장음표시 사용
121쪽
30 CAP. I, v. 7-I1.2 Λd alteram quaestionem, quinam patiantur calamitatem,
plurimi rursus interpretes: Assyrios, respondent; reliqui, MENOCIIIUS, TITINUS, MARCK., MAUR., IIOELEM. probo ad Israelem reserunt, quibus non dubitamus assentiri. Nam a altora illa stare omnino nequit sententia: ,, hac vice ita vos affiget una plaga Deus, ut repetitione opus non sit, una plaga vos plauissimo pessumdabit QUISTORPIUS, FRAEHN., UMBREIT., EW., IIITE. ;vel, ubi o BUREII sententia alludatur ad Ionae orationes: non iterum surget poenitentiae angustia, nune met exitium l M; vel insuper, si ad priorem illam, quam niunt, factam ab Arbaco expugnationem respiciatur: ex ea quidem respirastis, nunc plane exstinguemini KALINAE. . Tale quid enim idoneo sententiarum nexui plane contrarium est; quam atrocibus ab initio verbis pra dicatum est, quomodo iratus Dominus inimicos suos funditus merint, - et quam languet, si dicentem nunc seceris: non bis in calamitatem incides, sed statim te delebit 3 b Tum vero rospiciendi erunt v. 12 et II, 1; ubi cum aperte Iudaeorum calamitates ab Assyriis paratae iam in eo esse ut desinant praedicentur, haec quoque verba ad eandem exigenda normam erunt; deniquo MX in hoc versu relegat legentes ad n X v. I, quae de Israele valebat. Hic igitur idoneus verborum sensus est: quid vos, Iudaei, cogitatis de Domino 3 quidnam exspectandum ab eo existimatis pputatisne vos iam ira sua fore exstinctos 7 imo vero, Assyrios exstinguet ille atque delebiti ne opinemini, cum nuper in angustias et gravissima tempora incideritis, redire eadem ab iisdem hostibus; imo, numquam contra vos reducet agmina sua, ipse confestim erit devastatus et sublatus e mediol Quae cum ita sint, omne Nahumi vaticinium hisce verbis contineri et comprehendi videmus, quibus anxios et sollicitos Iudaeorum animos consolaretur, desperatione deiectos ad spem et confidentiam revocaret. Iam vero, si ad Israelem totum respicere versum tutelligimus, quaenam illa angustia est, quae semel quidem pressit populum, nec repetetur 3 Non possct nisi de Sanheribi in terram sacram irruptione cogitari, recte vidit MAURERUA; idemque fore hebraeus HIERONYMI magister: is non tradet vobis Iudam et Hierusalem, sicut tradidit vobis decem tribus ot Samariam; eiusmodi igitur tribulationem non iterum adversus Iudaeos consurgere dicit vates, nec unquam Assyriorum etiam exercitus ante portas urbis collo Diuitigod by Socrate
122쪽
cari. At erunt nimirum, qui cum ΚΑLINSKIo respondeant p. 245 : his refragatur historia, quae novam illis sub Assarrhaddone contigisse angustiam utique tostatur et fuisset nimirum Manassis abductio gravissima calamitas, nisi sollicitis Iudaeoram animis et asportationem captivitatemque pertimescentibus gravior fuisset visa, quam erat T vera. Audiamus deniquo LUTIIERUM haec disputantem: ,, Sophistae omnes hunc locum tractarunt. Torsit etiam omnes mirum in modum. Fuit autem eis occasio innumerabilium quaestionum. Tractatus est etiam a Magistro sententiarum. Sed nos illa omnia nihil morabimur. Breviter hanc puto esse genuinam Sententiam, quasi dicat: Satissocisti tu, rex Assyriorum, devastasti reguum Israel; satis iam imperasti, iam non adiicietur tribulatio alia, non Sinam ut pergas devastando etiam Iudam, siquidem Iiberabit cum Dominus a tribulatione, quae iam imminet, alia Vero eos
Nam vique ad vina3 perpleri, et ut vino suo inebriati, devorantur, εti tuae aridae in3tar, turmatim. Priorum verborum imaginem refert sere variarum interpretationum conspectus, quae tot Astiterunt, ut enumerare omnes, praesertim arbitrarias multas et futiles, longum videatur; multa vv. dd. commenta congessit MIDDELT ORPEIUS a. h. I.; Κ ΕΝΕΝ a. h. l. emendationum textus temere adhibitarum acervum exhibet. Exponitur laetissimao promissionis v. 9 caussa: non iterum
