vitulus erat in Sacri cio Sacerdotum. Marco Homo Christus merit) adsignatus es, quia noque de Regia potestate aliquid dixit, neque de Meerdotali coepit , sed tantum ab homine Chriso exorsus es. Hi omnes prope de terr
478쪽
xis, ides de iis, quae is terra gessit Dominus noster Iesus Christus, non recesserunt: de Disiuitate ejus perpauca locuti sunt, tamquam in terra eum illo ambulantes. Restat Aquila: ipse es Poannes sublimium re lucis interna atque aeternae fixis oculis contemplator &c. Haec Augustinus s a quo dissentiunt Receiviores, maxime Pict res, qui nominem Matthaeo, Leonem vero Marco assingunt.
q. I. De S. Tuo. I. lius Gentilis fuit Galat. a. v. 3. Hic patrio Idolorum cultu ejurato ab Apostolo Paulo ad Fidem Christi - genitus filii, propterea ab ipso Filii nomine distinguitur ad I it. I. v. . Tito dilecto Aio fecundum communem Mem. Nomine etiam in Christo Fratris vocatur a. Cor. a. v. II. Sa clus Hieronymus in cap. a. ad Titum putat, eum corpore adhuc incorruptum venisse ad Fidem , & talem nempe caelibem sempermansisse s ideoque Paulus eum hortatur , ut aliis exemplo sit vi tae purae& castae : Unde, inquit , S Titum existimo priusquam caruis opere occuparetur , Evaugelio eredentem aeeepisse Baptismo , ct Qirginem permansisse : oe nune ab Apsolo , ut tu corruptione formam fui praebeat commoveri . Titus Amanuensis, seu ut vult Hieronymus Episti so. ad Hedibiam cap. xi. Interpres fuit Pauli, sicut Marcus Petri, sive quod verba ex ore didiantis Apostoli scriberet, sive quod Graeca ab illo prolata verba, Latine , vel Hebraica seu Syriaca, Graece explicaret. Ideoque tanquam Paulo carus ab omnibus qui cum Paulo erant, salutatur; quod ait ad Titi cap. 3. Hieron. γ
tatis esset, at amorem eorum , qui eum Paulo eraut, omnium mer
νetur . Magua mero Iaas Titi per Pautam salatari. II. Cum Paulus Ierosolymam proficisceretur quaestioni agitandae,an Gentiles ad Fidem conversi Legalibus adigendi essent, una secum Titum adduxit anno sI. Galat. a. v. 1. Cum autem aliqui vellent Titum ad Circumcisionem compellere, neque Apostolus ipse, neque Titus, qui Gentilis erat, unquam acqui
vit: Galat. I. v. 3. Sed neque Titus, qui mecum erat, cum esset Gensilis , compulsus es eircumcidi. Et quamvis urgerent a udaei, eos Di siligod by Cooste
479쪽
vincere non potuerunt: unde subditur v. s. inibus neque ad B νam cessimus fuMectiove, ut veritas Evavetii permaneat apud vos.
Quia vero aliqui sic legebant: dibus ad horam ees uis quasi
initio quidem nolentes, necessitate ac violentia compulsi cesserint: hos rejicit Hieronymus in dictum Caput his verbis: Lyds dieit , se necessitate superatum, ut circumcideret Titum: quonda Galatas revocata Circumcisiove, is qua nec Titum , qui fecum fuerat ex Gentibus, Ierosoldimis potuit excusare e III. Metuens Paulus, ne Corinthii per quosdam pseudoprophetas a veritate Evangelii, quod eis praedicaverat, seducerentur, misit circa finem anni s6. ad illos Titum , ut habetura. Cor. I a. v. 18. a quibus comiter & humiliter susceptus fuit. Ne tamen eis oneri esset, exemplum Pauli Magistri sui imitatus , nihil vel sponte oblatum recipere voluit: unde Paulus ibi ait: Rogavi Titum , σ miscum illo fratrem . Numquid Titus vos
eircumteuit Z nonve eodem spiritu ambulavimus p uouue iisdem Oe-sigiis Cumque rogallent Titum, ut apud Paulum intercederet veniam pro Corinthio incestuoso, ipse, qui specialem dilectionem erga ipsos conceperat, Omnem operam suam contulit: quare a. Cor. 7. v. I s. Paulus ait: Et viscera ejus abaudantius iuviobis sunt: remiuisceυι is o invium vestrum obedientiam, quomodo eum timure re tremore excepistis illum.