angustia ab Assyriis parabitur Israeli, nam devorantur ei. que ad spinas, comparativo dictum, adeo implexi, ut spinas perplexitate aequent MICII.); cla. 1 Par. IV, 27 ad.; v. s. GESEN.thes. a. v. Spinarum similitudo resertur ad animum inimicum
et adversarium, cis. Num. XXXIII, 55; Canti II, 2; Mich. VII, 4; Ies. XXVII, 4: Ea. Π, 16; XXVIII, 24 , quo in genere tertium, quod aiunt, comparationis est sifirmatum callidumque nocendi studium MA K. , in quo latet simul periculum, quod1 FRAERNius I. l. p. 18 aliquot eiusmodi exempla contulit a S uomsio ex Arabum scriptis collecta, veluti ex Hamasa: .et inlaingimus spinam sedamusque aestum eorum hostium , doneo deservescati
123쪽
contactu eorum paratur; ,, Uideratreben hilli nichi; selen sio auehgar Wie mmengebusche verstocliten, hraus, hinteriisti g, undschlau, go dass man itinen nichi nahen, mit thnen nichis Eu thun haben mag. EW. Apud hunc sensum satius est remanere, quam accipere ulterum, a IUNIO, KIMCHIO, RIBEM, BURRIO, UMBRΕITIO probatum, quibus vilis et abiecta impiorum conditio videtur significata, quippe qui subito spinarum instar igne divino consumantur; quemadmodum habetur 2 Sam. XXIII, 6. Ir at
nequam - ut abiecta spinarum sepes omnes sunt - et combustione ignis comburuntur omnes in loco suo. ΚΙΜCHIUS: Maccidet illis, quod spinis perplexis et implicatis, quas cum solvere
non potest agricola, simul omnes in ignem coniicit: futurum est, ut simul neci dedantur. Altera explicatio et clariore exemplorum evidentia commendatur, et eo, quod uti e parallelota Nata apparet, non reserendum est ad spinas, sed ad Assyrios. Improbanda est igitur interpretatio LLTRERI: MDenn gleich alavenn die Domen, so noch in einander machsen und im besten Sast sind, etc. - Amplificatur imago verbis succedentibus: et ut vino suo inebriati. Nnci potum significat vel vinum, tanquam potum praecipuum, cis. Ies. I, 22; Hos. VIII, 14 vinum pro vini effectu dictum , neque vero compotationem EW. ; vinum
autem eo in dicitur, quo solent perpotari. Nec Vero omissum est D caussale, quod aiunt, sed accusativi species est, quam vidimus v. 8; eis. DA. XXIX, 9: Unae. Qua similitudine non tale quid innui existimamus, quale vidit EWALDUR : ,,ψῶλ- sam in Wein erinust, so dass das Feuer lanen Wie allem Nassennielit schaden Eu konnen scheint; nam nee immersi notio, quam inseri verbo idoneis probari exemplis potest, nec natura huiuscemodi imaginis magnifica satis atque ponderosa est. Imo superbia et temeritas indigitatur Assyriorum, qui adeo tutos sese atquo invincibiles esso iactent, ut ne cavendum quidem sibi ab hoste opinentur, ideoque comparantur iis, qui in commissationum lascivia bono securoque animo indulgeant; cis. Prov. XV, Ib: bonus animus quotidiana est compotatio. Quae sententia mirifice comprobatur iis, quae DIODORUs II, 26 do EX- pugnatione Nini tradidit: Hostibus ter profligatis, tactum esse ut rex Assyriorum, Bactrianorum desectionsem ignorans et prioris fortunao benignitate elatus, ad otium sese ignavum converteret, suisque ad festas epulas instituendas, magna victimarum et vini Duiligod by Socrate
124쪽
aliorumque ad hoc utilium copiam subministraret Toto igitur exercitu conviviis indulgente, Medos, per transfugas de negligentia et ebrietate hostium edoctos, noctu ex improviso illos oppressisse, atque ita post trium annorum ob idionem urbem expugnasse et solo aequasse. Quibus si habenda fides est, vatis verba translato sensu enuntiata ad literam apparent consecta. Quo igitur securiores sunt et superbiores, eo debellantur tacilius; id quod imagine rapidae combustionis exponitur. Consumti sunt IN praeti proph. , ad notandam vehementiam forma Pual expressum velut stipula arida, cis. las. V, 24; XLVII, 14; Ioel ΙΙ, 5; Obadi. v. 18 coli. SCI URRERo a. h. l. ; Sach. XII, 6, qua et vilitas eorum contemnenda significatur, cis. Ps. I, 4 ali., et amplificatur spinarum similitudo, quibus proprium
iam ipsis est, quod celeriter igne consumuntur. Absolutae autem internecionis imago augetur etiam extremo versus Verbo N U , quod pro adverbio accepimus plene, plenis Reervis, turmatim, cum ION. , SCHMID. , I. H. MICH. , GESEN. theg., vim. ita ut respondeat quodammodo v. Ino. Alii nihil designare vocem Putant, quam: perfecte, penitus, FRAEHN. , HITZ.; Verum, quia reliquis versus sententiis satis iam significatum videtur, funditus tolli Assyrios, satius habemus, h. v. magnitudinem et universitatem excidii exprimi. Reserenda autem adverbii ratio ad totam enuntiationem videtur, neque ad solam ariditatem restringenda,
uti censuerunt Iudaei plerique ch. FRAEHN. p. 20 , DE DIEREW., UMBR. Satis impedite ΗοELEM. vertit sevoli Maasa , et
vocem respondero v. 'NIO cirra I asseverat, sicuti stipula arida
reserenda ad spinas esset. - At non desuerunt, qui adiectivum esse censerent re o , iique plerumque retulerunt ad stipulam , tanquam Plenam, sequae sic ad maturitatem suam pervenit, ut fructus plenitudinem adhuc habeat in se cum quo omni simul per flammam consumatur, M MARCK., sim. THEODORET. , RASCII., KIMCII., 1 Honestius eiusmodi compotationis regiae initium proponitur in monumentorum tabulis cela. BOTTA I. I. pl. 76, BONO I l. I. p. 187 ss., GOsgn l. l. p. 504 ff. , ubi eunuchos largiter haurientes et afferentes pocula conspicimus, hospites autem ad tabulas sedentes sibique invicem propinantes. 2 Non temero in comparationem vocat Ierem. IV, b; XII, 6; sicuti observat Sca rensius Arabum dicendi genus fecit et implevit,
125쪽
CAP. 1, v. 7-1 l. ABARB., C cΕIUB; at, ut omittam, idoneo id pondere carere, stipula erematur ubi iam eXcussa est. Veteres versiones satis in hoc versu aberrarunt. LXX: Dτι
noς θειιελίου αντου χερσωθήσεται, καὶ ως νιλαξ περιπλεκομένη βρωθήσεται, καὶ ως καλάμη ξθρασέας ιμμη,
interpretante HIERONYMO: sequia usque ad fundamenta sua redigentur in vepres, et sicut volvola circumdata comedetur, et quasi stipula ariditate plena Chald. Syr. pro legisse videntur, exhibent enim principes, et Niv pro Iv; Syr.: sepropterea quod vel principes eorum refractarii sunt, et in ebrietate sua ebrii, comederuntque et impleverunt se stipuin arida.
Eae te abiit, qui cogitavit pravum contra Dominwm, eo illarius nequitiae. Hoc versu, quo altera clauditur stropha, liberatio gentis sacrae et vindicatio ab hosto comprehenditur, quippe quae ex interneciona eius v. 8. 10 consestim sequatur. Λt vero ad nostram memoriam usque maxima interpretum pars, ne dicam omnes , non Israelitas, verum Assyrios laciebant appellatos, hoe sere sensu: ex te enim, Ninive, egressus est, etc., ita ut excidii notaretur caussa, fluctuabant solum, essetne vertendum: ox tuis portis prosectus est, sensu hostili r. prol. ad Gen. X, 10 , an : ex te ortus est. Unus HOELEMANNUS, quod scimus, non Ninum sed Israelem haec spectare, contendit, et NM esse: abiit ex te, reliquit te; idque rectissime, ut nobis quidem videtur. Licet summum eius argumentum probare nequeamus; nam cum dicereti nominatim interpellari a vate in II, 1 et III, 18, illam seminino semper, masculino hunc exarari genere - ea quasi regula uno illo infringitur no pG v. 8; nee verisimile est, ubicunquE appellatur Assyrius, ibi solum indicari regem, imo universum Plerumque populum, unius personae cogitatione comprehensum. Nos autem eo praesertim ad nostram adducti sententiam sumus, quod uv. anteced. de Nino et de Assyriis agitur cum tertiae personae nota, nee secus v. 12; contrR,1ὶ Cocmii commenta, qui sienti ad eam inimiculam, qua Christianos exercebant Iudaei, omnia deinceps refert, ita haec quoquo verba indigitare Hierosolyma opinatur, satis superque redarguta sunt a MARcmo.