IV. Cum Epheso discedens Paulus Troadem venisset anno
37. circa medium , nec, ut speraverat, ibi invenisset Titum , irrequietus animo brevem moram trahens transivit in Macedoniam, ubi Titus adventu suo illum gaudio replevit, & maxime quia de prospero statu, in quo reliquerat Ecclesiam Corinthi, & de eleemosynis, quae ibi in promtu erant, eum certiorem fecit. Quo exemplo usus Fideles etiam Macedonicae adhortatus est, ut & ipsi huic pietatis operi pro viribus contribuerent. Cumque Paulus Corinthum redire vellet, ut suo adventu omnia parata inveniret, rogavit Titum, ut eum praecederet. Titus, cui cordi erat gloria Dei & honor Ecclesiae Corinthi, novo itineri absque haesitatione sese exposuit, Secundam ad eosdem ut multi volunt Pauli Epistolam deserens. Quod circa finem anni 37. contigisse creditur . V. Quid egerit Titus usque ad annum 63. ignoramus, quo Paulus e primo Neroniano carcere libertati restitutus, & morientem transiens ad Insulam Cretae pervenit, ibique Evangelii semina spargens aliquo tempore moratus est. Verum cum Ecclesiarum sollicitudine Paulus alio vocaretur, ne Fidem in agro illo adhuc nascentem sine cultore desereret, ibi reliquit
480쪽
Titum Cretae insulam ejus Eelo confidens: idelique illius Episcopum eum constituit , cum ficultate etiam alios sive presbyteros , sive etiam Episcopos, si opus fuisset instituendi. Sic colligitur ex Ep. ad Titum cap. I. V. s. , ubi Paulus ait: Hujus rei
gratia reliqui re Cretae , ut ea , qua defunt, corrigas σ eonsituas
per civitaιes Presisteros, seui ct ego disposui tibi. Ubi Presbyterorum nomine intelligi etiam Episcopos sentiunt Patres, ecpraecipue Hieronymus in cap. I. ad Titum, &ea , quae sequuntur, aperih ostendunt: Apostolicis enim temporibus tam primi, quam secundi Ordinis Presbyteri, sub hoc communi nomine vocabantur, quamvis etiam tunc , ut modo, officia jure Divino distinguerentur. Ex tam ampla potestate corrigendi quae deerant, & constituendi colligit Chrysost. in Ep. ad Titum, quanti eum faceret Paulus. VI. Altero anno nimirum 64. ad Titum scripsit Epistolam inter Canonicas semper habitam, in qua postquam ipsum m nuit , quales debeat ad Sacerdotium & Episcopatum promovere, quae vitae ratio singulis hominum statibus cujuscumque sexussit praescribenda, ut in Cretenses disciplinae rigorem exerat, ut a vanis Judaeorum, qui in illa Ecclesia erant, fabulis caveant, Fideles hortetur, ut temporalibus Principibus obedientiam praestent, & ut haereticum hominem post primam & secundam correctionem contumacem devitet; tandem ipsi mandat, ut cum primum Tychicum sive Arthemam in Cretam miserit, vicariam illis muneris sui operam committens, festinet Nic polim in Macedonia sive in Epiro, ubi ipse statuerat hyemare,
ad se venire. Ita cap. 3. v. I a. , ubi S. Hieronymus: Necessarium, inquit, habet Titum in Evangelii ministerium: tamen uos eum aute ad D ωulι venire, nisi tu laeum ejus Artemas vel ochicus fuccessor advenerit. Nicopolis ipsa es, quae ob victoriam Augusti , quod ibi in tonium Cleonatramque superarit , uomeu accepit .
Quibus Nicopolim Epiri intelligit. y II. Cum Apostolus secundam Epistolam ad Timotheum
scripsit canno ut putant aliqui 63. , secundum alios vero 67. de quo supra cap. a. de S. Paulo s. a . n. I. Titus, ut habetur c. . v. ι o. , in Dalmatiam ad praedicandum ibi vel firmandum Evangelium ab eodem mistus fuerat. In Cretam tamen postea re versus, ad vicinas Insulas Evangelium deportasse fertur. Tandem extremam diem obiens in Creta sepultus fuit annum agens s . ita Graeci in Menol. Basilii die as. Augusti, ubi habent sequentia: Titus Cbrisi Apostolus prodiit ex iusula Creta. Abioeunte aetate pluriinam ostendens in Graeorum disciplinis addisee