126쪽
in altero membro v. 12 ad Israelem sino dubio attinet 'linam Iavre N, , et reliqua suss. sem. v. 13; sed v. 14 ex vivido orationis genere sub altera persona cogitandi hostes erunt, ideoque ad notandam vicem primo loco scribitur ri', v haud secus in nostro versu Icta, in limine scriptum, oppositum esse apparet antecedentibus. Accedit, quod e. II, 1 Iuda statim cum
Ruff. sem. 2. pers. rursus appellatur; nec omittenda est placida et tranquilla rhythmi ratio, rapidam vehementemque Versusnntecedentis numerum secuta; qua secundum v. 5 i et su similitudinem eadem sententiarum commendatur vicissitudo. --dem sensu de hostibus, terram eo usque opprimentibus, iam vero recedentibus Iegitur Ies. XLIX, 17 cis. GΕSEN. comm. a. h. I. contra VITRINGAM disputantem, cis. Ier. XLIII, 12; X, 20. Praeteriti, sicut , re v. 10, prophetica est ratio, quare LXX ἐξελευσεται. Atquo hunc quidem Assyriorum receptum non dubitaremus, quin proprio sensu dictum esse Statueremus, si probari magis posset STARRII opinio, ex qua Manassia tempore Assyrii in urbibus Philistaeorum stationes habuissent militares, quae in Iudaeam quoque huc illuc vagatae Μanassen cepissent quo referri etiam posset, quod rex Babylone reversus castella sua communire valuit . Verum quoniam hanc sententiam improbandam vidimus in proli., ita hunc remptum interpretabimur, ut Iudaeos, ab Achasi tempore ditioni eorum et potestati magis minusve obnoxios, iam prorsus ab iis vindicari existimemus, nee iam exercitibus eorum vexari; cis. II, 1. 14. Illud tamen eX his verbis certo consequitur, cum scriberet Nahumus, non solum timendum etiam Iudaeis fuisse ab Assyriis, verum etiam ea cum iis contentos necessitudine, quae ditionem et servitutem quodammodo aequipararet - id quod in regis captivitatem egregie quadrat. Egressus est autem e Iudaea is, qui cogitavit pravum eontra Dominum. De vv. et hv cis. ad uv. 8 et s. nam promiscue positum cum I , pravum, malum notat; eis. simile dicendi genus 'rivri 'niuri Ps. XXXV, 4. Verba haecce ad Rabsahis insolentes et atroces iactationes plurimi reserunt; at primo loco haec vox patet Iasius, deinde agit vates de iudicio finali super eam gentem, quae tamdiu Israelem quasi calcaverat pedibus; omnem ergo Assyriorum inimicitiam, populo dei atque adeo
127쪽
CAP. Ι, v. 12 - 14. deo ipso comprobatum, intelligimus CALOV., ROS M., HITZ. Hoc senim illud ost proprium regnis mundanis, quod odio persequuntur Israelem, non ipsius tantum caussa, sed maxime, quod pro setitiis idolis suis deum illi colunt unum et verum; ideoque occulta et summa inimicitiae caussa est desectio et contumaeia contra Dominum. - ΥΠ is, qui molitur consilia nequitiae; nam cuius varias notationes congessit DAN. HEINRIcI Nahumus pacificus a. h. l. , plane nostrum est:
Nichranulaigkest, cis. Deut. XIII, 14; XV, 19, unius ingenii speeie comprehensa 2 Sam. XXIII, 6; Iob. XXXIV, 18. Temero GEsENIDu, sicuti hie, ita Ps. XVIII, 5 defendere perniciei sensum ostendit HENGSTB. a. h. I.; insuper apud usitatam remanere potestatem nostro loco, monet Π, i, Quae cum ita sint, finem huius particulae v. 6-II, redirct ad initium videmus, utquo adeo salutem Israeli vindicandam primum in hoc genero locum habere, licet regni mundani destructio et eversio, quae remedium illius atque ea sa est, maxime cadat
Extremis capitis versibus brevis et succincta divini consilii continetur declaratio, ipsissimis Domini verbis distinctius expressa. Assyrii in summo potentiae fastigio evertentur, nec iterum ab iis affligentur Iudaei v. 12); imo, a vinculis eorum et servitute nunc liberabuntur v. 13 , Assyrium nomen una cum idolorum simulacris funditus delebitur v. 14 .
128쪽
Sic loquitur Dominus: licet integri et ita multi sint, ita quoque
tonduntur, et evanescit - et licet a iserim te, non aspissam te amplitis. Illustris interpretum dissensu versus, eo maxime, utrum ad Iudaeos an ad Assyrios vel utrumque membrum, vel alterum solum reserendum sit. Nos, quid e stabilitis usu verborum notionibus eliciamus, videbimus. Sollenne vatibus dicendi genus I 'UR NI, licet omnia, quae praedicant, instincta divinitus sint, tamen iis, quae sequuntur, praecipuum pondus et gravitatem addit, simulque animos metu perculsos ad spem salutis sortiter amplectendam divina excitat auctoritate. ci vi in coni. Kal unam habet potestatem: integrum esse, Deo secus adi. ciis eum notat, cui nihil deest, integrum; cis. exempla probantia multa apud GOUSSETIUM p. 1645 8s. Afferunt quidem GESEN. Hand b. et ΜAUR. HandWb. notionem pacifici, praesertim ubi legatur 'in V 'ur, in pace eum deo vivere; at monuit iam KEILIus ad I Reg. VIII,
6; XI, 4; XV, 3. 4 significare potius animum soli Domino deditum , nec inter seculum deumque suspensum; idemque sensus praeserendus est, ubi deest quidem Eu, sed e nexu sententia
rum Domini cogitatio apparet esse supplenda: 2 Reg. XX, 3;I Parat. XXVIII, 9; 2 Parat. XVI, 9 XV, 17 mere est: incolumis , ch. Ies. XXXVIII, 3: sesac reminiscaris, me ambulasse
in conspectu tuo in veritate et cum animo integro; nee commutanda significatio est Gen. XXXIV, 21: ,, suntne viri illi nobiscum toto ex animo Integritas autem dicitur non de moribus , sed de numero, uti patet ex sequentibus M'. Sin haec verbi notio est, reserri uulio modo ad Iudaeos potest; uti perperam vertit IUNIUS: si pacem voluissent mecum , ita etiam multi fuissent, aut suissent ita tonsi, ut transivisset Assyrius) l vel, ut tolerabilius GLINSΚY: osi sincere me coluissent, ideo et potentea suissent etc. Neque vero cum MARCKIO ita reseremus ad Assyrios verba: si pacati sunt, pace alta atque hinc fluento prosperitate omni laventes ' etc., id quod a vera vocis notione abhorrere vidimus'. Expedita enuntiati ratio est: licet integri sint Λssyrii, et ita multi, etc. in a FRAEI INIO recte sic de-
I FRAERNius l. l. p. 30 ss collato id , specie quadam arboris aculeis insigni, imaginem spinarum e versu 10 λ repetitam inistimat.
129쪽
CAP. I, v. 12-14. scribituri et fio etiam i. e. atque adeo multi, etiam ita i. e. attamen, nihilominus , licet non possit nude esse tamen, sed mere ita, cui e sententiarum nexu additur potestas contrarii. KOLATERUs Erlauterungen der h. Schr. p. 64 cum temere primum illud ra interpretetur: isita, uti nunc videmus multos esse, alterum: ita, ut equidem constitui, planum cogitationis decursum turbat; nam illud simpliciter notat eam multitudinem, quae ex integritate exercituum consequitur, hoc autem ingentem numerum nihil valere signifieat contra consilii divini exsecutionem. Innumeri enim Assyriorum exercitus, et universi simul regni cives tonduntur, vel potius tonsi iam sunt, sicuti futura dei iudicia dudum praesagiente spectat animo propheta; subito et tanquani falce messoria abscinduntur; KREENEN. a Gen. XXXVIII, I 3;cis. Ies. VII, 20; Ni. nisi hic, non legitur; unde MARCEIUA mere positum pro specie activa contendit: ,, tonserunt scit. Israelem aliasquo gentes. Mas. Erlardd. quattuor, omisso Dagesch in I. , exhibent Ni. v. Tra, expelluntur; quod nescio num propter sequens mansactum sit; at multo et distinctior et ornatior imago est altera. magno cum pondere potentissimam gentem evanescentem pingit, idque num. sing., quasi unus tantum homuncio tolleretur; cis. Iob. XXXIV, 20: siet ovanescit, et ecce, non est amplius t au transire, saepe do stipula vento dissipata dieitur Ies. XXIX, 5; Ps. XLVIII, 5; neque vero ideo HITZIGIUM secutus stipulae similitudinem ex v. 10 ' repetitam, hic etiam valere dixerim. Mutatio numeri Offendere nequit, ch. v. 10 et 11; sacile intelligitur, nec regem solum DRUS. nec exercitum VAT L. , verum omnes Assyrios una comprehensos quasi persona Proponi; nec est omnino, quod neutrum praeseramus sensum: ,,et actum est scit. de iis HESsΕLB. , HOELEM. , vel deum transire laciamus cis. II, 1 , uno impetu hostes suos perditurum CALVIN. , Vel etiam, uti singularis exstitit ΚΑLINsRII sententia, cogitemus de Manasse in captivitatem deducendo. - Assentiunt explicationi a nobis institutae HIERON., TARNOV., GRIMM., BΛUER. , ROSENM., ΜΛUR.,
Alterum versus membrum addit, quod ex interitu hostium consequatur. I V Pi. amigere, opprimere saepissime do populis vexatis dicitur: Gen. XV, 13; Ps. XC, 15; Zoph. III, 19 ct.; correpta scribendi ratio, bis omisso ab aliqua rhythmi caussa repetenda erit. Appellantur autem Iudaei, uti mutatio personae Diuitigod by Socrate
130쪽
seri; qui ad Assyrios reserunt ABARB., GROT., FRAEHN., EW., HITE. , iisdem offenduntur difficultatibus ae v. 9 b. Conceditur, Iudaeis amictos a deo per Assyrios esse; promittitur Vero, numquam ab iisdem eos vexatum iri; ,,non quod perpetuam securitatem polliceatur, sed illius tantum temporis, et ab illis hostibus, a quibus tum obsidebantur; HIERON. Habemus igitur eandem sere sententiam ac v. 9, defensam quodammodo ab iis, qui ob ingentem hostium potentiam suamque tenuitatem dubitare de salutis certitudine conarentur. Errare igitur videmus, qui totum versum vel de Iudaeis dictum esse ScuMID. HI. vel de Assyriis ΕW., HITE. au. contendunt; sed primum membrum de his, de illis alterum valere apparet. - Versiones veteres satis consusum reddiderunt sensum.
ετι. Syr.: ,,sic loquitur Dominus de capitibus aquarum multarum quae rapuerunt et elapsae sunt: et qui te exaudivi, nonne iterum te exaudiam 3 qui, ut de miseraliterarum Iaceratione taceam in primo membro commiS8R, eo praecipue peccaverunt, quod alteram verbi radu potestatem praetulerunt, respondendi inquam. IONATHAN id, quod vaticinii rationi latius patenti subiectum est, ipsis verbis intulit, cum sic exhiberet: 're' v-N re etsi fuerint persecti consilio et multae etiam numero gentes quae congregantur ut urgeant Hierosolyma etc.
Sed nunc frangam vectem eiuε ais te, et vinctua elua rumpam. Alterum v. 12 i membrum longius iam exponitur. adversativum opponitur negationi 'N R,. nnam confestim eventura significat, quae praedicentur. U U R. V. V V vacillare, vacillationem notat,
deinde vectem Num. XIII, 23 et vectem iugi, quippe qui vacillet incedentibus bovibus, alias sere IC o, aut adiecto , I Lev. XXVI, 13; Erech. XXXIV, 27, aut omisso Ierem. XXVII, 2;XXVIII, 10. 12; translate dicitur Levit. XXVI, 13: se regi vectenius vestri et laci, ut erecti incederetis, quem locum eX parte reditavit Eetechiel e. XXXIV, 27. ad literam: a Ruper te, ita ut iam non premat te, Sicuti Aecuratiores in hoc genere He